John Scotus Eriugena; Floss (ed.), Opera omnia / PL 122 (1853) — Latin text, unedited OCR

tas , et solidam escam ejus in ibymiamaia el panes A dicare eas senliendo credo. Injuste aulem afTligentes

vos, et circnmscribere aeslimanles non reclc cvan- gelii solem jiisle inlerveniens oro, haec dimilientes quae in seipsis agunt, in bonom converli, et ad seipsos nos allrahere et recipere lumen. Nos autem non econlrario privalione Joannis clarissimi radii\ nnnc qiiidem praeparalos in memoria el renovatione tnae verae tbeologiae , panlo post autem, dico enim el jam aiidacius, vobis ipsis adunandos. Dignus au- tem fide omnino sum , baec praecognila tibi et di- scens ex Deoet dicens, quia ctab ea, quae in Patbmo est , cuslodia dimiiieris , et in Asiacam lcrram re- verteris, et operaberis ibi optimi Dei imitationcs, etbis, qni tecuiu sunt, tradesa?

Nobilibus ’ quondam fueras consiructa patronis :

Subdila nunc servis beu ! male Roma ruis. Deseruere tui tanio te tempore reges,

Cessit et ad Graecos nomen bonosquc tuus. Consiantinopolis florcns nova Roma vocatur :

Moribus et mUris Roma velusla cadis. Trnnsiit impcrium, maiisiique superbia (ecum,

CiiHiis avariliac Ite nimiiim superal Viilgns ab exlrcmjs disiractum pariibus orbis,

Servorum scrvi, nunc tibi sunt domiui. In te nobitium, rcciorum nemo remansit,

Iiigenuiqu’! tui rura pelasga colnnt. Trnncasli vivos crudeli vuliiere sanclos,

Vendcre nunc borum morlua membra soles. Jam ni te meriium Petri Paulique foveret.

divisa, et quae vini temperaniia, iterumque quae ab elvrielateDei crapula. Et hacc quae nunc dicta,lalius in ea declaranlur. Etest.utarbilror, omniumsymbo- Jicariim tlieologiarum invenlrix optima, el conve- niens eloquiorum sacris tradilionibus el verilalibus.

X.

Jonnui theotogo apo$tolo et evangelistae delerminato ’ JB Pathmos insulam*.

Appellans sacram animam, dilectissime, et est ■vihi hoc apud te supra Aposloios inseparabilius. Ave vere dilectissime, vere amabili et desiderabili et dileclo valde dilectissime. Quid mirum si Cbri- stus vere dicat, ct discipulos injtisti civitalibus exa- gitent, ipsi, quae sunt, secundum dignitatcm sibimet attribuentes, et a sanciis poHuti distincti et redeun- tes, vere significativas imagines in ea quae sunt vi- sibiiia invisibllium. Neque enim in seciilis venturis causalis erit ex se juslarum separationum Deus : scd ex Deo omnino seipsos segreganles , sicut etiam alios • videmiis binc jam ciim Deo faclos, qiioniam qni sunt veritaiis amaiores, passibilitaie quidem re- cedunt maleriulium, in omni autem omnilius malis Nbertate et amore divino bonoruiyi oinnium paccm diligunt, et sanclificalionem ex praesenli vila inci- piiint futuram , angelice et putcbre in me(i’o hnmU num conversantes, cnm impassibililaie oiiinM, di- ▼ina nominaiione, ei bonilaic, et aliis opiipiis. Vos igitur non el si allquando sic insaniain dncebamini quid pali, sed ei corporis passiones soluinmodo jii- C Tempore jam longo Roma misella Xores ^.

VARIAE LECTIONES.

^ ’ Index ciraimcluso. * E deiermjnaio et credilo Pathmo insulae. £ sicut «< eosqui sunlex alteraparte tidemus. ^ AE frivari Joanne clarissimo radio. ‘^ Habilibus.

NOTAE,

• B spalio trium Hnearum reliclo baec habet :

En ego tunt\llus Ofoh imlgo v^cilatus, Quamns omnigenis corrupus sv)i mal>>fnrUs, Sal tamen islnd opu^t icribeurio tuum tibi promptus, Sanrie Dioaiisi, maiigr celeb-^rrime Chrisii : Vnde mei, guarsn, precibus sacris memor esto, Vos qu que, !jui legitis, veniam mihi posco peiatit.

Habilibus quondam cet.

H vero sic

ExpHcit, expliccal, piallere scriptor eat : Laus sit. Chrisle, tibi. Finem adivi : Heu male fiiiivi, quia scribere non bene scivi. Penna, gradum siste, quoniam liber explicil iste.

Habilibus quondam cel

1" Codice E boc carmen iniegrum desideratur. Eo enim codice aliae qnaedem epistolae in versionis fine adtlitae sunl, de quibus plura dispulavimusin Pro- oemio. Exstai vcro carmen inlegrum codicibusBCDH

JOANNIS SCOTI

AMBIGUORUM S. MAXIMI

A MabilloDio acceplam edidit Tboinas Gale in Appendice ad JoaoDis ScoU opus de divisiooe Natiirae p. 1-45.

PRAEFATIO.

Dominogloriosissimopiissimoquedivinaprovidonte sanctissimo atque bcalissimo archiepiscopo Cyzici aiqiieadjuvanlegralia regi Carolo JoANNES exlremus Joanne poslulante, de quorundam in scrmonibiis servornm Veslrorum perpetuam in Cbrisio salulem. beaiissimi Gregorii Theologi Ambiguorum n, hoc osl

Hoc opus Maximi monachi atque abbalis, quod intellectu diflicilium, explanationibus composuit, de

NOTAE.

" Isesihujuslibri tiluUis.Nam iScholiaialiudopus Pboliiis, meminitBaronlus el in codicibus Valican’s esl bujus Maximi. Honinri Ambiguoruni ipse mcmi- servari lestatur. nil Maximus operum cdiiorum T. H, p. 15, mcminit

*^^ JOANNIS SCOir ,,9g

Graeco in Laiiruim Voliis jubftiUibus odidi, Diffl- A XuTtwj dicilur, hoc estresolulio, reversio veroecwirtf,

cilliinum prorsus, orlhodoxissime Regum, servulo •’<>€ esl deificatio. El qua ralione, qiiae suiil maxima

veslro, imbecilli valde eiiam in Laliois, quanto OiuUipIicalione, miniina sunl virtule, quae vero mi-

magis in (Jraecis, iaborem injunxislis. Insuper eliara nima.muiliplicatione, maxima virluie. Quid x«T«y«-

accelerare veluti erudito uiriusque linguae citoqu» “"«^ei «roy«THQo»dicam e-oioytov, in qiiibusmaxinie

perflcere imperaslis. Sed pro viribus ingenioli mei et praedicli beati Dionysii Areopagiiae profundissima

acceleravi, «t divina ducenie ac largienle gralia ad divinissimaque admiranda est dispuiaiio? Quam

fiiiera ii^que perduxi. Fortassis autein qualicunque dare pulchreque aperiti quomodo, cum inier se op-

apologia defensus, non tam densas subieriin caH- positae valdeque conlrariae videanlur, ad unum

giiies, nisi viderein, praefalum beatissimum Maxi- lamen consensiira perveniunt, ut, dum una neget,

nium saepissirae in processu sni operis obscuris- altera confirmel, utrumqueiB ulraque conlinealur;

siinas saiiclissirai Iheologi Dionysii Areopagilae sen- «ta fil, ut el 7tarnf«Tixv non confirniet,quod inoftertxn

lentias , cujus syrabolicos thcotogicosque sensus abiiegat, neqiie «7ro}i«T«« nbneget, quod x«Tafa.rrn

Duper Yobis simililer jubenlibus Iransluli, iiilro- affirraat. Et non solura has diias maximas iheolo-

duxisse, mirabilique modo dilucidasse, in lantuin, giae parles in Deo, sed etiam in omni crealura es^e

ut nullo niodo dubilarera, divinain clcmenliam, qnae ^ manifestissimis decl.irat exemplis; per eas namque

illuminat abscondita tenebrarum, sua incffabili pro- oidines caelesliiim essentiarum et discernunlur et

videntia hoc disposuisse, ul ea quidem, qiiae nobis ordinantur. Et qua raiione Deus dicitur niovere et

maxirae obslrusa in praedictis beaii Dionysii libris, raoveri, dum sit immulabilis. Et quod nec scnsibilia

aul vix pervia, sensusque nosiros fiigere videbanlur, per sensiim Deus sentiai, nec inlelligibilia per intel-

aperirel, sapieniissimo praefaioMaximo lucidissime lectuin, nec sensibilia per intellectum, nec intelU-

explananle. Exempli graiia, ul pauca de pluribus gibilia per sensiira, sed omnia in aetcniis suis ratio-

dicam, quoraodocausa omnium, quae Deus esl, una nibus conlemplatur. De unitale quoque triura divi-

sit simplexet niultiplex : qualis sil processio, id est, narum substantiarum , deque iribiis substantiis

niuliiplicatio divinae bonitatis per omnia, quje sunt, divinae unitatis veliiti roysticissimo mirabiliter dig-

a summo usque deorsum, per generalera omnium es- putal seiiario : et multa alra, quae siudiosus pra^-

sentiam primo, deinceps per genera generalissima, senUs operis leclor inveniet ■OffeSeaTKTi P igilur-

deinde per genera generaliora, inde per species spe- Regum, opus, quod ad commutiem catholicae Mei

cialiores usque ad species specialissimas per differen- illuminationem jussistis ficri, aUtssiinne auclorilalis

tias proprietatesquedescendens. Et iterum,ejusdem, Yestrae judicio non respualis roborari, et int^r

divinae videlicet, bonitatis qualis sit reversio, id est, ^’ similia sanae doctrinae inslriimenia recipi, cura ex

congrogatiopereosdemgradusabinGnitaeoruni,quae praeclarissimis Graecorum foniibus non dubitelis

siinl, variaque niultiplicalione usque ad simplicissi- derivari. In quibus si quid incognitae adhuc ncbis

mara omnium unjtaiem, quae in Deo est etDeus est ; doctrinae inveniatiir, aucioribus ipsis est deputan-

ita utei Deiis omnia sit, et omnia Deus sint. Et qao- dura, quia nemo aliud in hoc opere recie mihi debet

modopraedictaquidemdivinainoraniaprocessiORVft- tribucre, nisi solummodo siinpliciter iranstulisse.

JOANNIS SGOTI VERSIO AMBIGUOBUM S. MAXIMI.

Sanctissimo ac beatissimo archiepiscopo Cyzici D praeoccupastis, per quara Christi Ccdesiae digni

Jo.inni Maximus humilis monachus. fidelesque gubernacula, navis in raSdura, disciplinate

Laudanlur quidem, et fortassis jiisle, ab orani- dirigitis cura onere fidei, divinaeque conversaiionis

bus, qui bona propter studiuni doclrinae promptiores decore ad portum divinae voluntatis, per raare seculi

araant, et disciplinara, quae in eis est, sollicitiores tentationibus illaesain. De his autera, quae vobis

cogitant, ad raeliores el nieliorum magistros acce- cognita sunt, quorura etiara raagistros vos consii-

denies; quia per interrogationeAi sapientom disci- tuit Dominus , non solura sapienliores , si quis

plinam reverenter accipientes, seipsos ab ignorantia vestrura <= esl oranino secundum scientiara supcrior,

et imperitia et earum opprobrio liberani. Vos autera sed et nullo digiios, et penitus omnis imperitos

quis digne laudarit sermo ? Aul quis hominum, eisi doctrinae, fide inveniendi quid nobile etiam apud

intelligeniiae experiinentura accipiensj vestrae vir- iinmundos^^, sicut soliti estis, indignura interrogare

tiitis magnitudinem idoneus inveniet? Quia proba- non ducitis. Acper hoc accipiens et ego venerabilcm

bilcs ovium rationabilium pastores dum sitis, ei ad vesiram epistolara, scribere vobis jubentera de uno-

supernura ovilevocibus fisiulae spiritualis eas ducere quoque dubioruin vobis « Capitulorura rn sancti

et inlroducere nosiis, singularera ^, raultis irapossi- theologi Gregorii sermonibus, de quibus stiidiom

bilein, mysiicae divinorum scienliae habiiudiDera habcbain, quando cura convenientibus eram, reddi*

NOTAE.

a Ead. m. ad marg. adscr. Pii$sme. Sed Joaanes " Ex raoreGraecorum; pro vobi$. Scoius Graeca affeciat, ui alibi. ^ Cre lo legeral «<yef/vouc pro «(rii/xotr.

