AASS Mart. I (1643–1668 ed.), unedited OCR.

Commentarius pravius.

S L Seckinga situs. Vitz S. Fridolini bag- tores : cultus sacer.

pud Rauracos, antiquos ad. Rhenum fluvium populos, Helvetiis vicinos, sunt hoc tempore Basilea urbs illustris, ac supra eam destructa Augusta Rauraeorum, vulgo Augst vicus : cui in ascensu fluvii vicinae sunt quatuor urbes, Domui Austriace subjectae, Silvestres seu Forestarise dictz, Rhinfeldia Comitatus titulo illustris, Seckinga, Lauf- fenberga et Walshutta. Ex his urbs Seckinga, Seca- nis, aliis Secanica insula, Sancio et Sacconium dicta, colit Patronum οἱ F’undatorem suum S. Fridolinum, Presbyterum, ejusque nomini dicatam habet praecipuam ecclesiam, in qua etiamnum sacrum ejus corpus adser-

. vatur. Appellatur et ager S. Fridolini parva e re-

gione insula : nam et Seckinga in majore insula Rheni est sita.

9 Res gestx olim descriptae habebantur apud Seckin- ganos, sed in Paganorum quadam incursione deperditz, in altam fuissent oblivionem delata ; nisi eedem fuissent ad alterum monasterium in ripa Mosell» a S. Frido- lino constructum, transmissz. Illas ergo damus a. Bal- thero monacho ibi repertas et. memoriz mandatas, at-

que Notkero, suoolim in monasterio 8. Galli Magistro,

inscriptas. Est hic B. Notkerus Balbulus, a quo cons- eriptum Martyrologium saepius in. hoc opere nostro al- legamus. F’ixit is temporibus Ottonis Magni et Ottonis n Zmperatorum, quibus erat consanguinitate conjunc- tus : floruit ergo et tum seculo Christi decimo Baliherus monachus, rerum a S. Fridolino gestarum scriptor. Notkerus a recentioribus etium traditur F’itam S. Fri- dolini composuisse, quod per errorem ob dicatum illi hoc opus contigisse arbitramur. Extat. hac F’itaapud San- gallenses in antiquis membranis exarata : quam. Col- ganus in Actis Sanctorum Hi ibernix edidit ad hunc vi

Martiü

D

S. Serenicus Abbas Sagien- 5i5,

posset cum Sexnio iden, videri.

Vita antiqua,

a Balthero »nonachoseculo 9 reperta, οἱ rescripta :

ΝΟΥ. T.

ejus pars edila

à B. Petro Dinan,

Compendia M5S. eLa variis facta.

Vita Germa- nice edita a

B

Γερο Canisio

εἰ Henrico Murero:

mentio ejus uptid alios hitscüricos :

430

Martii, sed multis mendis sive amanuensium, sive tij- pothetarum negligentia fedatam. Eam igitur Seckingam misimus, usi opera R. P. Ernesti Bidermanni, qui OFniponte degebat Serenissimo Sigismundo Archiduci ὦ concionibus : cui νιν Octobris anni Mborxiv illam re- misit. Franciscus Carolus. Brandenbergivs, Dcclesice collegiatae Canonicus et Custos, addito responso, Vitam S. Fridolini ita contineri et exprimi, prout ex anti- qua traditione aliisque auctoribus acceperant nihil- que quod veritati contraveniat, apparere. Ceterum remissa est Fita, nullis ex prafatis mendis. sublatis, quie ipsi conati fuimus tollere, ne lectoribus taedium inde nauseaque crearetur.

3 Fite hujus partem edidit B. Petrus Damianus, Episcopus Ostiensis, Cardinalis creatus anno ΜΝ ΠῚ, in sermone quem. habuit de Translatione corporis S. Hi- larii Episcopi Pictaviensis a S. Fridolino procurata : quem. sermonem a. nobis illustratum, edidimus xim. Ja- nuarii, post. Vitam ejusdem S. Hilarii. 4sserit tamen hic auctor, Vitam B. Fridolini, in. qua hae referri historia perhibetur, ad suas manus non pervenisse, sed quod ἃ sescriptum est, indicio fraternae relationis sibi innotuisse, scilicet descripta ex hisce zctis ea parte, qua ad illam T’anslationem spectabat. Compen- dia ex hac Vita decerpta. extant. varia; horum aliquod accepimus ex codice MS. Bodecensis cenobii in. /Fest- phalia, aliud in. antiquis codicibus repertum edidit Mel- chior Goldastus tomo 1 Rerum | Alamannicarum parte 9. aliud excusum. est anno. MDLxI in. Breviario. Cons- tantiensis Ecclesia et diecesis, aliud in Breviario Ba- sileensi et in Basilea sacra nuper recusum. À multis se- culis in. Breviario diecesis Pictaviensis eumdem. Sanc- tum. obtinere. locum testatur Castunzus | Pictavorum Episcopus, in Notis ad Litanias Pictonicas anno Mp- cxu editas. Illustre. etiam ediderunt encomium. F’ran- ciscus Guillimannus lib. ὃ Rerum Helveticarum cap. 6, Gaspar Bruschius in Monasteriis Germanicis, Judocus Coccius in Dagoberto Rege cap. 6 et alii. | :

A Vitam S. Fridolini sermone Germanico varii edi- derunt, inter quo praecipuus est censendus Petrus Ca- nisius Societatis Jesu, vir eruditione et vitae sanctitate eximius : hane ez Germanico Latinam fecit Hermannus Crumbach et ipse editis libris clarus. T’estaiur Canisius in Procmio se usum vetustis quamplurimis libris de rebus ejus gestis consignatis, quos ei non Claronen- ses tantum et Sekingenses, sed variis e locisaliis ve- teres ejus amici transmiserant. Distinguitur hoc opus in íriginta et. unum capita, quorum singula instar homiliarum, exornantur allatis quamplurimis sententüs e sacra Scriptura et. sanctis. Patribus, insertis etiam exemplis ex aliis Sanctorum Actis: quibus omnibus aut contra hareticos veneratio debita Sanctorum | et veritas horum ctorum comprobatur, aut exercitium pracipua- rum virtutum ad. imitationem orthodoxis Catholicis pro- ponitur. Sunt ea praelo dignissima, sed praeter institutum nostrum : quare pauca, qua in Fita a Balthero non indi- cantur, in[ra referimus. Aliam in Helvetia sancta. edidit

Germanice Vitam Henricus Murerus, Carthusia Ittin-.

gensis Professus; ex qua subjungimus duo miracula ulti- mis post obitum Baltheriseculis patrata: reliquae Actis Latinis aut Canisio transcripta sunt. Varia etium derebus

gestis S. Fridolini attigerunt, scriptores Historiarum .

Germanice editarum, uti Christiumus Urstitius lib 1. Histori» Basileensis cup. 291, Joannes Stumphius in magno rerum. Helveticarum Chronico. lib. 12, qui de Rauracis agit cap. 9. Meminerunt denique S. Frido- lini ZEgidius Tschudius de. Rhtia Alpina cap. 12, Fortnatus Syrecherus in Chronico Rhziiz lib. 2,9 et ὃ, Martinus Crusius par. 4 Annalium Suevicorum lib. 8 cap. 9, Matthaeus Merianus in Topographia Alsatize pag. 36; ubi et urbem Seckinganam zriincisam reprz- sentat : uii etiam in Topographia Helvetiz Gluronam, in cujus descriptione pag. 37 mentionem S. Fridolini

DE S. FRIDOLINO ABBATE

honorificam. facit. Citantur etiam a. Murero Joannes Jacobus Grasserus et Joannes Gulerus de Rebus. Hel- veticis, quos non vidimus.

9 Beatissimo obitu hujus lucis metam pridie No- nas Martii S. Fridolinum finivisse, et dormivisse in Domino testantur Acta lib. 2 num. 7 et 8. 4d quem diem ejus festum celebrant ante allegata. Breviaria, et confirmant Martyrologia. varia, uti MS. Trevirense S. Martini, Coloniense excusum anno. 490, Doctrinale Clericorum, eodem anno Lubecs impressum, Herman- nus Greven et Molanus in Afuctario Usuardi, Canisius in Martyrologio Germanico, Felicius, Ferrarius, et alii. Verba Molani sunt Seckingi depositio Fridolini Abbatis et Confessoris. Addit Galesinius : cujus et sancte et mirabiliter gesta leguntur. Zumdem cele- brant Angli in suo Martyrologio, Hiberni in. Catalogo pracipuorum Sanctorum Leodii anno 1619 excuso, et im ctis. Sanctorum. Hiberniz per. Colgamum ; Scoti eliam. hodierni apud Camerarium et. Dempsterum in Menologio Scotico. Demum, quia Abbas fuit, Bene- dictini suis fastis inscripserunt, Wion, Dorganius, Me- nardus, et cum. longissimo encomio Bucelinus. Iterum sequenti die seu v1 Martii Dempsterus consignat Ele- vationem S. Fridolini.

S H. Jas, monachatus, patria, scripta

S. Fridolini.

Toe temporis characterem indicant Acta : scilicet tempore Chlodovei Regis Francorum Abbatem monas- terii Pictaviensis S. Hilarii extitisse S. Fridolinum : et hunc Regem fuisse Chlodoveum primum omnes unico consensu affirmant : sed. quod. velint id. factum anno nonagesimo aui nonagesimo quinto supra quadringen- tesimum, mullo modo arbitramur probabile. esse. Re- gnavit Chlodoveus secundum Chronologiam alibi a. nobis stabilitam, ab anno ccccuxxix saltem sub finem ereatus : et filem. Christi amplexus est anno occcxciv. Verum tunc urbs Pictaviensis cum reliqua Aquitania suberat Gothis, quorum. Regem. | Athalaricum in. regione Pic- taviensis urbis devicit Chlodoveus anno. pvit, et. Aqui- taniam sibi subjugavit : quare accessus δ. Fridolini Abbatis ad Regem | Chlodoveum ad. hunc aut. proximos duos annos, quibus hic solum vixit, necessario referendus est : et qui deinceps de Rege narrantur, posteris Chlo- dovei assignanda sunt. Restauravit ecclesiam S… Hi- lari, et hujus reliquias magnificentius collocuvii. [)18- cessit inde versus Germanium : et primo habitavit apud Mosellum, dein in Vosago monte, postea Argentorati, et tres istis in locis erexit S. Hilario ecclesias cum mo- nasteriis, tamdiu, dum. perficerentur, ibidem. moratus. Profectus dein per regnum Burgundionum, invisit erecta in eo monasteria : ac pervenit in urbes Glaronam .Hel- vetiorom el Curiam Rhetorum. seu Grisonum : et ite- rum S. Hilario construxit. ecclesias. His omnibus pe- raclis, quae plures requirunt annos, venit in insulam Secanicam, unde flagellis eliminatus, Regem. adivit, ejusque donatione nanciscitur insule possessionem. INo- men Regis non exprimitur, quem Theodoricum Cho- dovei filium, Regem Austrasiorum fuisse, arbitramur absque ulla dubietate asseri posse et. debere. Ibi per multos annos vixit, et quam baptisarat hospitis filiam, posumodum fertur. primam. sanctimonialem constituisse, cum in eu insula Canonicam sanctimonialium congre- galionem erigeret. Interea memoratur mortuus esse Rex predictus, quem T’heodericum | diximus, anno pxxxili vita functum : cui tunc filius Theodebertus suc- cessit, in regno usque ad annum DXLVIII superstes : quo tempore videtur S. Fridolinus migrasse ad Christum. 7 4t dictam. Congregationem sanctimoniauwm. cui Ordinisubjecerit, posset inquiri. Bucelinus par. 2 Ger- mania sacrae ista habet pag. 81. Seckingen, nobilissi- mum olim Virginum BDenedictinarum ad Rheni fluenta

D

cultus sacer 6 Marti.

E

S. Fridolinus sub Chilodoveo.

post annum 507 factus Abbas Pictavii,

F postea variis locis degit*

adiit Theode- ricum Regem

sub Theodeber- Lo Rege mor- uus,

Α

An Benedicti- nus monachus?

ex Hibernia oriundus :

ANIMADV. PAP. 20.

D an libros a se scriptos reli- querit?

non fundavit Augiam-div.- tem :

an Burgundis eL Augustanis praedicari ?

€ Eminentia Abhntisse Seckingans,

“IMS EA-

Imperium in Glaroenses :

VI MARTII.

fluenta cenobium, conditum a S. Remigii et S. Be- nedicti discipulo S. Fridolino, quod deinceps in col- legium Canonicarum conversum est. Sed magis trium- phat in. suo Menologio ad vx. Martii, ubi in. longo suo elogio asserit S. Fridolinum S. Remigii primum dis- cipulis accensum, postea ipsum magnum monacho- rum Archiducem Benedictum secutum, utrobique maximos progressus fecisse. Ut tempus huic conjectura favens reperiatur, nihil de S. Fridolini habitatione in Pictaviensi S. Hilarii monasterio traditur, neque in- dicatur eum ante ibi Abbatem fuisse monachorum, qui ipso etiam S. Benedicto seniores erant. Ceterum nullum

vestigium est ullius aut cum S. Remigio aut S. Bene-

dicto facta communicationis; quinimo hunc constat tum procul in Italia apud Sublacenses vitam. monasti- cam solum fuisse auspicatum. Quod itidez: Wion, Bu- celinus aliique Lesleeum secuti, statuant. Conrani Regis Scotiz hodiernae filium, plane abeírant: cum Acta in Hibernia, qua inferior Scotia appellatur, natum cla- rissime referant : et nilil. de ejus origine, aut. rebus gestis sciatur praeterquam ez his Actis, et paucis forsan Seckingensium aut Glaronensium traditionibus, de quibus mox agemus. Interim: Dempsterus libro 6 Historie Ec- clesiasticae gentis Scotorum cap. 915 illustrem scripto- rem facit. Fridolinum, et hos ab eo relictos libros enu- merat, Exhortationes quasdam lib. 1. Pracepta ad monachos lib. 1. ad Augustanos lib. 1. Acta D. Hi- larii lib. 1. Meminerunt et alii adhortationum. At quo fundamento, ipsi viderint. Suspecta passim in similibus est fides Dempsteri, qui, que a Sanctis fieri potuisse somniavit, pro factis solet enarrare : Ita etiam monasterii Richenaugiensis sive. Augiz-divitis fundatorem facit eumdem. Fridolinum : quod. seculo Christi octavo. cons- truxit S. Pyrminius, ut ez hujus Vita m Novembris constat. d liud statuit in. Burgundia extruxisse monas- terium, arrepto scilicet fundamento, quod Acta habeant eum per monasteria regni Burgundionum suum iter direxisse. Cratepolius etiam in libello de Sanctis Ger- mania asserit, S. Fridolinum anno Christi ccccxc Àu- guste predicasse Evangelium, et multos homines ad fidem Christi converüsse. Quz uti in tempore assignato plena falsa sunt; ita circa reliquam relatio- nem in silentio antiquorum sunt suspecta.

S III. Excerpta ex Actis a. Petro Canisio editis. Alia a Canonico Brandebergio submissa.

E antiquis Seckingensium et Glaronensium traditio- nibus ista habet Canisius cap. 26. Collegium sancti- monialium in insula Seckingensi a S. Fridolino fun- datum, etsi initio magnis calamitatibus jactatum fuerit, tamen tantis qua temporalibus, qua spiritua- libus auctum est incrementis, ut summam obtinuerit eminentiam dignitatis : non tantum a maximis viris et Principibus, a Regibus et Imperatoribus regia munificentia dotatum, sed magnis etiam privilegiis decoratum : ita ut Seckingensi Abbatisss civitas Seckingensis, Glaronensis regio et Lauffenburgum subjecta fuerint, eamque ut Principem agnoverint : unde Excellentissimi Comites Habsburgenses, deinde Archiduces Austriaci, civitatem Seckingensem ac Lauffenburgum cum aliis dynastiis et bonis ab illa velut beneficiarii ejus clientes acceperunt. Moreetiam receptum fuit, ut Glaronensium accolae quotannis le- gatos Seckingam ablegarent, et Abbatissze velut Do- minz, munus deferrent honorarium, qui succolla- tores olim feretro S. Fridolini deportando circa ec- clesiam adhibebantur. Prcbari etiam. tabulis vetus- tissimis signatis et authenticis potest, olim Antisti- tam quadriennio quovis Glaronam profectam esse,

et tractus illius Decemviros, honestissimos quosque

et integerrimos delegisse, qui patriam gubernarent, consiliis et judiciis przesiderent. Quz, si infirmitate

431

prohiberetur eo pergere, per Legatos res agebatur. Quod si nec isti designarentur, interim Glaronenses tributis et pensionibus solvendis liberabantur. Quz administratio quieta diu viguit, ita ut solus Impera- tor protector censeretur, nec alteri Przwtori vices suas delegaret. Postea Comites Hombergenses et Conradi Suevize Ducis soror amplas possessiones coenobio donarunt; quando fuerunt et mancipia loco obligata, quee S. Fridolini verns dicebantur. Fue- runt ea loca sub Romano Imperio ad tempora Fre- derici Augusti, qui ea Palatino Comiti Ottoni a Bur- gundia donavit, inde Comites Habsburgici et Aus- triaeci acceperunt : tandem anno ΜΟΟΟΙ, Glaronenses cum Przetore regionis coufcederatis Helvetiis se ad- junxerunt. Hac ibi. Stumphius citat instrumenta Aus- triacorum, quibus se fatentur | Feudatarios. Abbatissa Seckingensis, sunt ea data anno Mccecctiv. et vix.

9 Canisius iterum cap. 29 ostendit Seckingenses ssepius S. Fridolini patrocinium fuisse expertos, quorum Annales multas et illustres victorias memo- rant, quas ejus patrocinio reportarunt. Ànno wcoccxv tribus septimanis Basileenses Seckingam obsederunt, magnam moenibus urbis et domibus civium ruinam continuis ejaculationibus intulerunt, et paullo post majoribus viribus ad obsidionem redierunt : sed ite- rum compulsi sunt re infecta discedere. Alius ve- tustus codex narrat, quoties vexillo explicato ad pu- gnam exierunt (ut szepius factum est) toties sine san- guine, nullo civium desiderato, victoriam obtinue- runt: quam semper S. Fridolini patrocinio accep- tam retulerunt, quem adeo Dominum, hospitem et Advocatum praecipuum appellare consueverunt. Za- dem leguntur apud. Murerum, et plurima ex proceden- tibus apud. Stumphium.

10 Canisius denique cap. 30 et 31 asserit Matricem Glaronensem parochiam a S. Fridolino a funda- mentis fuisse erectam, eique S. Hilarium Patro- num totius regionis datum. Quocirca veteres Gla- ronenses S. Hilario adjunxerunt S. Fridolinum, et in grati animi significationem ejus imaginem tam extra quam intra civitatem magno in honore con- servarunt, et labaris, vexillis, clypeis et sigillo urbis

impresserunt. Quotannis memoriam ejus anniversa-

riam festivis gaudiis soliti sunt recolere, Seckingam adire, et sacros ejus cineres venerari. Preterea ali- am mense Aprili supplicationem maxima frequentia Ecelesiatici et seculares solebant honestare, ut Deo gratiz referantur pro insigni victoria obtenta eo anni tempore, quando trecenti quinquaginta ejus re- gionis incolze quindecim hostium millia profligarunt. Prolixe etiam rei gest: series populo preelegitur, in qua ssepius SS. Fridolinus et Hilarius Patroni et Advocati nominantur. Znsignia urbis Glaronensis cum

imagine S. Fridolini repraesentat Urstitius pag. 67. 11 Canonicus DBrandenbergius in ante memoratis litteris ista indicavit. Reliquias S. Hilarii, nominatim pollicem, S. Fridolinus Seckingz reliquit : ubi et casula, culter, baculus et alia przter corpus ipsius S. Fridolini prostant. Anno circiter wcccxxx ingenti incendio templum et monasterium D. Fridolini Sec- kingze conflagravit. Sequentibus annis, Albertus Ro- manorum Rex Austrius, cum pluribus Imperii Prin- cipibus Ecclesiasticis et secularibus, przesertim Epis- copis Argentoratensi, Basileensi, Constantiensi Sec- kingam venerat, cladem incendii arbitraturus, et maxime corpus S. Fridolinij ingenti miraculo a flammis illzaesum divinitus conservatum, veneraturus: ubi sarcophagum, seu potius sandapilam sacri cor- poris sub altari depositam, superiori parte adustam, repererunt : sed de reliquo penitus cum reliquiis in- tegram. Ergo in perpetuam miraecnli memoriam eam- dem ipsam tumbam, quantumvis superiori parte crematam, cum reliquis undique ferreis laminis et ligamentis

Seckingani victoriam obtinent :

E

Glaronenses venerantur S. Fridolinum,

victoria po tiuntur.

Corpus in in- ceidio serva - tum:

capsa inclu - sun,

4392 DE S. FRIDOLINO ABBATE

A ligamentis, ac frequenti clavorum nexura posteritati reliquerunt. Cum vero eadem sacra tumba in tantis Suecici belli turbinibus perquam difficulter, ob gra- vitatem ponderis asserum et ferramentorum, trans- ferretur, nec. minori periculo, ob subitam hostium irruptionem domi relinqueretur; inter Principem Abbatissam et Collegas tam Canonicos quam Cano- nissas, ssepius consultabatur, quo pacto sacrum pi- gnus in compendiosam aliquam arcülam. compingi posset, quo facilius ac tutius in eventum necessitatis clanculum auferri aec transferri in salvum posset. Hoe tamen identidem obstabat, quod metus omnes teneret, ne, si forte adminiculo fabrorum ferrario- rum (sine quibus impossibile videbatur aperiri posse) ligature solverentur, publicaretur sacrum corpus non amplius adesse, quod suspicabamur integrum, sed in cineres redactum. Verum cum anno MDCXXXVII anno 1637 Dux Winmariensis partibus Rhenanis infestus, cum cic iig Werdio frequentius colluetaretur, conandum non- zi ἔ nihil operze pretium duximus, experturi num pri- vatis viribus et industria sacrum pignus aperire, lustrare, ac in commodius promptuarium componere possemus. Igitur annuente Priucipissa, molem sar- cophagi in sublimi, seu medio summi altaris locati, tantummodo duo Sacerdotes, senior Canonicus et ego, amovere et in tabulam seu mensam | altaris de- mittere connitimur; viribus profecto tantze moli im- pares, animum prope despondentes : sed ecce nescio quo pacto, qua et facilitate sarcophagum haud dif- ficili negotio in altare deponimus, ac inde ab altari in pavimentum demittere adnitentibus feliciter res successit, cum seniore Canonico in pavimento an- teriorem sarcophagi partem apprehendente, ego ad- hucsuper altare existens, posteriorem partem, qua po- tui majori vi retinere, ne impetuose in pavimento illideretur, conabar; cum ecce subito resolutis cla- vis et ligamentis; remanentibus in manibus meis la- miris, sarcophagum delabitur : quando extemplo apparuitostiolum, per quod manus intromitti potuit, et sacrze Reliquise contingi. Reperimus ergo sacrum corpus duplici involucro compilatum, superius erat peristroma babylonicum elegans auro intextum, ali- quot caustomatis adustuni, quippe superior pars sar- cophagi poene tota inearbonata est; in’erius erat pannus e gossipio, sacris his adjacebat scheda, non latior manu; qua przfatus Serenissimus Rex con- testabatur lustrationis seriem, in przesentia Preesu- lum et Principum facte : et quod illa tumba a non- C gentis annis numquam fuerit aperta, nisi per illam ipsam caussam et occasionem, et quod sacram illam tumbam ferramentis tametsi crematam, circumde- derit : et posteritati in miraculi memoriam sic re- liquerit. Certe et eadem tumba ab illo tempore, nempe a trecentis annis numquam denuo aperta fuerat : nisi ob necessitatem illam et pericula Sue- cici belli anno upoxxxvu, .De memorato incendio et “- adventu 4 lberii Imperatoris agit etiam Stumphius.

VITA

auctore Balthero monacho Seckingano.

Ex MS. Sangallensi. LIBER I. Prologus auctoris

Notkero Doctrine Sophixw, meritorumque sanctitate Beatissimo, Baltherus infimus servorum Dei Servulus.

Baltherus in T dudum vero, (ut vos optime.nostis) dum in

monastTió.— yyonasterio S. Galli juxta vestros ceterorumque pe- S. Gaili erudi-

lus des Magistrorum, scholastica vacare disciplinze de-

sisterem ; et cum hoc multo magis cogente miseria, quam copia magistratus deficiente, mihi contigisset in damnum (nàm inde fons inferebatur sapientis per cunctas totius Europee provincias derivatus, et

omnibus huc usque, Dei nutu suavissimo, se pota- bilem duleorabat gustu) bonum mihi visum est, ut hujusmodi, ceu dictum est, felici solatio destitutus, Occidentalis Gallize Magistros, licet socius gyrova- gorum in mendicando, verecundia penitus postha- bita, aggrederer. Sperans aütem anxius et flebilis in utriusque moestitia famis aliquantulam ibi refectio- nem me inventurum; unius scilicet earum caro paullum ad tempus afflieta, dum iterum affluentia divitiarum sufficienter utitur, cito fit, ut de his fas- tidium trahat, quibus paullo ante nimis inhiabat ; alterius vero quia mens sitibunda, quanto plus in- ternarum suavitate deliciarum fruitur, tanto magis ad earumdem dulcedinem non fastidio; sed amore coarctatur. Hane rem ego taliter aggressus, cum peregrinando fines Gallie per longum etiam cursum ad usque confinia Hispanis, ob amorem circuissem discipline, licet parum in hac profecerim, et ibi per quatuor moratus annos, tunc demum decernerém patriam patrizque familiaritatem revisere; con:igit ut in redeundo quoddam monasterium, « Helera nuncupatum, juxta Moselle cujusdam littus situm, caussa orationis adirem ; quod et S. Fridolinum ibidem in honorem S. Hilarii construxisse per ejus- dem loei Fratrum relationem didiceram. Ibi vero hujus rei ordine comperto, aliquantulum lzetior ef- fectus sum intantum, ut me prorsus obliviscerer illue exulem venisse; quia, non ut advena, eorumdem Fratrum pio solatio congratulabar, sed ceu quilibet bons qualitatis indizena, qui in domo sui domini sedula inter alios familiaritate utitur.