^ Male legit 0*«» pro or«. « Graecus teXlus «ntv, nobi$.

«197 TERSIO AMBIGUORVM S. MAXiMI. 41d8

lam tunc rationem scriplur.ie commendo. \os A mones supcrenuiienlem non liabens manifeslareiur,

si non omni fere syllabae decentem inserens noli-

quidem merilo virUilis miratns sum , et in ipsa claram aique excelsnm Christo placcnlem vestram hospilaliiatem laudavi, magis vero per omnem mo- dum per vos ei in vobis gloriflcatum Doininum, qui fecit vos ad hoc dignos lieri, doiiatamqiie al> ipso virtutem, qui suis servis » per vestra opera veritatis aperte pulchriludinem manifestat, usque ad me parvum, et nullo digniim, ct indocinm, et omni nudum omnino virtule et scJeniia. Ac per hoc hu- miliatos considerans, meipsum accipere vestrum praeceptum secundum virtutem compulernm, duin in nulio temerarins aestimabor multis veslri gratia faciens scrmonem, sed et vos grainm et amabilem obnudientiae mercedem accipere expectanii vesiras

tiam, ad ipulcherrima et utilia sequentes ducendo, nlio niodo disceptandi relinqiierelur. Non sio liaec hahent se longe, sed et inlellectui sermoriem sa- pienter consiituuiit, et sermonem excclsum excelsus siipereminet intellecius, ut excelsus excelso annnn- tietur, et veriiatis aliquantulum ex ambobns interim multis, aut etiam omnibus, invia magiiitudo oslcn- datnr. Ut vero manifesta nobis sit omnis eorum, qiiae dicta sunt, obscuritas, ipsa, ut se habent, beali considerabimus verba. ParcOy inquit, ul co- operatori, et non Itabeo quvmodo fugiam superventum, aut quomodo non a Deo cadam, gravatus pueris deri- pieniibus aul delinenlibus in terram. H;\ec dicens, non

videlicet orntiones iiilentas consnete donabitis, ul B de sc ipso omnino, sed per se ipsum de coinmuni bu-

Ctiristus Dominus, qui est pnralnm timenlium se adji:torium, veniat mihi sermonis adjulor; magis aiitem dicendo totum pie, ut Verbum largiatur ver- bnm. Posco auiem vos postiilantes, ne ornatnm quneralis a me dictioncm, qui ornantes auditum sermones non habeo, et ciiriosis bombis i» ambitus facere ignoro. Talium enim doclrinnrum dum sim insciiis, et curae, quae in eis est, magniludtnem non cunslituens, dileclissiinum reor atque optabile, si sensum sancti hujiiset magni inagislri, etsi confusa explanatione, et hoc aliqiiantulum considerarim , non tamen muliiplici versu expositionem honorifl- cando. Theologus eniin iste vir, sicut Scitis, brevis sernionibus duin sit, et miilius intellectu, necessi

manilale dispulnt, videns, quia omnis, qui sahitem amat, anl actioni penitus aut conlcmplalioni alten- dit. Absque enim virlute et scieniia nulliis ulio modo aliquando consequi salutem potuil. Si ergo per con- teniplationem, inqiiit, collocatorum Deo el fieata pulchritudinefruentium unus constilulus sum, pnceiu habeiis in oranibus et sancliftcationem , qnippo meipsum applicans Deo inseparabili per cognilionera similitudine, irralion.abiles virlules animaecogitando decenter, et menti per ratioiiem addiicendo, ci fa- niiliares faciendo, furorem dico et concupisccntiam, eam quidem in caritateiiij, ciiin vero iii gau<liiim mulans, siquidem gaiulii propriuni est, exiiltare divinitus el laetari, sicui praeexullavit cx ninlrc

tatem dat explanare volenti ejus intentionem, elsi ^ Joannes, magnus veritatis praccmsor ei praelicalor.

fncundissimus et sapientissimus in multis sit ‘, et magis mihi indocto. Si vero vos consuele Deo ama- bilis moverit zelus, dum ad brevc simul ac plannm ea, quae scripta sunt, deferimus, nos magis quam totum intellectum erigimus ad id, quod excelsius est, mercedem per se perfectam accipieiis, deiferi illius scilicet ad Dominum omnium orationes, ulpote non concedentes ejus divinos et supernatnrales in- tellectus, spretis ac viUbus tractari contemplationi- bus. Consequenter autem vestrae episiolae per sin- gula capila inqnisilionem feci , et lileris commen- davi, bonos atque misericordes vos eorum, quae dicta sunt, judiccs ficri deprecans. CAPITULUM I.

EX SERMONE DE HOSPITALITATE.

In hoc : Parco ut cooperatori, et non habeo quomodo fugiam tupervenlum , aut quomodo non a Deo cadam, gravalus pueris ^ deripientibus aut delinen- libus in terram.

Non id ipsum deripi, quod est detineri, visum est beato huic viro ; neque sicarbitreris.probatissime, si quid tibi intelligere ipsiusmagflanimitaledignnm sol- licituilinisit.Namsuperfluusverbis,etinteIIectumser-

aut sicut, dum quiescere fetit arcam’ilsrael rex David. In matre enim, 6tsi dilficilis rntio, quippe invia nuillis, sed lamen vera, et nos tl Deus verbum sumns, qiii universitatisj est facton” et Domiiius, qui qiiidem in praesentis vitae slaln occulte, veluti in matre. et vix sensibilis hnic mundo apparet, et hoc his, qui sunl secundum Joannem in spiriln, liomines vero veluii ex matre, maleriali vldelicelcircnmstan- lia, etsi tantisper in his, qnae sunt, occultum per- spicinnt verbum. Et in hoc forlassis sinl, qui gaudiis Joannis laetnntiir. Ad ineffabilem namque fnturi seculi gloriam, ei clariiatem, et vitae, quae in ipso est, proprietaiem nil malris distat judicio laetantis • comparata praesens viia, in qiia propler nos infan- ’ les sensibus Deus, qui esi Verbum perfecium et plus- quam perfectuni,.utmisericors, infans factus est. Si ergo, ul dictum est, talis quis sum, possibili homini- bus secundum praesentem vitam transitoriam in divina summiiate, neglexero vero deiformem habi- tum, mcipsum ad corporis libens inclinans deside" rium, dereptus sum gravatus pueris, id estcuris, et a Deo cecidi, utpote de solo regno caelorum cogita-

• In Graeco roli eauToO JStwf/adt. J. Scotus legisse videtiir tStotf, quo.1 ineplum.

•> In Graeco raU ntpiipyoii zofivit. Quid hic J. Scotus legerit, inoeriuin. ro^t quiJ slnt, expli’ cat Hermogene* lib. n de Formts.

NOTAE.

c inGraecoSta ttoUwv “ev«t, i. e. fnsius expattnri.

d Inscilissime vertit. In Graeco zaig TreSair, •• e. compedibus vinculis. ^ ,

e In Graeto fxjirpaf ?of %» nipmx^^V-^P-^Ott ‘• ®« “»*” fi matrice tenebris obvoluta.

^m jOANNis scoTi ma

iiouoiii ol inquisilioncni, cui non liceliat, lerrenac A ciiini por cxpcrimcnlum spcrncntli seniel corroUo-

ranlur, ncque iu .-ciornum corroboralum iri uila

dico viiac, altribuciis, el sensibus conferendo, quam

:ul Deuih fcrendo aiiimiun (lolionesians. Si vero

adhiic pcr aclivam vilaiu bcilator conlra armatas

passiones sum, nondnm pcr eas accipcrc voleniium

iniinicorum pnrc eiTugicns doios, cl dilexero iiulis-

crele corpus, (ielenius siim ab co, videiicel ad illmi

hal)ilum a virtute scparari pracsumens. Deripitur

ilaquc coiitcmpialivus, immoder.ilus j;im per habi-

Uim advcniciis corpori, divinarum ncgligens con-

teniplalionum, delinelur vcro aclivus, corpori pu-

gnans, dalns ad ipsiim Inctalioni, laborando pro

virlule, qiiac est animae libcrias, servus esse pas-

sionuni cligens.

C.\PIHJLl]M II.

EJUSDEM F.X nODF.M SERMONE.

In lioc : Quac cr(ja me sapientia, el quod mngnum mysteiiuni ? An vuli pnrtem uos esse Dei, et desur- tum (luenles, ut uon per dignitatem exallati, et caelesiia contemplantes despiciamus Creatorcm, in hclalione ac pugna, quac conlra corpus.est, ad ipsum seniper aspiciendum, et conjunclam infirmita’ fem Kulrituram esse d>gniuttis.

Haec quidem conscqucnles vcrba, niillamque, ut

oporlet , pro labore inquirendac veriialis nierce-

dem accipienies, ad id, quod facilc cst, el mulias

liabct jam cx Graeconim doctrinis occasiones, con-

fugiunl, dicenlcs, qiiandara exlitissc, ul cis visum

esl, ralion; bilium’ unitalem, per quam cognati sumus

Deo, mansionemquc iii ipso babcbamus ct colloca-

lionem. Adbuc vero et factum motum, ex quo dis-

persa suni differeiiter raiionalia, ad generationem

coiporalis liujus mundi, Beumque noscens praepa-

raiam graliain, ligare ea corporibus in ullionem

eorum, quae ante commissa sunl, et hoc per

h;iec insinuasse verba arbitrantur magistrum.

Scd ignorant, quomodo impossibilia sequunlur,

el inopportuna consideranlur, sicui procedens post-

hac conse([uensque « ac vera approbabit ralio.

Si enim Deus immutabilis est ^ utputa omniiini)

plenitudo, omne auicin, quod ex non exislcntibus

esso accipit, movciur : meriio ad quandam oranino

fenur causam. Koiulum vcro, quod movetur, stat,

jure exlremo ad quictem virlntis moiae, quae

secundum desiderium est, nonduin largito. Nibil

enim aliud sistcre, quod fertur secundum naturam,

proliihens erit ralio. Forri vero sic ralionabilia, et nullam liabcre vel spcrando basim immobilcm in hooo fixurac, quid aliud ficret miserabilius? Si vero posse qiiidcm dixeriiit, nolle vero, nisi pcr faclum contrarii experimcntum, et sic non per scipsuin ul bonum, sed per contrarium, erit eis bonnm ex ne- cessitatc amabilc, qiiomodo non ex nalura ant pro- prie, quod esl amabile, est. Omne enim, qnod iion per seipsum bonum est ct amabile, el oninom ad sc non altraliens molum, non cst proprie bonum. Ac per hoc iicqiie atlrahat juste delcctaniium se deside- riiim, scd et gratias restat confiiori eos malo, qui talem sequuntur sapieniiam, meriio per ipsum,

•** quod nccesse est, discenles, in bono scilicct fixuram quoquomodo habere poenitenics, et generationem ab 00 neccssario dixcrint, siquidem sibimet genera- tioncmastniere noveriint, nalura ipsa iitiliorem.jure dum sit proficua sccundum eorum doclrinam ot om- nium preliosior jiosscssio. Ex caritate dico gcneratio- nem, per quam naluraliter inest, omnia ex Deo facla in Deum congregari perpetuo atque inconversibililer. Ei iiernm. Eornm , qiiae ex Deo facla sunt, et iutelligibiliiim et sensibilium generatio ante molum iiitelligiiur. Non cnim potest anle generationem motiis osse. Eonim enim , qiiae facla siint , est moius, sive inlelligibiliiim iiitelligibilis, sive sensi- hilium sensibilis. Niillum onim oorum, qtiae facta siinl, eslomnino cadem ralione immobile ; neque

^ eoriim aniina caientium ct sciisibilium, siciil stii- diosioribus eorum, quae sunt, coniemplatoribus vi- sum est. Moveri enim omnia dixcrunt aut per rcciam lineam, aut per circulum, aut oblique. Om- nis ciiim moius simplici ct composito continetur modo. Si ergo inteiligitur generalio anle moluM eorum, qiiorum esl, inspiciiur profecto corum, quo- rum Ci,t, inotiis per generationem , ulpote diim sit posl eam sccundum notiiiam. Talem auiem motiim virttitem vocant naturalem, ad stitim finem fcsli- nantem, qui sacram divinorum nobis inystcriorum scieniiam sacrc introduxerunt “=,3^1 passionem, id est, motum ex allero venientem ad alterum, cujus finis est impassibiiitas, aul opcrationcm aclivam , consuevii, quam ilhid osUmsum : nullum ilaque mo- n cujus finis est per seipsum perfectio. Nullum vero

tum stat, ulpoie novlssimo nondiim fortassis viso, quoniam neque illud alicuhi apparens, eorum, qiiae circa se feruniur, niotum stabililavit. Si aulcm hoc aliquando fuisse cx praecepto jubeiil, et cx, in novissimo videlicet etpermanenti dalo, collocatione 61 mansione permotata b ralionabilia dispcrsionem acceperunt, ut non stiperflua dicam, qualis approha- lio, eosdem in seipsis in infinitum habitum raiiona-

eorum, quae (acla sunt, suimet finis est, quoniam neque sui causa esl ; alioquin et ingenitum , et carens principio , el incommutabile essel , merilo ad niillum quoqtiomodo babens movcri ; transcen- dcret eniin eorum quae sunl naluram, utpote pro nullo esset; siquidem vera de ipso definilio, quam- vis alicna , qnae dicit, finis est, pro quo omnla, ipse vcro pro nullo, Neque per se perfectio, alio-

bilia lapsus ex tiecessitate jusle susiinebunl. A nullo quin iion eflicerel.ur jure plenum ; et sunililer el a

NOTAE.

a In Graeco fiezu roO eJxoTOf, i. c. cum vensimilitu- dis, iiuoniam plura sunt, supersedemus.

dine. Legeral J. Scolus eVovTo?. = Qui sacram — introduxerunt desideranlur in

*> In Graeco ixzpiyMrfih-u. Forte legerat ttjooxj- loxlu gracco. Non dubilandum, quin haec in suo

vii9ivT«. Oiiinino liic nibil vidit J. Scoiiis. Ei paciie oxcniiilari vidcrit J. Scotus, quoniam in Laiinis Je-

©niiiia in hoccapiie pervcrtit; quibus lamen nolan- guntur.

mi

miUo esse haLerel; per.se enim perfectiiin, qiiem- A eo, qiiod semper esl, bene esse est; sicut et priiici-

admodum et incausale. Neque inipassibililas , alioqui et mnnens <> et inflnilum ct incircnmscri- plum csset. Non enim pati naluralitcr inesl, quod «nivorsaliler impassibile cst , quod neque amatur ab alio aut movelur ad aliud quid per amorem. Nullum igitur eorum, nnae generata sunt, motum 6lat, ulpoie primam et manenlem ^ causam, ex qua esse iiis, qnae sunl, incst, nondum compre- hcndens, aut inira novissimum factnm est datnm, aul e.\ primogeniia unilale ralional)iIium spaisor sibimet corporum generalioncin consequenler coap- lans arbiiralus est. Et lesliinonium perbibent Moyses et David et Paiilus sancii, et eorum Do- minus Christus. Moyscs quidem. Ne guslet ex tigno, vitae primiiin parenicin describens; et alibi dicens : Non emm venislis usqi/e rinnc in quietem et in haeredilatem, quam Dominus Dcus vester dubit vo- bis. David vero : Sutiabor clamans dum apparuerit mihi gloria lua , et siiivit anima mea ad Deum forlem vivenlem ; quando veniam et apparebo vulliii Dei? Paulus qiiOi]iie Philippeiisibus qiiidem scri- bens : Si quomodo occurram in resurrectionem, quae esl ex mortnis, non quod jam acceperim, aut jam perfeclus sim ; cxpecto vero, si forte comprehendam, in.qno el ccmprehensus sum ab Jesu Chrislo. He- braeis itein : Ipse enim intrans in requiem suam et ipse quicvit ab operibus suis, veluli a propriis Deus. Et ilerum in eadem epistola : Nemiiiem pervenisse ad promissiones affirmal. Cbrislus vero : Venile ad m

tos faciam. Nondum ergo ullo modo ullum eorum, quae facta sunt, naluralem virlulem ad finem molam stabilitavit , neque operationem quiescere fecit conteiidentem se suo fine “^, neque passionis, quae secundiim molum esl, fructum messuit, impassibi- lilalem dico et immulabilitatem. Solius enim Dei est, finis esse et perfeclio et impassihilitas; eorum vero, quae facla sunt, ad finem principio carenten» moveri , et a tanlo perfecio fine quielam facere operaiionem , et pati, sed non esse, aut non lieri secundum essenliam non est delectabile ^. Omne enim factum el crealum non immensiim profecto, fideliler autem passioni ausculiandum. Non enim ea, quae secundum conversionem et corruptionera

piiim est ipsum csse, quod quidem est Deus, qni et esse dal, el bene esse donat, jure principium et finis. Ex ipso enim et absolute moveri nos ut a principio, el quoquomodo moveri ad se, ut ad finem. cst. Si .lutem movelur corrationabiliter sibimei inlelle- clualitcr intellectuale, omnino etiam intelligit; si aulem intelligit, omnino amat quod inlelligit; sl amal, palitur omniiio ad ipsum nt ainabile exccs- siim ; si auiem patitur, profecto etiam festinat; si feslinat, omnino etiam intendit validum moliim ; si autem intendit validum moliim, non sial quous- que fial toium in toto amato , ct a toto com- prehendatur , libenler loium secundum volunla- lemsalntarem accipiens circumscriptionem, nt totum B loto afficialnr circnmscribente, ut nihil oinnino re- slei velle ex seipso, seipsuin tolum cognoscere va- lendo circumscriptnm , sed ex circumscribente, sicut aer per lotnm ilhiminatus lumine, et igne ferrum to- Inm loto liqucfactum, aut si quid aliud talium cst. Ex quibus speciilalive futuram, sed non jam fnctam et iiicorruplam e^ dignis bonilalis participationem per similitudinem solummodo accipimus’, quoniam et superomnia haec sunt,quae speranda sunt, mcrilo dum sint summa visionis, sicul scriplum est, et au- dilus ei iniellectus. Et hoc uliqiie esl ipsa subjectio, qua divinus Apostolus ait Patri Filium subjecturum fore, volunlarie accepluri subjectos esse, post quam et per quani novissima inimica deslruetur inors, nt- pote corriiptionis potentia, per quam ad nos fccil in- !’ r"l’l ‘vrr.’"„/’ ““f”’”* ‘/’ T ‘’”’^""■^ C troitum, ipso in nobis, qui per se poiens esl, adju-

vanle secundum nos, voluntarie nniversaliier Deo implenie ^ ei bene regnanie quod regit ^, otium agendo, ne quid veht, praeier quod vuli Deus ; sicut alibi ait ipse in seipso forinans, quod nostrum est, salvalor ad Palrem : Veriimtamen non sicut ego volo sed sicut tu: et post eum divinus ac niirabjlis Paulus, veluti seipsum negans , et propriam habere jam vi- tam nesciens : Vivo autem jam non ego, vivit vero in me Chrislus. Non conliirbet vos, quod dictum est ; non enim .iblationem propriae polentiae fieri dico, sed posiiioncm magis secundum naturam fixam et immutabilem, id esl excessum intelleciualem, ut unde nobis subsistii esse , et moveri accipere deside- remus, velut imagine redeunte ad principale exem- virtuiis est . hic dcclaraiur passio , sed ca , quae D pi.jm, el signi inslar per figuram bene compacti prin-

per naturam subsislit in his , quae sunt ; omnia eniin, quaecunque facta sunl , paiiuntur movcri, siciit ea quae non sunt, per se ipsum molus aut per se ipsam virius sunl. Si ergo, quae genita sunt, raiionabilia siibsislunt, omnino eliam moven- liir, nlpote ex principio secnndinn natiiram per esse, •d fincm secundum cognitionem per bene esse niola. Finis enim eorum, quae movenlur, motus ipsum in

cipali formae, et aliorsum ferri neque habenle de ce- tero, neqiie valcnte, an apertius dicendum et verius, neqtie posse volente, merito divina accepta operatio- ne, magis aulem Deus per deificalionem faeia, el plus dilcclala excessu ab his, quae naiuraliler in ea sunt, et ab his, qiiae sunt et intelligunlur, per superantem se graliam spirilus, et solummodo habenlem opera- torem Jesum et accipientem, ita ut sit una et sola per

NOTAE.

" In Graeco £7ret xat ^^tovov, i. e. inimo unum solum, immune. Pariier solum. Qinie sequiiiilur, sunt obsfura e |„ Graeco 7r«c«!»9«pffctffav, i. e. corruptam.

curn 1(1 LmI„„s l.:m in Graecis. f i,, C.racco e./«p/evTOf, i. e. cedente.

<= Voliiit (iixissc 1 sum in suo fiiie defigens. - . ^ y-, r .

“^ In Gracco «Trotov, i. c. sine affecHone ad aliud,

• In Gracco t6 6«(TtXive(7e«t, i. e. qtiod regilur.

1403 JOANNIS SCOTI t26i

onmia operatio Dei el dignonim Deo, magis aulem A sunt omuia, qxiae in cnelis et qnae m lerra, sive visibi-

solins Doi.nlpote lolo lolos dignos bene ac piilchre .iiiibienie. Ontni enim necessilate per oninia circn aliud qnid qiiiescent potestalivo molu qiii seciiniium desi- dcriiimest, novissimoapparente daloeiparlicipalo, et corralionabililer participanlium virluti ihcomprelien- siltilitcr, utiladicam, capto; ad quod omnis leslinat conversatioexeelsi el intellectus , et in quodomnis $ta- hilitatur appelitus, et supra quod nuUo modo fertur ; ne- queenim habet, et ad quod tendit oviiiis feslinanti$ motus, et a quo venientibus omnis conlemptaliom$ re- quies, ut ait bealiis isie magister. Neque eril qiiid ex- ira Deiim Umcmanirestaium, aiit Deo econtra ima- giiiari * visum, iit alicujus desiderium ad seipstiin fluere erroris sit ^, oinnihus ainbitis ab ipso inlelli- gibilihus ei sensibilibus secundum iiiefrahilem ipsins " maiiifestationem et praeseniiam; sicui neqiie iii die sidcrea lumina el ipsa astra, sole apparenie mulio et incooiparabili lumine, ex quo cis liimina esse, oc- cultata, et neque, quia sunt, quantum sensiii cognila. In Deo vero plus, quantiim iiiter noin crcatiim et creatum, infinita raedietas est et differeniia. Tunc enim per essentiam eorum, qiiae sunt, subsisteiitiam aecundum quod, quid, et quomodo, ct in quo esse, ut arbitror, scientes,ad quid appetitum adiiuc per (fogniiionem non movebimus , uniuscujusque et in unoquoque eorum, quae posl Deum siint, cognitione nobis consuminata, et inflnita ac divina et incompre- hen^ihili fructuose nobis proportionaliter proposita niansione et participaiione. Et hoc est, quod valde _ philo$ophatum e.st setundnm dciferum hunc magi- strum dicentem, cognoscituros nos quandoque quan- tum cogniti sumus , cum deiforme hoc et divi- nuHi, nostrum animum et rationem proprio admi- Scebimus, et imago reverletur ad principale exemplumf cujus nunc habet appetilum. De eo igitur, quod non sit dispertiia unita^, et quomodo secundum noiiiiain ex possibilibusnuncnobisScripturae intellectibus et dispulationibu$ erit fulurorum slatus, dictum est liactenus; de eo vero, quomodo, dum p^irs Dei simus, a Dco refluxirous, Deo diice hinc sermonem faciam. Quis enim ratione considerans et sapientia ea, quae sunt, ab eo, quod non est, a Deo in id, quod est, transducta, si per naturalem eoruin, quae sunt,

lia sive invisibilia, sive Throni , sive Dominnrwnes , iive Principntus, sive Polestales : omnia ex ipso et per ip$nm el in ipso creata snnt. Caiisas cnim eorum, quae facta sunl, liahens ante seciila pracsiibstitut:is, vohintate bona secundnm eas visibilem el invisihilem ex non existenie subsiiluit crealiiram , raiione el sapientia omnia secundum opportuniim tempiis el feeit el facit, et quae universaliler siinl cl quae per singiila. Causam enim Angelorum eiealionis praedii- xisse credimiis cansam iiniiisciijusque complenlium muiidum, qiii siiper iios esl, cssenliarum el virtu- tiim ; rationem hominum raiionem uniusciijiisque ex Deo cssc acripieiiliiim, ut non pcr singula dicam, siqnidem Ipse infiniie per seipsum supereminenlia, diim sil incffabilis cl inlelligibiiis, et oninis siimina crealurae, et exislcnlis per seipsam et inlellcclae difTerenliae et discrelionis, seipsum in omnibiis» qnac! ex eo sunl, singnlorum analogiam hene ac pul- chre oslendens * el mulliplicans; el in seipsum omnia recapiliilans, per qnem et esse, ct permanere, el ex quo, quae genila sunt, el ad quem genita sunt, el manentia et mota parlicipant Deum Omnia eniivi parlicipant, eo qiiod ex Deo facta sunt, proportiona- liter Deum, sive per intelleclnm, sive ralionem, sive sensnm, sive motum vitalem, sive essentialem, et ha- bilum opportunitatem, ul magno et divino manife- slalori Dionysio videlur Areopagitae. Unusquisque ergo inteWigihilinm et ralionabiliuin angelorum et hominum per eam, qna crealus est, rationem, qna in Deo est, el ad Deum est, pars est et dicitur Dei, per suam anteexislentem in Deo, sicut dictnm est, causam. Itaqne, si sccundum ipsam moveretnr, in Deo fierei, in qiio essentiae siiae raiio anteinesi, nt in principio et cansa, et mdlius alicujus ante pro- prium principium desiderium accipere vellet, neqiie reflueret a Deo, sed magis per eam, quae ad euna est, inientionem Deiis fieret, el pars Dei diceretnr, parlicipando connaturaliter Deum, uipote secunduin naturam sapienter ac rationabiliter per pulclirum moium siium acceplurus principium el causam, non habens aliorsum de cetero posl snum principium ad ralionem, per quam crearetur, ascensum et restitii- lionem movendi, aut quomodo moveretnr, in divino