2 Tunc Pater et provisor ejusdem monasterii, ut per me certitudinem professionis compererat, hz- reditarium esse me servum horum Sanctorum, de quibus supradictum est, videlicet Hilarii et Frido- lini, attulit meam in presentiam utriusque virtutes proprio separatim volumini inscriptas : quas ubi vi- dens gavisus sum, et adhue cautus apertis volumi- nibus inspiciebam, recordabar in Sechanis, ad quod ego servili jure me pertinere non erubesco, unius, scilicet S. Hilarii virtutes in quodam volumine scri- ptas adesse ; alterius vero, nempe S. Fridolini, Vi- tam deesse : nam inde liber ipse, in quo ejusdem Sancti Vita habebatur scripta, ablatus fuit, dum praefatum monasterium a Paganorum jam olim in- cursione vastatum est. Adhuc etiam supersunt multi, qui eumdem librum, antequam ita, ceu dixi, perderetur, non solum viderunt, sed szpius lege- runt .sicque verum esse profitentur, veluti jam per me narratur. Postquam unus ex his prenominatis libellulis, quem in pradicto deesse non dubitabam, mez petitioni ad mecum deportandum omnino de- negatus est, et ὁ incaustum seu membrana non ad- fuit, quatenus per me scriberetur; cito sedens reci- tavi, et hoc quod egebam, memoriter retinui, partim verba cum materia, partim materiam absque verbo- rum construxione, ut mea reversione peracta, ea- dem, quai inibi legeram gesta, per me commenda- rentur aliorum memoriz scripta. Hunc vero prafa- tum diligenter inehioans legere, inveniebam titulum S. Fridoldo inscriptum; indeque proeul dubio mihi incertum erat, utrum de nostro Patrono hzc scri- pta essent, an de alio quodam, qui Frido!dus, non Fridolinus, nuncuparetur; nisi quod postea mihi in altera monstratum est paginula, qualiter idem San- ctus de quadam Gallive. civitate, Pictavis nominata, reliquias S. Hilarii in parva capsella in Alemannice quamdam insulam, undique lymphis circumdatam, deportasset: ibique populi se fidei commendans ,

quoddam

D

per Gallias peregrinatur :

E

ü in Helcra monasterio a S Fnidolimo con: (rucio, benigne excipiturs

.

reperit ibi Vitam S. Fri- dulini,

apud Seckin- genses deper- ditam,

memoria mandat,

et ob nomen male forma- Lum,

ex reliquiis S. Hilarii agnosci ejus 4588.

contra obtrec- tatores se ’ defendit.

et patrocinium Notkeri imploral ;

B

S. Fridolinus in Hinernia nobili prosapia exorius,

Ps. 29. 10

pree[ert ceeles- lem nobilita- lem:

Mat. 12. 50

divitias libe- Talis 1n aiios expen dit :

VI MARTII.

quoddam monasterium sub honore S. Hilarii in ea- dem insula Rheni fluminis construxisset ; in quo adhuc ipsa przedicta (ut vos nostis) pendet capsella.

3 Quoniam.vero totum (sicut tibi per has literas, o Pater, est manifestum) testimonio aut alicujus bons qualitatis viri auctoritate certa, cui credendum esset, a me tantummodo dictum et scriptum esse videatur, qui me totius auctorem falsitatis esse de- negare non valeo; licet in hujus opusculi rescrip- tione de materia geste rei nil fallaciter addam vel demam, preter solam verborum constructionem, (quam rustico nimis stylo scripsisse me profiteor ; malens in hoe meam rusticitatem blasphemari, quam rei veritatem nesciri) reor quod quilibet veritatis amator, mex qualitatem brevitatis intendens, obji- ciendo dicet esse apocryphum, et Magistrorum damnatione hoc exemplar refutandum ; quia nullius aliunde fuleiatur imperio, sed tantum veluti libero scriptitetur arbitrio: insuper et alium injustis fauci- bus, tanta quasi fuligine obfuscatum, tininime dubito dicturum, me nullatenus esse veritatis auctorem, sed cujusdam excogitatee rei falsum compilatorem. Quocirca, o piissime Pater et Doctor, me ὑπὸ com- mendans invictz fidei, precor, quatenus tuo certis- simo indagante comprobetur arbitrio, utrum. iste przesens libellus una eum cantilena, quam per musi- cam artem in Fridolini laudem canendo composui, flammarum incendio sit delendus, an ad Dei ser- vitium posthae reservandus. Mihi namque melius placet tua mitissima redargui correctione quam alio- rum invidiosa confundi stomachatione. Perpetuum tibi opto vale.

a Occasio hujus monasteri extructi ànfra cap. 3 àndicatur, ubi de illo agemus. — c Incaustrum, id. est atramentum, Italis, Inchiostro, Francis Encre.

LIBER PRIMUS

CAPUT 1. S. Fridolini Vita in Hibernia, eo eaque discessus.

Bos Fridolinus ab extremis partibus inferioris Scotiae oriundus es$e non ambigitur ; quze videlicet apud ipsos Scotigenas Hibernia nuncupata, ad us- que Oceanum protendit suz& amplitudinis confinia. Parentum etiam generositate adeo eminebat preecla- rus, quatenus quique potentiores ejusdem regni gratularentur in talis cognati affinitate annumerari. Nam et hoc eis haud immerito magni videbatur ho- noris fuisse, dum se sub ejus meritis totius boni provectum non dubitarent promereri posse : hujus- que generositatis solennitatem non inerti bonorum operum studio, ob hoc preecipue solers studiosius in se curabat ornare; ne illud Psalmographi ipse sive dicendo, sive mentaliter eructando depromeret : Quae utilitas in sanguine meo, dum descendero in corru- ptionem : quia nec tantum gloriabatur de hujusmodi pompatrice cognationis parentela, quantum de illa adoptiva eolestique electorum genealogia, de qua in Evangelio legitur: Quicumque fecerit voluntatem Patris mei qui in coelis est, ipse meus frater, et so- ror, et mater est.

Ὁ. Opum vero divitiarumque secularium abundan- tia fere pre» cunctis in eodem regno degentibus fa- mosus affluebat, et tam nimiz largitatis exhibitione se hilarem atque letum in omnibus ostendebat, ut non solum ditiores suis pretiosis muneribus semper arriderent ; sed paüperes quoque gratulabunda fronte suis quotidie eleemosynis applauderent. Nam utrisque quoad poterat, largus singulis : et. con- gruenter erogabat : illorum quidem nimiam cupidi- tatein, quam suze facultates minime possent, extm- guere studebat, vel pretiosa dando, ne supra modum exmatiuaret, aliquantulum placabiliorem reddere; is-

Martii T. I.

433

torum autem laudandam pauperiem, qua ad munda- nz prosperitatis beatitudinem adeo inhianter arde- bant, ne in adversitatum querimoniis omnino defi- cerent, misericorditer sustentabat. Et ita se hilarem datorem, quem secundum Seripturam Deus diligit, prafferens ; omnibus omnia factus est, ut omnes lu- crifaceret.

6 Studiis litterarum delatis archivis, post- quam ab uberibus amate nutricis et a cunabulis flebilibus more infantium sejunctus est, sic acute inhzrebat, ut non tam materno lacte tenerz fragi- litatis etatem fulciret, quam ad sophie mamillas suspensus, superno rore mentis vivacitatem obdul- caret. Quia sui laudabilis sensus tenorem captiosis argumentosisque sophisticorum et syllogisticorum proloquiorum affectionibus implicare prorsus sper- nebat: ne dum in aliquo Pythagorieze Platonieczeque sapientie posthumus hares inconvenienter videre- tur, summe Sapientia: sibi contubernalem amicitiam non ostendisse probaretur : sieut scriptum est; Omnis sapientia a Domino Deo est.

7 Tune sancti Spiritus gratia coelitus aate se totum maluit sub officio Clericatus Deo fidelem fa- mulum exhibere, quam sub hujus seculi negotiis constitutus, diabolo per laicale jus inservire : et hu- jusmodi aciem mentis de terrenis ad coelestia sus- pendens, sibi hune proponit versiculum in exemplum, Amieus hujus seculi, inimieus Dei constituitur. Sic ergo cum ob amorem coelestis vitz» secularium in- certitudinem postponeret, et spreto totius mundi flore, ceu sedulus minister, vacaret officio Dei; ag- gressus est omnes fere civitates suce patrize et multa cireumquaque loca circuire, ea scilicet ratione, ut fidem Catholicam, in his partibus a Gentilitatis ritu segregatam, suse preedicationis officio firmiter sta- biliret Deo. Et hoc utique non credendum est, quód hujusmodi ministri sacramentum aliqua preesump- tuosa illicitzte audacitate protervitatis sibi usurpas- set; sed illud multo magis, quod sub Pontificum testimonio omnisque Cleri attestatione, totius circumjecte plebis acclamatione per. Dei gratiam electus, sibi a Domino commendata dupli- carit talenta. Nam ille proeul dubio de fidelibus illis servis, qui a proprio Domino peregre proficiscente pecuniam sub lucro reportandam acceperunt, satis

fidelis servus extitit; dum a Domino suo, scilicet.

Christo, potius optandas cum usura gratiarum ac- tiones vellet audire, quam indecentem et horren- dam nequam illius servi abjectionem sustinere, qui sine lucro przesumebat reportare pecuniam Domini sui. . 8 Tunc cum desiderabili Clericatus honore pro suo libitu sublimatus, et hujusmodi prsédicationis ceu superius dictum est, officio intantum glorificatus, ut inter omnes Scotorum Principes non solummodo velut aliquis honorabilis Clericus et Sacerdos dilige- retur, sed ceu Pontifex summo honore Episcopali et dulcis haberetur; visum est ei bonum et utile, ut totius seculi florem omnino ob Dei nominis amorem sperneret, illud oblivioni minime tradens, quod in Evangelio scriptum est : Nisi quis renuntiaverit omnibus, qu: possidet, non potest meus esse disci- pulus. Ergo unaquaeque propric facultatis bona pos- sessionesque, non tantum proximis seu cognatis or- dinatim et sapienter distribuens, sed multis aliis nimia paupertate duriter afflictis erogans, videlicet orphanis, Ecclesiasticis hominibus sub uniuscujus- que ordinis honore degentibus, ceterisque quorum infinitus protenditur numerus, implebat hoc quod per Psalmographum dictum est: Dispersit, dedit

pauperibus, justitia ejus manet in seculum seculi. 9 Hoc totum cum ita per ordinem, ut dictum est, perageretur, instructus est tantz dignitatis vir mis- 59 satico

2 Cor. 9.7

studiis lillera- “um. et scien- liis incumbit *

Eccli. 1. 1

E

statum Cleri- calem am- plexus,

Jac. 4. &

praedicationi insislit :

-nec non

videns se honorari,

Luc. 14. 33

sua omnia

distribuit paus-

peribus :

Psal. 111. 9

A

AUCTORE BALTHERO MONACHO.

statuit patriam et amicos dese- Tere:

videl magnum omnium luctum :

D

€os blande consolatur :

Ci

ad mare con comitantes

“spe reductio- nis,

A34

satico, quatenus mente perseverabili paternitatis affi- nitatem et familiaritatem cognationis, patrieque nativam voluptuosamque dulcedinem, pro Dei no- mine non pigresceret postponere. Et hec non aliter ei accidisse probatur, nisi velut quondam Abrahz indictum est, ut exiret de terra sua et cognatione. Nunc igitur tantze fidelitatis miles, constans immo- bilisque sub hae coelesti jussione perseverabat, nil remoratus, quin hoc fiducialiter implendum, omnibus derelictis, insisteret, quod summa Celsitudo sibi subjunxisset ; licet, in quas partes hujus mundi suum iter a Deo praefinitum disponeretur, prorsus ignora- ret. Sed tamen eo ita inopinate sui itineris cursum

‘arripiente, qualis ibi vel quantus audiretur flentium

strepitus, nec linguze motu nec styli acumine valet quis alteri referre. Nam ibi diversitas plebis plange-

*bat se amisisse impensorem diversi muneris : Eccle-

siastici vero ordinis in eodem regno ingens universi-

tas, non tantum suze conversationis flebat absentiam,

quantum desiderand: suc praedicationis dolebat abesse instantiam : quia sancta Ecclesia in istis par- tibus ad Dei servitium stabilita, ab eo veluti a qua- dam firmissima regebatur tunc temporis columna. Clerus vero Episcopatus quantum qualemque hono- rem vel famulatum ei suppeditaret, non est necesse loquendum; dum ipsi Pontifices vix totis: viribus sufficerent, ut ejus vite tramitem velin minimis attingerent. Ipse Primatus etiam totius Scoti: ejus praecipue desiderabat consilium salubre, ne sine suo consultu in iis, quz seculariter sub judiciali jure eveniebant corrigenda, offenderetur majestas Di- vina.

10 Quis dubitat, quomodo aut qualiter, a diligen- dis in Deo pauperibus, scilicet orphanis, viduis, et a ceteris utriusque sexus plebibus frusira rogatus fuerit, nempe quando suis amplectendis parentibus suum ecptum iter tardando, differri doluit : nam hac multitudo nempe pauperum, cum eum diutius flendo sequeretur, interdum fixo in terram sustenta- tonis baculo, ipsique desuper innixus, et gestant animo, ne propter hortamina vel illorum blandi- mentareverteretur,corroboratus, non cessavit blandis mitibusque verbis eos consolari, et semina coelestis vitde sparsim salubriterque largiri;interdum arrepto sui itineris tramite suadebat eis, ne suum iter, quod in Dei nomine inchoaverat, amplius impedirent, dicens : Ὁ amicissimi mei, non solum consaguinei, sed concives dulcesque nutricii, nonne vobis jam, ut reor, notum est, quia me nulla secularis vitz?e pompa retrahere permittitur ab illo peregrinandi exilio, quod proficiscendum mihi coelitus est commissum? Quare

‘me impeditis, quem totus mundus, si solus Deus

non resistit, impedire non sufficit.

11 Ita vicarium alternze necessitudinis amorem dando, pervenerunt ad mare quoddam, quod spatia- tur inter confinia inferioris Scotie, de qua superius mentio facta est, et superioris, de qua modo loquen- dum non est. Illuc eisdem, ceu dictum est, perve- nientibus, et inepta tam longi itineris lassitudine fatigatis, semetque aliquantulum requiescendo suble- vare desiderantibus, placuit ut causa caritatis cum eo saltem pernoctando sequentis diei spatium obti- nerent, et tunc ad ultimum, si fieri posset, salubrius omnes quodammodo illum ad propria revocandum se expectasse, gratularentur. Nam hoc solummodo ipsis suis comitibus ad hujusmodi fidei fiduciam re- mansit, ut quem antea totius mundi voluptuosa blandities nequiverat sibi subdere, eum maris peri- culositas cogeret cedere. In his vero monimentis spatium noctis tali spe perducentes, vix pro dubio ad sequentis diei optandam pervenjebant auroram ; hoe nempe dolentes, quod totius 5188 gentis univer- salitas eum quasi posthuma superstes adeo plangeret,

VITA S. FRIDOLINI ABBATIS

ut nullum post suam abcessionem su: qualitatis D

consimilem speraret se posse promereri.

19 Interim autem cum jam ab Orientali plaga solis clarior^ ortus nocturnz caliginis tenebrosita- tem propelleret, et sui radii splendore totum mun-

dum illustrando, mortalibus undique solitum lumen

effusum ministraret, hoc solummodo deprecabantur, ut aut cito in patriam remeandi regressum accele- raret; aut si hoc nullatenus fleri posset, saltem eis reyertentibus gratiam sus benedictionis non dene- garet. Illis vero talia efflagitantibus, ab oratione, cui totius transacte jam noctis spatio vacaverat, surgebat : et evangelicae profunditatem disputatio- nis ingressus, quomodo Filius Dei videlicet ex Maria Virgine natus incarnaretur, et quare laboriosam hujus mundi voraginem intraret, scilicet propter nostra peccata, seu quod pro nobis pateretur, utique turpissimam mortem, in crucis patibulo suspensus, tertia die sine corruptione resurrecturus, narrabat. Tunc illi accepta sua largifluze benedictionis gratia, suzeque salubris licentize impetrato commeatu, car- pebant lugubre in patriam redeundi iter.

13 Sed tamen ab hujusmodi coepto itineris tra- mite aliquantulum substiterunt, quatenus procello- sum sui navigii negotium per investigabiles undosi pelagi semitas, vel procul inspicientes, probarent : atque hune tamdiu intueri desiderabant, donec in- tantum predictus vir ab eorum oculis proficiscens elongaretur, et aereos tractus marinosque sulcos ab illis protenderet, ut inde ipsorum intuitus quodam- modo quasi obstrusus ulterius eum prospiciendo, sequi non sufficeret. Et ita utrique iste de mari, illi de ipsius maris littore sursum elevatis dextris, ultimum vale mutuo dantes, ab invicem separantur ; illi dolentes ob patris familiaritatem, iste gaudens ad exilii fatigationem.

CAPUT Il. Apud Pictavos S. Hilarii reliquias transfert : ecclesia restaurat.

| lesen vero cum per Dei gratiam, posthabito maris periculo, desiderabili portu littore securita- tis jam lztabundus frueretur; receptus est digne in- cujusdam bonz qualitatis. viri hospitium, ibique paucis diebus, suis lassabundis artubus concessa re- pausatione, demorabatur : ac de ipsius gentis con- versatione solerter inquirebat, quo statu vel quali morum consuetudine se contineret, aut si spreto Gentilitatis ritu Deum cceli coleret. Tunc vero ut ip- sius hospitis aliorumque quorumdam relatu compere- rat, quosdam eorum Deum coeli rite adorare ac co- lere ; quosdam etiam idololatriis paganico cultu ne- fandissime inservire, eligebat timore nudus et imper- territus, caritate vestitus, plebispargere semina fidei.

15 Inde suum beatum arripiens iter, postquam Gallis fines cireumeundo lustraverat, et sancta Trinitatis Catholicam fidem in credentium cordibus plantaverat; accidit eum inter alia loca a Pictavien- sium urbem aggressum esse, ibique per longum tempus in b castris S. Hilarii demoratum fuisse, non ob aliam caussam, nisi ut Deo concedente, ipsiusque S. Hilarii suffragantibus meritis, aliquantulam sui corporis portiunculam ad su: consolationem pere- grinationis acciperet, non meritorum diuinutione, sed diminuta corporec quantitatis abscissione,

16 Dum ergo ibi per multarum assiduitates vigi- liarum in sua sancta oratione, una cum casta parci- monia vacaret, ut hoc, quod ardenter desiderabat, accideret sibi a Deo, generaliter revelatum est ei quadam nocte per visionem, quasi ipse S. Hilarius sibi visibiliter appareret, dicens : Frater, exaudita est oratio tua; et ego, inquantum facultas milii sup-

petit”

adhortatur et benedicit :

E

illis diu ad- syicientibus, mare transit.

In Galliain appellil - lc

predical ver- bum Dei :

[n

b Piclavii manet in monasterio S. Hilarii :

Α

VI MARTII.

petit, per merita et suffragia Beate Maric Dei geni-

a quo apparen- tricis semper Virginis, omniumque Sanctorum in-

te monetur uL suum transfe- rat corpus et . restauret servitium :

revelationem sibi factam communicat :

adit Episco - pum :

honoratur ab 60 et civibus Piclaviensi- bus.

τ

Kligitur Abbas monasterii S. Hilarii.

terventione, tuam in conspectu Divinze majestatis orationem adjuvare non desisto ; quia ipse Deus ele-

git te, ut suum in hoc loco restaurares servitium, et

mei corpuséuli artus in hujus ecclesiole sanctiori parte collocare non tardares : hoe tibi ad magnum servatum est a Deo praemium. Tunc vero hujus feli- citate revelationis consolatus, salubriter a dulci somno evigilans, nimiumque gratulabundus de lec- tuli stramine surgens, ecclesiam intrabat, et gratia- rum actiones, ut dignum fuit, Deo Sanctoque Hilario non destitit die nocteque per longum tempus agere. Nam quod antea per indefessam precaminum, jeju- niorumque instantiam supplex curavit postulare; tunc id ipsum sibi a Deo concessum gavisus est impetrasse; non hoc suis deputans meritis, sed Dei gratize omnipotentis.

17 Ergo cum in hujusmodi laudibus, ut dictum est, non parvum per spatium ad Deum contempla- tiva tantummodo vacatione plus solito intentus im- mineret, ac per afflictionem incredibilis abstinentice carnem ultra mensuram macerando consumeret; quidam ejusdem loci Fraires, bons qualitatis viri suamque nimiz dilectionis amore fraternitatem ve- nerantes, interrogaverunt eum, quid caussz hoc esset, quod ultra, quam humana sustinere posset natura, se affligendo mortificaret? lllis caute scisci- tantibus talia, dum nollet, nec posset etiam rem predictam celare, indicavit eis per omnia, quid ibi desideraverit, quidque ei inde coelitus acciderit. Illi vero nullo modo ejus resistentes precibus, ininimeque renitentes, quod.divinitus ei promissum et conces- sum est, inquirebant quomodo, seu quando hoc fieri post Dei nutum deberet. Ille e contra respondens dixit, se nihil, sive de restauratione Ecclesiz, sive de sacratissimi translatione corporis, facturum abs- que consultu licentiaque Pontificis atque Regis ad- jutorio, scilicet c Clodovei, qui tum temporis longe lateque imperialem obtinebat potestatem.

18 Inde post paullulum occasione ad d Episcopum eundi recepta, congregavit in unum suos familiaris- simos sibique amantissimos, ut una cum eorum una- nimi consilio illuc pergeret, ibique quid ei loquen- dum aut consiliandum esset, communiter cum eis lioc totum perageret. Illuc vero ubi perventum est, ipse Episcopus totusque Clerus eum digne recep- tum, uti Fratrem virumque sanctum, sponte meri- ioque diligebat. Nam ab eodem Episcopo ceterisque

Pictaviensis urbis habitatoribus intantum ejus sancta.

amabatur oratio, ut eumdem locum, scilicet e mo- nasterium S. Hilarii, in quo morabatur, pro suae predicationis amore non cessarent frequentare.

19 Hae igitur, quz paulo superius habentur scripta, cum a przedicto viro ceterisque suis familia- rissimis amicis Episcopo intimarentur, ejusque com- pertum esset, qualiter per revelationem huic Dei electo contigisset, coadunatis de totius Cleri ordine majoribus natu, senioribusque quamplurimis in ea- dem urbe degentibus, pergebat ad illum przedictum locum, ubi S. Hilarius corporaliter requiescebat, ibique sancto eidem viro ab omnibus in Abbatem electo, cuncta, que ad illum locum pertinere vide- bantur, commendabat, hujusmodi dicens; Frater et Domine, omnia, quz tibi per divinam revelationem injuncta jussaque sunt agenda, sive in f restaurando Sanctorum ecclesiam, sive in transferendo sacrum nostri Patroni corpusculum, differre seu tardare diutius noli : nam metotamque meam, si placet, pos- sessionem promptus tibi sum in adjutorium dare.

90 Interea dum sanctus vir potestatem illum re- gendi locum diutissime reluctaretur accipere, mul- tisque excusationibus, quod longum nimis est enar-

A435 rare, se tentaret inde substrahere, atque hoc illi nullo modo concederetur; rogavit Pontificem, ut cum eo pariter Regis clementiam adiret, ne talis res absque illius inchoaretur auxilio. In hoe autem ut consenserat Episcopus su: sanctz petitioni, deposuit baculum peregrinationis, accipiens, licet coactus, vir- gam correctionis ; non ad sui tantum honoris augmen- tationem, sed multo magis ad aliorum, Deo conce- dente, meliorationem. Tunc vero pariter Episcopus et Abbas, condicto itinere arrepto, pervenerunt ad praefatum Regem Chlodoveum. Episcopus, ut decuit, equester, Abbas:autem, ut ejus mos fuit, pedester. Quod ut statim nuntiatum est Regi, videlicet eum- dem Praesulem una cum predicto Abbate illuc ve- nisse; tunc Rex de Pontificis adventu lzetus, nimis- que lztior effectus, quia talis viri faciem , cujus sanctitas in ejus praesentia tam szepe divulgabatur, promeruit videre; et citius ab imperiali surgens throno, cum ei obviam nimia stipatus multitudine, cursum accelerasset, ipsum amplexu, ut convenit, honorabili, et digno simul cum Episcopo recepit ho- nore ;statimque, cum per aliquantulam moram simul familiari fruerentur colloquio, prandii deliciis vacare

decreverunt. Ibi ergo, ceu regalis est consuetudo, .

quamplurimis Principibus ad mensam sedentibus, accidit per hujus viri merita quoddam miraculum, quod modo non est pratereundum.

21 Rex enim cum inter prandendum quoddam vas lapideum vitrei coloris, auro gemmisque mirabi- liter ornatum, juberet afferri plenum mero; contigit ut ipse prior idem vasculum acciperet, postea huie sancto Abbati, licet vinum bibere nollet, przeberet ab bibendum; et suis manibus, nescio quo casu, cà- deret in mensam, de mensz quoque scamno per qua- tuor divideretur partes. Hoc facto, unus de pincernis, quantocius potuit, istuc currens, collegit in unum par- tieulas, deditque Regi. Rex autem inde aliquantulum contristatus, magis propter recumbentium inspec- tionem, quam vasculi perditionem, lzctabunda tamen fronte dixit ad Abbatem; Domine, caussa tui amoris ad nihilum redactum est hoc vas : quia nisi tibi per me adhiberetur, nullo modo de meis manibus cadens perderetur. Scias ergo, quid Deus inde per te faciat ad sui nominis laudem et honorem : et ut quidam de istis recumbentibus, qui adhue spreta sancta Trinitatis fide, paganico ritu idololatriis inserviunt, hoe cernentes in Deum omnipotentem nobiscum cre- dere non tardent. Taliter ille sanctus vir cautus est admonitus, altaque suspiria pro suze carnis fragilitate cordetenus extorquens, sed nimium in Dei miseri- cordia more solito confidens, recepit easdem qua- tuor portiunculas, et sicut ipsa docuit fractura, con- junxit in priorem statum fragmenta, atque vas idem ita junetum manibus amplectens, parvum ad mo- mentum innixus cernuo vultu brachiis super men- sam, orabat ad Deum : completaque citius oratione, reddidit Regi vas ita perfectum et reintegratum , ut ab aliquo nec ipsius signum sive lineamentum fra- cturze agnosci posset. Qualis laus a cunctis hoc vi- dentibus, non solum a Christianis, sed etiam ἃ ip- sis Paganis (quorum magna cohors inibi aderat) Deo persolveretur, non est necesse loquendum. In eadem vero hora Rege ceterisque de prandio surgentibus, Deoque gratias, ut dignum erat, reddentibus, om- nes, qui Gentili errore decepti illic adesse cognos-

cebantur, sanctze Trinitatis fidem confitentes, sacra

baptismatis unda ab Episcopo baptizantur.

22 His ita, ut dictum est, peractis, Rex lzetus et ovans ad eubiculum, Episcopus Abbasque Deum lau- dantes pergebant ad hospitium. Illi vero cum illie pereunetantes sequentis inducias expectarent diei , oblationesque Missarum Rege astante celebrassent ; petebat idem Abbas Regem, ut sibi una cum Epi-

Scopo

accedit R^gem Chlodoveum.

honorifice ex- cipitur :

vas confra- ctum oratione redintegrat z

AUCTORE BALTHERO MONACHO.

A

accipi eapen- sas pro restau- randa ecclesia

S. Hilarii :

transfert reliquias 5. Hilarii :

visitur a duobus Presbyteris cognatis.

C

436

scopo locus familiariter secum loquendi designare- tur. Hoe postquam a Rege sibi, prout petebat, con- cessum est; per totum indicavit ei, quomodo seu qualiter. sibi divinitus revelatum est de praedicti re- stauratione loci, et de sanctissimi translatione corpo- ris S. Hilarii. Hoe totum intenta mente Rex, ob hujus viri locutionem ccelesti sale illitam .intelli- gens , nec non Episcopi bona voluntate in hoc pra- cognita, reddebat ab intimis Deogratias praecordiis ; insuper promittens, quatenus sibi spontanea volun- tate concederet, quidquid in auro vel argento, seu pretiosis rebus aliis, ad hoc peragendum desidera- ret. Hujusmodi autem lieentia, divino nutu praeor- dinante, lztificatus, nimize denariis pecunie, ad

przedietam rem perficiendam , ab eodem Rege suis-

que fidelibus honeste ditatus, repedavit simul cum Pontifice, illam maxime curam gerens, ut prcfini- tum opus peragere quantocyus, Deo opitulante, valeret.