infinitam diflerentiam et varielatem prudenter ani- |x videlicet desiderio, molu siio ipsum finem accipienle

mae conlemplalivura adduceret, et inquisiiiva con discerneret ratione, pcr inlcUigeniiam, secundum quam creata sunt causam, non miilias cognosceret causas unam causam, eorum, qiiae facia sunt, inse- parabililer cumdiscrelam <= difTerentiain per coruin et inler se invicena et seipsa inconfusam proprieta- tem; et iierum, unam mullas, omnium ad eum rela- tione, perjseipsum inconfuse subsistens, unum essenr liale eiuiiumsubstantiale ei el PatrisDeuinVerhuin, merilQprincipium et causam omnium, m quo creata

divinam visionem, ut Basilius declarat in interpre- talione in sancliim prophetam Isaiam, dicens sic : Sabbalha autem vera sunt reposita requies populo Dei, quae quidem eo, quod vera sunt, recipit Deus et manifestat summa Sabbatha quietis, ille cui mundut crucifixus est, discedens profecto a mundanis, et in proprium locum spiritualis quietis occurrens, in quo factus non jam movebitur a suo loco, dum sit siten- tium et pax circa illum statum. Omnium igilur tocut dignorum lati beatitudine Deus e$t, secundum quod

NOTAE.

« In Graeco ivrt(TriMva9»i, i. e. aequiparoH. ^ Legisse Scoiiis videtiir joitiffjj ; sed in Graeco edito extai SiXiaTq, i. e. alliceat.

«• I. e. coexislentem.

«1 In Graeco Jttxvyfnvov, verle perlransiens.

scriplum est : Esto milii in Deum prolectorem et tn A quasi securus Deum constiluens concionalor; siqui-

locum muniium sahandi me. Apud quein fimiiter omniuin raliones fixae sunt, per quas etiam cogno- sccre oinnia ante generationem eorum dicilur, me- rito in ipso el apud ipsum existenlibus per ipsam veritatein omnibus, etsi ea omnia, et quae sunt et quae fuiura sunt, non simul suis causis, ut cognita suiil a Deo, in essentiam adducHi sunt, sed singula qiiaeque opportuno lempore secundum Creatoris sa- pientiam pulchre jiixta eorum causas creata suni, ei per se esse operatione ai-cipiunt; quoniam ipse qui- dem semper secundum operalionem est creiitor, ea vero poteniia qiiidem sunt, operatione autem noh- dum; quia neque possunt horum siniul esse innni<- lum el rmita, iieqiie uila ralio approbare manifesla-i

dem universae rei principium el finem qui in seipso videt , subsistere credil : principium quidem , quasi inde accipiens et essentiam per participationeni tfaturale bonum ; finem vero, veluli per cognitio- nem ipsius principii et nppelilum, Inudabilcm, ad ipsum sine errore ducentem cum feslinalione perfi- clens cnrsum, per quenni iTil Deus ex Deo, Deus esse accipiens; merilosecimdum imaginem naturali bono, voliintale , per virtutes addens similitudinem , per insitam ad proprium principium ascensioiiem et familiaritatem. El impleliir de cetero in ipso aposto- licus sermo diceivs : In ipso enim vivimus el movemtir et sumus. Fit enim in Deo per excellenliam anie- exi^entem in Deo esseniiae rationem non corrum-

bitur, horum simul esse valens essentiam et super- ^ pens , et movetur in Deo secundum praecedeniem

essentiale, el in idipsum ducere menso immensum, el ei, quod in Iiabilu esl, quod caret habitudine, et quod nuUam babel in se categoriae speciem affirma- tam el per omnes eas categoriarum videlicet specics consiituto. Omnia enirn, quae creala sunt, secundum essenliam et geiieralionem omnino in omnibus affir- maniur per formas, ei existentibns eorum, quaeex- trinsecus sunl circa eam, rationibus conlinentur. SiiLdala ilaque summa ei abdicaliva Verbi iheologia, sccundum quam neque dicitur neqiie intelligilur, neqiie est omnino quid alicui cognilorum, merito siiperessentiale, neqne a quodam nllo modo in aliquo parlicipatur; moltae caiisae una causa est, et una miiUae. Nam secundum bonam ac pulchiam’ in ea.

in Deo bene esse raiionem, per virtutes operaiis, et vivit in Deo secundum praecedentem in Dep Semper esse rationem. Hic quidem jam secundum impassibilem valde habilum id ipsum sibimet el in- commutabilis esi : in futuro vero seculo lecundum datani ihcosin praedictas in Deo antecedentes cau- sas, magis autem Deum, in quo causae bonorum praefixae suni, in caritate am»ns et salutaturus : et est pars Dei, ut est per essentiae suae in Deo ralio- nem, ei iit boiius per bene essendi in Deo rationem, et iii Deus per semper essendi raiionem, meriio eas Iionorans, el secundum eas operans, qt per eag seipsum quidem Deo soli per tolum inserens, Deum veio solum sibimel per lolum el imaginans et for-

quaesunt, unius el factricem et conlinualricem pro- ^ maiis, ila ul et ipse sit gralia el vocelur Deiis, e|

Deus sit condescensione, et vocelur per se homo, et muluo in hoc affeclu ostendatur virius, quae ei ho- minem Deo per divinum amorem deificat , et Deuiri homini per humanum amorem inhumanat, el facit per bonam conversionem Deum qiiidem hominem per homiiiis deificationem, et hominem Deum per Dei inhumanationem. Vult enim semper et in omni- bus Dei Verbum et Deus sua incorporatione operari mysleiium. Qui vero suum relinqnens principium, pars Dei coiistitutus per existentem in ipso virtulis raiioiiem secundum reddilam causam , ad id, quoil non est, irralionabililer fertur, recle de sursum de- fluere dicilur, non ad suuni principium et causam, a qua et in qua et per quam factus est , motus ; et

cessionem multae iina. Per vero in nnum multoriim conversoriam el manuductricem relalionem el provi- dentiam, veiulin principium omnipoiens,antceiilrum rectarum ex eo linearum principia praeambiens, el fiic omnes congregans, una muliae. Pars igilur sumus et dicimur Dei, eo quod essentiae nostrae rationes in Deo pracsubslitutae sint; fluentes vero desursum ite- rum dicimur, eo quod non secundum in Deo praesub* sistentem causam,per quam facti sumus, moli fuimus. Sccunduin alterum quoque modum facile est pie amare eornm , quae sunt , causam erudito de boc ralioiiem percnrrere. Si enim essentiam unicuique virtutis unura suhsislere Dei Verbum non dubitatur — nam essenlia omninm virlulum ipse est Dominus

iiosier ei Dciis Jesiis Christiis, sicut scriplum est : ^ est in meatu inslahili el inordinaiione fluxili animae

Qui factus est nobis a Deo sapienlia, et justilia, et sanctificaiio, et redemptio ; profeclo haec, quae dicla siinl, ahsolute iii seipso habet jure, qui est per se sapientia et juslitia cl snnciitas, et non sicut in no- bis cum definitione, verlii gralia, sicut sapiens homo aut justus homo — omnis profcclo homo virtutem secundum habitiim fixiini pnriicipons, siiie ambigui- late Deum parlicipal esseniiam virtulum , veluti nalurnlis semen boni fidcliler per voluntatem colens, et id ipsum ostendens principio finem, el principium fmi , magis vero id ipsum principium esse et fiuem,

et corporis a non erran^e et similiter habente causa, ad id, quod malum est, voluntario momento expul- sionem suam peragens; ex quo el fluere proprie dici- tur, eo quod in se motae ad Deum inseparabililer»- animaegressus faciendo, valido potenliae, quod dete- rius est et quod non est, pro meliori volens mutavitJ Has autem, quas dixeram raliones, ipse qui- dem Areopagita sanctus Dionysius praedeslinaiio- nes et divinas voluntates vocari a divina scriptura nos edocet. Similiierque et qui sint circa Panlae- num magni Clementis amicum, qui factus est nu-

SOTAE.

In Graeco i^vpirtoe, id est sine offensione.

^i^^ JOANNIS SCOTI 1208

gister Slromatci «, tliviiias voliinlales a Sciiplura A lioniinum, a«icunque nullam seamJum moluni, qui

vocari diciint, inde inlerrogati a quibusdam super- Ws in eornm eruililionc , quae exlrinsecus sunt , qnoniodo cognoscere ea, quae sunl, Deum aeslimaul Chrisliani, suscipicniibn? iilis, inlclleclualiter intel- ligihilia ei sensiialiier sensibilia eiim cognoscere ea qiiae sunt. Respondcmus, neque sensualiler sensl- liilia, neque iulelleclualiier inlellectualia. Non enim esse possibile est, ut ostendit ralio, eum, qui est super ea, qiiae sunl, per ea, quae suni, ea, quae suDl, apcipere; sed sicut stias voIuiiLaies cognoscere etim diciinus ea qiiae siini, addentes etiam ex causa ratiocinaiionem. Si enim voluntaie omnia fccit, et niilla coniradicii ratio, cognoscere auiem snam vo- luniaiem Deiim, semper pium diccre ei Juslum est,

nd rinem est, naturaliter compactarum eis divinarum rationum ab ipso Creatore per negligentiam corru- perunl, inagis auleui seipsos temperanter salvaverunt, totos inconversibililer, ulpote divinae organa nalu- rae, et csse et futuros esse scientes, quos per toluni totus circumspirans <= Deus in moduin animue, veliiii membra corporis compacta ei optima Domino factos ad voluntatera iractat, et propria iinplet glo- ria ^t beatiliuiine, vitam dans et donans aeternani) aiqiie inefTabilem, et omnibus modis universa Ube- ram cognilione conslitutae proprietalis praesentis, et per corruptionem constitutae vitae. Quam vide- licet vitam aelernam non aer inspirans, neque san- guinis rivuli epate fluenles consliluuni, sed Deus

unnmqiiodqiie veio eoriim, qiiac facla sunt, volens ^ lolus tolis participatus, ei animae in modum ad

fecit; igitur ut snas voluntates Deus cognoscit ea qtiaesunt, qiioniam et volens ea, quae sunt, fecil. Hinc ei ego aspiciens censeo secundum has dixisse scriptiiram rationes hoc : Cognoscebam te super omnes ad Moysen, et de qiiibusdain hoc : Cognovit Dominus qui sunt sui, el iterum hoc ad quosdani : Non novi vos. Sic profecio unuinqtiemqueautsecundum volunlalem el ralioiieni, ant conlra vohmtatein el ralionem Dei voluniarius moins divinam audire voccmpraeparavit. Haec et hujusmodi deiferum hunc virum arbi- Iror inlelligenteiM diccre : cum deiforme hoc el divinum noslrum animnm el ralionem proprio ad- miscebimus, et imago reverlelur ad principale exeni’ ptar, cujus nunc habet airpetilum; ac per hoc simi-

corpus animae et per mediam animam ad corpus factiis, sicut novil ipsc, ul ea quidem inconversibi- litaicm accipiat, illud vero immortalitatein, et totus homo deificetur per inhumanati Dei graliam deifi- canlis; tolus quidem homo manens secundum ani- mam et corpns per naluram, et lolus facius Deu9 sccundum aniinam et corpus pcrgratiam, et conve- nientem sibi per lotuin divinam beaiae gloriae cla- ritalcm, post quam niliil esl ad inteliigendiini luci- dius aut excelsius. Quid enim Siw9-e«f dignis ama- bilius, per quam Deus diis faciis unitus, omnino universilatem suain facit per bonitatem? A,c per hcc deleclationen) el passionem et gaudiura bene nomi- naverim talem sialuin,qui eslper divinam noiiliam,

liter pcr pauca haec verba quodcunque aliquando C ei consequenlem se laclitiae fructum: delectalionera

quidem merito, dnm sit finis naturaiium opcratio- num, sic enim dclcctaiionem definiunt ; passionem vero, veluti extendeniem virlutem, et ad id, quod facit, id, quod paiitur, induceniem,secundum reddi- tam aeris ad lucem et ad ignem ferri paradigmali- cam causam, ei credibilem naluraliier ac vcre,neque aliud quidesse praeier hoc, eoruni, quae sunt, capi- lulum [hoc est consummalioneml, quam impassibi- lilas opporlune sequilur; gaudium qiioque jure, dum nihil habeat contrapositum, neque praeieritum neque fiitiiruin; gaudium enini dicunt neqiie tristi- tiam nosse praeteritain, neque ex limore satielaiem acceptum iri spectandam, sicnt delectatio. Unde eiiam veluti demonstrativam appellaiionem futurae

eorum, quae siint, teiigisse inensnram arbitrantes aeslimandum doctrinaliter reirahere, et raiionem , quomodo pars Dci sumus, declarare, el futuram bea- laequietisproprietatem insiniiasse, etad immobilew ipsius et quielein, et nullo modo cadenlem frucium inciiasse in ea, quae in lioc est, spe purgatos et fe- stinantcs. Oportebal enim, qneniadmodum ad hoc liabemus el in esser.lia et rationc notibnes, per ra- tionem et naturam recie quidein ingredi simplo ordine, et nos sine omni qualicuiKiue qiiaestione, circa qiiara solam ei peccare esi ci falli, deiformiter, quantum possibile est, omnia cognoscemus; non jam pcr ignorantiam ab eo, qui circa ea est, motu de- lcnti, meriio magno aniino el ralioni et spiritui no-

slrum animiim et rationem ei spiritum, magis aulem ^ veritatis subsislenlcin decreverunt ubique et a Deo

loti Deo loios nos ipsos, veluti principali exemplo iniago, accedenles ^, sicut etiam in sermone, qui est de grandine, etlocet sic dicens : Et nos quidem in- e/fabiUs lux acdpiet, el sanctae ac regalis contem- ptatio trinilalis illuminnnlis planius et pnrius el totius toli ammo mixtae, quani etiam solain regmm caelo- rum ego pono, cum dcleclaiione dcleclatur et laeta- tur, ui his, quae sunt ipsius, audax conjungam qtiae roca sunt, omnis creatura rationalis angelorum et

inspirati sermones.etex eis divinasapienlesmysleria Palres nostri. Iiaquequemadmodiimin transiluappa- ret per me paululum, et naturalitcr ct per [scriplu- rani] Patres osiensum est, quomodo nulltim eorum, quae facta suat, unqiiam sisiis molti^neqiie in sc se- cundum divinam speculationem acccpil qiiielein,cum hisquoque,quomodo impossibile est iii Deo perman- sionis dignorura rcprehendi firmitalem. Qiiomodo enim est possibile, ut his, quae dicta sunt, parvura

NOTAE.

a Sic J. Scoliis Verle et Pantaenus qui magtster uit Cletneiitis Miigui Slromatei. *” In Graeco wf upyjTvna tirovi, Trpoffxw/^JO^KVTef.

Verto principaii exemplari iconem, permitfentet, cet.

<= Giaccc 7:«/ie5puf, compleciens.

quoddani ad confirmalionem ex raliociualionibus de- A t;iuni providcnliani, ot dc dilijjcndn proxinio sicut

r.ius adjulorium, seiiiel in Deo subslaiiliaiiler faclos ingraiain pcr desideriuin accepisse salielalem, duin oninis salielas secundum suam ralionem ct deCnilio- nem consliiula desiderium exlinguat, el secundum duos coiisiiiuaiur raodos. Aui enim, quae subjecia sunt, vcluli parva circumscribens desiderium extin- guit, aul spernens veluti liirpia ac deforniia aboniina- tur; ex his satietas Ueri coiisuevit. Deus vero nalura sui)sislens infinitus ac pretiosus, extcndere inagis fi ueiilinm se pcr participationem ad id, quod infinilum esl, desiderium consuevil. Si autem hoc verum, sicut el esl, iion eral igitur ilia, quae dicta csl, unilas ra- lionabiiium, quac satietaiem accipiens perseverau- liae.quaein Deo, partitaesl.el expropria discissione

seipsam jiibciis niandatuin, prudcnter corpus rcci- pit, pcr virlules eliam illud famuiari Dco eiiicii ut conservuin, et pcr suam medietatem faclorcm faciet possessurum, el data imiuorialilale insoiubili vinculo illud sibi conjuncturum , ut quod Deus animae, lioc anima corpori liat, et unus oslendatur omnium Creator, proporlionaliler pcr hiimanita- tem oninia ingredicns quae sunt, et in unum ve- niant multo a se invicem sccundum naturam distan- lia circa uiiam hominis naturam, sibi invicem convenienlia, et fit omnia in oinnibus ipse Deus, oinnia comprehendcns, et unum substiiuens sibi- met, eo quod nullum amplius eorum, quae sunt, sinitur possidere inotum, et ipsius expers praesen-

niundi hujus generationem coiniroduxii, ue opiimuni B tiae, per quam ei Dii ei lilii ^, et corpus et inembra

bonum circurascriplum faciamus el vile, veluli sa- tietale quadain circurafiniiura, et seditionis causain faclam illis, quorum desiderium id, quod incomiuu- tabile esl, tencre non potuil. Et ne vanilalem talein quidam de cetero adoreut «, ut mihi videtur, ea

et pars Dci et horum similia ct suinus ei diciinur ea, quae ad linem est, relatione divinae speculationis. Quoniam igiiur ei lioc ei in lioc homo facius est, in primo vero palre eo, quod paratum est ad po- lenliam, abusus esl ad raaluni, transferens ex eo,

quaenon sunlliiigenies, et, quodeogravius, beaium quod concessum esl, ad id, quod proliibitum est,

hunc Patrem, veluli lalia sapienlem, calumnienlur, iii qiio iion solum oC ex priori specie vilae animas in corpora venire in ullionem eorum, quae auleperpe- irala sunt, raalorum dicenics consequcnler possunt, sedei alios seduccre bic habere, ralionabiliter conaiid» per personarum probitatem, iieque bene nequesancte agentes, scd illos, qui sic liabenl, habcre dirailientes, nos ipsi pie iulellectum raagisiri cuiu his, quae dicia sunt, etiaui pcr alium conteinplabimur modum.

Non arbitror igilur humanae euin geiieralionis hic, sed iiigenilae ei iniseriae causam narrare vo- luisse. Lugens eiiiin corporis nosiri iniseriaui per hoc diceiido : 0 conjunclionein et separalionem^ quam, (lum limeo, circumsequor, el quod umo dedt, et reliqua, ct veluti apud senielipsum deliberans dc causa corum,‘qnibus dehonestamur, uialorura, ct conlra eain sapientissima prudenlia disputans per hoc quod dicit : Quae erga me sapienlia, et quod magnum mijsterium ? addidit , solutionem plane faciciis, sic : An vuti parlem nos esae Dei, el desursuni fluenies, ul non per dignilalem exallali, ei caelestiu coniemplanies; despiciumus Lrealoremin

desiderium — elenim erat per se poleiis, el adhac- rere Domino, el in spiriium fleri; adhaerere rae- retrici, et in corpus fieri seductus elegil, et divina el beaia visioue volens seipsum expulit , sic , dum esset Deus gralia, lerra fieri per voluntalem praehonorans — sapienter simul et misericorditer et suae convenienter boniiaii nostrae salutis dis- 1 eiisaior Deus, irrationabili motui intellectualis vir- C lulis, quae in nobisesi, consequeniem opportuneaf- fixil vindictam, illud ipsum fortassis juxia rationera puniens inorle, pro quo secunduiu aniniuin soli Deo debilam caritalis projecimus virtulem , ul nihil ainantes.per passionem qwandoque poenilenliam ageiites, ad id, quod esl, ilerura eandem reducere discereinus virinlem. Quod quidem procedens ma- nifeslius facit dicens : Sea mihi quidem per hoc videtur nihil hic bonorum esse ftdete hominibus neque longaevitaiem, at si quid atiud, el hoc bene arti/ici verbo, el omnem intellectum superante sapienlia ma- cltinalum est, deludendo nos visibilibus, in aliudque aliler transmuiatis el trunsmulaniibus , et sursum et deorsum feicntibus, et tiiubaniibus, el priusquam com-

luciaiione ac pugna, quae contra corpus esl, ad ipsum ^ prehendantur abeimlibus et fugientibus , ut in his in-

semper aspiciendum, et conjanctam infirmitatetn nu- iriiuram esse digmialis. Ac si sic dicerei : quoniam quidciu ex aninia ei corpore per bonitalem a Deo factus esl hoino, in hoc niedilabitur, quod sibi rationalis et intellcclualis data sit anima, qiiippe secundum imagiiiem facieniis eara substituta, quae pcr dcsideriuni quidem , ei ex lola virtule uni- versalcm carilalem firniiler Deum cognitione pos- sidet , et sccundum siinilitudinem deiflcationem acciplet , secundum vero disciplinalem ad subje-

slabite et anomatum contemptarites, ad futuram tram- eamus. QuiU enim faceremus in praesenti, dum nobis ad bene agendum non permaneat, tantum ei atlribui- mus, et sic nos erga ipsum delectaiio el error habet servituti subjiciens, ila ul niliil melius neque excelsius praeseiilibus iiitetligere vnleamus, el si haec audientes et credentes secundum imaginem Dei nos factos fuisse sursum attendeniem et ad seipsam trahentem. Et iieruin in sermone ad urbane viventes, diccns : (Jt sciamus, nihil uos esse ad veram savienliam et pri-

NOTAE.

a In Graeco Kat uaTov laiirbv xm; TavTnv 6t<Ti:i- ^ De hac re egil Maximus in Prooemio ad qnae- {ouffiv, quod verleniliim eral £t fruslra cam [uuila- sliones in S. Scripturam, et aliiii ; fusius ibi innuil leml deinceps praedicant, cel. 8C acturum, quod hic fecit. V. Phoiium ad P. 498.

mam, tea aa tpsum scmper inlendamus solummodo, \ esi in Cliristo , suscilans eum ex morluis , el eum $«•

el quaernmus qui inde sitnt splendoribus coruscure, itquidem per inaequalilatem visibilium et titubantium Iransducit nos in ea quue stant el permanent. Noii )gili{r, ul arbilror, ipsius, quae secuiiilum genera- tioiieiii buinaiiilalis est, causae iii lalibus, ul (liclum esl, Magisler facil declaraliuiieui, scd ipse usque post geiieralioiieiu noblraiii aggraval vilain infelici- laiis propler praevaricalioncm , qucinadinocluni cu- riosius alque studiosius divinas ipsius lilcras cogi- lanlibus esl inaiiifeslum. Isiius eiiini causani undc , el per quid , el ex quo, el proplcr qiiid per haec nobis addidil vorba , proplcr eaiit adniinisiralam Doslrain sapicnlcr a Dco saluleni declaraiis ; illius vcro, in quo facla esl mysierio , insinuans virluieni,

dere faciens in dextra sua in caelestibus, super omnem principatum el polestntetn el virlutem et doniinaliotiem, et omne nomen nominatum non solum, in secnlo lioc, sed etiam in futuro. El omnia dedit sub pedes ejus, et eutn dedil caput super omtiia Ecclesiae, quae est coipus ejus et pteniludo ejus, omtiia in omiiibus im- pletilis. El posl aliquanla ilerum: Jpsededit quosdam quidem Apostolos, quosdam vero Proplietas, quosdam Evaiigeiistas, quosdam pastores et mayisiros, ad cogiiiiionem Sanctoruni in opus adiuinislraiionis , in aedilicalionem corporis Chrisii , doiiec occurramuii omiies in unitalem fidei , et cognilionis Filii Dei, in virittn perfectum, in metisurum aelalis pleiiitudinis CAWs/j ; ut-jam non simus parvuli (lucluinUes, el cir-

^liero verboruni usus csl modo, loiam sui de lioc g cutnferamur omni vetito doctrinae in nequitia liomi-

piam volunlatein faciens manifeslam ; sicul in eo, qui est in yividXta, id csl naliviiates, scrnione ma- iiifeslat dicens : Animus igitur jutn et scnsus, sic a se invicem discieti propriis de/iiiiiionibiis, in:us stete- runt, et creatoris Yerbi magnitudinem iii scipsis ferebant, silenles laudabunt tnugiiificenuam tnagtii- toci praedicalores , nondum vero erat concretio ex utrisque , ncque quaedain mixlura conlrarioruin sa- pienliae majoris el circa naturas mullae perfectionis iiidicia , neque oinnes thesauii botiitatis cogtiiti. Uoc autem volens arlifex verbutn ostendere, animal unum, ex invii.bili dico el visibili natura, hominem creat , et ex tnateiia quidem uccipiens corpus jam atite substi- tula , a seipso vero vitatn imponit; iniellectuatein

nuin, in astutia ad artem erroris : veridici autem in carilale, crescamus in eum per omnia, qui est caput Chrisltis, ex quo omne corpus compaginatum et collo- cutum per omnem ab eo admiiiistralionem , secundnm operationem unuscujusque niembri, iticiementim cor- poiis facit in aedificalionein suimel in dileciione.