23 Igitur cum, Episcopo post divinam concessio- nem ultra vires auxiliante, nec non et ceteris in eadem urbe manentibus , ipsius restauratio ecclesize una cum sanctissimi translatione corpusculi pera-

geretur; ac sibi reliquias ejusdem S. Hilarii, quas

antea nimium ardenter optabat, separatim idem sanctus vir Fridolinus eligeret, in unam caute reli- gandas capsellam ; accidit ut hoc toto peracto, duo Presbyteri de ultra-marinis partibus, videlicet sui cognati, ad Episcopum venirent ejusdem civitatis. Qui ab eo interrogati, unde et quare venissent, cu- jusque professionis essent, responderunt se. de Nor- dumbria Anglorum quadam regione venire, suumque proximum cognatum , nomine Fridolinum, qusrere, atque se, licet indignos, Sacerdotali frui ministerio. Quos denique honorifice susceptos per suum transmi- sit nuntium ad sui , quem qu:erebant, affinis hospi- tium. Quem ut. optabili visu cernentes agnoverunt , pre lugubri gaudio minime appellare potuerunt. Nam hoc fieri solet s;pe, quando amicus quilibet amabilis et diu quesitus ad ultimum sub extrema

’ desperatione vix invenitur; ut de pectore loto ine-

vitabilis extorqueatur luctus prz gaudio. Ille autem cum eos diu inspiciens agnovit suos esse cognatos , et a certo illorum relatu reperit sui amoris caussa eos illuc venisse, ita paternis, ut decuit, amplexi- bus eosdem diligens, suam recepit in mansionem , cauteque per omnia interrogavit, quod seu quale negotium inter suc regionis principes haberetur? Inter hoc autem et alia multa, quse narrabantur, diu sacro invicem utebantur colloquio.

a S. Hilarius Episcopus Pictaviensis e vita hac. decessit anno 367 die 13 Januarii, uti tunc ad. ejus Vitam dictum, — b Id est monasterii parte, instar castri contra insultus hostiles νηλέα, et in qua hospites excipiebantur. — ὁ Chlodoveus 1 copit regnare ab anno 419, saltem sub finem, Christi fidem ampleaus anno 494, at Rege Gothorum Alarico in regione Pic- faviensis urbis anno 507 devicto, Aquitaniam subjugavit, wt alibi probatum. — d Subscripsit anno 508 aut sequenti Concilio Aurelianensi Adelfius Episcopus ex civitate Pictavis, aliis de civitate Ratiatica, απ de Ratiate, dictus a Ratiatensi tractu pagi Pietavici, de quo Gregor. Turonensis cap. 54 de Gloria Con- fessorum. Hic ergo Adelfius censendus tunc fuisse Episcopus Pictaviensis : Basileenses volunt legi Rauracorum Episcopum, et suum faciunt. — e B. Petrus Damianus sermone de Trans- latione S. Hilarii asserit monasterium in Suburbio fuisse, nunc intra urbis muros inclusum est, vulgo basilica 8. Hilarii major dicta, quia alia est, que vulgo S. Hilarii de Cella appellatur : in hac creditur S. Hilarius vixisse et obiisse, in illa apud uxo- rem et S. Apram. filiam sepultus, ut pluribus ad. Ijus Vitam dictum est. — f De eversione hujus loci cirea, ànnum. 409 dun Wandali, Alani et Suevi per Aquitaniam in Hispanias ingressi

.Sunt, diximus ibidem ad S. Hilari Acta. Quin et deim sub

Gothis fuere Pictavienses, quando non potuerunt restaurare.

CAPUT ΠΙ. In Germaniam abire jussus varias in. S. Hi- lari honorem struit ecclesias.

i ostquam vero idem vir sanctus cum eis letus coenaverat, suoque lecto se in eadera nocte commen-

VITA S. FRIDOLINI ABBATIS.

daverat, signaculo sancte Crucis munitus, apparuit ei S. Hilarius altera jam. vice eum sic alloquens : Frater Fridoline, cur tardas implere, quod Deo mi- hique promisisti, quando corporis mei partem quam- dam tecum ad deportandam separare promeruisti. Ergo noli diutius deinceps hic morari, quia tuis nepotibus a Deo conceditur, quatenus post tuam abcessionem hunc locum ad Dei non cessent procu- rare servitium. Tunc cum idem vir Dei Fridolinus solerter, prout ei licitum erat, interrogaret, ubi eum ire juberet; responsum est ei datum, ut ad quam- dam a insulam Alamanniz, Rheni cujusdam fluminis

.undique lymphis circumdatam , sui cursum itineris

accelerare non differret, illiceque suorum fidei se commendaret. :

25 Interim dum ab hac sacra visione stupefactus evigilasset, venit nuntius Episcopi, dicens eum irre- mediabili per omnia membra percussum esse pari- lysi, illuc vero sumptis suis secum nepotibus citius adveniens, invenit eum cunctis artubus corporis ita debilitatum, ut nullus in eo sentiretur motus przeter- vitalem flatum , quem. adhuca prz&ecordiis aliquantu- lum trahebat. Tune sanctus Abbas Fridolinus, solito confidens medicamine, scilicet in Dei clementia, prostravit se ad orationem : peractaque oratione , cum anxia sudoris effusione mirabilique fletuum lacrymatione humefactus surgeret, erigebat se cum eo pariter Episcopus, in nullo se dicens membro

aliquid mali sentire vel habere. Ergo cum talis ibi

Dei gratia tam patenter visibiliterque ostenderetur, uterque eorum, Episcopus et Abbas, una cum cete- ris, qui ad funus preparandum illic aderant, Deum laudabant.

26 Tune mane facto cum eidem Episcopo per om- nia patefaceret, qualiter in eadem nocte per visio- nem revelatus est ei S. Hilarius , przecipiens, ut ad insinuatum locum, nihil remoratus, suum acceleraret gressum. Intantum praedictus Pontifex de tali stu- pefactus visione doluit, ut nec vitam post ejus ab- cessionem obtinere curaret. Nam non solum ille, sed et totus Clerus totiusque regni principatus suam intantum paternitatem abesse plangebant, ut nec su: proprie regionis incole tantum doluissent, quando talem Patronum ab eis discedere vidissent. Quid plura? Quem proprii dulcedo regni, seu jucun- dissima parentum affinitas, vel delectabilis pater- nas hereditatis possessio substrahere non valebat, nisi hoc perageret quod per divinam sibi majestatem injunetum est; quomodo quibusve blanditiis illelocus, locique ejusdem habitatores, inter quos exul mora- batur, obtinere valerent, quin hoc adimpleret, quod minime dubitabat, Deo jubente, peragendum fore? Ille vero per orationis sanctitatem apud Deum et S. Hilarium licentia commeatuque proficiscendi sumpto, cum pacis oscula daret Pontifici, ceteris suis amicis in eorum certam, sibique promissam commendavit fidem suos dulcissimos , de quibus su- perius dictum est, nepotes : quos divina coactus jus- sione, non solum exules, sed sua carentes paterni- tate, relinquebat orphanos : itaque totius urbis Pic- taviensium plebe cireumdatus est, ut eorum clamori compassionique renitens, vix ab eis eluctaretur, ut arriperet gressum inde pergendi.

27 Taliter etiam arrepto itinere, portans secum reliquias S. Hilarii, primum aggressus przfatum Regem, omnia, quz divinitus sibi acciderant, pro- palavit ei : ab eoque potestatem accepit, quatenus , ubieumque przenominatam inveniret insulam , adhue tamen sibi prorsus insciam, cuncta, quz vellet, in Dei: nomine illie licenter ageret. Hujusmodi potes- tate accepta, nimiwque gratia consolationis impe- trata, letus a Rege discessit; indeque pergens, ve-

D

a S. Hilario apparente, monetur in Almanniam se conferre :

infirmum Episcopum restitui sani- tali,

2

E

valedicil Pictaviensi- bus, el eis renitenlibus pergit àn Germaniam,

I

adii Regem :

nit ad quoddam flumen, Mosella nuncupatum, ibi- .

que

VI MARTII.

A que in ipsius ὃ ripa fluvii quodam monasterio sub

tria templa S. Hilario excitat,

in insulam venit Sec- kingensem :

1}

pro fure habilus,

flagellis casus,

eliminatur ;

9

Regis donatio-

ne accipit . possessionem insula.

Unde hzc historia accepta.

C

honore S. Hilarii constructo, diutius, quam ut hoc monasterium, de quo in procemio hujus libelli supra dietum est, perficeretur, noluit morari. Indeque progrediens inter quzedam concava montium conval- lia, in quodam monte, Vosago nuncupato, con- struxit ecclesiam similiter in ejusdem Sancti honore. Qua illic perfecta, quamdam adiit urbem, quae apud Latinos c Argentina vocitatur, in qua etiam sub ejusdem Sancti honore zdificavit ecclesiam.

28 Ab eadem autem dum pergeret civitate, per d monasteria regni Burgundionum suum direxit iter in quamdam regionem, Rhetiam vocatam, caussa e Curiensem Episcopum adeundi. Ibidem vero in illa urbe, Curia dicta, cum interim moraretur, donec ille f ecclesiam S. Hilario construxisset in servitium, et ab ipsius urbis habitatoribus inquireret, si ali- cubi scirent aliquam insulam alveo Rheni circumfu- sam, et ab humanis habitatoribus adhuc inusitatam et incultam ; responderunt, aliam se nescire, absque cul- tura scilicet humanze visitationis, preter unam so- lummodo, quam sibi adhuc non bene notam profite- bantur esse. Sed tamen, ubi esset eadem insula, et perquam viam illue venire deberet, insinuabant. Illuc postquam per innumerabiles tam longi itineris fatigationes, ad ultimum vix errabundus pervenit , intantum lztus effectusest, ut omnino oblivisceretur, se antea quidquam molesti: perpessum fuisse.

29 Statim igitur incaptibili citus incessu dum ingreditur eamdem insulam absque circumjectze ple- bis interrogatione, caussa id tantum investigandi, si locus illic ad ecclesiam szedificandam opportunus inveniretur; cives absque mora, et ejusdem loci incole circumquaque commanentes, dum eum vide- rent in eodem loco, quasi otiosum, hue illucque vagantem, currebant illuc nimia ira commoti, sci- scitantes ab eo, cur tam inconsulte eamdem insulam esset ausus ingredi, illicque quasi insidiator peco- rum, luporum more vagari : illumque preter illius impensionis excusationem duriter flagellis czesum , expulerunt.

30 Illis taliter. contra prefatum sanctum virum magna infestatione non semel, sed szpissime reluc- tantibus, nullamque spem sibi illic requiescendi pro- mittentibus, iterum adit g Regem, ab eoque eumdem locum, a quo paullo ante fugitivus comite vita vix evasit, in propriam domum, per chartam suze» manus obstipatione firmatam, accepit in perpetuum sibi suisque posteris possidendam. Nam ad regalem potestatem ab antiquis temporibus ipse locus perti- nere non ambigebatur. Cum tali dono, nec non alte- rius gloria honoris, ab Imperatore praedicto, qui eum multum diligebat, fulciretur; fecit eum per suos missos ad eamdem redire insulam, ea ratione, ut si aliquis contra hane Imperialem vellet quidquam tra- ditionem, authuie S. Fridolino eumdem pressumeret contradicere locum, capite sine ullius excusationis dilatione plecteretur. |

31 Hucusque, o lector solers, scias hune libellum non me fallaciter excogitasse, sed tantum rescrip- sisse, nec de meo aliquid additum esse, przeter rus- tieam solummodo verborum constructionem : quem me profiteor non ob aliam caussam construxisse, nisi quia idem liber, in quo hujus Sancti gesta habeban- tur, jam olim Paganorum incursione in eadem insula perditas, mihi, dum in Gallia peregrinus essem, manifestabatur aut idem, aut ejusdem exemplar. Hoc autem pro certo mihi minime notum est, si idem esset. Sed hoc procul dubio me scire affirmo, quod, dum mihi denegaretur ad inde mecum depor- tandum ille liber, nec instrumenta scribendi habe- rem, quatenus per me scriberentur omnia : memo- rie mandarim materie invente assertionem, sicut

A37

in procemio hujus libri vel libelluli dictum est. Ce- tera vero, quae hie sequuntur, scias, quorumdam in eadem predicta insula degentium, veridica me com- perisse relatione. Nam ita, dum inde cautius inqui- rerem , profitebantur, ut quedam de istis sequenti- bus miraculis, quze in illo przefato non inveni libro (nam pars ejus quzdam in fine defuit oculis) an vera essent dubitarent : quzeedam autem affirmarent per antecedentium certam narrationem Patrum veraciter se scire.

a Apud. Petrum Damianum additum Gallinariam, quod cor- reximus, ac censuimus legendum, Secaniam, ut ex sequentibus constat. — b Supra num. | Helera nuncupatum, vel Hilariacum, inquit Bruschius, idque S. Naboris cenobium esse existimatur. Sanmarthani ultra ad. ducentos annos aberrant, dum dotante Sigeboldo Episcopo Metensi a S. Fridolino conditum aiunf, et dedicatum anno 714. Ad Meurissius de Episcopis Metensibus pag. 151 tradit Hilariacum a Sigibaldo ex fundamentis condi- tum in honorem S. Pauli dicatum, proventibus et privilegiis cumulatum anno. 734. ita haberi in. MS. antiquo membrano hujus monasterii, Aut ergo Helera, et Hiiariacum fuerunt diversa. loca, aut priori monasterio destructo, reconditum est a Sigeboldo seu Sigebaldo Episcopo Metensi. — c Argentina, anti- quioribus Argentoratum, posterioribus Strateburgum, vulgo Straesburgh : quod tunc suos Episcopos habuisse evicimus in Diatrida de 3 Dagobertis lib. 4 cap. 4. — d Eminebant illa, qua a SS. Romano et Lupicino fratribus seculo quinto in Jura monte capta erant extrui, et ab eorum discipulis in vicinis locis. Consulenda Acta S. Romani 98 Februarii, et. Lupicini 2| Martii. — e Bruschius in Catalogo Episcoporum Curiensium appellat Puricium seu Pruricium. — f Jdem Bruschius ait illam ecclesiam nunc S. Martino dicatam esse. Sprecherus im Chro- nico Rhztiz pag. 223 asserit ecclesize et cellule contigua ves- tigia adhuc videri. — g TAeodericum Regem Francorum Au- strasiorum, filium Chlodovai, ut supra probatum.

LIBER SECUNDUS.

CAPUT I. Monasterium Seckinga extructwm, et mira- cula patrata.

Ds vero predictus vir S. Fridolinus hanc superius memoratam a Rege, ut jam dictum est, in propriam domum acciperet insulam, et illam, ut semper optabat, securus intraverat; accidit, ut quamdam capsellam, reliquiis S. Hilarii plenam , quam suis humeris omni tempore pendentem solitus erat gestare, suspenderet in cujusdam arboris ra- mum : donee aliquantulum suis lassabundis artubus concederetinevitabilem soporis requiem ; antea longi itineris lassitudine, ut eumdem cireumeundo locum caussa hoe tantum experiendi, ubi decenter eccle- siam zedificare posset, nimis fatigatus. Interim cum parum. refocillatis, prout humana tantum indiguit natura, membris, assurgeret ad summ: dignitatis solitam orationem, nimis stupefactus aliquantulum retorsit gressum ; quod nimiam molem ejusdem ar- boris, in quà preedieta suspendebatur capsella, vide- bat terratenus inclinatam, omnesque ramos ab imo stipite usque ad summum admirabatur quasi conglo- batos Deo sehumiliasse ; ipsa tamen arbore non’era- dicata, sed lenti more. viminis deorsum flexa… a Nonne miranda res quod vir sanctus, nulla carnis fortitudine fultus, tamdiu id gestaverat, quod ipsius arboris magnum robur nullo modo sustinere valebat? Hoc ut ille electus Dei vidit, indubitanter se sciebat ibi permansurum : Deoque gratias agens, eadem accepta capsella, lzetus inde, hospitium quzerendo ,

. discessit. Adhue supersunt multi, qui eumdem illius arboris stipitem viderunt szepissime.

2 Inde dum egens hospitio, cum discipulis suis intraret domum cujusdam bon: qualitatis viri, Wa- cheri nuncupati, obviam ei venit ipsius hominis prz- dicti uxor, non solum interrogans, quid vellet, sed furibunda nimium mente eum increpando, sic allo- quufa : Miror, Frater, cur ceteris in hac villa man- sionibus prztermissis, me tantummodo aggrederis, dum videas nostra sedificia prorsus igne consumpta, prater unam domunculam, in qua ego et senior meus vix habitando requiescimus : nee in hoc contentus es, ut solus pergas : sed aliorum (unde tu vel illi

sunt

D

AUCTORE BALTHERO MONACHO,

Reliquias S. Hilarii Seckinga

coltocat in

arbore.

F Moz in lerram inclinala :

ü

inde divinitus ’ locum sibi designatum intelligit :

hospitium quaril :

dure increpa- Iur.

A AUCTORE BALTHERO MONACHO. patienter sustinel :

bcptixat hos- püis filiam :

primam ibi pcstea sancti- 11. onialem ς

D

adjutorium accipit a viro mira ulcse &Gi0;..0:

novas pa.itur ?n[estationes incolarum,

C

dijudicandas ia ripa tenuis altei,

438

sunt nescio) congregata multitudine vagaris circum- quaque, minime sciens, quae famis angustia nos hoc anno constringit. Illa hujusmodi dicente, ipsoque patienter hocauscultante, venit ejus przedictus mari- tus, et aliquid levigata sua uxoris iracundia, pio eum recepit amore, quia nimic dignitatem sanctitatis in eo florere cognoverat* atque intantum eum statim dilexit, quatenus suam filiam, quam eadem nocte sua conjux peperit, in crastinum rogaret baptizare, et de ejusdem sacri baptismatis fonte levare. Hoc facto cum conjux multum irasceretur, eo quod talis vir peregrinus et famosus, sibi in compatrem eligeretur, ampliavit adhuc ei iracundiam vir suus condonans huie sancto viro magnam hzereditatis possessionisque partem. Sed tamen postea, ut eidem pr«edicta fce- min: hujus viri laudanda pietas innotuerat, com- mendavit ei etiam ipsasuam, quam de sacro levaverat fonte, filiam : ut sanctis studiis litterarum ab eo imbuta, divinoque sacrata velamine, deinceps in praedicta insula in Dei permaneret servitio. Hzec, ut fertur, peimaineodem locosanctimonialis habebatur, cujus pater’et mater ceterique parentes magnam eidem sancto viro preestiterunt caritatem.

3 Inde vero pergens, dum quemdam balneis uten- tem adiret, ea caussa, ut aliquid in adjutorium sibi impenderet ad Dei servitium, et hoc omnino se actu- rum denegaret; contigit, illo jam abscedente, ut de iisdem balneis preedictus vir exire non posset, ante- quam revocaret Sanctum, eique quamdam su: par- tem hereditatis donaret, insuper eum interrogans, quid adhue vellet, ut ei donaret.

4 Interea post aliquantulum temporis spatium, preedicto Rege defuncto, cum idem sanctus vir Fri- dolinus praefatam adhuc nemorosam insulam ad pla- nitiem redigeret, radicitus abscissa arbores densi- tatis sylva, nec non spinarum inepta spissitudine, prout ei congruum fuit, exposita ; contigit, ut iidem sibi rebelles existerent, a quibus antea talem actan- tam injuriam, ut superius dictum est, in Regis prz- sentia planxerat se sustinere non posse. Nam hoc procul dubio se acturos promiserunt, ut nullo modo ausus esset talis vir peregrinus et exul in eumdem locum ingredi, quem haereditario affirmaverunt jure ad se pertinere. Tunc hujusmodi minis infestationi- busque ssepius illi ingestis, condietum est inter eo- rum communes amicos, uti in unum utrisqué conve- nientibus, inde quod bonum esset et utile, dijudica- retur : idipsumque judicium fieri przefinitum est in illa ripa, ubi modo major ejusdem fluminis inundatio, eamdem affluit insulam. Nam tunc temporis totum id flumen, videlicet Rhenus nuncupatum, non ibi,sed de altera parte sui cursum alvei continebat : nec ulla pars ejus inde, nisi, raro derivabatur illuc; tunc scilicet quando de Alpinis jugis nivales effusiones per fervidze calorem zestatis liquescentes, per con- cava montium convallia in eumdem intrassent flu- vium. Sed tamen non in tantam excreverat inunda- tionem unquam eo tempore, ut diu necesse esset ibi navigio frui. :

5 Taliter quidem Dei electus, ne tali spe privare- tur, angustiatus, nullam, preterquam in Deum, fiduciam habens, diu noctuque non destitit Divinam sibi placare Majestatem : quatenus in condicto die, cunctis ad talejudicium confluentibus, su: magnitu- dinis potentia ostendéretur invicta et gloriosa. Tunc vespere quodam, quia subsequenti die crastina illud predictum judicium futurum erat… solus tandem egressus est insulam, licet enim tristis, tamen in Dei misericordia confidens, in loco memorato….. superius, ubi illud predictum flumen aliquantulum latius liberiusque quodam fluxu insinuatum, contra eumdem spatiatur locum, immersit eidem aquze per adjutorium sui cujusdam amici quosdam abietes,

VITA S. FRIDOLINI ABBATIS.

sieuti adhuc ibi apparent, ita dicens : Ipse Deus, qui cuncta creavit bona in coelo et in terra, convertat hanc aquam contra inimicos suos, ne deiuceps tam proterviter, ut ante fecerunt, possint ad hune locum destruendum transire. Hoc facto reversus, totam illam noctem pervigil orando perducebat. Mane au- tem facto jam alveum iu alteram vidit conversum ripam : quae priori die intantum apparebat, ut nec alicujus pes transeuntis humectaretur. Insuper suos inimicos audivit de altera parte non solum Deum laudantes, sed etiam ad se clamantes, ut pro eis oraret, ne in divinam incurrerent vindictam.

6 Inde vero laudes Deo omnipotenti persolvens, cum absque ullius contradictione ecclesiam in eodem construeret loco sub honore ὃ. Hilarii, illiceque Ca- nonieam sanctimonialium vitam construeret : habuit secum quemdam magnae ferocitatis discipulum, quem ipse de saera baptismatis unda levaverat: qui post- quam eidem congregationi disposuit carceralem con- struere anxietatem, hoc totum, quod per diem ope- rabatur, 1d ipsum per noctem coelitus destruebatur. Sed tamen suus Magister tant: mansuetudinis erat, ut quando pueri, sicut mos est parvulorum, conscen- derent arborum ramos, caussa colligendi poma, juxta stipitem stansobservaret eorum descensum, quatenus suo blandius impositi dorso, nullatenus ruinam time- rent, eisque tunc praedictum suum fugientibus disci- pulumita dixit : Fugite, o miseri, fugite neille veniat, qui vos absque misericordia damnet.

7 Iste vero tantze sanctitatis vir, cum feliciter in Deo per multos annos vixisset, et in eadem insula, coadunata sanctimonialium congregatione, multze per eum, divinalargiente gratia, ostenderentur vir- tutes, hujus lucis metam cunctis mortalibus commu- nem sub conditioneinevitabili transeundo, beatissimo pridie Nonas Martii finivit obitu, in perpetuum cum Christo vieturus in ccelis, quo semper in hae degens luce, summo totius desiderii nisu non cessabat, de virtute proficiens in virtutem, anhelare.

8 Beatus igitur Fridolinus cum construeret clau- strum sanctimonialium in Secanis, erant duo fratres germani, qui nobilitate et divitiis in ὁ Claróna prze- pollebant, unus nominatus Urso, alter vero Landol- phus: e quibus c Urso videns S. Fridolini sanctita- tem partem illarum possessionum, quz sibi erant, eum pleno consensu fratris sui, claustro Secanis donavit, etdonationem suaminstrumentis dehito modo vallatis confirmavit. Hac illi eleemosyna promissa, Urso diem clausit extremum : post cujus obitum frater ejus Landolphus possessiones singulas, a fratre donatas ccenobio przefato, sibi contra justitiam usur- pavit. Cum autem-S. Fridolinus multo tempore co- ram judicibus resisteret, nec ad plenum jus conse- quendum proficeret; dictum est ei, quod, si finem sus litis habere cuperet, donatorem possessionum illarum judicio litis presentaret, ut sic veritas testis

ilius donationem factam rite et legitimam appro-:

baret. Quam sententiam beatissimus Fridolinus ac- ceptavit, rogavitque Landgravium, cui nomen erat d Baldeberch, ut diem certum super praemissis, sibi

et adversario, et locum judicii assignaret. Quibus obtentis, venit B. Fridolinus in Claronam, et stans.

supra sepulerum Ursonis, et aperto sepulcro, ipsum ex nomine vocans, confisus de Christi potentia, sus- citavit, et apprehendens eum per manum suam; duxit eum inde ad sex milliaria in villam, qus dici- tur Ranckweil, ubi przedictum Landgravium judicio preesidentem, et adversarium przesentem et magnam hostium multitudinem invenit. Ibi Urso suscitatus dixit fratri suo Landolpho coram omnibus : Frater, cur animam meam spoliasti rapiendo possessionem, qu:? ad me pertinebat? Respondit : Frater optime, tuam partem tibi restituo, insuper meam partem ad

idem

oratione trans- fert cursum [luminis in adversum partem :

monasterium sanctimonia- lium eztruit :

vir plane mansuetus,

miracu’is clarus n:ori - tur 6, Martii:

b

[d accipit posses- siones ab Ursone,

F

post ejus obi- ium a fratre occupatas :

d.

illum suscitat mortuum et sistit tribunali, ad Lestimo - nium veritati perhibendum :

UT

TOUT); w-*

“cx Nx.

accipit dupli

catas possessio-

nes,

Paralyticus euratur :

pt

incendium extinguitur :

A

1

VI MARTII. 439

idem ccnobium Secanis superaddo. Hoc peracto, S. Fridolinus defunctum illum ad sepulerum, unde eum duxerat, reduxit. In testimonium rei gestze conscripti sunt ibidem versus isti : Predia pro Domino dant fratres hzc. Fridolino : Tempore post multo, negat alter fratre sepulto. Suscitat hunc dignus testem, ducitque benignus : Turba timore tremit, Sanctus sua jura redemit. Beatus autem Fridolinus post mnlta virtutum insignia ac preclara gesta dormivitin Domino e pridie Nonas Martii. Modo veniamus ad alia quedam sua mira- cula, quze post sacratissimum acciderunt obitum.

ἃ Erant híc sequentia absque sensu bono interposita : quam- que ut quilibet nimio fasce gravatus succumbit, ad ultimum diem gravatus. — b Clarona, sew Glarona, vu/go Glaritz, ex tredecim pagis seu cantonibus Helvetiorum prope supra indica- tam Rhetiam, et hujus urbem. Curiam. Glaronenses quoad religionem hoc tempore mixti degunt ex Catholicis et Protes- tantibus. — c Urso, inquit Canisius cap. 24, major natu, captus consuetudine viri Dei, Christianis αὖ eo est rudimentis initiatus. — d Aliis Baldebrecht. — e Οὐ repetitum diem ortis videtur jam. dictum. miraculum postea, additum, et. forsan αὖ codem auctore, cum id ab aliis edoctus esset.