Non aesiimo de celero alicujus indigerc leslimoiiii pie vivere cognosceiitcm ad manifcstationem se- cundum Chrislianos vere credilae verilalis, aperle disceniein per illud : Quia et membra et corpus et plenitudo sutnus omnia tn omnibus implentis Clirisli Dei secundum ante sccula in Deo et Putre occultatii votunialein recapilulati in ipsutn per Filium suum et Dominum Jesum Chrislutn Doitiiiinm ttostrum.

quoque animain ei imaginetn Dei novit verbuin , ve- C Mysterium enim occultum eral a scculis et a gcne -

luli quendam mundum secunduin, in parvo inagnum, in tena statuil, angelum uliuin, adoratoretn mixtum, cl reliqua. lii eo vero, qui cst in y&JTa, hoc esl ba- ptisinala,sennonc : Quoniam sichaec, autHoc. Opor- tebat vero non his , qui sursum sunt , solumtnodo adorationem circutnscribi, sed esse quosdain ct deor- sum adoratores , ut itnvlereiitur omiiia gloria Dei , quoniam et Dei; et proplerca creatur liomo iiiatiu Uei, honoriftcatus eliatn iinugiiie. Haec quidcin snHicere suscipio , elsi parva consliluant, nuii oninino con- tentiose discerncnti, ei soluminodo pugnare glorio- sum noii judicanli , ad osleiidendani lolam Magislri de his, quae dicia sunl, intelligcniiam. Si aulem de noc , quomodo Dci porlioncm Magisler nos vocavil,

ralionibus, nunc autem manifeslaiuni per Filii Dei verani el perfcctam iiiliunianatioiiein , qui sibi ad- unavilsecundumsuiistanliam inseparabiliicrci iiicon- fiise nostrain naturam, cl nos per eum, quae ex nobis et iioslra est, inlelleclualiler et rationaliler aniniatain sanctam suam carnem, veluli per prinsi- lias sibimei copiilavil , ei unum et idipi>uni sibimet essepersuam bumanitatem dignalusesl; sicul prae- destinatum est anle secula in ipso esse veliiti nicm- bra corporis sui, in modum aniinae ad corpus ia spiritu conipagiiiavit sibi el conlulil, el iii inensura induxit aelalis spiritualis secundum ipsum plenilu- diiiis : ostendil eliam, nos in hoc factos ftiisse, et aiilc secula erga nos opliniain Dci voluniatem, !’.on

^piigiiatur , niullipliciter quidem jain superius de " accipiendam per aliqiiain noviiatem, secundum pro-

priani vero raiionem , in pleiiitutiiiiem venil per aliiiin profeclo introdiictiini mirabiliorem modum. Opoi tebat enim Dcuin qnidem, siiimel siniiles nos facieiilem , babcntes bonitalis ipsiiis participaliter acuta iiisignia, ei in se esse anlc secula videntem, et in hunc omiiino bealissiniiim linem ducenlem, mo- dum nobis per bonuni usum naturalibus polentiis largientem , bomine vcro vobiniarie hunc modum expellenle per aijusionein naturalibus polenliis, ut non longe a Deo fieiel pciegrinans homo, alium introducere priori mirabilioremel diviniorem, quan- lum eo, quod est secunduin naturam, quod super naiurain csl superius. Ti hoc esl secretissiinae Dci

hoc reddila esl raiio. Ul auiem lidclior fiat spirilua- libus coiilciideiis veibis, sanclus cl bealus Apuslolus }‘aulus uccultam in Deo ante secula laudans sapicn- tiam, et omnein tenebrosam htimanam vitam illu- Qiinans, el ignoraiitiae caliginem animabus abigens, de Iioc salisfacit Epbcsiis, dicens haec : Ut Deus Domini nostri Jesu Chrisli , Pater gloriae, det vobis spirilum sapientiae et revelalionis, in cognilione ejus : illumitialos oculos cordis vestri , ut siiatis vos, quae sil tpes vocationis ejus, el quae diviliae gloriae haere- dilatis ejus in sanctis , et quae sit supereminens magnitudo virlulis ejus in nos, credenles secundum operalionem potenlis virlutis ejus, quam operatus

fERSIO AMBIGUORUM S. MAXIM!.

HH

ad homines peregrinationis, qiianinm nmnes creiH- A species ante corpus est anima, aiit corpiis; speciem

mus, myslerium; si enim, inqiiil ilivinus Apostolus, primum lestametilum manerel incontamimlum, non quaererelur secundi locus. Ktenhn onmibus prae- clanim est, qnomodo in Chrislo factum in fine se- cuii mysteriuni, sine duliio in priiicipio secuii iii primo parente praevaric^tioiiis esl approl)atio et consummatio. Utililer ergo dicluni est a Magislro parlis vox secundnm redditos niodos ; el omiiis ingenuus et ahimain et membrorum modiiin acce- perit sic diclain vocem, nullam sibi cogilationum nequiliam afferens, sciens idipsum esse membniin et partcin in talibus. Si enim portio corporis subsi- stit inembruin, porlio autem idipsum est et pars, id ipsum ilaque merabrum et pars est. Si autem id

vero aliam horum ulriimqne secunduin animae ad corpus composilionem, aut corporis ad aniinam per- ficit, aul patienlia oinnino boc facitint aul natiirali- ter existentia. Et si qnidcm patientia, patiuntur id, quod non erant, existere, et corrnmpuntur; si ‘Vero naturaliter exislenii.-), semper hoc co, quod natarale esl, profecto operabunlur , et nunquam quiescet anima coincorporari, ncque coinanimari corpus. Sed non est, ut nrbitior, pussiuiiis aul parlium naturalis potcnliae , seciindiim altcriiis coitiim ad alteram, lotius secundum specieni plcnltudo, scd in ipsis si- inul sccundum speciem idtam geiierationis est. Nonne igiliir possibile , sine corrnptione ex specie in spe- ciem traiismiitere qualemciinque specie;n? Si autein.

ipsuiii mcmbrum est et pars , membrorum vero cu- » quia post mortem et solulionem corporis est anima et

niulaiio et composilio corpus facit organicuin, cor-

pns aulein organicum animae unitum intelleclnali

hominem perfeclum ostendit : igitiir partem hominis

qui dicil esse aniinam seu corpus seu membrum

ejus, a veritate non aberrabil. Si aulem intellectua-

lis animae, utpote honiinis, subsistit corpus organum,

per tolum vero corpus tota implens anima vivere ei

cl moveri dat, ut simpla per naluram et incorpora-

lis, non condisperlita aut conclusa in eo, sed toti et

unicuiqiie membrornm ejus, sic consuevit eam susci-

peic juxta naluialiier subjeclain sibi acceptivam

opcrationis animae virtutem, tola praesens differen-

tcr e:>m accipienlia membra proportionaliter ad ob.

scrvnlionem unum fieri corpiis adjungil ; introduclum

subsislit, dicinit, etiam antecorpiis esseeam posseet Siibsislere, inconsiderate, ut mihi vidctnr, ratio eofura procedit. Non enim eadem esl generationis et esscn- tiac ralio. Ea enim, qiiando, etubi esse, et.td quid esl : ea vero esse, ei quid, et qiiomodo esse est, de- clarat. Si autem hoe, esl quidem semper, postquarii fit, per essentiam anima, eninavero non absoluta, per generationem, sed cum cohjunctione temporis et loci, et ad aliquid. Non enim simpliciter dicilur anima post mortem corporis ipsa anima, sed honii- nis anima, et cujusdam hominis anima ; habet eiiini et post corpus sic speciem suara totam secunduni habitum veluti partis praedicatam hinnanam. Simi- liter auiem et corpus, mnrtuum ^uidem per haffa-

cst in inagnum el ineffabile Christianorum beatae C ram, non vero absolutum per generalionem. Non

spci myslerinm, et parvis et secundum iios, magnas cl snpia nos non alienas accipiens similitudines, qiii qiiielam et bene facilem de talibus adhuc inlelli- gciiliain creavit. Ac de hoc, quod aniinae anle cor- pora snbsistant, irralionabilem opinionem reliquens, r.o!:isciim credal Domino dicenli de his, qui in re- snrrcctionera surgent , non posse mori propter ipsiiis videlicel purgatissimam jure novissimi dati iiiimifcslalionem el parlicipalionem. Et iicrum : OmrAs, qui vivil et credit in me, non morielur in neleniHiu. Qiiod quidem, si anle fieret aliquando, impossibile esset, ut ante dalum est, per conversio- nem qnandam qualemcunqne recipere morlem. Et evtra nalurales non egredialur rationes, per vanita- loiii non exislenlem de anima opinionem divinitiis lulniirans. Si eiiim Iioininis parles, siciil anle reddi- tuiii est, corpns et aniina constilnunlnr, parles autem neccssario relalionein ad aliqnid accipinnt; lolnm enim babel omnino praedicamenlum. Qnae vero sic dicuntnr ad aliquid, eorum sunt, quae simul ubiqne et semper secundnm generationem snnl, quemadmo- dum partes speciem lotam coilu perficiunt, sola in- telligenlia ad hoc dignoscendum , quid sil secun- dum essenliam uniimquodqne, a se invicem separala ; animain igitur et corpus inerito partes hominis inter se invicem ante subsislere temporaliier aul post subsislere, impossibile est, alioqui ralio illa, quae sic dicitur ad aliquid solvelur. Et itenim, si per se

D

enim simpliciier dicilur corpus posl separationein ab anima rorpus, sed hominis corpus, el cujusdam hominis corpus , elsi corrumpatur, ei ip ea, c\ quibus est, resolvi elementa consuescat ; habelenim el sic quasi speciera lolam suam sccundum habi- lum, veluti parlis praedicatam huraanaih. !n ambo- bus ilaqne babitiis, anima dico et corpore, Teluii lotius formae hnmanae partes, inseparabililer in- telleclus, demonstrat et simul eornm genesin, ei secun.lum essenli.im ad se invicem differentiam ostendit, nullo modo secundum essenliam rn eis in- sitas offendens rationes. Igitur omnino impossibile corpus aut anim.im invenire aittdicere sine habitu, simiil enim cum altero introducitor alicitjiis esse aiterum. Il.nqne si allerum subsistat ante alte- rum, qnomodo nt alicitjus auscultandiim ? Hahitus cnim immnt.ibilis est. Hactenus de his. Et siquidem a verilale sermo non recessit , Deo gratias per vestras oraliones ad bene intelligendiim ducenti ; si vero alicnbi a verilate ‘’eficit, vos reformate ra- tionisdiligentiam, ex Deo talium inspirati scientiam.

CAPITULUM m.

EX EODEM SERMOME.

In hoc : Dum etiam a seipsa materies fert inordinalum veluli influxum.

Arbilrorquoqne,praesentemsermonisinteniionem prioris intellectum habere capiluli. Quia euim prae-

lermisil pinnina conlra malcriae amalores et corpo- A ne jn sanitalc corporis confidanl, et dislillando ni(H

ris, liaec addiilil, ul liinc possenl pie intcnlioiicm Sancli perscruianies conjiccre sic. Qiioniam iiicor- ruptioililaiis et immorlalitaiis pulcliritiwJine a Deo clarificalus factus est homo, niaterialis vero circa se naturae turpiiudinem inteilectuali pnlchritudini praeponens, oblitus est dccorae secundiim animam digniiatis, magis autem Dei , animam deiformilcr formantis, [omne quod fccii] senlenlia dignum.sccun- dum divinum judicium nosiram sapienler adminis- trat sahiiem, coUigiique fructum, non solum ipsam corporis corruplionem et mortcm et ad omnem passionem prompiissimum motum el opportunitatcm, sed et extra et circa eum maieriaiis essentiae in- stabile et anomalum et ad alienandum fcrcns et

biH renim cursu per earum defcclus exalienlur i>, dum praesciis stelerit vita, cl in talem corriipiionem circumvolvantur, circa quain conversio est et ninla- biliias ; dum sit hoc incertum, quid ex corpore et cxlerius rcrum dissimilitudine ac perturbalioi^ eis coiitingai. Hoc enim arbitror dicere eum pcr hoc, dum a seipsa materies ferl iuordinatiun, pro eo quod est, dum sub corruptione et muiabililaie esi hoc to- tum, el corpus humilitalis induamur, ct aeque ex ipso per insilam iniirmitatem mullis modis malis subjicimur, ne ab invicera separemur per eam, quae circa nos est, inaequalitalem, sed magis prudenti cogitatione naturali collegio inacqualitaiem plane faciamus, aliorum defectus nostris ipsis adiniplenles

facile, sivelunc ipsam [i>»(/e/jce< an/mam] Deopropter B superabundanliis. Propter hoc forlassis praeser.s

praevaricationem nostro corpori commiscenie, et

ad alienandum eam, sic corpore ad passionem et

corruptionem et omnino solulionem, sicut morta-

lium in paradiso pellium declarat amicius, insercnle

poteniiam, juxta quod scriptum est, quia et ipsa

crealura subjecta esl corruptioni nolens, sed propler

subjicienlem in spe ; seu ex principio, per praescien-

liam sic eam creante, propter praevisam hominis

praevaricationem, ita ut patiendo et viiiando per se

in consensum ipsius etpropriae digiiitatis vsniret,

et inseparate reciperet ad corpus et seipsam iteruin

aflectum. Conceditenim sapienlissinuis vitae nostrae

provisor, naiHraliler uii saepe rebus propriis moii-

bus ad nostram temperantiam, inlerdum insanc eas

concessa cst convcrsari anomalia, ut ostenderelur

ratioiiis, quae in nobis est, potentia, prachonorans

omnibus virtutem. Oinnium enim hominum eadem

est corporis ei eorum, quae exira suni, conversio

et muiabiliias, quac fertet fertur, ei solummoilo hoc

stabile possidet ac firmum, quod insiabile est ac

volubile.

CAPITLLUM IV.

EJrSDEM EX SERMOME IN ATHA^NASltlM.

In hoc : JSon enim habel quid atiius quam omnino

liabel.

\idetur mihi per hacc absolvisse ab omni com-

parativo el disoretivo et quoquomodo aliler dicto

habilu edocluin islc deifcr Magisler. Nam imraen-

. , - . . … r sam esse lalem oralioms speciem dicunt, qui in

traclantes, cx confusione et pcrturbaiione circa eas ^ , , , …

talibus sapientes suiit, et hanc posse incomparabi-

liler supcr omnia esse dicere, quippe virluiem habe»

supereminenlis negaiionis.

et ex eis, ad id, quod amabile esi seciiuduni nalu- ram, adduccns interim Jiostrum irralionabilem ad ea quae praescniia sunt ainorem. Tribus eiiun exi- stenlibus universalibus modis , per quos diciint crudite nostras sanari passiones, per singulos modos sapienler inordinato materiae, ordinale sccundum super nos el mcliorem rationem, ad cognitam Deo bonam pulchramque perfectionem, gubernata mali- tiae passionum gravedine, medicamenlum ponilur. Aut cniin antecomniissorum peccalorum poenam rcpetenlcs, quorum acque neque vesligium memoria detinemus propter ignoranliam ; ffortassis vero re- cordanles, opportunam delictis reslituere correclio- nein non suslinuiinus, seu nolenies, seu non valen-

CAPITULUM V.

EJUSDEM EX EPITAPHIO IN SANCTUM ATHANASIUM.

In lioc : Cui iyiiur licilum fnit, per rationem el cun- lemplalionem periranseunli materiam cl curnnle lioc, sive nimbum oportet dicere, sive veiumen, cum Deo fieri, et purissimo lumine teneri , quanlum possibile esl liuninnce nnlurae, benlns isle nsccti- sioue liinc, el iilinc deificaiiuue , de qua syucere philoso]>liari donnlur, el super maleriatem duati- talem fieri per iulclleclam in trinitate unii-ttem.

Ego quidcm non possuni deficiens habcrc rcddi-

tam de virlule sanclorum Magislri ralioiicm*, clsi

quidam, ut scripsistis, hoc arbitranlur, per iioc.

lesproplcr ingenitum maliliae habiluni ; sou infir- D ralione et contemplalione solummodo, siiie aclione.

mitatem purgamiir, aut praescntcin el disliibuiam <> maliliain repelliniiis, el iterum ad habituiii futurae vitae praediscimus aspicerc ; aut firina tolcrantia et pia fortitudine iniralnle excmplum aliis honiinibus alius proponit homo, siqnidem cxcelsus, aiil iiileili- gcnlia atqiie virlutegloriosus, et idoncuspcrscipsum imperterrita contra terrores copula manifcstare inleriin occullani veritatein. Admonel itaque eos, qui nihilsiipra pracscntcm vitani intelligere possunl.

posl Deuiii iraiiseunlium ipsain dicciephilosophiain^ e contrario vero compaclam actioni veram circa ca, quae sunt, eorum ei judicationem ei opeiaiioiKin, quam philosophiam solam veic plenissimam ego saltem audax definio, inagis apertcinlroduxisseeain c siiscipio, raiione et contemplatione corrigi eain mani- /estans^. Qnippe ralioni conjunclaomninoaclione, et judicatione, quae in ipsa est, per contemplalionem coiiiprcheiisa. Siquidem rationis est, ordinare cor-

NOTAE.

" Graccc v£ji»fievi5v, i. e. depascentem nos. t Ueclius ita veriissel : nec pru^iter rerum suarum (unim in o/fensum conlra eos, qui istis carent, exu!-

lentur, t Gracco «Jrov, eum. J Graccc «Troyyivifjievov, manifettantem.

»44-

tK9lO AMBIGUOKUM S. MAXIMI.

ISIS

poris moUiu), veliili freno qiiodam rccla raliociiia- A viiiulcs (Jivinamsibimclcoapiavere rormam omniiio :

lioiie a!) eo, qui cst ad iiicoiisoqiieiiliam «, nicalii discip!in:iliicr rclcnliim, coiilcinplalioiiis vcio, qiiae bene inliilccla alqiic discicla suiil, priidenlcr cx- tollere judicaiuio, tanqiiam iiicein rlarissimam, per \eram scicnliam ipsam vciilalem otleiiilcns ^. liis amhobus ma.vime crcatnr omnis sapicns virlits ct cuslodiiur, ab his eliam manifeslalur per corpiis non lola; non cniin capiliir cnrporc. dmn sil clia- racler diviiiac polenliac, sed (|iiaedain eoruiii, qiiae ipsius sunt, iimbiae. El lioc non propiiM- seip>ani, prnpter iiiidos vero ipsius gratia, ul iii iniilatioiiom veiiiant deiforniis I»oum diligenlium viiorum cou- versalionis ; ut pcr parlicipationeiii boiii cl ipsi maiitiac liirpitiidincm dcponcnlis, digiioriim Deo

non esse nccessarinm jiidicans pcr corpus nominari aciioiiem, cognoscens non cam virtuiis cssefactri- ccm, scd nianifcstalricciii, cl soliimmodo divinarum intciligcntianim cl dispiitationum ministrum

Ut auti-m el per alium niodiim manifesliim fial qiiod diclum cst : diciint, qiii noslrarum rerum di- ligoiilcr ralioiics pcrciinuiil, rationalis quideni essc coiileniplalivum cl activum. Et conlciiiplalivum qiiidcm sccundum inlellcctuin ; quippe liabel ea quac suni : aclivum vero scciindiini consilium, quod dcfliiil aclioiiibiis icctam ralionem. Et vocant qui- dcm coiitemplativiim, iiitcllcclum ; acliviim vero ralioiicni ; et illud quidom sapienliam , illud vcrj pru.leiitiam. Si autem lioc verum, cx causa ilaqua

partes fianl, aut deprccaiiles adjuloriuin qiioddam (; actioiiom, seciindum qiiod coiiscqucns esl, at noii ex a potcntibiis consoqni, ut occiilliim in profiiiido niatcria iiomiiiavii Magislcr raliouein, iiullam ba-

aiiimae eximioriiin aiTocIum pcr corpiis aolioiic niaiiircsta accipientes, oinnia in omnibus faclain , et per oinnia omnibiis praeseiileiii Dei provideiiliuiii, ct ipsos laiidcnt ; ul si nomo ossel, qiii bcne agoie dcprecareiur, scu qui ad virtiilcm oxcmplo forniari debeat, ipsuiii soluui sulTiccre sibi onmii.o, (|iiac se- cundum animani suiil, virlulum donis fruenlcm. El siiie earuin per corpiis ad manifeslum approba- lioiie noii esl iiicongiuum diccie. Qni igilur pie pcr contcmplalioncm intolligil , qiioniodo liabenl ea quae sunt, el per raiionaliilc coiisilium considc- rate ac recte de ipsis raiioncm delinil, et cuslodit sibiinet judicium, niagis vcro seipsiim jiidicio ir-

bonlem opposiliim habiludinem a|ipcllaiis ; rMio ■ iiabililer eniiu et scientcr, at non por iiiiinicitiani et coiiientionem, iiislal vci is conlcinplalivus, ct prae- ter ipsa aliiid quid vidcre propter eorum dclcctalio- nem iion rocipit.

Si vero opus esl et alitci’ hoc apertius facere, ilc- rum, qui secundum virtuleni perfectionis raiioiics exeiccnt, diciiiit, qiiosdam noiuiuin ad malciiam sc- ciindum liabitum communionc purgalos circa actio- nes efilci , diim sit mixta adhiic cis circa ca, quao sunl, juJicatio, el sunt convcrsibiles, nondum circs convcrsibilia habilumdeponenlos; (jiiosdam vcro per virtulis summitalem Deo scciuulum habiliim ap-

ropiehensibilcin, oiiiiiein simul coniprehendcns lia- C pioxiniantes, elipsius sccundum inlolligcnliam boati-

bei virtiitein, ad nihil aliud posl cogiiilam verila- tem, adhuc inolus, et omnia praelcriit feslinaiiter, oullius omniiiu ralionem facieiis eornm, qnaecunqne carnis el mundi simt cl diciinlur, informalam nabens jam ratione coinprolicnsam siiie piigna actionem; quippe omiies sibimol iiilelloclualis no- slri polonlissinias iinpassibiles iufc rens raliones , per quas oiniiis virliis cl scienlia esl ct consisiit, jure duin siiit ralioii:ibilis animac poieiiliae , iit sint qiiidem omniiio curpore non indigonlcs, ul vcre manifesiae sint projiler causas praediclas , se- cunduin teiiipiis co uli iioii vilnpeianliir. Dicnnt eiiini inlolloclualis esse spooialiler notioncs inlol- ligibiliiim, virliiles, scienlias, arliiiin ratioiies, pro- posilum, consilium, geneialiler vero judicia, com- piirationes, fugas, appetitus ; et quaedam quidom csse sulius sccnndiim animiim contemplalionis , quaedam vero seciindum ralionem disciplinalis po- teniiae. Si autem talihus custoditam propriam vi- laiii sancti conservavenint , igitiir coniprolieiisim per ralionein et coulemplationcm bealiis iste \v oiiiiies, (luae stint seoiindiim virtitlcm ct scicnliani, itilroiliixit ralionos a sanclis (oiiiprolicnsas , pcr quas divinain nortiiam p^r coniouiiilalioncm scieii- ter actipienles, priidcnlor srcundiitii ralioneni por

D

ludinefrucnles, ad scipsos solumntodo et Dciim coit- vcrsos , rumpeiido siticoie malcrialis haliitndiiiis vincula, aclionibns qiiidein a inaleria pcrfccle alic- nanlur, conlcmplalione vero el Deo fainiliaros nun!. Proplcrca, inquiunt, manent incoiiversibilcs, iioii habenicsadhnc ad maieriarn h.ibitudinem, pcrquaiu ciim materia naluraliler mohili conlra naiuram com- niovori cx necessiiaie conGiievii, qui malcriac per habiliidinem concrolus csl, ct maxiinae vidcns iiidi- gere potciitiac ad dcpositioncm nialerialis passibili- lalis, ab ea libciari volcntom, ait iMagister : Ctti igi- Ittr Hciliim l>til pcr rulionem cl coitleniplniioncm perlraitseitnii vtiilertnin, el carnnle lioc, sive nimbunt oporlcl (licerc sive veltmtcn, ciiin Deo fieri cel. CAPITULUM VI.