CAPUT 1. Miracula post mortem. ad sepulchrum facta.

dum nds irremediabili miserabiliter debilitatus paralysi a primis infantize annis, vitam absque vitze officiis per multos ducebat annos. Cui semper in adjacenti extincti corporis funere solatantum super- stes anima, ceu vix palpitans, vigebat, et in pre- mortui tota massa cadaveris quasi soli vivere co- gnoscebantur oculi, ac velut vigiles mortuorum pro- babantur artuum esse custodes. Lingua namque primum nullius volubilitate motus excussa, vocem nullatenus ictu aereo proferre valebat. Nam ab ima pectorali fistula vox sui tractum sonitus palato ad verba denegabat proferenda. Manuum digitalis an- nexio per naturam vitiatam marcida flaecens, corpori debitum non praebebat servitium : neque languidam membrorum structuram pes pedali carens incessu, sustentabat; dum ita totius massa fabricze torperet, ut nullus quasi in ea motus vigeret. Interea misero sic debilitato, affuit S. Fridolini festivitas. Ergo ad suam basilicam undique accurrente, ut ssepius, innu- merabili populorum caterva pro sua impetrandacle- mentia, allatus est idem paralyticus a suis parentibus in eamdem ecclesiam. Ibi vero omnibus ad sacra Missarum solennia astantibus, idem preedietus vir, cum supra sepulcrum ejusdem Saneti prostratus ja- ceret, ita Deo concedente suffragantibusque S. Fri- dolini meritis, diu optat: redditus est sanitati, ut ministerio, manuum factu, pedum gressu, totiusque statu corporis in eadem hora frueretur. Hoc inclyto multiplicique miraculo ita, ut dictum est, peracto, qu: laus Cleri totiusque plebis illius esset, non eget narratione.

10 Aliud insuper quoddam miraculum, quod ab eo fatum scimus, praeterire non audemus. Nam quo- dam tempore, cum Abbatissa quedam cujusdam a Regis filia, in eodem una cum suo patre maneret loco, contigit, αὐ regale, in quo erant, palatium in- cenderetur: ipseque Rex collectis illuc vernaculis ceteraque plebe vulgari. ejusdem ignis incendium festingret extinguere, ne ecclesia, quze prope illic erat, coneremaretur. Tunc ipsa ejus predicta filia ejusdem loci rectrix currens ad ecclesiam, prostravit se super sepulcrum S. Fridolini, hoc procul dubio ostentans et firmans, neinde abscederet, licet om- nino in cinerem consummata, vitam finiret, Cum ipsa ecclesia pene tota incensa esset, ita ut omnes inde fugiendo abscederent, prorsus desperantes eam extinguere posse; visus est Regi ceterisque, ipse S. Fridolinus cum sacerdotali infula venisse, om- nemque totius inflammationem incendii de tecto ba- silieze sie abstersisse, ut nec aliqua fuliginis obfus-

»

catio ibi appareret. Talibus ergo ac multis aliis mi- raculis per sua merita ccelitus ostensis, videlicet in c:zcis, surdis, mutis, claudis, languorum varietate oppressis, possumus et aliud miraculum narrare, quod sspissime scimus evenisse.

11 Igitur quidam 0 Paganorum incursus, ut szepe, eumdem invisit locum, omnibusque inde fugientibus S. Fridolini sarcophagum una cum suo sanctissimo corpusculo solum remansisse dimiserunt. Ac post- quam paullulum, dum spatium respirandi viribus resumptis eis concederetur, suus quidam proprius servulus, nomine Wenilo, quoad vivus esset, mortis periculo se ipsum pro Domini sui amore non dubi- tavit proponere, tale verbum, non rusticorum more, sed alicujus bons qualitatis viri fiducia roboratus, proferens : Diutius vivere non curo, si meum Se- niorem ἃ Paganis cremari videro. Hae spe con(or- tatus, recurrens intravit ecclesiam, osculansque sepnlerum ejus, terra tenus prostratus, sic alloquitur eum : Domine, Domine Fridoline, per Omnipotentem te deprecor, ut aut me tuum servum disponas ἃ super- venientibus Paganis statim interfici, aut concedas te mecum hinc deportari. Hoc dictosustulit inde quem- dam lapidem przegrandem, tantze scilicet quantitatis, ut sex hominibus sufficeret inde levare tantum pon- dus. Tuneque eodem detectomausoleo, suis imposuit humeris illud, in quo tam sacrum pignus jacuit, fe- retrum, atque tam sacro onustus fasce pervenit ad ceteros, minime sentiens oneris pondus, quia ab illo quem portabat, procul dubio portabatur. Tune Clerici simul cum sanctimonialibus illuc obviam ei prope- rantes, receperunt eum nimis gratulabundi, Deum, suaque sancta merita laudantes. Inde dum eum quamplures de Clericis nobilibusqus laicis ad quod- dam castellum portare tentareht, tanti ponderis effec- tus est, ut nec vel unius pedis passum transire pos- sent. Hocdiutissimecum vicissiminultis accedentibus tentassent, ad ultimum perpauci ex suis Clericis, suisqüe sanctimonialibus accedentes portabant eum ita leviter, quatenus eis videretur se quasi nihil gra- vedinis sentire, et hoc non solum tune semel acci- disse probatur, sed adhuc etiam quandocumque Paganis in hoc regnum adventantibus foras de eccle- sia portatur, contingit ut ipse suis victoribus inter- dum se intantum levem faciat, ut nihil ponderis se profiteantur sentire : interdum se tam gravem reddat, ut ulterius cum eo pondere nequeant abire.

a Vicinus aliquis Dynasta seu Regulus, intelligitur. — b Stum- phius tradit anno 938 Hungaros invasisse hanc insulam : etre-

pulsos a quodem agricola, Hermigero dicto : ad qua tempora

forsan hic relata referri possunt.

MIRACULA

Ex Vita. Germanica, Henrici Mwreri.

που vir Jacobus Wyssius, civis Bremgar- tensis in Argovia, e legitima sua uxore Margareta Seggina genuerat filium, qui postmodum tam debili corpore fuit, ut infra sesquiannum nec stare neque incedere potuerit : idque cum dolore et gemitu sub- ditorum, et cari parentes nullis volebant sumptibus parcere. Cum vero ex consilio proborum hominum eumdem filium Seckingam ad sepulcrum S. Fridolini offerrent, et pias suas Christianasque preces effun- derent; ecce mira Dei operatione per S. Fridolini patrocinium puer iste, qui in equo ligatus eo venerat, mox se pedes itineri dedit, jam diu optata sanitate potitus, eum magna parentum Letitia et gratitudine erga Deum et S. Fridolinum exhibita.

2 Huie simile miraculum contigit anno wprxxmu puero decenni, filio cujusdam hospite urbis Baden- sis ad insigne Angeli, nomine Salome Hofmannz. Hic puer tempore viginti hebdomadarum gravissimo

" morbo vexatus, et duobus mensibus non nisi manibus

aliorum

D AUCTORE BALTHERO MONACHRO.

in incursu Paganorum

corpus 6 sepul- cro miraculose ajerto aufer- bur :

E

lil suis facile !ranspo) tat i’e, alias immo - bile.

Sunatur puer e mugna debi- ΠΙᾺ

ulius e magno 1m0i$0.

Α

AUCTORE BALTERO MONACHRO.

SUB FINEM SECULI VII YI MARTII.

DB

Errores scriptorum.

0swii Regi« 4 filii :

mupta Alfrido seniori Cym- burga soror SS. Kineburg et Kineswitha:

440

aliorum potuerat de loco in locum moveri : nec pote- rat ullo humano remedio juvari. Cum jam indies morbus ingravesceret, et e consilio proborum homi- num votum factum esset de eo cum annua oblatione portando Seckingam ad S. Fridolinum; puer de nocte ex improviso surrexit, et Seckingam profec- tus, in templum venit: quando Sacerdos, petente

VITA S. FRIDOLINI ABBATIS

matre, sacris vestibus, quibus S. Fridolinus solebat Missam facere (nam 688 adhuc ibi adservantur) ejus- que pedo Abbatialieum tetigit et frieavit, adjunctis sacris precibus cum invocatione S. Fridolini : et pe- racto Misses sacrificio, erexit se puer, petiitque ut permitteretur solus ire ad hospitium : et sanus eo perrexit cum magna omnium admiratione.

DE SANCTIS VIRGINIBUS KINEBURGA ET KINESWITHA FILIABUS PEND/E MERCIO- RUM REGIS ET HARUM CONSANGUINEA TIBBA SIVE TILBA, PETROBURGI IN ANGLIA.

Commentarius historicus.

&..1. Controversia, proposita. Sanctarum. Vir- ginum progenies. Petroburgum. monaste- rium fundatwun. Illarum ibi sepultura.

es gestae sanctarum harum Virginum evidentes satis forent et. perspicua, nisi variis fuissent circumfusse tenebris, in quas posteros auctori- tatis sux robore induxit. Guilielmus Somerse- tus, vulgo Malmesberiensis dictus, qui fuit apud. Occi- duos Saxones in canobio Malmesberiense in. Comitatu Wiltoniensi monachus, przcentor et bibliothecarius ; et gesta Regum et Pontificum. Anglorum deduxit ad an- mwm usque MCXLIL quo vivebat, id est amnis circiter quingentis, postquam Penda Rex Merciorum, et Oswius itidem Rex. .Nordanhymbrorum, de quibus infra. agen- dum, regnassent. Malmesberiensem passim alii descrip- serunt, ejusque mendis novos errores addiderunt, ac novissime agmen clausit Michael A lfordus, alias Griffith, Societatis nostrae T’heologus, ac vir eximie eruditus ac nobis, dum viveret, amicitia conjunctus. Hic anno Mpcunt ex vila hac mortali ereptus, Annales. Ecclesie Angli- cana a se conscriptos reliquit, nuper Leodii quatuor vo- luminibus excusos. In his Annalibus filie Pendz Regis ac filii Oswii Regis, pluribus in eamdem personam con- flatis, magna verum confusione proferuntur, statuiturque

S. Kineburga, de qua hic agimus, nupta duobus filiis

Oswii Rejis, licet unicus. fingatur; et ultimo peperisse

Osredum Regem et haeredem. Nordanhymbrorum, na-

tum anno DcXcvi, cum certo constet. S. Kineburgam

anie annum DCLXXX ad immortalem. vitam. transiisse. '

Quare ut clare et dilucide in hac controversia proceda- mus, paucis lectori proponimus, quid. intendamus circa has regias familias probare.

2 Statuimus ergo quatuor Oswii Regis filios, pri- mum ac seniorem in legitimo conjugio natum, d Ifridum nomine, eumque ante annum DLII conjugatum, ducta in uxorem Cymburga, alis. etiam Kineburga dicta, fiia Pendx Regis Merciorum, qui parte. regni a patre ac- cepta, Rez constitutus fuit, forsan regionis Suthumbro- vwm. Vitu hunc functum arbitramur ante anmum DCLXVI, sive ante reditum S. Wilfridi e Galliis, cum esset Eypi- scopus consecratus. Ast postea Oswio- Regi anno DCLXX mortuo, successit, qui tunc primogenitus in vivis erat KEgbertus : inter quem et Ethelbertum Regem Mercio-

Twm cum bellum esset anno pcLxxix. exortum, Elfwi-

nus frater, juvenis xvxr annorum et utrique provin- cie, teste Beda, multum amabilis, conserto gravi prelio, occisus est. Egberto vero apud Pictos amno pncLxxxv interempto, in Regem assumptus est, qui so- lum supererat, Alfridus nothus, juvenis xvin circiter aut xx annorum, qui relicto regni herede Osredo, filio vim annorum, mortuus est. Uzores tribus his Regibus fue-

runt ha sequentes : Alcfrido semiori ante memorata |

Cymburga, sive Kineburga, probabilius in conjugio ante maritum mortua, mater forsan Rumwoldi pueruli, quem miraculis clarum et Sanctum. deprzdicant. Backinga-

mienses. J’erum ea controversia alibi erit. examinanda. Erat haec Cymburga soror SS. Kineburgz et Kineswithz Virginum, quz a prima xtate Deo dicatz erant. Imo S. Kineburga vivente sorore, forsan. Kinesreda dicta, quod ei a multis nomen datur. Egberto nupta fuit S. Etheldreda Annz Regis Orientalis Angliz filia : verum ea, quod Deo virginitatem addixisset, dimissa, aliain matrimonio successit, cujus nomen licet ab antiquis non sit expressum, celebris tamen. ejus mentio fit apud Bedam in Fita S. Cuthberti xx. Martii, diciturque post mortem mariti in monasterio Lugubaliensi ab hoc sancto Episcopo habitum sancta conversationis accepisse. De-

nique, quod ad. controversiam magis spectat, Alfrido no- .

tho fuit ab S. Ina. Occiduorum Saxonum Rege. nuptui tradita. hujus soror S. Cotburga. Extat. Chronologia Anglo- Saxonica cum Historia Beda excusa ab auctore anomymo, sed valde antiquo cirea. annum millesimum conscripta, in qua. dicitur Cuthburga nupta Northa- nhymbrorum Regi Alfrido, sed ab illo adhuc vivente, vit?e monasticce studio, sejuncta : cirea annum pcc, ac

tum primo in monasterio Berkingensi in Comitatu Es-

sexiz vixit aliquamdiu sub S. Hildelitha 4bbatissa, dein monasterii /finburnensis in agro Dorsetensi, ἃ S. Ina Rege extructi, facta prima Abbatissa : quam ibi pra[uisse anno. Dbccv testatur 8. 44ldelmus Episcopus Shirburnensis in epistola tunc in. illo monasterio scripta, quam eruit Alfordus, atque ad. illum. annum inseruit suis Annalibus. erum suz scriptionis immemor, quia “A ifridum notum a seniore Alefrido non distinxit, ei- que S. Kineburgam nuptam voluit sexagenariam Osre- dum genuisse, asserit S. Cuthburgam fuisse nuptam Osredo Regi A lfridi et suo filio, rejecta auctoritate Vitze S. Cuthburga, item. Wigorniensis et Malmesbuviensis, coactus nullo praevio auctore sibi ipsi contradicere. Ha- bet illa. Alfordus ad annum pccxur, quasi tunc S. Cuth- burg ab Osredo jwene xv1 annorum divortium fecisset. Colitur S. Cuthburga xxx1 Augusti, de ea egimus v1 Februarii ad. Vitam S. Ine Regis ac.fratris,: atque iterum acturi sumus xxiv Martii ad F’itam S. Hilde- lihae Abbatissa, sub qua eam vicisse diximus.

9. Floruit circa annum wc Goscelinus monachus Berti- nianus apud. Audomaropolin, inde ob doctrinam et pie- tatem in. ÀAngliam α S. Anselmo Archiepiscopo Can- tuariensi aliisque evocatus, teste Malmesburiensi lib. & de Gestis Regum Anglorum cap. 1, innumeras Sanc- torum Vifas stylo extulit, vel informiter editos compüus.emendavit, post Bedam secundus in laudi- bus Sanctorum enarrandis. Hujus calamo descriptam Vitam δ΄. /Fereburgz. Virginis dedimus m. Februarii, in qua harum Sanctarum, qus Vulfheri patris illius sorores erant, extat illustre testimonium num. 9 hisver- bis : Almiflue quoque Werburge generositatem ac sanctimoniam promixe exornant sanctissimze amitze δ, Pendze Regis filie, Kyneburga et Kynewida, qua cam propinqua sua beatissima Tibba Burgensem superni janitoris Petri illustrant ecclesiam. Suus

vero

D

Egberto S. Etheldreda,

E

dein ali ;

Alfrido S. Cuthburga. P

E

Laudantur à Goscelino,

SS. Cattle^urga εἰ Kineswitha ,

Α

filie Pendz Regis Mercio- rum,

sorores Regis Peada,

Merwal :

Db

Vulpheri,

et S. Elhelre- di,

in fundando Petri burgensi monasterio, post Peadam et Oswium.

Wulfherum juvwanL,

VI MARTII.

vero genitor preenominatus Vulfherus ae patrui Re- ges, id est, Peada, JEdelredus:ae Merwala preedic- tarum sororum fratres, Christianze institutionis non solum cultores, verum etiam primi atque intensis- simi fuere propagatores, et sicut /Edelbrictus Doro- verni, ita Wulfherus in Merciis Christianitatem primus dilatavit. Hzc Goscelinus fide dignus auctor. A4 Regnavit. Penda horum omnium genitor ab anno pcxxv1 αὐ annum ὍΘΙ, qui licet teste Beda lib. ὁ ἢ is- toriz Ecclesiastice gentis Anglorum cap. 21 non pro- hibuerit, quin etiam in sua, hoc est, Merciorum na- tione verbum Dei prwdiearetur; quin.potius odio haberet et despiceret eos, quos fide Christi imbutos opera fidei deprehendit non habere; tamen sordes ido- lolatri:: non abrenunciavit, neque fidei est fonte ablutus. Patre vivo Peada senior filius imperabat Mid-

delenglis, sive Mediterraneis Anglis, in hodiernis Co-

mitatibus Staffordig, Derbwe, Cestriv, ac partibus Warvicensis agri et Salopiz, quantum ez antiquis dic- cesis Lichfeldensis limitibus erui potest. Altera pars Sa- loniz cum Comitatu Herefordensi ac. forsan Mónume- thensi. constituit. regnum | Occidentalium |. Merciorum, quod habuit alter filiorum. Merwala, pater sanctarum Virginum Milburgz, Mildreda et Milwidz, uti latius dic- tum estad F’itam S. Milburge xxu Februarii. Ampleai sunt ambo hi fratres fidem. Christianam Peada. biennio ante obitum patris, scilicet anno pcum, et Merwala circa annum pcLx. At Penda Rege occiso Oswius Rex Nor- danhiymbrorum | Christianissimus Merciorum. regnum occupavit, sed Peadz, ob ductam. Alcfledum filiam, ge- nero suo donavit regnum Australium Merciorum, circa fluvium T’reantam, discretum ab Aquilonaribus Merciis, quorum regnum detinuit. At Peada anno. pcLvu inte- rempto, cum Oswius Merciis iterum imperaret, rebella- verunt Merci, et Vulfherum adhuc adolescentem. in Regem levaverunt : cui anno DCuxxv defuncto, successit S. 4dthelredus et regum Borealium Merciorum recu- perani, ac tan.lem tradito regno Vulfheri filio Coenredo vitam monasticam auspicatus, postmodum sancle mortuus colitur 1v Maii.

9 Hac paucis de regia familia indicanda [uere, quod illi suam originem debeat memorata a Goscelino Bur- gensis S. Petri ecclesia, sive Petroburgense monos- terium. et oppidum, olim. Medeshamsteda dictum, ad fluvium. .Nenam, Romanis Ausonam in confiniis Hun- tingdonensis et Lincolniensis Comitatwum. Porro Rex Peada Christianam religionem amplexus, cenobium hoc anno pcrv1 molitus est : cui accessit cooperator Saxul- phus vir prapolens et seculo et religione, Regique et Eocclesim acceptissimus, primus dein aggregato mona- chorum contubernio Abbas factus, ac postmodum in E pi- scopum Merciorum ac Mediterraneorum Anglorum assumptus. Peadae socer Oswius, post illius potissimum cadem promovit opus ceptum, uti vel mazime ZFulfhe- rus et S. zEthelredus Reges, quorum. diplomata extant in Monastico Anglicano : ac Wulfherus inter alia. sic loquitur : Quia propter illum S. Petrum Divin fidei et Ecclesiarum Principem regnique Dei clavigerum, per quem admittar in paradisum Domini, reconciliari mihi gestio per privilegium domus suze, quae in Me- deshamstede studio venerabilis Abbatis Saxulphi gloriose est condita, et divina monachorum familia bene disposita. Cui quidquid antecessor germanus meus Peada vel Oswius Christiana fide confrater et conregnator concesserunt; non solum mea auctori- tate cupio stabilire, verum etiam de meo aliquid ad- dere. Ego itaque faventibus fratribus meis ZEthelredo ac Merwala eum beatissimis sororibus meis Kyne- burga et Kyneswida… trado B. Petro ad praefatum Medeshamstede monasterium hzec stagna et paludes et laeus et piscaturas cum terris et omnibus infra ja- centibus. Quibus late enumeratis, Hec addit, Ecclesia ista possideat tamquam Regina, non tamquam famula.

Martii T. 1.

A441

Hoc nobis B. Petro principante, principalis in sua regione et specialius Romana sic Ecclesia, hie quzxe- ramus ipsum Patronum, qui Rom: non possumus… Tu mi frater /Ethelrede et vos sorores piissimze Ky- neburga et Kyneswida pro mutua animarum nostra- rum redemptione huictestamentonostro testes optimi, ut praemiis subseribite. Quod his verbis factum tradi- tur : Ego Athelredus frater Regis cum eodem con- sensi. Ego Kyneburga, soror Regis amplector. Ego quoque soror Regis Kyneswida favi… Sancitum est hoc privilegium anno Domini DoLxiv, Wulfheri Re- gis vir. Alia circa. hoc diploma infra inquiremus.

6 Anno dein pcuxxx regnante ZEthelredo, missa est Roma decretalis epistola Agathonis Pape. directa dicto “thelredo Regi, Theodoro Archiepiscopo Cantuariensi, et Savulpho Episcopo ceterisque Consaucerdotibus directa : qua constituitur Abbas Medeshamstedze Legatus Apos- tolicus per totam Angliam, et monasterium ipsum ins- tar liminum. Apostolorum pro absolvendis votis, qua de peregrinando Romam concepta fuissent. Extat hzc epi- stola Decretalis ex MS. Saxonico Latine veddita ab Henrico Spelmanno in antiquis Conciliis Britannieis à pagina. 108. Lecta. ea. in. Concilio Heat[eldensi. dixit Rez. Ethelredus: Omnia, quae frater meus Peada, et frater meus Fulferus, sorores etiam me:e Kineburth et Kynesuith dederunt et.legaverunt S. Petro et Abbati huic, rata sint volo et immobilia. Pramonuit Spelmannus parum integra videri ea acta , qua postea in- Monastico Anglicuno sunt. uberius excusa, ubi pag. 67 JEthelredus Rex asserit : Confirmo, ut monaste-

D

subscrib.nt donalLioni z

hanc approbat S. AEthelredus: anno 680

E

rium B. Petri in Medeshampstede per industriam .

spiritualis Patris nostri Saxulphi, alienigena carnis genitore preeunte, benignissimse memoriz fratres mei. Peada regaliter instituit, Wulferus regali opu- lentia et privilegio principaliter nobilitavit, ego quo- que tam pro mex animz, quam ipsorum fratrum salute, nec non et pro sacratissimis sororibus meis, beatissimae scilicet memorizte Kyneburga, et qua adhue sacrata Christo virginitate deservit, Kines- witha, et rebus augere et divina auctoritate munire curavi. |

7 Em dictis constat praclarissimi hujus Medesham- stedani sive Petroburgensis monasterii posse has sanctas sorores cum tribus fratribus suis Regibus haberi confun- datrices, aul multarum possessionum. collatrices : cujus ecclesiae post S. Petrum Apostolum factae suni praecipuae Patronz : imo quantum ex sequentibus videtur posse colligi, ab initio et ex proprio testamento ibi fuerunt se- pultae. Elegerant namque sibi domicilium satis vicinum, duobus milliaribus distans, Henrico .Huntingdonensi Caerdorm, et Dormecaster dictum Cambdeno in Icenis οἱ Huntingdonensi Comitatu, contracte Caster voca- tum : diciturque Danico furore solo adzequatum. Hoc ergo in loco regie ha Virgines, accepta a Medeshamp- stedanis menachis instructione. Christiana, vitam in magna sanctitate duxerunt : quarum Acta in illa Dano- rum. depopulatione simul cum vicinis monasterüs, ut

moa: dicetur, igne fuisse deleta arbitramur.

S II. Petroburgensis monasterii destructio et restawratio. ‘ranslatio corporum. harum Sanctarwm οἱ Tibbze in Ankarig et reductio. Cultus sacer.

ες- Petroburgense adservatur manu exaratum in Bibliotheca Cottoniana, in. quo videtur monasterii destructio fideliter describi, saltem ez apographo illorum, quitunc vixerunt : aliqua in Monastico Anglicano excusa sunt : quorum nonnitlla ad SS. Kineburgam et Kines- witham spectant, hic necessario danda. Ita ergo illa nar- ratio pag. 68. incipit : Anno Domini pncccrxx Pagani Eboracum relinquentes, in Lindesai navigio appli- cant, ubi patriam depopulantes, etiam monasterium

56 de

inortua

S. Kineburga supersiite

S. Kineswilha;

postea hujus monasLerii Patrona ibi sepulta :

F in vicino loco habilarunt, —

Dani anno 870 occidunt mona- chos et combu. - yunt monaste ria, Bardne- ium,

Croylandum,

et Petrobur- gum:

conculcant corpora

SS. Kincburga: Kineswitz et Tibbz.

à Turgaro i«cnacho (aga οἰᾶμοο,

nlüs Petrobur- gum rcductlis,

a;

post sepultu- ram δά occiso- rum monacho- rum,

ostenduntur $acra corpora,

442

de Bardney, monachis omnibus absque ulla miseri- cordia interfectis, ignibus tradiderunt, pertranseun- tesque in Kestiven, omnia conterunt, perimunt et incendunt… Contra quos collecti Christiani in festo S. Mauritii Martyris bellum cum Paganis commise- runt, largiente Domino victoriam… Dani vero pro czede suorum magis efferati… tamquam leones in paucas oviculas pro libito debaechantur… Ibi Chri- stiani pro viribus sanguinem suum vindicantes, tan- dem innumeris confossi vulneribus, super fratrum suorum cadavera corruerunt : pauci juvenes, proje- ctis armis, in vicinam silvam vix evadentes, proxima nocte sequenti Croyland ingressi, stragem Christia- norum nuntiabant. Abbas Theodorus retentis secum senioribus monachis et paucis infantibus, aliis as- sumptis sacris reliquiis monasterii, aliis etiam joca- libus, chartis et monumentis dimisit… Barbari indi- gnati quod speratos thesauros non invenissent, universa Sanctorum corpora de tumulis effractis, miserabiliter contracta, immisso igne die tertio more suo cum ecclesia et omnibus monasterii officinis et sedificiis vi Kalendas Octobris combusserunt. Quarto die. versus Medeshamstede transmigrarunt, ubi Hubba Comes supra modum ira cestnans et maxime in monaclios efferatus omnes sancte religionis sche- mate vestitos, manu sua interfecit, ceteri in ceteros grassabantur. Nemo de toto monasterio salvatus est, tam venerabilis Pater Hedda senex valde, quam mo- nachi sui universi cum omnibus. Altaria omnia suf- fossa, monumenta universa confracta, Sanctorum librorum ingens bibliotheca combusta, chartarum monasticarum immensa copia discerpta, sanctarum Virginum Kyneburgz, Kyneswythz ac Tilbe pre- tiosa pignora pedibus conculeata, muri funditus eversi, ipsa ecclesia cum omnibus ceteris zdificiis concremata, per totam quindenam sequentem jugi incendio conflagrabat. Qu: de Sanctis Virginibus eisdem verbis ut pleraque alia, apud. Inqulfum postea citandum, leguntur. Sed pergit auctor.

9 Frater Turgarus per fugam elapsus in proxima parietina, perque totam noctem ambulans, summo diluculo Croyland ingressus est. Invenit ergo lra- ires suos conmonachos de Ankarig pridie redisse, et ad extinguendum ignes, adhuc in multis monasterii locis durantes, fortissime insudare : quem cum sa- num et incolumen cernerent, aliqualiter confortati ; sed audientes ab eodem, quibus in locis tam Abbas eorum, quam ceteri confratres et seniores eorum oc- cisi jacebant… egerentes ruinam tecti ecclesize suze, circa magnum altare corpus venerabilis Patris Theo- dori Abbatis repererunt… celebrataque electione venerabilis Pater Godricus Abbas est effectus : ad quem veniens venerabilis senex Prior de Ankarig Toretus, ac ejus Supprior Dominus Tisa. ambo ana-

chorete sanctissimi, devotissime supplicabant, qua-

tenus, assumptis secum Fratribus aliquibus, digna- retur Medeshampstede adire, et Abbatis sui et aliorum confratrum suorum corpora, feris avibusque adhuc obnoxia et insepulta, Christianze sepulturze charitatis intuitu commendare ; Obtemperans itaque precibus illorum venerabilis Abbas Godricus cum multis Fratribus, inter quos Frater Turgarus aderat, occurrentibus eis omnibus Fratribus de Ankarig, Medeshamsted adiit, et imulto sudore omnia mona- chorum dicti monasterii corpora numero Lxxxiv in medio coemeterio, in uno latissimo tumulo ad hoc aptato, in festo S. Caeciliae “Virginis sepelivit…. Tunc etiam Dominus Toretus, Prior de Ankarig, per Fratrem Turgarum edoctus, quomodo et in quo an- gulo ecclesi: sanctissima pignora beatarum Virgi- num Kyneburgze, Kyneswyth:e ac Tilbze per Paganos projecta et conculeata; sed per praedictum Fratrem Turgarum, prout potuit, reverenter recollecta fue-

DE SS. KINEBURGA, KINESWITHA ET TIBBA

runt et imposita, de communi via przedictas Reliquias secum assumpsit, et cum Fratribus suis ad Ankarig rediens, honorificentius, quam potuit, in suo oratorio collocavit. Hactemus Chronicon Petroburgense. Est autem Ancharig monasterium cum eremitieis cellulis in honore Dei Genitricis a Saxulpho primo Medes- hampstedano Abbate, tempore et favore JF wfheri Regis in subjacente eremo constructum, quatenus ibi vel coenobite pro anachoretis vel anachoret; pro coeno- bitis divina pace possint conversari : uti fere his ver- bis in supra citata. donatione Wulpheri Regis legitur. Ingulfus silvam de Ancharig vicinam insule ad Au- sirum respectu Croylandx statuit.

10 Permansit per annos centum Petroburgense ca- nobium sub cineribus delitescens ac quasi sepultum, ad tempora usque Edgari Regis, cognomento Pacifici, qui Merciorum ac NNordanhymbrorum Rez constitutus est anno DCCCCLVII ac biennio post monarcha totius Anglis, vicit usque ad annum DCCCCLXXN. Quo regnante, anno pccccrxnr S. Ethelwoldus episcopatum /J’intoniensis Jcclesiz. suscepit, post navatam egregie operam in res- taurundo splendore ecclesiarum ;dnglicanarum, e seculo hoc migravit anno nccccrxxxiv. In cujus Vita ad Ka- lendas Augusti elucidanda, dicitur ecclesiarum ac di- versorum operum zedificator eximius : atque inter alia, emisse a Rege locum Medeshampstede modo Burgh vocatum, basilicamque congruis zedificiis or- natam in honore B. Petri consecrasse : monachos eongregasse, eisque Eadulphum instituisse A5ba- tem : qui post S. Oswaldum Eboracensi Ecelesiz Cathedrali in honore presedit. In ante citato Chro- nico Petroburgensi traditur dictus Episcopus S. Adel- woldus anno pccccuxx monasterium de Medesham- stede coepisse restaurare, et Burgum S. Petri appel- lavisse, anno desolationis suze s&equaliter centesimo. Ad. Sancti hujus Episcopi petitionem concessit. eidem monasterio Edgarus Rez quam plurima privilegia, ac varias donavit possessiones, quorum omnium diploma extat. in Monastico Anglicano pag, 69. In eo Athel- woldus Pontifex vocatur iufatigabilis ecclesiarum constructor, maaimeque laudatur super antiqui mo- nasterii restitutione ac libertate; quod primitus Medeshamstede, modo Dei adjutorio, ac sua ac nostra, inquit Rez, instantia restauratum, Durch appellatur.

11 In Martyrologio 4nglicano ad hunc vi diem Martii legitur monasterium Petroburgense a S. Ethel- woldo ad honorem SS. Kyneburge et Kyneswithz extructum, et sacras earum reliquias ab eodem ad hanc ecclesiam anno DcCccouxxx fuisse honorifica cum solenni- tate deportatas, non ex Dordmandceastro, sive Kineburge- castro, ut ibi dicitur : sed ex vicino monasterio Ankarig pro eremitis extructo : ad quod post combustum a Danis Petroburgum, delatas diximus. Non fuit requies admo- dum longa, ob infestationes novas Danorum : potissimum quando cum classe Rex Swanus venit, et recenti exercitu omnia depopulatus est… Tunc monasterium Burgi villeque vicina ac maneria sua (verba sunt Ingulfü Abbatis Croylandensis) direpta et flammis tra- dita sunt. Abbas vero cum majore parte conventus sui, assumptis secum sacris reliquiis sanctarum Vir- ginun Kineburge, Kineswithe ac Tilbz, “Thor- neiam adiit. Prior autem cum nonnullis Fratribus, assumpto secum brachio S. Oswaldi Regis, ad insu- lam de Hely aufugit : Subprior vero cum X. Frairi- bus ad Croylandiam venit feliciter. /7:xc ibi, addi- turque annus 1018, sed vitio typographico loco anni 1013 excusus, quo scilicet Rex Swanus mense Julio cum valida classe advenisse legitur apud. Simeonem Dunelmensem : verum anno sequente post innumerabi- lia et crudelia mala, quz gesserat, πὶ Nonas Februa- rii à S. Edmundo Rege apparente confossus, mise- rabili morte vitam finivit. Qua etiam a Joanne Sa-

risberiensi

Dp

feruntur in Ankarig

eremitorium illi subjectum.

Sub Edgaro Rege

ID

α S. Ethelw.l- Ὁ Ep. restau Trülur Peltro- burgum,

reportan ui saera corpora ad templum illis d’eatum : anno 980,

EF

iterum ad Thorneciense monasterium deferuntur

anno 1013.

Α

laudate SS. sorores ab Ingulfo,

B

Cesirensi,

Westmoxaste - riensi,

εἰ aliis.

e Coluniur seor- sim singula.

cum S. Kyne- burga simul 8. Morti, in Martyrol. MS.

el excusis.

VI MARTII.

risberiensi lib. 8 Polycraticon cap. 41 referuntur. Hun- tindoniensis lib. S Historiarum collocat. Abbatiam Thornei, prope illam, quz est apud Burch, in mediis paludibus, loco tamen amcenissimo. Ex quo loco reli- quias, cessante ea persecutione et restaurato monasterio Petroburgensi, relatas arbitramur. H avpsfeldius seculo 7 Histor. Eccl. Angl. cap. 93 asserit, reliquias harum Virginum, Chineswidze, Chinesburg:e et Cibbz, ut eas vocat, Henrico primo regnante, ad monasterium Petriburgense magna pompa perduetas esse atque ibidem repositas. Verum, quia Joannes Capgravius margini adscriptus est, videtur loco anni wx apud. hunc expressi, legisse annum ΜΟΥ͂. quo Henricus 1 Anglis imperabat. 4t quanam. illa potuerit esse Translatio apud Capgravium indicata, non liquet : forsan, quam Martyrologium. 4nglicanum statuit anno. DCCCCLXXX factam, ad illum annum wv refertur.

49 Cum Acta harum Sanctarum, uti etiam in Nova Legenda jam cicata indicatur, aut scriptorum. negli- gentia non fuerint exarata, aut si scripta sint, in. Da- norum depopulatione igne deleta perierint; paucula ex aliis scriptoribus relicta ’ spicilegia proponimus : ac primo memoratus Ingul[us, sub Guilielmo Conquestore Abbas monasterii Croylandensis, quod Petroburgo pau- cis milliaribus distat, in sua Descriptione compilata sub initium enumerat Pendze fanatici Regis filios, Chri- stian: religionis cultores devotissimos, ac dein addit fuisse illi filias Kinenburgam et Kineswidam, ambas sancta continentia przcellentes, et szepius postea no- minat sanctas Virgines Kineburgam, Kineswidam ac Tilbam. ARanulphus Cestrensis in Historia. Polychro- nica, quam manu exaratam habemus, lib. Ὁ cap. 18 tra- dit Nl1ferum Regem habuisse duas sorores sanctas, Kenedridam et Kenewidam, Deo dicatas, quz ambae sepultee apud Medehampstede. Matthzeus /’estmona- steriensis eadem, que ab his duobus dicta sunt, ali- quanto copiosius explicat im. Floribus historiarum ad

• annum Dccv, ubi relato S. Ethelvedi Regis obitu, addit :

Habuit Rex duas sorores, Virgines sanctissimas, Kinedridam et Kineswitham, ambas ab infantia Deo dicatas, {πὲ nobile virginitatis propositum nobilius perduxerunt ad finem… Harum sanctarum Virgi- num Reliquiae apud Medeshamstede, que villa modo Burgum S. Petri dicitur, a populo feliciter veneran- tur. In Martyrologio 4nglicano prima editionis plu- rima ex hisce Floribus transcripta sunt una cum nomine Kinesdridz, verum in posteriore editione, iis omissis, nomen Kineburgz est restitutum. Laudant casdem Vir- gines Polydorus F’ergilius, et passim posteriores.

13 Qui dies harum sororum natales sint, non satis liquet. In MS. Florario Sanctorum xxx1 Januariü re- fertur S. Kineswitha Abbatissa. Additur in Anglia in additionibus ad. Usuardum collectis αὖ .Hermauno Greven, qui ante annos ducentos floruit, Carthusianus Coloniensis. Ille idem ad hunc v1 Martii colit S. Kene- burgam Virginem : cui ut seniori adjunctze forsan sunt S. Kineswitha soror et Τίνα sive Tibba consanguinea, mortua., ut mox constabit, ez Nova Legenda Capgravii, xnr die Decembris. Festivitas vero, ut ibidem additur, SS. Kineswidz, Kyneburgze et Tibbze in monasterio Burgi-S. Petri pridie Nonas Martii festive recolitur. In MS. Martyrologio Usuardi in. Anglia aucto, quod Romz in Bibliotheca Ducis ΑἹ ltempsiani extat, ista ea- dem antiqua manu inserta leguntur : Burgo monaste- rio SS. Kyneburge, Kineswithe et Tibbie. Earum- dem memoria celebratur in Martyrologio Richardi JV itfordi anno MDXXVI Londini excuso, item in Floribus Vitarum pracipuorum. Sanctorum. Anglix, Scotiw et Hibernis ab Hieronymo Portero Anglice editis, et in Trophais Congregationis Anglicanz Ordinis S. Bene- dicti ab Edouardo Maihew erectis, Ferrarius in Cata- logo generali ista scribit : In Anglia sanctarum Virgi- num Chinisdred: et Chinisuvide sororum. Citatur

A43

Martyrologium. nglicanum, in cujus priore editione Kinesdridam legi diximus. In secunda ejus editione Translatio reliquiarum traditur hoc die peragi. Αἱ mazime improbamus in eodem Martyrologio prioris edi- tionis et ez eo apud. Ferrarium legi, has sanctas sorores migrasse ad Dominwm circa annum DCXXXIV, quo nec- dum arbitramur aut progenitas, aut primam adolescen- tiam superasse,

14 At tertio Nonas Martii inscriptae sunt Martyrolo- gio monastico Menardi his verbis : In Anglia monaste- rio Petroburgensi SS. Kineburge et Kineswide sororum, filiarum Penda Merciorum Regis. Buceli- nus etiam longo encomio prosequitur, citatque non Me- nardum, sed Capgravium et Harpsfeldium, apud quos potuit legere earum memoriam quotannis solen- niter agi pridie Nonas Martii uti et S. Tibhze, quam ambo seorsim celebrant die xut Decembris, qua mortua est : quam nos aliis ut in cultu adjunctam reperimus ita et relinquimus : de qua ista apud Capgravium habentur. Erat B. Tibba sanctarum Virginum predictarum consanguinea, quze multis annis in magna sanctitate solitarie vivens, Deo spiritum commendavit. Quze cuidam beato viro apparens, inter cetera dixit : Ego ex superna festivitate nostra descendi, diem tran- smigrationis me:e tibi nuntiare veni. Ista enim nox et dies B. Lucize Virginis est, in qua animam meam Domino Jesu Christo libavi.

& III. Kineburga Alcfrido Regi mupta, est alia a S. Kineburga Virgine. An S. Kineswitha desponsata Offz Regi ?

Di supra verbis Goscelini, probatissimi auctoris, fratres. Reges preedictarum sororum, Sanctarum, in- quam Kineburgz et Kineswithz, Christianze institu- tionis fuisse primos atque intensissimos propaga- tores; et potissimum sicut S. Ethelbertus Rex fuit Doroverniz, ubi S. Augustinum eosque socios a S. Gre- gorio missos excepit, ita Wulfherum in Merciis Chri- stianitatem primum dilatasse. Cui interim. malevola posteritas vel mazime abominandam calumniam impe- git, quasi in. Deorum. suorum idololatria adeo fwisset obduratus, wt etiam. proprios suos filios in odium Chri- stianz religionis barbara immanitate. trucidasset. Ca- lumnia hxc assumpta fuit a magnis et alias eruditis viris, et pro vera historia libris inserta. Nos ad Vitam S. Er- menildz Reginz, ejus uxoris, ad diem xut Februarii, qua colitur, totam hanc fabulosam calumniam excussi- mus, et ex Historia Anglicana. venerabilis Beda alio- rumque pracipuorum scriptorum ostendimus, pernicio- sissimum figmentum esse, ac Wulfherum Regem fuisse ejusmodi, qualem Goscelinus describit. Legantur ibidem dicta S τὶ et m, qux hic. repeti non.est. opportunum. Eodem Goscelino attestante in citata Vita S. Were- burgz, beata et regia Domneva, regio Wlferi ger- mano Merwalo conjugata, ad summae Trinitatis

gratiam triplicem Virginitatis protulit lauream, san-

ctissimas scilicet sorores Milburgam, Mildrydam ac Milgdydam. Fuit Domneva prognata proavo S. Ethel- berto, avo Eadbaldo, Cantiorum Regibus, patre Erme- rendo fratre Ercomberti, Regis itidem Cantiorum : quae postea, in monasterio in. Thaneto insula. Cantiorum a se extructo, cum S. Mildreda filia vixit, uti nos ad Vitam S. Miüburgz xxu Februari deduzimus, et confirmatur in Monastico Anglicano pagina 83 et sequente. Interim Malmesburiensis lib. Y de Gestis Regum Anglorum cap. 4, in locum Domnevse substituit S. Ermenburgam illius sororem, Abbatissam | P’astreic 4n Cantio Orientali, quasi ea nupta Merwale genuisset (res ante nominatas filias. At major inscitia, aut. etiam socordia Malmesbu- riensis apparet in. Regibus. Northumbriz, quorum XI omisit et inter illos Eardulfum, a quo $. Alchmundus

inler[ectus

D

uliis Marti sancte sorores

et S. Tibb 13 Deceib.

Afficla caedes 9 filiorum Wulfero Regi :

in, locum Domnevz É uxor Merwala perperam assi- gnatur S. Er- memburga.

12 Reges omissi.

De S. Kinebur- ga apud Mal- mesburiensem multa sibi opposita refe- runtur :

AAA

interfectus est, ad. cujus. vitam xix Martii ista, clarius indicantur.

16 Hzc prefari placuit ob alios errores, quos idem Malmesburiensis capite supra memorato subjungit, dum ista scribit : Kineburgam Pendze filiam Alfridus Rex Northanimbrorum duxit uxorem, qu:& postmodum, carnali copula fastidita, sanctimonialem habitum suscepit in monasterio, quod. fratres sui Wlpherus et Ethelredus construxerant. Verum Malmesburiensis non satis sui memor, qua repererat verba apud Ingul- fum, paullo ante repetierat, dum enwmerans liberos

’ Pendz Regis tradit eum habuisse filias duas Cattle-

Tres Pendz filiz, senior Cymburga Alcfrido Regi nupta :

C

duz aliz Deo dicala :

S. Kineburga forsan ante Kinesdi eda dicta :

alibi ejusdem " mominis fra- Ires el sorores.

burgam et Kineswitham, ambas sancta continentia procellentes. Idem lib. & de Gestis Pontificum An- glorum 8 de Episcopis Dorcestrensibus sive Lincolnien- sibus ista scribit : In Huntindiniensi pago sunt Burch et Rameseia et’ Croland. Burch olim Medehamstede dicebatur, sed postquam Kenulfus Abbas locum muro cinxit, a similitudine urbis Burch vocatus est. Hie beatissimus ZEthelwoldus monasterium cons- truxit, adeo elaboratis sumptibus et ampliatis pos- sessionibus, ut pene tota circa regio illi subjaceat. Colunt et fovent ibi Reliquias corporum suorum Virgines eximie Kinedreda et Kineswida Pende Regis filie. Ambse ab infantia Deo dicatze nobile propositum tenuerunt ad senium. Sed junior non solius sui contenta salute, etiam Offam sponsum ezelibatui consecravit. Is fuit Rex Orientalium An- glorum paucis annis, ephoebus jucundi vultus et ani- mi, ztatis florida, maximi apud cives amoris; Ki- neswide, cujus nuptias speraverat, monitu edoctus amores mutare in melius, Romam cum Kenredo Rege Merciorum et Egwono Wicciorum Antistite ivit, ubi attonsus in monachum, terrenis, suo tem- pore valefecit. Ornat sodalitatem Virginum (ut prze- dicant) Rex S. Oswaldus, eujusibi brachium habere dicunt. xc Malmesburiensis non satis, ut dixi, sui memor : primo dum hic Kinedredam appellat, quam ante bis Kineburgam vocarat. Dein hic dicit ab infan- tia Deo dicatam, nobile propositum tenuisse ad se- nium. At supra nuptam Alfrido Regi, ac postmodum carnali copula fastidita, sanctimonialem habitum suscepisse. /nterim ipsa et soror eximiae Virgines vo- cantur, imo et amb:e sancta continentia przecellentes, ac sodalitas Virginum.

17 Arbitramur igitur tres Pendz statui filias debe-

re, quarum prima etiam. [ratribus suis. senior, Cym- .

burga, Cyneburga Chineburga, sive Kineburga, dicta, ante annum poum Alcfrido nupta, Christianissimi Os- wii Regis Nordanhymbrorum filio, et quantwm colligere possumus, aliquot ante annis in illud regnum missa, ut Christianz fidei mysterüis imbueretur, fonte baptismatis ablueretur, ac tandem nuptias Christiano ritu contrahe- ret. Illa autem absente, aut forsan nupta, videtur se- cunda filia prognata, etiam. Kyneburga appellata, uti postmodum tertia. Kyneswitha : in quarum. infantia mortuo Penda patre, potuerunt Deo dicata fuisse, aut a matre Cinvise Regina vidua ad religionem Christia- mam. comversa, aut a pientissimis fratribus Regibus. Quid si haec secunda Kineburga. fuerit ab. initio Cattle- dreda et Kinesdreda appellata, ac post mortem prioris Kineburgx a matre ob. singularem affectum, ejus mo- mine appellata : atque ita, sicut tres harum sanct nep- tes, Merwala fratris filiz, erant Milburga, Mildreda et Milwitha, etiam harum amit. fuissent. Kineburga, Kinedreda, Kineswitha. Verum etiamsi ab initio fuerit secunda etiam Kineburga appellata, non ideo debuerunt amba in. unam conflari. Nonne et Oswio Regi fuerunt nominis ejusdem duz filie, et duo filii? Filiarum al- tera. Alcfleda, Ranulpho et Harpsfeldio Elfleda, Peadz Regi, dicto anno ncunt, nupsit : altera est S. Elfleda ab Oswio patre oblata Deo sacra virginitate dicanda, si victor existeret : cujus Vitam dedimus vui. Februarii,

DE SS. KINEBURGA., KINESWITHA ET TIBBA

ubi et nos a Malmesburiensi in errorem abducti, 4116– fridum maritum Cymburge sive Kineburgee ab Al- frido notho non. distinzimus, quod jam aliter edocti fa- cimus.

18 Sed et plura in superiore narratione Malmesbu- riensis menda. sunt : ac primo in pago Huntingdonensi est Rameseia, non autem .Petroburgum aut Croylanda : cum illud monasterium sit in Northamplonensi Comi- tatu, istud in. Lincolniensi, ejusque patre Hollandia. Dein. Petroburgense coenobium ita tradit a S. Ethel- woldo Episcopo constructum, ut videatur ignorasse ejus originem, qux debetur Peadz Jf lphero et S. Zthel- redo, earumque sanctis sororibus Kyneburga et Kines- witha. Praterea asserit. Offam Regem Orientalium Anglorum a S. Kyneswida edoctum spretis nuptiis, Romam eum Kenredo Rege Merciorum et Egwino Wieciorum Antistite ivisse. Vitam S. Egwini Epis- copi Wigorniensis dedimus x1 Januarii : e qua. cons- tat illos tres Romam venisse tempore Constantini Pap», qui sedit ab anno pccvur ad annum pccxtv. Chronolo; :t Anglo-Saxonicus iter Cenredi et. Offz attribuit auno pccix. Verum nimis tempora illa distant ab obitu Pen- dae Regis anno pcrv interfecti, ut S. Kyneswida quin- quaginta quatuor aut quinque annos a minimum nata debuerit ad nuptias expeti ab ephoebo jucundi vultus

et animi atque statis floridze, ut supra relatum. In- ^

terim est hac fabula mirabiliter adornata apud Capgra- vium, ubi S. Kyneswida dicitur Offa Regi desponsata, ad id minis et promissionibus fratrum suorum coacta : sed ab apparenté gloriosa F’irgine Maria, cujus opem implorarat, confortata, rescidisse fadus et perstitisse in sua castitatis proposito : quando et. Rez Offa Romam profectus est, et in monachum consecratus. Verum om- nibus fratribus defunctis, Kenredus filius Wiferi tunc regno relicto, socius itineris factus est. Eodem modo, qua apud Malmesburiensem de carnali copula fasti- dita leguntur, non solum apud. Capgravium mirum in modum sunt amplificata, sed etiam translata ad. dona- tionem Wlpheri : in. qua a posteris intrusa. videntur, verba qux parenthesi inclusimus : Ego itaque, inquit, faventibus fratribus meis Athelredo ac Merwala cum (beatissimis) sororibus meis Kyneburga et Kyneswida (quarum prior. Regina mutavit imperium in. Christi an- cillatum, prasidens monasterio Kyneburgensi, quod. suo nomine decoratur, mater sacrarum. Virginum : altera illibata virginitate àn divinum flagrat thalamum. His, inquam consentientibus) trado B. Petro ad prefatum Medeshamstede monasterium etc. Quorsum ha lau- des potius sororum quam. fratrum, eque viventium? Dein subscriptiones mulizx videntur intrusze. Nam Itha- mar Episcopus Ro[fensis nou diu post consecratum Ar- chiepiscopum Deusdedit mortuus est circa annum DCuvI, et. ejus. loco. Damianus. sedebat. Sed ea aliis: relinquo eaamainanda..

19 Movent non magis, quod. S. Kineburga in. des- eriptione monasterii destructi valde exacta, VyRao eque ac soror habeatur : quod. idem prestiterunt. Ingulfus, Westmonasteriensis, et, uti notavimus, Malmesburien- sis, easque Officio F’irginum solitas a. Petroburgensibus honorari scribit Edouardus Maihew. : ideoque excogita- vit eam in matrimonio virginitatem servasse, quod apud antiquos non legtmus,nec facile arbitramur concedendum in silentio antiquorum scriptorum, et potissimum Vene- rabilis Bede, qui matrimonii hujus meminit lib. 3 H isto- rie Anglicanz cap. 21, et dein cap. 29 scribit Alefrido fuisse Magistrum eruditionis Christianze Wilfridum, illum, inquam, beate memorie Wilfridum, quem lib. À cap. 19 virginitatis S. Etheldrede, nuptx Eg- frido fratri .Alefridi, adducit testem certissimum, qui, inquit, mihimet id sciscitanti, cum hoc, an ita esset, quibusdam venisset in dubium, referebat. Quidni er- go, si vel aliquis hujus rei sermo aut rumor fuisset, id indagasset Beda, maxime si relicto matrimonio vitam

monasticam

D

aliz apud Malmesbu - riensem ineptiz,

maxime de S. Kineswitha

apud Capgra- vium amplifi- cala,

uti et S, Cattle- burga matri- monium.

i

ει

3 E

Malmesburien-

sis Alcfridum maritum Kineburga, et Alfridum notlhum unum eumdemque perperam censet.

1

Alcfridus se- nior ante annum 6953 conjugatus,

anno 655 praliointe- ταδί:

΄

anno 664 Sy- nodo ob con- iroversiam Paschz.

VI MARTII.

monasticam fuisset auspicata : quam etiam mutationem status non neglexisset indicare, passim in commendatio- nem Ordinis monastici diligentissimus indagator Regwm et Reginarum, qui abjectis sceptris regiis in monasteriis maluerunt delitescere.

& IV Alcfridi duo Reges filii Oswii; seniori mupta, Kineburga, juniori S. Cotburga. Monachatus huic perperam. affictus.

bu hoc loco inquirendum. supra statuimus, mum memoratus Rex Alcfridus filius Oswii, cui Cymburga sive Kineburga ante annum pcr nupsit, unus idemque censendus sit cum. Alfrido filio notho ejusdem Oswii, qui mortuo anno pnctxxxv AEgfrido alteri fratri in regno Nordanhumbrorum | successit. Malmesburiensis lib. 4 de Gestis Regum. Anglorum cap. 8 unum eumdemque fuisse arbitratur. Oswio, inquit, cujus duo erant filii, minor Egfridus legitime susceptus, reprobato notho, successit, et nonnullis interpositis, Egfridi necem cum insignior fama ubique loqueretur, etiam ad fratris Alfridi aures anxia precipiti evenit epistola penna. Is, quia. nothus, ut dixi, erat, factione optimatum, quamvis senior, regno indignus sestimatus, in Hi- berniam, seu vi seu indignatione, secesserat. Ibi et ab odio germani tutus, et magno otio litteris imbu- ius, omni philosophia composuerat animum. Quo- circa imperii habenis habiliorem sstimantes , qui

. quondam expulerant, uliro expetiverunt : necessi-

tas medelam ad preces refudit. Nec eos ille sua spe frustratus est : nam per decem et novem annos sum- ma pace et gaudio provinciz preefuit… Habuit sue- cessorem filium Osvedum vm annorum puerum. Hzc Malmesburiensis , quem plurimi sequuntur : at mon przivit Beda, ex quo potissimum lis illa est decidenda.

21 Beda ergo seniorem Alcfridum legitimum Oswii filium agnovit, neque uspiam nothum aut spurium aut

-illegitimum appellavit. Ac primo meminit. illius lib. 8

Historie Anglicanz cap. 21, ubi Peada, filius Pendz Regis Merciorum, dicitur persuasus maxime ad per- cipiendam fidem a filio Regis Oswii, nomine Alcfri- do : qui erat cognatus et amicus ejus, habens soro- rem ipsius conjugem, vocabulo Cyniburgam, filiam Pendse Regis : qui eam spurio non dedisset. Ett nar- vato illius baptismo, et. conversione Middelanglorum, subditur : Ccepta sunt hxc biennio ante mortem Pen- dz Regis, ergo anno pciur. Deinde cap. 2^ narrans conflictum. initum inter Reges Oswium et Pendam, ita asserit : Oswi Rex cum Alcfrido filio parvum habens exercitum, sed Christo duce confisus occurrit. Nam alius filius ejus Egfrid eo tempore in provincia Merciorum apud Reginam Cinuise obses tenebatur. Cxso ergo Penda Rege, hoc bellum Rex Oswi confe- cit anno regni sui xu, Christi pcrv. Postea cum. s0- lennis illa controversia de celebrando Paschatis festo agitaretur anno pcrxiv, de qua. agit Beda cap. 25 ejus- dem libri 3, pervenit et ad ipsas Principum aures,

Oswi videlicet. Regis et filii ejus Alefridi…. Porro -

Alchfrid Magistrum habuit eruditionis Christiane Wilfridum… Venerat eo tempore Agilbertus Occi- dentalium Saxonum Episcopus, amicus Alcfridi Re- gis et Wilfridi Abbatis, ad provinciam Nordan- humbrorum, qui etiam Wilfridum rogatu Alcfridi Prebyterum fecit. Mota ibi quzestione de Pascha vel tonsura vel aliis rebus Ecclesiasticis, dispositum .est, ut in monasterio Strenaeshala synodus fieret, et hzc qusstio terminari deberet. Veneruntque illo Reges ambo, pater et filius. Nec diu post, «εἴ in- quit idem Beda cap. 28, Rex Alcfrid misit Wilfridum Presbyterum ad Regem Galliarum, qui eum 510] suisque creari faceret Episcopum. Praterea lib. ὃ. cap. 20, Wilfridus Britanniam veniens, conjunctus est amicitiis Alcfridi Regis, qui Catholicas Ecclesize

A45

regulas sequi semper et amare didicerat. Unde et illi, quia Catholicum eum esse comperit, mox dona- vit terram decem familiarum, in loco, qui dicitur Stanford, et non multo post monasterium decem fa- miliarum, in loco, qui vocatur Inrhypum. Quem vi- delicet locum dederat pridem ad construendum inibi monasterium his, qui Scottos sequebantur. Quos vero per Scottos intelligat, explicat idem. Beda in Fita S. Cuthberti Episcopi Lindisfarnensis xx hujus mensis Martii danda, ubi num. A3 ista habet; Cum Regi Alefrido placeret pro redemptione animse suz, lo- eum quemdam regni sui, qui vocatur Inrhipum, ad construendum ibidem monasterium Eate Abbati donare; tollens idem Abbas quosdam e Fratribus secum, in quibus et Cuthbertum, condidit ibi, quod petebatur, monasterium, atque eisdem, quibus antea Mailros, institutis disciplinze regularis imbuit.

99 Hwc omnia Beda,de Alcfrido, primo filio Oswii Regis, etiam. Rege benevolentia patris constituto, data regni sui aliqua parle : at quanta, mon explicat Beda, sed nominat duo loca regni ejus, scilicet Stanford, et Inrhypum : illud situm in limine Lincolniensis agri ad Vellandum fluvium, olim via militari Romanorum cla- rum, modo adhuc oppidum frequens et munitum. Inrhy- pum, Beda in poemate de S. Cuthberto Hrypense mo- nasterium, inter Skellum et. Urum fluvium in confiniis Occidentalis οἱ Borealis partis Ducatus. Eboracensis. Si liceat conjecturam addere, dicerem : cum Alcfridus tantum post victoriam de Penda obtento Rex appelletur, videri, illam. ditionem Merciorum, quz circa T’rentam flumen. usque ad tempora S. Ethelredi Regis avulsa mansit a regno Merciorum, una cessisse Alcfrido, eum- que fuisse Regem Suthumbrorum, a quibus postea. Os- trita soror Alcfridi, sed uxor S. Ethelredi, fuit occisa : ita. hujus nomenclature Suthumbrorum, cujus memi- nerunt JFigorniensis, JF. estimonasteriensis et alii, op- portuna. ratio datur, ex regione cis H wnbrum versus Austrum ex-partibus regnorum Merciorum et Northum- brorum. coalescente. Denique rogo, ut. dignetur Lector advertere, rulla uspiam alicujus ignobiAtatis, quasi no- thus, spurius, aut illegitimo thoro natus foret, calumnia notari Alcfridum : sed omnium. passim , Episcoporum et Regum, etiam Chlotariim in Francia regnantis, ami- citia foveri. De obitu ejus silet. Beda, sed. suo videtur silentio innuere eum ante Oswium patrem, et forsan integro quinquennio vita functum. esse, scilicet ante re- ditum S. Wilfridi e Gallia in. Angliam; ideoque cum Oswius regnum filii. Alcfridi recepisset, et nuspiam illi Sedes Episcopalis assignata foret, debuisse Inrhypum se recipere, et Abbatem inter suos monachos degere.

23 Reliqua magis innotescent relatione eorum, qua idem Beda de Alfrido notho, et Egfrido Regis succes- sorely scribit : ac primo quidem lib. & cap. 26, Succes- sit, inquit, Egfrido in regnum Alfrid, vir in scriptu-

. ris doctissimus, qui frater ejus et filius Oswii Regis

esse dicebatur: destructumque regni statum, quam- vis intra fines angustiores, nobiliter recuperavit. Clarius ea explicat Beda in. F’ita S. Cuthberti, qui a S. Elfteda horum Regum sorore interrogatus, ut num. 39 dicitur; Quamdiu Egíridus victurus et regnum

^.gubernaturus esset, praedicit, unius solum anni vi-

tam superesse. T’um illa petiit, Quem habiturus esset regni haeredem, cum filiis careret et fratribus. Qui parum silens, Ne dicas, inquit, quia caret. Habebis enim successorem, quem germana, ut ipsum Egfri- dum, dilectione complectaris. At illa, Obsecro in- quit, dicas quibus in locis sit ille : Qui ait : Cernis hoc mare magnum et spatiosum quot abundet insu- lis… Intellexit ergo, quia de Alfrido diceret, qui ferebatur filius fuisse patris illius, et tune in insulis Scotorum ob studium litterarum exulabat. ac dein num. 40. Egfridus post annum Pictorum gladio tru- cidatur, et Aldfridus in regnum frater ejus nothus

substituitur

praficit

S. Wilfridum Abbatem Ripen- si monasterio,

ante donati Mailrosensi- bus :

Alcfridi regnum :.

E

amiciiia cum Regibus.

«n obierit vtvo patre 0swio: —

Alfr idus poste- rio» nothus,

non satis agnitus pro filio 0swii

Egfrido suc- cessit,

pine juvenis:

antea apud

Hyenses sub

à damnano

Abbate studuit. D

K πολι δὰ 281 Pd hic nupta,

neque 1pse

) egno relicto, 7..0 “Ὁ hus

f« C5,

CIRCA ANNUM bCCLVII VI MARTII

446

substituitur, qui non paucis ante temporibus in re- gionibus Scotorum lectioni operam dabat, ibi ob amorem sapientie spontaneum passus exilium. Ea- dem jam antea scripserat Beda, vivente adhuc Alfrido, in poemate de eodem. Cuthberto, et qua in. colloquio hujus cum S. Alfleda dicta sunt mum. 91, at quz de ipsa successione sunt mum. 29, in quibus, quia ztatem ejus juvenilem, cum Rez crearetur, explicat, hic ad- jungo. Ita ergo pangit :

Pictorum infesto dum concidit Ecfridus ense,

Et nothus in regni frater successit honorem :

Scotorum qui tune versatus in incola terris,

Coelestem intento spirabat corde Sophiam.

Nam patriae fines et dulcia liquerat arva

Sedulus ut Domini mysteria disceret exul.

Hujus nune Tyrio venerabile pignüs in ostro

Jure datas patrio sceptri jam tractat habenas,

Utque novus Josia fideque animoque magis quam

Annis maturus, nostrum regit inclytus orbem.

24 Hactenus Beda, teste Malmesburiensi, nescius abblandiri. 4t Josias Rex Judaeorum 4 Regum cap. 22 versu 1 Octo annorum erat, cum regnare coe- pisset, et sanctitate ac religione excelluit. δὲ Alfridus dicatur etate XVII aut Xx. annorum regnum accepisse, intra, ultimum quinquennium. vitz Oswii prognatus fo- ret, et prioris Alcfridi fratris tunc mortui nomen asse- cutus. Non etiam, ut supra Malmesburiensis asseruit, seu vl seu indignatione secessit in Hiberniam. «Sed amore Sapientiz, ut divina mysteria, addisceret : neque in Hiberniam, sed ut monachus Lindisfarnensis in Vita S. Cuthberti scripsit lib. 8 num. 6, tunc eratininsula, quam Hy nominant, qui nunc regnat pacifice. Ibi tunc vixit sub Adamnano Abbate, a quo Vitam S. Co- lumb:e istius monasterii fundatoris descriptam habemus, qui deinde legatus suce geniis ad Alefridum Regem missus, dicitur a Beda lib. ὃ cap. 22, qui se admiva- tum ejus virtutes oculatus testis deyraedicat.

25 Hunc demque Alfridum maritum S. Kineburgz facit. Arnoldus Wion lib. & Ligni Kite cap. 14 S Chinneburga, inquit, sive Cymburga, Pendze Pa- gani Merciorum Regis Christianissima filia, et ‘Al- fredi Northumbrorum in Anglia Regis uxor, anno Domini circiter nccv, viro ad Religionem transeunte, mutato et ipsa Imperio, in Christi ancillatum (ut verbis antiqui auctoris loquar) monasterio Dormund- caster ad Avonam, quod ab ejus nomine primum Chinneburgecaster, et postea contracte Caster vo- cari coepit, mater multarum sacrarum Virginum preefuit. Jdem. Wion de marito jam ante cap. 6 ista scripserat : S. Alfredus, seu Alfridus, vel Ealfridus, Northumbrie in Anglia Rex xut, vir undecumque doctissimus, monachi cujusdam inclusi rogatu, qui visiones suas ei narrare solitus erat, cujus consue- tudine non modicum delectabatur, anno regni sui undevigesimo, Christi Domini pccv in monasterio Mailros indutus, monachica etiam tonsura decora- tus est, postmodumque, ut quidam referunt, ob vitze meritum in sapientis doctrinam ad Pontificatum Lindisfarnensem assumptus est. Citato Wione, ins-

DE SS. KINEBURGA, KINESWITHA ET TIBBA

criptus est. Catalogo Ferrarii et. Martyrologio Angli- D

cano, in priore editione ad xv Januarii, in posteriore ad xiv Martii, et Menologio Benedictino Bucelini ad xv Maii cum longo encomio : et allegatur ab omnibus auctoritas Bede lib.. 5 cap. xu perperam intellecti, cum Beda non Alfredum, sed Dritelmum Alfredi rogatu in monasterium. Muilrosense receptum. testetur. Dri- telmum, seu Tritelmum ad xv Novemb. retulit idem Bucelinus, qui Kineburgum exemplo mariti asserit, et v Martii et xxvi Augusti, monasticam vitam ample- cam, postea Abbatissam fuctam in. Dormundcastrensi monasterio a. se et fratribus extructo. Quae ab antiquis auctoribus confirmari mallemus. Mortuus est Rez Alfri- dus xiv: Decembris ad. Hullum flumen in oppido agri Eboracensis Diiffelda. Ita. Wigorniensis. Addit Cam- bdenus oppidum illud ejus monumento notum esse.

26 Martyrologium. Anglicanum | prioris | editionis mira confusione intricatum est. Nam prater Kinesre- dam, quam Kineburgam diximus, ejusque sororem Kineswitham Virgines vr Martii relatas, ad xv Sep- temb. seorsim retulit S. Kineburgam Reginam, uxo- rem Alfredi, dein sanctimonialem , «ti supra ec Zf’ione, qui citatur, retulimus, additurque vixisse us- que ad annum circiter pncxc. Postea ad diem xxt De- cembris celebratur S. Edburga, etiam filia Pende hegis Merciorum cum tribus jam nominatis, et sta- twitur Virgo et sanctimonialis in monasterio Dord- muncastrensi sub regimine S. Kinneburgse soro-

neque rtcte jaslis sacris inscriptus.

Perperam

4 filiz Penda legis Sanct habit:.

ris, eique Abbatissa successisse, vixisse ad annum -

DCLXXX, et dein apud sororem sepulta : quc supra ad decem alios annos vixisse dicitur. Denique magna sollicitudine distinguitur hzc Edburga ab aliis ejus- dem nominis Sanctis, ac potissimum S. Edburga Ab- batissa Wigoniensis monasterii, fiha Ethelnulphi Regis Occidentalium Saxonum. Ferrarius in. Cata- logo generali, uti passim omnes Anglos, qui non sunt in Martyrologio Romano, ez hoc. Martyrologio descri- bit, ita et has quatuor celebrat, ac filias Regis Pendse etiam nominat. In posteriore editione hujus Martyrolo- gii omissa earum mentio ad. xv Septembris et xx1 De- cembris, et quod supra indicavimus, hoc die celebratur Translatio non Kinesdred:e, sed Kineburge et Cattle- swidz sororum, ac filiarum Regis Merciorum Pen- dee. Nulla faeta aut. matrimonii aut. virginitatis men- tione.

27 Hujus tantz confusionis origo videtur conferenda in culpam eorum, qui duos hos fratres Alcfridum.senio- rem et Al[ridum nothum in unum conflarunt, et. Kin- neburgam transtulerunt in. tempora dicti Alfridi nothi, cujus uxor fuit S. Cotburga, quam ab illo adiiuc vi- vente, vitze monastieze studio sejunetam fuisse, dixi- mus ex Chronologo Anglo-Saxonico. ista referente ad annum pocxvin, occasione Ingelsi fratris isto amnomor- ui. Sejunctio illa videtur contigisse circa anmum pcc, cum Alfridus referatur ab eodem Chronologo anno pccv obiisse, relicto haerede regni Osredo, quem filium. AI- fridi agnoscit Beda lib. ὃ cap. 19 et puerum vri. an- norum.

DE SANCTIS ANACHORETIS

BALTHERO PRESBYTERO ET BILERIDO AURIEFABRO, IN SCOTIA ET ANGLIA,

Commentarius historicus.

C ; . 4 .

$ I Aeta. S. Baltheri. Dies natalis. Sepultura onjungimus hos sanctos anachoretas, quorum et in vita, eadem virtutum exercitatio eodem etiam seculo et regione fuit, et post mortem idem [before- trum in eadem ecclesia. venerationi publice. sa-

cra ossa exhibuit. Inter illos dignitate Presbyterii emi- nuit S. Baltherus, Baltherius etiam et Baltere ap- pellatus. De illo Rogerius Hovedenus parte priore Annalium ad. annum. Christi noci. hoc. parvum elo- gium edidit : Eodem anno Baltere anachorita vitam Sanctorum secutus est, et migravit ad Dominum.

Descripsit

Alfridojuniori nupta S. Cot- vurga soror

ὁ. In2 Regis.

E

Ex his ana- chorelis

S Baltherus Presbyter,

y

5 sub Edberto hege et Cyne- tulfo Episcopo Lindisfar– nensi,

moariuius 6 Martii

anno 196 «ut sequen te.

Tiniingalanmi sepultus,

VI MARTII.

Descripsit ea. Hovedenus ex Historia Simeonis Dunel- mensis de Gestis Regum. Anglorum, cujus ista verba sunt : Rodem anno Balthere anachorita viam sancto- rum Patrum est secutus, migrando ad eum, qui se reformavit ad imaginem filii sui. Ast his senior Tur- gotus, qui circa annum wc. Prior Ecclesie Dunelmen- sis floruit, et una Christianitatis curam per totum Episco- gatum egit, postmodum in Episcopum Sanctandreanum in Scotia assumptus, conscripsit Historiam de Ecclesia Dunelmensi, quam. sub nomine dicti Simeonis monachi et Pracentoris Dunelmensis perperam prodiisse demon- stravimus. in. Commentario praevio αὐ Translationem corporis S. Cuthberti Lindisfarnensis illustrandam cum Vita ejusdem ad diem xx Martii. Hic e1go Turgotus, quia ad istum suam Dunelmensem Ecclesiam vidit Re- liquias S. Baltheri translatas et summa cum venera- tione adservatas, uti infra. dicetur ; aliquam. vitz illius voluit indicare notitiam, et capiti secundo. libri secundi sug Historie hunc prafixit titulum : Qualiter quidam de regio genere ad pacem B. Cuthberti confugerit, et inde abstractus sit, et quomodo Cynevulf Epi- scopus pro eo in carcere trusus sit, «t de morte S. Baltherii.

ῷ Dein in fine capitis hujus ista attexitur historia : Regnante post Ceolvulfum Eadberto, Cynevulf Epi- scopatum Ecclesie: Lindisfarnensis suscepit, quem non parvo quidem tempore, sed multis rerum ad- versantium molestiis vexatus, tenuit. Denique Offa de genere regio, persequentibus inimicis, ad corpus S. Cuthberti confugerat ἢ indeque post vi abstrac- tus, nefanda est nece peremptus. Unde offensus Rex Eadbertus, Episcopum coepit, captum in. Bebbam- burch teneri precepit, Friothubertho Hagulstadensi Episcopo Lindisfarnensem Episcopatum adminis- trante, donec placato Rege, de captione relaxatus Cynovulf. ad suam rediret Ecclesiam. Hujus Ponti- ficatus anno xvii, regni vero Eadberti xx, vir Do- minui et Presbyter Baltherus, qui vitam anachoreti- camin Tiningaham duxerat, viam sanctorum Patrum ingressus est, migrando ad eum, qui se reformavit ad imaginem Filii sui, pridie Nonas Martias. Lc ibi, ex quibus certum. est et diem obitus convenire in sextum Martii, et annum tunc fuisse aut DpCCLv1 supra ab Hovedeno indicatum, aut saltem sequentem DCCLVII. Nam S. Ceolvulfo Rege apud. Lindis[arnenses monacho facto anno. pcoxxvi successit * Eadbertus patrui illius filius, et S. Ethelwoldo Episcopo Lindisfariensi, cujus infra crebrior mentio fiet, anno pnccxr, vita functo, me- moratus ante Cynevulfus est subrogatus. Friothubertus etiam jam ante erat. Episcopus Hagulstadensis , die vi Idus Septembris anno DCCXXXI1V ordinatus : aii ista omnia ad przfatos annos leguntur apud Simeonem Dunelmen- sem in Historia de gestis Regum 4nglorum : In MS. Usuardo Ducis Altempsiani Romz, sed in Anglia au-

• cto, ista leguntur ad v1 Martii. In Britannia depositio

S. Balteri Presbyteri et Confessoris.

3 Inter memoratas historias, et Turgoti de Dunel- mensi Ecclesia, οἱ Simeonis de gestis Regum Anglo- rum, extat. columna 67 οἱ sequentibus sub hoc titulo : Historia de S. Cuthberto, e£ de commemoratione locorum regionumque ejus prisca possessionis à primordio usque nunc temporis : quod tamen non in- dicatur, uti neque auctoris nomen, qui diu post T’urgotum el. Simeonem videtur vixisse. In hac historia terminus terra. diecesis Lindisfarnensis describitur, ac primo pars illa indicatur, qua cis Tweodam [luvium in ho- dierno Comitatu Nordhumbriz usque ad diocesim Ha- gulstadensem continetur : dein illa, quz ultra T’weodam in hodierna Scoti parte vicina adjacet, et postea ad- ditur, tota terra, quz pertinet ad monasterium S. Balthere, quod vocatur Tinnigaham, a Lombor- more usque ad Escemuthe. Sunt hz ditiones modo in Scotia, ubi primo ad Oceanum est Marchia seu Mer-

A47

sia provincia : cujus aliqua pars mediterranea versus Lodoneium etiamnum. appellatur Lamyr-moore. Dein Lodoneium, qu: Laudonia et Lothiana provincia etiam dieitur, perluit T’inna fluvius, et antequam. in mare Germanicum illabitur, memoratum ante monasterium S. Baltheri οἱ oppidum Tinnigaham alluit. Alter. et aliquanto. major dicti Lodoneii fluvius Esca. dicitur, terminus borealis dieceseos Lindisfarnensis, ubi Esce- muthe supra collocatur. Et hzc tota terra dicitur per- tinuisse ad monasterium S. Baltheri.

$ IH Idem sub momine Baldredi honoratus. An recte Episcopus habitus.

H. die v1 Martii, quo S. Baltherus mortuus est, refertur in antiquo Martyrologio Coloniz anno MCcccxc excuso S. Baldrenus Confessor, quem a S. Dalthero non arbitramur diversum. De Bcldredo ista scribit Hector Boethius lib. ὃ Historie Scotorum pag. 171. Vixere ea tempestate his, qui dieti sunt, viris san- ctis ferme coxtanei: Livus Baldredus Scotus ge- nere, Pietorum Doctor: qui ubi Pictos recta fide pio instituisset sudore, in Bassa (arcis est nomen in Laudonia loci natura omnium munitissimz, scopulo altissimo amplius duobus passuum millibus a con- tinenti, undique mari cincto, sitze) vita defungitur. Cumque trium parochiarum viri Aldhamz , Tinni- gam:e et Preston pro efferendo funere decertarent, omnibus ut tam sancto pignore honestarentur con- tendentibus, spectaretque res prope ad injuriam; plaeuit omnium consensu sequentem noctem piis assistentes precationibus sacras agere vigilias. Po- stridie quod loci Pontifex (is tum forte illuc, ut sa- erze supplicatiuni adesset, venerat) in re faciundum diceret, absque lite exequerentur. Exacta nocte tres capuli tribus cum corporibus, vestimentis sacris de- center ornati, nullo inter se magnitudine aut colore aut alio quovis discrimine, a Sacerdotibus sub du- biam lucem inventi, jubente Episcopo, piis ac laetis populi aeclamationibus ad tria vicina templa sunt delati : ubi idem funus divina opera tribus in locis celebri pompa, honestisque sarcophagis conditum, hoc nostro zevo a religioso populo piis votis honora- tur. Hxc Boelhius, quem sequitur Joannes Leflaeus lib. 4 de Rebus gestis Scotorum in Aidano xvix Rege, ubi paucis dicta comprehendit his verbis : Eodem tem- pore Balidredus floruit, qui amplificande religionis cupiditate mirabiliter incensus, ad Pictos divertit, eosque przceptis ad rectam Christi viam tenendam format. De hujus post obitum corpore tribus in locis simul reperto, mira nostris historiis aspersa repe- riuntur. Jta ille et secum nos omnes dubios relinquens de triplicato corpore S. Baldredi sive Baltheri. Neque obstat, quod referant ad seculum Christi septimum quem nos sequenti floruisse dirimus, cum in illa Christiang religionis origine sciamus eos circa unum seculum parum sollicitos esse, cum eadem etiam pagina adjungatur apud Lesl;um Bathenus, «liis Baithenus et Buterus, qui sub finem seculi sexti Abbas secundus monasterii /Tyensis mortuus est, et relatus in Martyrologio Anglicano et Catalogo Ferrarii ad x1 diem Septembris, in Menologio Scotico Camerarii ad xn ejusdem, et apud Demysterum Υ et vii Junii.

B Iuterim major controversia exoritur, quod citato etiam Hectore Boethio dicatur Baldredus Episcopus a Demypstero ad. xx Martii, cujus ista verba. sunt : Pre- stoni Baldredi Episcopi, cujus corpus divina virtute ad dissidia fidelium sopienda triplicatum reperitur. Est ipsum. Prestonum unwn ez tribus locis, in quibus corpus S. Baldredi etiam dicitur adservari, haud. procul mari Germanico, inter exundantes fluvios Tinnam et Escam, cui vicinius adjacet. Interim alii etiam E yisco- pum vocarunt, Hermannus Greven in. addiionibus ad

Usuardum

D

1A 7. lonia Nun regat Scolla’.

τ

Aliis Baldredus dictus,

in insula Bassa mor- Dus,

E

cujus corpus triplicatum asseritur :

imo Episcopus habitus,

€i quidem urbis Glas- cuensis,

ἀν

S. Kenligerni discipulus et Suffraganeus,

in insula Bassa degere solitus,

€t parochias tres Laudoni excolere,

miraculis clarus,

scopulum maris ad. littus transtu- lisse creditur,

448

Usuardum, et qui eodem tempore vixit auctor MS. Flo- rarii Sanctorum, Canisius in. Martyrologio Germanico οἱ Ferrarius in. Catalogo Generali. Quibus. omnibus opponi sufficienter posse videtur Matthzus Westmonas- teriensis in Floribus Historiarum his verbis usus : Anno grati:e Dcoccxur Analafus Rex nuper creatus, dum vastaret ecclesiam S. Baltheri et Tinningham igne cremaret, mox Dei judicio correptus, vitam misera- biliter terminavit : et Rex Eadmundus Northan- humbriam petens, hostiliter Analafum filium Sithrici et Reginaldum filium Cuthredi Regis inde potenter expellens, monarchiam totius Anglie iterum sub- jugavit : quorum ultima ad annum pccocxniv facta traduntur apud Chronologum | Anglo-Saxonicum. |. t perperam mala chronotazi decem annorum citatis Flo- ribus /F’estmonasteriensis referuntur ista in Annalibus Baronii ad annum pccccrt.

6 Demum relata est aliqua Vita S. Baldredi in Bre- viario Aberdonensi, et traditur Episcopus Glascuensis sub Rege Aidano anno pcvri et successor S. Kenti- gerni : cujus J^ itam in. INotationibus debite castigatam dedimus ad xuy Januarii. Hanc ergo Vix epitomen, sed a nobis non satis probatam, subjicimus, et Lectoris judicio relinquimus. Ita ergo legitur.

7 Anno nostre salutis et gratize quingentesimo tertio, Idibus Januarii, reverendissimo Patre. et An- tistite S. Kentigerno apud Glascuensem civitatem, cui przesidebat setatis suce anno tertio supra centesi- mum et octogesimum, post varia et quamplurima miraculorum per eumdem divinitus ostensa, ad su- periores angelico sociato choro ipsius summi Dei virtute translato, B. Baldredus ipsius B. Kentigerni, dum mundo viveret, suffraganeus, virtutibus et cla- ris miraculis in Laudonia floruit : vir sane devotis- simus, omnem seculi pompam et ejusdem curam vanam relinquens, ac divinum, quantum valuit, in- sectatus est Joannem, solitaria deserta et sequestra percunctabatloca, et ad marinas insulas se transtulit. Inter quas marinas insulas ad unam, nomine Bas, applicuit, ubi vitam indubie contemplativam duxit et arctam : in qua per longa temporis curricula bea- tissimum Kentigernum, praeceptorem suum, sus vite sanctitatem jugi meditatione contemplando, commendabat memorie : Christi tamen passionem amarissimam, prse ceteris suis meditationibus in je- junio, fletu et planctu, in cordis sui arcano, vigiliis et orationibus assiduis imprimere non desinebat : intantum quod ipsi Deo et hominibus ubique per orbem placentem et acceptabilem se reddidit. Etenim vero parochiales Ecclesias de Aldhame, Tunnin- ghame et Prestoun, quas a dicto reverendissimo Patre

.Kentigerno gubernandas acceperat, cui etiam Deo

operante animarum cura committebatur, suis paro- chianis Christi fidem przedicandam oblivioni minime iradebat; sed eosdem cum humilitate et devotione, ut decebat Dei ministrum, instruxit et informavit; ac languidos, si quos reperit, divina virtute verbo tantum, Crucis interveniente signaculo, curavit et sanitati restituit. Atque inter alia miraculorum suo- rum insignia unum satis memoratu dignum venit re- citandum. Scopulus ingens et per naturam grandis, qui inter dictam insulam et viciniorem terram medio in itinere fixus permansit et immobilis, marinis fluc- tibus se praebens z:equalem, navibus et reliquis navi- gantibus prz… maximo prebens impedimento, qui interdum naufragio cum navibus dari consueverant : pro.quibus B. Baldredus pietate ductus, super eum- dem scopulum sese collocari constituit. Quo facto, ejus nutu scopulus ille illico desursum erigitur, et velut navieula prospero agitata vento, ad proximum littus accessit : qui hactenus ibidem in hujus mira- culi memoria permanet, et usque hodie tumba seu scapha B. Baldredi nuncupatur.

DE SS. BALTHERO ET BILFRIDO ANACHORETIS

8 Sed tandem laboribus et hujus vitze miserrimze serumnis usque decrepitus perveniens, ut illos satius, quos ad gubernandum habuerat, instrueret; ad ec- clesiam de Aldhame przescriptam attendendum dis- posuit apud quam non longe posthac in domuneula quadam sui Clerici parochialis, pridie Nonas Martii, cum omni patientia et alacritate ac cordis compunc- tione, cunctis plangentibus de tam excellentis pasto- ris a grege de fragili mundo recessu, oratione fusa valedicens, animam Domino commendavit. Audito, inquam, per przdietos trium ecclesiarum parochia- nos pastorem suum mitissimum et mansuetissimum de hac vita ad coelos ascendisse, in tribus turmis ad locum corporis Baldredi suavissimi accesserunt, qui hine ultro citroque invicem ad eorumdem ecclesias maximo desiderio corpus postularunt, et instanter petierunt : ut, quem in terris habuerunt Doctorem, eidem reverentiam exhibendo condignam, in coelis haberent pium intercessorem. Quod cum invicem concordare nequiverant, cujusdam senis inito consi- lio, per noctem corpus inhumatum reliquerunt, et orationibus sese omnes separatim contulerunt, ut ipse ex sua gratia gloriosus Deus signum aliquod emitteret, cui ecclesie corpus sancti viri esset con- ferendum. Mane autem facto, res nec frequenter au- dita comparatur : convenientes, sieuti prius, cum suis turmis dispersi, tria corpora sequalia simili exe- quiarum pompa praparata invenerunt. De quo mi- raculo gratias Omnipotenti Deo et B. Baldredo cum summo gaudio retulerunt ; cantantesque et psallentes, qualibet parochia unum corpüsculum cum tumulo levantes, ad suas ecclesias cum omni reverentia as- portarunt et honorifice collocaverunt; quse usque in hodiernam diem in maximo honore et reverentia ha- bentur et venerantur.

9 Hactenus epitome F’ite, im cujus initio dicitur S. Kenügernus anno quingentesimo tertio ad supe- riores translatus, vitam hanc mortalem reliquisse, quem diu post illum annum arbitramur natum. Nam, uti antiquus. Vitae illius auctor apud. Jacobum. Usserum de Britannicarum Ecclesiarum primordiis cap. 19 pag. 684 asserit, vir Dei septies Romam adiens, S. Gre- gorio, speciali Anglorum Apostolo, totam vitam suam, electionem et consecrationem et omnes casus, qui ei acciderant, seriatim enodavit. Sanctus vero Papa, illum virum Dei et Spiritus sancti gratia ple- num intelligens, consecrationem ejus, quam a Deo noverat provenisse, confirmavit; ipsoque multoties petente et vix impetrante, quz deerant consecra- tioni ejus supplens, in opus ministerii a Spiritu sancto illi injuncti, destinavit. Sub eodem Gregorio anno pxoviu mortem obit S. Columba Abbas, cum quo habitum colloquium S. Kentigerni refertur cap. vu Vitae hujus, a nobis xin. Januarii edit». De morte S. Co- lumbze sic doluisse Aidanum Scotorum Regem, ut parum supervixerit, tradi Joannes Major lib. 9 de Gestis Scotorum cap. 7, οἱ Aidano Rege floruisse &. Kentigernum cum. hoc auctore et. 4damo King in Calendario titulus harum. lectionum monebat, indicato

obitu S. Baldredi ad annum. pcvm. Ipse etiam. Mujor

dicto capite 7 ista refert : Sub idem tempus S. Baldre- dus extitit: cujus corpus integrum in tribus templis non longe distantibus locatum esse dicitur, scilicet Alhmanen, Tynigamen et Preston : quorum duo primi vici a Glegorno mille passibus distant, tertius una leuca, S. Baldredus in his tribus locis docuit po- pulum verbo et exemplo. 7ta Major. Qux omnia de S. Baldredo voluimus proferre : quem, iis non obstan- tibus, non censemus a S. Balthero alium, eumque dicta loca Laudoniz provincice excoluisse : qua tum specta- bant ad. regnum. Nordanhymbrorum, et. suljiciebantur Episcopis Lindisfarnensibus : quorum cum minorem no- titiam haberent Scoticarum rerum scriptores, potuerunt

facillime

p

et mortuus Adhamaz

6 Marti,

el corpore divinitus iriplicato,

E sepultus in Iribus templis.

Error Scoto- rum in atate S. Kenligerni

eL S. Baldredi sive Baltheri.

-—

————— OM

ς

ον νὸν»

|

Cw U€ ΝΣ

—-C-—————To— €

VI MARTII.

A facillime aberrare ad unum alterumve seculum, quos in

S. Bilfridus anachoreta et aurifaber,

codicem

Evangeliorum, triduo in mari

illazsum,

que exornara

Dunelmi adhi anno 1000 adseriatum :

non vixit seculo 7 sub

. quro gemmis-

L.

4C

C

S. Cuthberto,

sed seculo 8 sub S. Ethel- woldo.

aetate et obitu S. Kentigerni Episcopi sui tam fede hal- lucinari ostendimus.

δ III Notitia S. Bilfridi, aurifabri. Codex: Evangeliorum auro gemmisque exornatus.

Bou anachoresin in. Lindisfarnensi diccesi perac- tam colligimus ex moa. dicendis, verum. certo alicui loco attributam necdum potuimus reperire. Fuisse insignem aurifabrum indicat memoratus, ante T’urgotus in eodem libro x Historix Dunelmensis, occasione sacri corporis S. Cuthberti, quod tempore. devastationis Danorum in Hiberniam fuisset delatum, nisi exorta in mari tempes- tate debuisset referri. Qua tempestate, inquit T’urgotus cap. XI, dum navis verteretur in latera, cadens ex ea textus Evangeliorum auro gemmisque perorna- ius in maris ferebatur profunda. Verum, uti capite sequente dicitur, monitu divino pergentes triduo post ad mare, multo quam consueverat longius recessisse conspiciunt, et tribus vel eo amplius milliariis gra- dientes, ipsum sanctum Evangeliorum: codicem repe- riunt, qui ita forinsecus gemmis et auro sui decorem, ita intrinsecus litteris et foliis priorem quae ferebat pulchritudinem, ac si ab aqua minime tactus fuis- set… Quod plane et ipsius S. Cuthberti et ipsorum quoque meritis, qui ipsius libri auctores extiterant, gestum creditur, Eadfridi videlicet venerandze me- morie Episcopi, qui hune in honorem B. Cuthberti manu propria scripserat, successoris quoque ejus- dem venerabilis Ethelwoldi, qui auro gemmisque perornari jusserat. Sancti etiam DBilfridi anachoritze, qui vota jubentis manu artifici prosecutus, egregium opus composuerat : erat enim aurificii arte praci- puus. Hi pariter amore dilecti Deo Confessoris et Pontificis ferventes, suam erga ipsum devotionem posteris omnibus innotescendam, hoc opere relique- runt. Porro, ut testatur dictus T’urgotus, liber memo- ratus in hac ecclesia .Dunelmensi, quce corpus ipsius sancti Patris Cuthberti habere meruit, usque hodie (et quidem cum anno ww corpus S. Cuthberti ostende- retur, ad hujus caput inventus) servatur : in quo nul- lum omnino, ut diximus, per aquam leesionis signum monstratur.

11 Joannes Seldenus in suo de auctore Historie Du- nelmensis et aliis adjunctis scriptoribus prafixo judicio pagina xxv de hoc codice in mari diu demerso agit, as- seritque jam relata totidem fere syllabis tradi in his- toria Dunelmensi MS. adservata in bibliotheca Oot- toniana fol 18, arbitratus memoratum |Eadfridum Episcopum Lindisfarnensem, qui in honorem Cuth- berti manu propria scripserat, et Ethelwoldum hujus successorem, qui auro gemmisque perornari jusse- pat, et demum 5. Bilfridum anachoritam, qui vota jubentis manu artifici prosecutus egregium opus composuerat, perfecisse haec omnia, superstite Cuth- berto et honoris ejus caussa, cum scilicet Ecclesize ilius monachi erant Eadfridus et Ethelwoldus, seu sub annum ncLxxx. /erum hic ommia intelligenda prout ipsa verba. sonant. Desiit. inter mortales vivere S. Cuthbertus xx. Martii, anno ncxxxvn.. Celebris in vita et a morte illustribus miraculis : atque inter alia un- decim ab obitu annis, corpus ejus cum vestimentis plane incorruptum. fuit repertum. sub S. Eadberto Episcopo, cui memoratus supra Eadfridus successit, anno DCXCVIII, et vixit usque ad annum pCCxx, qui in honorem sew ve- nerationem publicam S. Cuthberti manu propria scripsit, aut ita scriptum. saltem moriens reliquit Evangelium, quod successor ejus Ethelwoldus auro gemmisque exor- nari jussit. Mortuus is est. aiino DCCXL, die xi F’ebrua- rii, eL. licet hic solum venerabilis compelletur, inter Sanctos tamen adscriptus est : uti ex: ita illius, quam dicto xu Februarii edidimus, manifestum est. Unde

Martii T. 1.

449

constat eodem. tempore. floruisse S. Bilfridum anacho. D retam et aurificii arte, ut supra dictum, praecipuum. «14 quam. dein statem pervenerit, et. quo etiam. anno aut die obierit, nondum legimus.

19 Addümus vero, qua Seldeno monuisse visum est, codicem hune ipsum tam vetustum, tantique semper ibi pretii habitum, procul dubio etiamnum inter bi- bliothecze Cottonianz cimelia esse visendum. Nempe habetur ibi perpulcherrimus Evangeliorum illius seculi codex, splendidissime scriptus ornatusque, cui Eusebii et Hieronymi prefationes, et canones praefiguntur, interserta etiam Saxonica inter lineas versione Aldredi Presbyteri, et nonnullis ex. calce codicis relatis, sequitur ibi, inquit, scriptum Saxoni- cum in quo expressa opere jam dicte Eadfridi, Ethelwoldi et Bilfridi in codice illo scribendo ornan- doque, juxta quz Turgotus narrat, mentio; uti et Alfridi Presbyteri, tum versionis, tum scripti Saxo- nici, reliquorumque conjunctorum : sed post Cuth- berti et Eadfridi obitum auctoris : ac transcripts Saxonicis hzc ex: illo codice subdit : ἢ Eadfrid, CEtil- wald, Billfrith, Aldred hoc Evangelium Deo et Cuth- berto construxerunt et ornaverunt. 4c tandem. con- cludit Seldenus, hunc eumdem esse ipsum Cutliberti codicem a Turgoto et Simeone sic memoratum : quod monumentum adeo venerandum quisquis introspexe- rit, facile satis, ut concedat, necesse est. Et hac solum, qua hactenus de gestis horum. Sanctorum licuit nancisci, quorum J’itam et miracula olim. conscripta fuisse non dubitamus.

& IV Corpora SS. Baltheri et Dilfridi elevata. Aliquot Ossa, Dunelmum translata.

Codex Evanges liorum adhuc extat n biblio- theca Coltonia- na,

cum anliqua nolilia S. Bilfrids.,

E

ΒΩ los post obitum. SS. Baltheri et Bilfridi anacho- retarum duobus et amplius seculis, corpus δ’. Cuthberti Dunelmum. una cum Sede Episcopali translatum est, ac primus Episcopus 4ldunus sive Alduinus constitutus. Quo vita functo anno ΜΧΎΠΙ, cum Ecclesia. illa. triennio fere absque Pastore fuisset, ordinatus est Eadmundus : sub hoc Antistite, inquit T’urgotus lib. ὃ Historiz Dunelmensis cap. 7, in ipsa Ecclesia claruit quidam Presbyter, qui piis et religiosis operibus magnze apud S. Cuthbertum familiaritatis extiterat, voca- bulo Elfredus, filius Vueston. Ubi, late ejus virtuti- pus indicatis, additur : In pueris in Dei servitium educandis multum erat studiosus, quos quotidie cantu et lectione instruere et Ecclesiasticis officiis curabat informare. Unde colligi potest, eum. versionis Saxonica in dicto Evangelio auctorem fuisse : qua etiam

Elfridus Presb. codici Evan- geliorum versionem Saaxonicam adjicit :

0ssa. SS. Bal-

ex sequentibus confirmantur. INam hic jussus per vi- ieri et sionem, per antiqua monasteriorum et ecclesiarum Bilfridi eleva ad

loca in provincia Northanimbrorum discurrere, ossa “P a Sanctorum, quie in ilis sepulta noverat, de terra p Ms levavit, ac declaranda populis ae veneranda supra humum locata reliquit : ossa. videlicet Baltheri et Bilfridi anachoretarum, Acces quoque et Alemundi Episcoporum Hagulstadensium et Regis Oswini, nec non etiam. Abbatissarum Ebbz et Ethelgithz. De quorum omnium reliquiis aliquam secum partem in Dunelmum asportavit, et. cum Patris Cuthberti cor-

; : : 5 t : aiiqua Dunelm i pore locavit. Eadem. viz ullis mutatis verbis narran-. collocat cum tur in. Historia Translationis corporis S. Cuthberti ex. corpore

insula. Lindisfarnensi Dunelmum, quam ex MS. codice S. Culhberti,

edimus ad xx Martii. Quae paullo contractius et omissa Ethelgitha Abbatissa, etiam referuntur in Actis S. Cuth- berti a. Capgravio in. Nova Legenda Sanctorum Angliz olim editis.

44 In elevatione Corporis S. Cuthberti a dicto TT’urgoto, tunc Priore Dunelmensi anno. MCIv facta, ac- cedentes ad loculum apertum, conspiciunt ibidem tot Sanctorum reliquias, ut eas illius loculi angustia mi- nime capere posset, nisi sanctum Patris Cuthberti

51 corpus

ea anno 1104 seorsim posita:

ab Hugone Episcopo,

cum ossibus S. Beda,

in feretro pretioso collo- cata, .

cum aliorum Sanctorum reliquiis.

C

Cur Pülfridus S. Balthero adjungatur :

490

cornus in latus incumbens, largius eis una secum quiescendi spatium hinc et indepermitteret… Volue- runt ergo corpus sanctum resupinare, quod erat ex latere versum; sed quia hoc propter circumposita- rum multitudinemreliquiarum commodenon poterant, placuit ut amoto inde paullulum sancto corpore, Sanctorum reliquias pariter congregarent, eisque

seorsim repositis, suam deinceps quietis sedem cor-

pus incorruptum servaret… Cum ergo venerabile corpus de loco suz dormitionis levarent, illud sub- stratis tapetiis ac palliis reverenter in pavimentum deponunt, ac reliquiis Sanctorum ablatis, suam in thecam reponunt… Porro ex omnibus reliquiis, quz ibi repertze fuerant, solum capnt beati Regis Oswaldi juxta corpus gloriosi Pontificis, sicut et antea fuerat, locaverunt. Nam ceterz reliquiz, sicut jam dictum est, inde elatz, aliter solenniter composita in loco ecclesize celebri reservantur. Qua ommia his verbis narrantur in. Historia praedictae Elevationis seu T’rans- lationis, quam ex pluribus MSS. daturi sumus ad sz- pius dictum xx Martüi, et una Historiam Ecclesiz Du-

.melmensis dicto “T’uraoto vindicabimus. .Deduxit illam

usque ad annum. ΜΧΟΥῚ sive obitum et sepulturam 7F’il- lielmi τ Dunelmensis Episcopi, vita functi Yv Nonas Ja- nuarii, ac xv1 Kalendas Februariüi sepulti.

15 Historie huic T’urgoti adjuncta appendix est a pagina 99, et verosimilius a Simeone Pracentore Dunel- mensi, de quatuor Episcopis Dunelmensibus, qui dicto Willielmo successerunt, et sunt Ranulphus, Gaufridus, Willielmus u et Hugo, x1 Kalendas Februarii anno ΜΟΙ electus, qui, prater plurima inurbe et diecesi extru- cta zdificia, ecclesiam,in qua corpus S. Cuthberti requi- escit, insigni opere produxit, et tam longiorem, quam clariorem reddidit, addito de longinquo marmore, quo totum decoraretur zdificium, multiplicatis circa altaria insigni pictura fenestris vitreis. Przeterea vero feretrum nimis pretiosum, auro purissimo et argento mundissimo optime fabricatum, lapidibusque pretio- sis opere mirifico adornatum construxit, in quo viri venerabilis Bedae Presbyteri et Gerwensis monachi ossa, cum multorum aliorum Sanctorum reliquiis collocavit. Referuntur dein reliquie in Ecclesia Du- nelmensi detentze hoc ordine. Corpus sancti Patris Cuthberti cum carnibus et ossibus totum integrum, quasi adhuc esset vivus. Caput S. Oswaldi Regis et Martyris, quod locatum estin scrinio cum corpore S. Cuthberti. Ossa sancti Aidani, Edberti, Edfridi, Ethelwaldi Episcoporum, Balterii et Balfridi ana- choritarum, Corpus venerabilis Beda:e Presbyteri et Doctoris : Ossa sanctarum foeminarum Ebb:e et El-

fgitee : Corpus et vestimenta S. Boisili, qui fuerat

Magister S. Cuthberti : Ossa et capilli S. Ethelwoldi Presbyteri, qui successit S. Cuthberto in anacho- resi : caput. Ceolvulfi Regis et postea monachi in Lindisfarnensi Ecclesia. Hc ibi. Ex dictis Sanctis coluntur Oswaldus Rex v Augusti, Aidanus Xxx1 ejus- dem mensis, Eadbertus vi Maii, Ethelwaldus xu £Fe- bruarii, Beda xxvu Maii, Ebba n Aprilis et xxv A4u- gusti, Boisilus xxv Januarii, Ethelwoldus Presb. xxm Martii, Ceolvulfus Rex xv Januarii. Aliquorum dies natalis non occurrit, uti supra de S. Bilfrido monuimus quem S. Balthero conjunximus, quod ambo eodem tem- pore et in eadem provincia vixerint anachoretze, et. ob sacra eorum 0ssu conjuncta simul referantur ab jam dictis auctoribus. Eodem modo Eadfridus Episcopus Lindisfarnensis poterit ad. X1 Maii (nisi interim alius dies occurrat) cum S. Eadberto decessore suo. conjungi. Porro Turgotus lib. 1 Historie. Dunelmensis cap. 11 ita de iis agit : Eadbertus per decem annos, post quem Eadfridus per viginti duos, duo sancti ac digni Presules Ecclesize przefuerunt. Eodem modo S. Ethel-

DE SS. BALTHERO ET BILFRIDO ANACHORETIS

githa, sive Elfgita Abbatissa una cum S. Ebba Abba- tissa, ob conjuncta ossa, simul venerationi proponi pote- rit, nisi cum S. Editha potius referenda videatur.

46 Translata etiam ab Elfredo Presbytero Dunelmum ossa aliqua S.S. cca εἰ Alcmundi Episcoporum Ha- gulstadensium fuisse, supra. indicavimus ex his S. A lemundus colitur 1x Septemb. S. Acca xx Octobris, quo etiam die mortuus est. Ast. Edowardus Maihew in Trophais Anglicanis Ordinis S. Benedicti S. Accam retulit ad xxx Novembris : cumqueex Vita S. Cuthberti a Capgravio edita cognosceret. cum reliquiis S. Acca etiam ossa SS. Baltheri et Bilfridi anachoretarum Du- nelmum. translata fuisse, et horum ignoraret natalem, ne periret memoria eorum, suis Trophais ad commodum sibi diem inserere voluit : et quia a die xxiv Novembris ad. Xxx ejusdem quinque interpositos dies vacuos habuit, elegit horum medium xxvu INovembris, ad quem diem eos refert sub hoc titulo : De SS. Balthero et Bilfrido anachoretis, et de Translatione corporum ipsorum et aliorum Sanctorum. Allegat dein verba Capgravü in Vita S. Cuthberti descripta, additque, cum inter hos omnes Sanctos, quos supra accurate descripsimus, Baltherus et Bilfridus primo loco nominentur, in- dicium esse, eos inter precipuos habendos. Je S. Balthero adducit etiam verba H ovedeni supra relata. Monet denique se arbritrari ipsos monachos fuisse, cum illis seculis ad vitam anachoreticam nisi a mo- nastica homines vix unquam processerint; et conti- muo plane securus est, quod Ordini Benedictino sint adscribendi. MNeutri parti conclusionis aut violenter contraire, aut facile subscribere statuimus, gnariin Scotia οἱ Northumbria fuisse regulam et statuta S. Columbae Abbatis, et S. Cuthberti Episcopi observata : uti ad

. hujus ΚΖ itam erit dicendum.

17 Hugo Menardus, etiamsi alibi Edowardum Mai hew solitus sit. describere, hic non ausus fidere relationi Capgravii, omittit Bilfridum, et ad xxvu Novembris inscripsit suo Martyrologio Benedictino S. Baltherum anachoretam in Anglia, allegata in. Observationibus auctoritate Hovedeni, sed qui Sanctum non appellat. t Gabriel Bucelinus in. Menologio Benedictino ad eumdem xxvi Novembris ista scribit: In Anglia S. Bal- therii monachi et eremitze, qui anno Christi pccLvi eximia vite sanctitate conspicuus refulsit. Dein probationis caussa ista adjungit : Mart. Bened. Gall. Menard. Roger. Hoveden. tom. 2 Sanct. Ord. ete. Hzc videntur znigmatica, forsan ita explicanda : Martyro- logium Benedietinum Menardi Galli, aut in Gallia editum, dein Rogerius Hovedenus : «c denique tomus 2 Sanctorum Ordinis, sed a quo et quando excusus, nos

latet. Colganus etiam memoratam ante Vitam S. Cuth-.

berti, a Capgraviorelatam, inseruit suis Actis Sanctorum Hibérniz, et annotatione 92. observat, Baltherum a Menardo referri ad xxvi Novemb. at non satis sui me- mor, quem recte ev Capgravio ediderat Bilfridum, in dicta, annotatione appellat Wilfridum, ac multum de eo sollicitus, num sit S. Wilfridus Epicopus Eboracen- sis, seu primus, seu secundus illius nominis, dein magis in secundum inclinat, si tamen is fuerit ana- choreta : de qua sollicitudine illum, et alios istam annotationem legentes liberamus.

18 Demum S. Baldredum recolunt. xxix. Martii David Camerarius in Menologio Scotico, Joannes JF’ilso- nusin Martyrologio Anglicano tam primz quam secunda editionis, eoque citato, Ferrarius in Catalogo generali his verbis : In Scotia S. Baltredi Confessoris, et in INotationibus distinguit a. Baldredo v1 Martii velato, quem Episcopum crediderat. Verumet Camerarius et Wilsonus eumdem. faciunt citatis locis Joannis Majoris, Hectoris Boethii, et Joannis Leslzi : que nos supra producimus.

DE

D

ad 97 Novemb. relnti a Mai- hew,

qua de caussa ,

E

tamquam monachi Bene- dictini :

S. Baltherus eliam a Menar- do.

Ducelino.

F

€i Colgano,

qui perperam. Wilfridum adjungit,

Baldrédus 29 Mori,

El 2 ^

ANNO DCCLXVI. VI MARTIH.

Vii? epitome scripta a Pau- lo Diacono.

E S. Godegran- Qus ea illustri prosapia, Re-

, ferendarius

Episcopus,

Stephanum Papam in Gallias addu- cite

Clericis regu lam prascribil:

ecclesiam Cathedralem exornat.

extruit mona- sleria S. Ste- phani ct Gor- Alense,

Corpora 3 Sanctorum accipit :

451

DES. GODEGRANDO, SEU CHRODEGRANGO, EPISCOPO METENSI AD MOSELLAM,

Commentarius historicus.

δ L Vit& epitome a, Paulo Diacono descripta.

aulus ZFarnefridi Langobardi filius, Diaconus Foro-juliensis lib. 6 de Gestis Langobardorum

cap. 16 asserit, se librum de Episcopis Meten-

sis civitatis, lagitante Angilramno viro mi- tissimo et sanctitate precipuo, prefate Ecclesiz Archiepiscopo, conseripsisse. Cumque dictus Angil- ramnaus fuerit proximus S. Godegrandi successor, potuit Paulus Diaconus optime ab. illo aliisque hujus. Gode- grandi res gestas intelligere, quas hic describimus. Nar- ratis igitur Sigibaldi decessoris Actis, ita progreditur. 9 Jam hinc vir egregius, et omnibus preconiis efferendus Chrodegangus Antistes eligitur, ex pago Hasbaniensi oriundus, patre Sigramno, matre Lan- drada Francorum ex genere primz nobilitatis pro- genitus. Hic in palatio Majoris Caroli ab ipso enutri-

; tus, ejusdemque Referendarius extitit : ac demum

Pippini Regis temporibus Pontificale decus prome- ruit. Fuit autem omnino clarissimus, omnique no- bilitate coruscus, forma decorus, eloquio facundissi- mus, tam patrio quam etiam Latino sermone imbutus, servorum Dei nutritor, orphanorum vidu- arumque non solum altor, sed et clementissimus tutor. Cumque esset in omnibus locuples, a Pippino Rege omnique Francorum ecetu singulariter electus, Romam directus est, Stephanumque venerabilem Papam, ut cunctorum vota anhelabant, ad Gallias evocavit. Hie Clerum adunavit, et adinstar coenobii intra claustrorum septa conversari fecit, normam- que eis instituit, qualiter in Ecclesia militare debe- rent : quibus annonas viteque subsidia sufficienter largitus est, ut perituris vacare negotiis non indigen- tes, divinis solummodo officiis excubarent : ipsum- que Clerum abundanter lege divina, Romanaque

• imbutum cantilena, morem atque ordinem Roman:

Ecclesi: servare przecepit : quod usque ad id tempus in Metensi Ecclesia factum minime fuit. Hie fabri- care jussit una cum adjutorio Pippini Regis sedem S. Stephani Protomartyris et altare ipsius et, ean- cellos, presbyterium arcusque per gyrum : similiter et in ecclesia B. Petri majore presbyterium fieri jussit. Construxit etiam ambonem auro argentoque decoratum, et arcus per gyrum throni ante ipsum altare. ZEdificavit prseterea monasterium in paro- chia B. Stephani in pago Mosellensi in honore bea- tissimi Petri Apostoli, et dicavit illud opibus magnis, monachosque ibi constituit, atque sub regula sancti Patris Benedicti in una caritate conjunxit. Constru- xit etiam alterum monasterium, quod Gorzia voci- tatur, ubi pari modo non modicam multitudinem adunavit monachorum. Expetiit denique a Paulo Romano Pontifice tria corpora sanctorum Martyrum, id est, B. Gorgonii, quod in Gorzia requiescit, et B. Naboris, quod in Hilariaco monasterio conditum est, et B. Nazarii, quod ultra fluvium Rhenum in mona- sterio, quod vocatur Lorishaim, cedificata in hono- rem ipsius Martyris miri decoris basilica, collocavit. Hoc siquidem predium Chillisuindis quondam reli- giosa feemina, et Cancro ejus filius eidem Chrode- gango Antistiti ad partem B. Stephani tradiderant. Fuit siquidem beatus iste vir in eleemosynis largus, in caritate purissimus, susceptor hospitum atque peregrinorum. Sed, quoniam longum est bona qua gessit ex ordine retexere, satis sit hiec pauca preeli-

basse de plurimis. Hic consecravit Episcopos quam plurimos per diversas civitates, Presbyteros nihilo- minus ac Diaconos, ceterosque Ecclesiasticos Ordi-

nes, sicut moris est Romanz Ecclesi», in diebus ,

Sabbatorum quaternis temporibus anni. Rexit Eccle- siam Metensem annis viginti tribus, mensibus quin- que, diebus quinque. Obiit pridie Nonas Martias in diebus Pippini Regis. Requiescit in Gorzia monaste- rio, quod ipse a fundamentis extruxit. H«c Paulus Diaconus, qui mox suum de Episcopis Metensibus tra- ctatum, ita. concludit: Hic jam, Pater sanctissime, narrationisseries vestram beatitudinem expectat. Sed ego me: tenuitatis non immemor attentare minus idonee non audeo, quz de vestre vitze cursu lauda- bili majori stylo promenda sunt.

$ IL. 5. Chrodegrandi nomen, patria, officium Referendarii. Prosapia illustris. Opiniones aliquorum rejecta.

Qu de S. Chrodegrango certa atque indubitata sunt in epitome vitae jam data, continentur : cui nonnulla ma- joris claritatis caussa sunt addenda : ac primo nomen ejus mirum in modum varie scrihi, ut qui passim dicitur Chrodegandus sive Grodogandus, apud jam relatum Paulum Diaconum scribitur Grodegangus, aliis Chrode- gangus, Khrodegangus, Crothgangus, imo etiam Roud- gangus, Rutgangus, Ruggandus et forte Droctegan- gus. Dein oriundus dicitur ex Hasbaniensi pago. Zn di- visione regni Lotharii inter patruos ejus Ludovicum Germanis et Carolum Calvum Franciz Reges facta anno pcccLxx, in Hasbanio Comitatus quatuor regno Ca- roli fuere adjuncti. Fwit Hasbanium sive Hasbania olim regio satis ampla, per eam Brabanti» hodiernz partem, qua circa Lovanium olim suberat in. Ecclesia- stica jurisdictione Episcopo Leodiensi, cum vicina hujus diwcesis magna parte. J’isitur haud. procul Thenis in praefectura Getensi sub oppido Landa duplex Hasbanum, superius et inferius, unde ea regio nomen suum videtur sortita. Fuit dicta Landa oppidum B. Pippini Dueis et Majoris-Domus Regum Austrasiz, ubi etiam tumulatus fuit, sed inde postmodum Nivellas translatus, uti ad ejus Vitam xx Februarii diximus, ac nonnulla ad Vitam S. Gertrudis filix ejus xv. Martii dicentur. Fuit al- tera B. Pippini filia S. Begga, cui dies xvn Decembris sacerest: qua nupta Ansigiso, eidem peperit Pippinum Grossum sive Herstallium, patrem Caroli Martelli, in eujus palatio S. Godegrandus enutritus, ejus Refe- rendarius extitit : certe diplomati, quo Carolus Clip- piacum donavit monasterio S. Dionysii, ita subscripsit : Crotgangus jussus hane epistolam donationis reco- gnovi. Actum xvit Septembris anno quinto post de- funetum Theodericum Regem. Is est annus Christi pccxxxvnu aut proxime secutus.

h 4t de familia aliquanto major controversia est. Dicitur α Paulo Diacono patre Sigrammo, matre Landrada, Francorum ex genere prim: nobilitatis progenitus. Gorzienses monachi, ut sancto suo funda- tori [averent, videntur voluisse deducere ex dicti Caroli Martelli prosapia, quasi mater S. Godegrandi Lan- drada fuisset filia Caroli ex prima ejus conjuge Fotrude progenita. F’erum id non siluisset dictus Paulus Dia- conus : dein obstant anni ipsius Caroli et «S. Grode- grandi. Nam, uti historia jussu Childebrandi scripta et Fredegario annexa habet cap. 103 et 104 Pipinus ex

Alpheida

fuit 98 ann’s Episcopus, TuOrLuus

6 Martii,

Nomen varie scriplum.

Hasbania patria.

officium Refe- rendarii, anno 137.

Landrada maler non fuit filia Caroli Martelli,

Α

non permüitten- te late utrius- que,

Pippinus Rex avunculus

S. Godegrandi in corruptis chartis Gor- ziensibus,

492

Alpheida genuit Carolum, crevitque puer elegans, atque egregius factus est. Mortuus est his diebus Childebertus Rex, anno scilicet nccxt.. Dein moriente paire Pippino Herstallio xv1 Decemb. anni pnccxiv Carolus adhuc juvenis erat, - a: Plectrude. sub. custodia detentus, e qua liberatus est, quo tempore Dagobertus ut Rex obiit, et Chilpericus, ante Clericus et Daniel dictus, Rez creatus est, qua contigerunt anno pnccxv. Dein anno sequente bella gesta inter Chilpericum et Carolum Martellum clade utrimque recepta : verum anno pccxvn Chilperico F’inciaci xx1 Martii victo et fuga in. Aqui- taniam elapso, viclor Carolus videtur in uxorem Rotru- dem accepisse, qua traditur mortua anno nccxxv ín Annalibus. F’rancis-brevibus monasterii S. Nazarii, ac primum a Frehero, dein ab Andrea du Chesne tomo 2 Scriptorum. historie Francorum pag. 9 vulgato. Sed esto. dicatur etiam ante Carolomannum οἱ Pippinum nata Landrada et quidem annopcoxvut, ac postmodum Sigrammo nupta genuisse anno ztatis sux xvi Gode- graudum, quomodo potuit hic anno pccxxxvn viz trien- nis, Referendarius Caroli Martelli recognovisse epi- stolam donationis.

Ὁ Interim Gorziensis charta apud Meurissium. de Episcopis Metensibus pag. 168 profertur hoc exordio : Ego Grodegangus una cum voluntate Illustrissimi Pippini, inelyti Francorum Regis AVUNCULI MEI, et cum consensu omnium Parium nostrorum etc. Verum

B in Chartulario Gorziensi MS. eodem exordio exhibetur,

uli et confictus Joannes Papa.

quo idem Meurissius pagina przcedente aliam chartam donationis cum. hac meliore formula edidit : Ego Chro- degangus aec si indignus, si non opere, vel nomine gratia Dei Metensis Episcopus una cum commeatu et, voluntate Illustrissimi viri Pippini inclyti Regis SENIORIS NOSTRI et cum consensu omnium Parium nostrorum etc. Et hic, Senior noster, id est, Domi- nus, pro quo inepte supra intrusum nomen avunculi. Porro ipse Pippinus in alia charta. fundationis pagina 166 asserit se donare precibus venerabilis Chrodegan- di Archiepiscopi admonitum, nulla ullius consangui- nitatis, ut solet fieri, mentione adjuncta. Interim eadem pagina 100 editur hoc testimonium ex antiqua mem- brana, : Khrodegangus Regi: Karolovingorum fami- li Heros clarissimus, Pippini ex Landrada sorore nepos, primum Referendarius seu Cancellarius reg- ni Franci: sub Regibus….. Augustz deinde Medio- matrieum Basiliee Presul ete. Buchetus in probatio- mibus ad secundam. stirpem familie Regum Francizm, quz forsan omissa, quod ob vetustatem non. possent legi, supplevit, ac scripsit sub Rege Pippino, cum tamen ex jam dictis manifestum. sit, illum Caroli Martelli Re- ferendarium extitisse. Praterea modus ille scribendi Regiz Karolovingorum familie, non est adeo anti- quus, et saltam. sub tertia stirpe Capetanorum ad majo- rem distinctionem. ceptus introduci. Dein Carolus et Pippinus ante susceptuma S. Clirodegando Episcopatum non fuerunt veges. Denique extat pagina 164 Dotali- tium, quo Pipinus Rex dotavit ecclesiam Gorzien- sem in die, qua dedicata est : sed valde inepte interpo- latum, quod sic incipit. Completo ergo dicto mona- sterio, ordinatisque et provisis necessariisad vitam duodecim una cum Abbate religiosorum, urgente Ecclesiastica necessitate, idem Presul Chrodegan- gus Romam petiit : et ut primum, ad ungendum Pippinum Regem, beatum Stephanum Papam in Franciam, sie etiam tunc Ecclesiastica utilitate sanctum Joannem Apostolicum in” Alamanniam ad- duxit : etin Maguntia Concilium eum multis Episeo- pis celebrare fecit. Peractis ergo omnibus, quorum gratia Apostolieus venerat, eumdem cum Rege avun- culo et multis Episcopis venerabilis Pontifex Gor- ziam ad benedicendum preefatum monasteriüm pre- cibus adduxit. At quis tunc Pontifer Romanus Joàn- nes dictus, cum elapsis quinquaginta annis, imo nec

DE 5. GODEGRANDO EPISC. METENSI

subsecutis centum annis nullus sederit Pontifex, Joan- D

nes nomine. Mortuo Stephano n1 anno DCCLVII, succes- sit hujus frater germanus Paulus 1, mortuus anno pccLxvm, adeoque vixit amno pccrxi, quando Ecclesia Gorziensis statuitur dedicata. Nullum etiam vestigium itineris a dicto Paulo versus Germaniam instituti, aut ullius tunc apud. Moguntinos habiti Concilii. Qua om- nia cum avunculo Rege possunt censeri absque funda- mento intrusa, et quidem ante tempora, Sigeberti mona- chi Gemblacensis, qui fatetur se in prima setate ad instruendos pueros Metis in ecclesia S. Vincentii vi- «isse : unde qua ibi tunc. descripsit, postea inseruit Chronico ad annum pccuvim his verbis : Walpertus Ab- bas in Italia, et Chrodegangus Mettensium Episco- pus, Pippini Regis ex Landrada sorore nepos clarent in Gallia, qui Gorziam cenobium fundavit in Met- tensi parochia. Sigebertum descripsit Vincentius Bel- lovacensis lib. 23 Speculi Historialis cap. 158. et se- cuti passim ali, maxime Regie familie scriptores, Sanmarthani, Buchetus et similes.

6 Franciscus Lanovius de Sanctis Francia Cancel- larüis in notis ad. itam S. Godegrandi, arbitratur Lan- dradam. fuisse sororem Pippini Crassi sive Herstallii, adeoque filiam Ansegisi et S. Begga : F’erum ex nuda conjectura ea non audemus asserere. Conveniunt quidem tempora, ut tunc in palatio Caroli Martelli potuerit Referendarius esse. Sed plures potuerunt vivisse ex genere prim: nobilitatis Francorum, quod solum. di- vit Paulus Diaconus. Idem LLanovius addit ex eadem domo S. Landradam Virginem et Abbatissam exti- tisse, cujus Vitam auctore Theodorico Abbate de- scripsit Surius ad vir Julii : nec improbabile videri. sororem illam fuisse S. Godegrandi, cum Pipini etiam: neptis esse dicatur, adeoque nomen matris retulisse credi possit. Unde et Buchetus Landradam Virginem constituit sororem S. Godegrandi, filiam Sigrammi et Landradz. Verum S. Landrada neptis dicitur B. Pi- pini Landensis et S. Arnulphi, JMajorum-domus Chlotharii τι, dein accensa virtutibus SS. Remacli et Trudonis, patriam deseruisse, ac demum tempore S. Lamberti Episcopi ex hac vita decessisse circa an- num DCLXXX Qut DCXC, adeoque censenda foret potius amita aut matertera alterius. Landrade quam filia. Frater S. Godegrandi, sive Rutgangi videtur fuisse Gundelandus primus monasterii Laurishamensis Abbas, in cujus Chronico a Marquardo Frehero edito, dicitur preefecisse Ratgangus Gundelandum agERMANUM suum, FRATRI per omnia similem, et Gundelandus traditum sibi à fratre locum summa industria et religionis ob- servantia gubernasse, et Gundelandus jure possidere quod sibifuerat a FRATRE sinecontradictione collatum. et Carolus Magnus anno regni sui vut, Christi pccLxxvt agnoscit. Gwndelandum presentem adstitisse ac di- xisse, quod Willisuinda vel Cancor GERMANO suo Do- mino Ruodgango Archiepiscopo tradidisset vel con- firmasset. Ac postea anno DpcorLxxix Gundelandus traditur deposito carnis onere, ad coelestia commi- grasse. De alterius fratris S. Godegrandi posteris ista scribit T’heganus in. Gestis Ludovici Pii Imperatoris nwm. À. Suprafatus vero Ludewicus postquam ad cdetatem pervenit, desponsavit sibi filiam nobilissimi Ducis Ingorrami, qui erat filius Fratris Ruthgangi sancti Pontificis. Supradicta vero virgo, Irmingarta vocabatur, quam consilio et consensu patris Regi- nam constituit, atque ex ea tres filios habuit adhuc patre vivente, quarum unus vocabatur Lotharius, alter Pippinus, tertius zequivocus ejus Ludovicus. Qui ex his progeniti Imperatores, Reges, Pincipes, pas- sim noti sunt. Imo horwm soror creditur 4delais, ea cujus secundo matrimonio cum Roberto Forti, nutus est Robertus pater Hugonis Magni, ex quo progenitus Hugo Capetus Rex Francorum ac reliqui ad hec tempora Reges.

S III

Lemere secuti Sigebertus et alíi.

Landrada an soror Pippini Herstailüi.

E

non mater S. Landradaz,

Fratres S. Go- degrandi Gundelandus Abbas Lauris- hamensis,

el pater Ingor- rami soceri Ludovici Pi.

ue PCM

TO —-———RSC KE. ὃ ὦ

Crealus Meten- sis Episcopus

; !

circa an. 142

᾿

Missus Romam ad Stephanum . Papam,

hunc educit ad Aistulfum Regem,

6

inde ín Fran- ciam,

VI MARTIT.

$ Ill. .S. Godegrandi Legatio ad. Stephamwm 1] Papam. Acta pro restitutione Ravennz et aliarum | civitatum. A Paulo 1 impetrata corpora, Sanctorum. Monasteria extructa.

Boso noster lib. xvn. Annalium Trevirensium in Hildolpho Archiepiscopo ista scribit : Chrodegandus vel Chrodegangus, per hosce dies Metensis Episco- pus, et magnus in Austrasia rebus gerendis et Eccle- siastico eultu monasteriisque, liberalitatis inito secum ipso quodam certamine, mirabiliter amplificandis or- nandisque przeclarum metropoli suze decus addidit : nomen in Eeclesià Metensi propter meritorum am- plitudinem reliquit immortali laude dignissimum. Quo majori studio fuit adnitendum, ne tanta virtus diutius in tenebris jaceret. Et exteris quidem hüjus vix cognitum observo nomen, et Anastasius Biblio- thecarius in Stephano sanctissimum eum Episcopum distorto tamen nomine, salutat. Creatus est Epwco- pus Metensis circa Kalendas Octobris anno pccxLimm, cum Pippinus cum fratre. Carolomanno absque alio Rege praeesset regno Francorum, ut vel ideo Pippini Regis temporibus Pontificale decus promeruisse dicatur a Paulo Diacono. Reliqua infra, dum de obitu ejus age- mus, latius constabunt.

8 De ejus ad Stephanum Papam itinere ista. legun- tur in. Chronico Laurishamensi : Inter. cetera valde memorabilia Stephanum Papam ad Galliam evocans, et Pippinum cum totis Francorum viribus contra Longobardorum tyrannidem accingens, exarchatum Ravennatem, pluraque B. Petri patrimonia Romance Sedi restitui juge studium et operam impendit. Anas- tasius bibliothecarius in. Sthephamo Papa nonnulla at- tingit. Missus est, inquit, Romam a Pippino Rege Rodigangus Abbas (is est S. Chrodegandus) per quem promisit se omnem voluntatem ae petitionem prz- dicti Regis adimpleturum… Cumque a Longobardis urbs Romana et vicina illi castra vehementius op- primerentur, adfuerunt extemplo Pippini Regis Missi, Rodigangus Episcopus et Autcharius Dux, quatenus predictum sanctissimum Papam, juxta quod petendum miserat, ad suum Franciz Regem deducerent. Tune egressus est idem beatissimus Papa ab hac Romana urbe ad B. Petrum Apostolum xiv die mensis Octobris Indictione vu… Postquam vero Papiam civitatem Pontifex ingressus est, Re- gique Aistulfo preesentatus, plura illi tribuit munera, Obsecrans cum lacrymis, ut Dominicas, quas abstu- lerat, redderet oves, et propria propriis restitueret : sed nullo modo impetrare valuit. Preedicti porro Francorum Missi imminebant apud eumdem Aistul- fum, ut Papam in Franciam pergere relaxaret… Ad hae przsente Rodigando Episcopo interrogavit eumdem, an vellet in Franciam proficisei. Cui Papa, si tua, inquit, voluntas est relaxandi, mea omnino est ambulandi. Tune… xv die mensis Novemb. prze- dictze vir Indictionis a civitate Papia digressus, in Franciam profectus est… usque ad palatium cum Rege, vt Januarii mensis die, in Apparationis Domini et Salvatoris nostri Jesu Christi sacratissima solen- nitate : ibique intus oratorium pariter considentes, mox Christianissimum Regem Papa lacrymabiliter deprecatus est, ut per pacis feedera caussam B. Petri et Reipublieze Romanorum disponeret. Qui de prz- senti jurejurando eidem Pap: satisfecit… apud ve- nerabile monasterium B. Dionysii ad hibernandum pergere curavit… Post aliquantos dies idem Pippi- nus Rex ab eodem sanctissimo Papa, Christi gratia, cum duobus filiis suis Reges uncti sunt Francorum…

9 Porro Pippinus, ut vere B. Petri fidelis, et Pa- pie obtemperans monitis, direxit Missos suos Aistulfo Regi, atque bis et tertio deprecatus est, et plura ei

A53

pollieitus munera, ut tantummodo propria restitue- ret propriis: sed ille obedire distulit. Quare idem eximius Francorum Rex cernens, quod ejus saxeum mollire cor non valeret, generalem contra eum de- crevit facere motionem. Et dum jam fere medium iti- neris spatium Francorum exercituum graderentur cunei, rursum ipse sanctissimus vir prefatum be- nignissimum deprecatus est Pippinum Regem, de- nuo szevissimo Aistulfo dirigi Longobardorum Regi, si quo modo potuisset vel sic tandem ejus sedare see- vitiam, et propria propriis saluberrime suaderet red- dere, absque humani effusione sanguinis. Et ita fac- tum est, atque denuo ipse benignissimus Francorum Rex suos eidem Aistulpho misit Missos… Potius autem e contrario minas et indignationes prefato Pontifici et Excellentissimo Pippino Regi vel cunctis Francis direxit. Hxc ibi, qux gesta fuere anno nccuum et sequente. Tunc, ut inquit Eginhardus in Annalibus, Pippinus Rex Italiam manu valida ingressus, Hais- tolfum Regem Langobardorum in civitate Papia ob- sedit, et pro restitnendis, quae Roman: Eeclesiz ablata fuerant, obsides recepit. Quibus datis… ut Annales Bertiniani aliique tradunt, Stephanus Papa reductus est ad sanctam Sedem per Missos Domini Regis Pippini, Fulradum et reliquos qui cum eo erant. J’erum Aistulfo Rege rebellante anno Dccrv, obsessa iterum. Papia fuit, et Sedi Apostolice restituta fuit Ravenna cum aliis viginti civitatibus, uti dictum est xvm Februarii S m ad vitam S. Fulradi Abbatis, qui summa cum. potestate huic vestitutioni fuit profectus : impendit etiam juge studium et operam S. Godegran- dus, uti jam ex. Chronico Laureshamensi dictum. est, et ez moz dicendis confirmatur.

10 Idem Chronicon Lawreshamense ita cum S. Go- degrando incipit : Anno Dominice Incarnationis pccrLxum… Cancro illustris Rhemensis pagi Comes, cum matre sua religiosa et Deo acceptabili Willis- winda, vidua Ruperti Comitis, monasterium Laures- ham, in insula qu: nune appellatur Aldenmunster, initiantes, venerabili Rutgango Metensis Ecclesie Archiepiscopo ad initiandum inibi monasticze profes- sionis militiam, nullius quidem episcopii seu cujusli- bet juri aut dominio subjicientes : sed quia minys id per se poterant, tamquam consanguineo et tum in Dei rebus viro spectatissimo perficiendum gubernan- dumque sub traditionis titulo commendantes… Reve- rendus itaque Pontifex Rutgangus votum ac petitio- nem venerabilis Williswindz filiique ejus Caneronis gratanter amplexus, cum ipsius monasterii curam eubernationemque per se exequi non posset (utpote et Ecclesiasticis e£ Regalibus negotiis jugiter occu- patus) Gundelandum germanum suum, prudentem admodum et sancte conversationis virum, fratrique per omnia similem, eidem loco preefecit, ipsumque cum omnibus pertinentiis suis eo tenore, quo sibi tradita fuerant, sus dispensationi commendavit. Fratres quoque mature cetatis et consilii, Dominique timentes Reginfridum et Ulvinum cum aliis xiv a Gorziensi monasterio (quod ipse pridem construxerat) cum ipso direxit, cuneta eis necessaria tam in ali- mentis quam in ceteris subsidiis impartiens.

11 Interim missis ad Apostolicam Sedem Legatis, pro eujus liberatione ab oppressione Haistulfi Regis Longobardorum multa instantia laboraverat, expe- tivit a Paulo Papa corpora sanctorum Martyrum, in quorum honore constructas ase monasteriorum con- secraret ecclesias. Cujus devotionem ae meritum erga Romanam Ecclesiam Apostolicus Pontifex de- bito favore prosequens, transmisit ei SS. Nazarium, Naborem et Gorgonium, per Williharium Sedunen- sem Episcopum delatos ad Gorziense monasterium. Evoluto dehine anni circulo, in Ecclesia Gorziensi S. Gorgonium, in Ecclesia Hilariacensi S. Naborem

collocavit

D

an missus sepius ad Aistulfm, fuerit S. Gode- grandus,

E

proreslitution& urbium colla- borat

suscipit guber- nationem

Laureshamen- sis monasterii,

eam transfert in fratrem:

accipi a Paulo Ponti- [ice

8, Nazm i destinat Lau reshamum,

in alium locum transferri curat mona- sterium.

corpus S. Na- boris donat Hilariaco,

εἰ S. Gorgo- nium Gorsia.

Moritur anno 706

45A

collocavit ; Beatum vero Nazarium ad Laureshamense monasterium destinavit. In cujus occursum tota si- mul provincia, plebsque utriusque sexus, juvenes et virgines, senes cum junioribus usque ad saltum, qui Vosagus dicitur, catervatim ruunt, Comitesque no- bilissimi Cancor et Warinus, ceterique id locorum illustres et spectabiles viri thesaurum beati eorporis sibi divinitus destinatum, propriis humeris excipiunt; et cum hymnis canticisque spiritualibus, prosequente infinita populi multitudine, usque ad locum coelitus provisum, deferunt. Verum quia sinus insul: illius, brevis admodum et constrictus, tantes multitudinis receptui et quotidianz frequentiee non sufficiebat, et situs ipse loci monasterio, tanti nominis et, digni- latis per merita sui Martyris postmodum futuro, non adeo competebat ; eadem omnium vota, eadem sen- tentia fuit, utin editiorem locum uti nunc cerni da- tur, tam monasterii quam ecclesie fabrica multo amplianda transferretur. Cujus rei executio Gunde- lando Abbati per venerandum Pontificem arctius in- juncta est , et ab ipso strenue satis et, magnifice ef- fectui mancipata. Nam multo post Pontifex huma- nisrebus exemptus, migravit ad Dominum, vir egre- gius meritique imcomparabilis et omnibus efferendus encomiis.

12 De Translatione horum. Martyrum agunt Lam- bertus Schafnaburgensis, Marianus Scotus, Auctor An- nalium Fuldensium. aliique ad annum pccuxv, et Si- gebertus Gemblacensis ad annum pracedentem Docuxiv his verbis : Chrodegangus Episcopuscorpora Marty- rum Gorgonii, Naboris et Nazarii Roma ad Gallias transtulit : et Gorgonium quidem in Gorzia, Nabo- rem vero in Hilariaco coenobio, Nazarium autem re- posuit in coenobio Lorisham, quod Canthuyr Comes illustris a se fundatum Mettensi Ecclesi: priori anno tradiderat. Coluntur xu Junii Nabor et Nasarius, Roms via Appia una cum SS. Basilide et Cyrino in persecutione Diocletiani εἰ Maximiani martyrium pas- si. De monasterio Zilariaco swe .Helera, nunc ob has eo delatas reliquias cenobium S. Naboris, egimus su- pra ad Vitam S. Fridolini, quem suum primum fun- datorem monachi agnoscunt. De Gorziensi monasterio α δ. Chrodegango fundato, late egimus ad F’itam B. Joannis Abbatis Gorziensis xxvu Februarii Si, qux non sunt hic repetenda. Colitur S. Gorgonius, cujus ibi corpus adservatur, 1x. Septembris. Corpus autem advexit S. Godegrandus ad Gorziam anno ab Incar- natione Domini pnccrxv Indictione tertia, quarto Idus Martii. uti habent ipsa antiqua Gorziensia monumenta, et est ipsa T’ranslationis solennitas ad istum diem non- nullis sacris fastis inscripta.

$IV. Tempus Sedis. Obitus. Cultus sacer. Alia anulecta.

| inem S. Godegrandus, teste Paulo Diacono, Ec- clesiam Metensem annis viginti tribus, mensibus quinque, diebus quinque : a Kalendis scilicet Octobris, ut supra diximus, anni nccrxu ad hunc v1 Martii an- ni DCCLXVI. Jta, non multo post translata jamindi- catacorpora Sanctorum, migrasse eum ad Dominum Chronicon Laurishamense indicat. Imo in Chronico MS. Sigeberti, quod in bibliotheca Reginz Sueciz ad- servatur, post relatam dictorum corporum “T’ranslatio- nem, additur: Chrodegangus Episcopus Metensis Obit : scilicet cum post translationem S. Gorgonii, com- moda opportunitate eodem anno pccuxv. sint. translata corpora S. Naboris Hilariacum, et S. Nazarii ad ce- nobium Laurishamense; illi, qui annum a. Paschate solebant inchoare, vx Martii diem. ad przcedentem an- num necessario referebant, quimnobis est anni DCCLX VI.

14 In Martyrologio Ecclesiz Cathedralis Metensis ad v1 Martii memoria ejus ita celebratur : Metis de-

DE S. GODEGRANDO EPISC. METENSI