QUOMODO wish MJlUtS ET VELAMEN CARO.

Cur auieiii niinbum esse el velamen carnem dicit Magister, videns quippe, quia omnis hiimanus ani- mus errans, el a naliirali molu relro aspicicriS, circa passionem ct sensum ei sensibilia niotuin facit, non liabens aliorstim moveri, ab eo molu, qui ad Deunt natiiraliier .‘‘crl. defioiens, et divisil cariiem in pas- sionem et scnsum, cariiis cnim animaiao uirumqiie est, per niiiibuiii et volaineii liuoc deolaravii. Mia-

Imis ciiim esi priiicipali « auimae supeiXiljiunibrQas ^OTAE. • Craece xToniocv, ^rnvital&m. liccl 6i(»ct«f.

kLegcnduin uiUiideniis, Graecc SeixwoOirnf , sci- « Sic ad NTBrbwni, pro jmncipnlem parlcm.

PAIKOK. CXXII. 39

]il9

JOANMS SCOTi

ilifj

canialis passio, f( veiamen esl enor secnntlinn sen- A stis, quantum hominibuspossibileesl, imaginem le-

snm, snpcrficieLns sensibilinin ipsum vincens, el ail inlelligibiiia iransilnm muniens “. Pcr hacc oblivio- iiem naluralinin bonorum acciplcns aniina, circa sensibilia loiam snam opcralionem coiivcrlil, furores ct concupisccniias ei deleciaiiones per ca, (juae di- cla sunt, inhoneslas invenit.

CAPiTULUM Vn.

QUOMODO VOLUrTAS riT.

Omiiis ciiiin dcleciatio corum, qnae inlerdicunlnr, cx passione pcr inedium sensum ad aliquid sensibile omnino fieri consncvit. Nequo enim aiiud aliqnid est delectatio, quam species sensns in sensivo per qiiod- dam sensibile forinati, vel modus ^ sensivac opera-

rentes, et lanlum attrahenies divina noiitia, si fas est lioc dicere, quanlum ipsi atlracli Deoinserti sunl. Dicunl enim, iiiter sc invicem esse paradiginala Deum et hominem, et tantum hoinini Deum per misericor- diain humanari, quanlum hoino seipsum Deo per caritalem confoitatus consecravil, el tantum a Dco hoinincm secundum aiiimum rapi ad incognilum, qiiantuni hoino invisibilem natura Deiim per viriutcs fecii inanifcstum.

Ab hac itaqne per rationem et conlemplationem constiliila philosophia , per quam eliam corporia necessario nobilitalur natura, absque errorc , di- vino sauciali sancti dcsiderio, per insilas cls na-

, ., . . ,. turales ad divina inlelligeniias digne ac pulchre ad

tionis per irrationabilem concupiscentiain consUlu- „ ,. . , i ••• ■

„ “^ . . .,.,. j.i b Deum pervenerunt, corpus et mundum miutantcr

pertranseuntes , sibi inviccm haec copulata con-

lus. Conciipisceniia enim sensui apposila in delecla- tionem veriitur, addcns ei speciem ; ei sensus per concupisccntiani motus delectalionem opcralur , qniddam sensibile accipiens. Cognosccnies igitur sancti, quia pcr mcdiam carnein aii mateiiani anima contra naturam rnota, terrenam induitur formam, ipse niagis per mcdiain unimam sccundum naturam ad Deum molam eiiain carncni Deo decenier famu- ari inlcilexerunl =, per inslilutionem virtiilum ac- ccptabiliter ijisam divinis ornantcs intelleclibus.

CAPiTULCM Vm.

OIGMODO El QUANTI MOTIS SUNT AMMAE.

Ties cnim universales molus habere aniinam in uiiwm collocios, a caiiialc docucrunl ^; unum se-

leinplanles, mundum quidem naturae, curpus vcro sensui , et alterum alieri succuinbere per consc- qnenliam alterins ad allerum qualicunque propric- late. Et nihil horum per seipsum ratione circum- scriptionis subsistere liberum , el lurpe ducentes morlalibus et circumscriptis corrumpi et circuin- scribi animae iiumortale et scmper mobile, soli Deo immorlali et oinni inrinilate superiori insolubiliter seipsos alligaverunt, niillo niodo inundi atque car- nis reiluxionibus indili «. Haec esl omnis virlutis c’ scientiae plenitudo. Aeslimo vero, quia el finis. Sed si aliqiiaiido circa eorum , quae sunl , specula- niina nioli sunl sancti : non in hoc illa ipsa princi-

cundum aniinam, alterum sccundum rationem, ler- C paljier contemplari et cognoscere, sicut nos, mate-

tium secunduin sciisum. Ei unum quidein simplum et interprelalionc careiitem,per(|ucm incognileciica Dciiin niola , nullo modo cx uUo corum, (|uac sunl, ipsum pcr cxcellcnliani cognoscil. .\llcrtin> vero se- ciindum cansam defmitivam iiicognili, perqiiemna- inraliler inola, omiies naiurales raiiones per causam solunimodo cogniti, dum sinl in ea formalrices, sibi i])si pcr opcrationem secunduni scienliain imponit. Tertium autem composituin, per quem ea, quae ex- tra sunt, langens, veluli ex qnibusdam signis visibi- lium i’ationes apnd seipsam reformal, magnanimiler per hos secundum verum el immulabilem naturalis motusmodnm, praesenslaborum seculum Iranscende- runt. Sensum qiiidem simpliciler spiriluales solas

rialiter moli sunt, sed ul per oninia et in omnibus el existenlem et apparenlem Deum mnlliformite:’ laudarenl, el mullnin sibimet adinirationis collige- rent virtutem et glorificationis causam. Animam namque a Deo accipientes, inlellectiim el ralionem el sensum habentem , cum intelligibili et hanc sen- sibilem , sicut cl rationem , quae esl per enuncia- tionem cuin ea , quae inseparabililer est, et iiilciU!- ctuni cnm inleilectuali passibilem , quem eliara phantasiam vocanl animalis, per quem el reliijua a.iinalia el se invicem et nos el locos, (\ms pera- gravere , cognoscunt , circa quam phantasiam sen- sum constilui dicunl, qni lalia sapiunt, organum ipsius dum sit , per quod recipii , quae per eam

raliones.scnsibiliiim liabentein,per niediam ralionem * irnaginaia siint , opportunum esse arbitrati sunt

ad animam referentes, rationem vero uniforiniter per unam simplamque alque inseparabilem pruden- liam eorum, quac sunt, habentem, raiionesj animo ailunantcs, ipsum autem animum circa oniiiia, qnac snnt, motu pure absolulum, et ab ipsa secundum sc nalurali operalione quielum Deo offerentes, per eum nnivcrsaliter ad Denm coiiscendenlcs, toti tolo Deo contineri per spiritum digni facti sunt, tolamcaele-

horum operationes consequenter non sibiiiiel , sed donanti Deo, per quem et ex qiio haec sunt, refe- rendo. Tres enim exisientes universales modos, quantum hominibus est possibilc, ex ipsa circa ea , quac sniit, diiigenli consideralione ernditi, in qui- bus Deus omiiia fecit ; in hoc namque csse el bene esse el senipcr esse conditor nos substiluit, et duos quidein exiremos a solo Deo habitos f ul a causa,

NOTAE. a Graece uTtQTnyJi^oxxxc/., i. e. ohiiruens. e Graece -mX o-«&xof «vSo^jiKtf, i. e. el carnis reni-

1» Conj.; Gale mos; Gracce ipoTTOf. lentiis.

« Rectius mediiaii suul. ‘f Graece f/.ovov eiou ixofxiwjf, i. c. n solo Deo

^ Graece fMTiaGivzi;, erudiii. Sentenlia pendet a pendetiies. vcrbo ascenderunt, quod soqnilnr.

\m

YERSLS.

12?i

aliiun vero mediura el noslro pendenlem arbiirio et A forlassis lucri erit, ad seipsos aeque raliocinanies,

molu , et per seipsum exlremis proprie dici prac- slanlem , et eo absenle abusive eis eliain appellalio consliluiluf, illud bene non bal)enlibus conjunctuni, acn alilerque posse adesse eis et cuslodiri , quae ii» exlremis est , verilatcm , qiiam facere consuevit id quod est bene esse per medium extremis admixlum, quam ex ipso ad’Deum semper molu inleliexeruiil, et deinceps nalurali ralione biiic conieinplativum animae extendenles, et moilo quodam non oporlcre conversibiliier uii naiuralibus opcralionibus proplcr superantem necessario corruptionem , eo modo , qui est per abusionem naluralibus polenliis , ipsa non utenle ralione aperle audienles, ac plane per decenlem nalurae ralionem ad ipsius causam ferri

diccbant, non a scipso exisleiili causali ad se- ipsum, aut aliiid quid praclcr Dcum molo, qiiando in ralioiiem ipsius cssc iiiliil sibimct a seipso, aut ab alio quodam praelcr Dcum acquircre poleril. Per lioc aniinuin quidem circa solum Deum et virtiilcs cjtis inlelligi, ct ineffiibili gloriac bealiludinis ejus addici , ralioncm vcro inlcrpretem iiUelligibilium (ieri , et laudatricem, et ad ea uniflcos rccle dispu- tarc modos, sensum vcro per ralionem nobililatuni ipsas in universo diirerenlcs viriulcs et opcrationes imaginantem in liis, quae sunt, quanlum possibile, est animae annunciare rationes docenles " , et per animum el rationem veUiti navim sapicntcr animani gubernantes, lubricam hanc et inslabilem et in aliud

didicerunt, ut, unde simpliciler eis est esse et vere B alitcr fcrentem et sensum agitanicm vitae viar.i esse, quandoque adjeclum accipiant. Quid enim . siccis pertransierunt vesiigiis.

NOTAE. » Mallem docenl. Graece 5i5«?KVT£f.

JOANNIS SCOTI

VERSUS.

SECTIO I

YERSUSJOANNIS SAPIENTISSIMI ADCAROLUM CALVUM FILIUM LUDOUUICI PII CUJUS

AVUS FUIT CAROLUS MAGNUS<^.

E cod, pervetusto Yaiic. Sec. X vel XI ed. Angelo Mai. Classlc. Auct. Tom. V, p. 426 sqq. Janj pfoaeunt ad (idcm codicis Chrislinae 1537, fol. 57-6b, ejusdem, opiuor, quo Mai ulebatur, recoguiii.

I.

De Christo crucifixo. Hellenas Troasque suos caniarai Ilomcrus,

Romuleam prolera fliixeral ipse Maro. Al nos caeligeuum regis pla facla canamus,

Conlinuo cursu quem canit orbis ovans. Illis lliacas flammas subitasque ruinas,

Trojorumque p«x«? ’ dicere ludus erat. Ast nobis Christum devicto principe mundi

Sanguine perfusum psallere dulce sonal. Illi’ composilo falso sub imagiiie veri

Fallere condocti versibus Arcadias. Nobis virlutem Palris veramque sophiam

Hymnizare licet laudibus exiiniis. Musarum’ cantus, ludos salyrasque loquaces

Ipsis usus erai plaudere per populos. Dicla prophelarum nobis modulainine pulchro

D

Nunc igitur Chrisii videamus sumina tropaea,

Ac nostrae mcntis sidera perspicua. Ecce crucis lignum quadratum conlinet orbeni, 20 In quo pendebat sponle sua Dominus, El Vcrbum Patris dignalum sumere carnem

In qua pro nobis hostia grata fuit. Aspice confossas palmas humerosque pedesque,

Spinarum serlo* lempora cincla fero. 25 In medio laleris rescraio fonte saluiis

Vilales haustus sanguis el unda fluunt. Unda lavat lotum veteri peccamine mundum,

Sanguis morlales nos facit esso deos. Binos adde reos peiidentes arbore bina ; 50 Par fuerat merilum, gratia dispar eril. Unus cum Christo paradisi limina vidil,

Alter sulphureae mersus in ima Siygis*. Eclipsis solis lunae redeunlis eoo

Insolito cursu sideris umbra fui

Consona procedunt cordibus, oie, lide.

VARIAE LECTIONES.

Glossa pugnas. * Corr, Mai. , cod. videtur habere faUi. * Cod. Moysarum. lorte. * Cod. (a(jit{s\c) glossa palu inferni.

NOTAE.

• Corr. Mai. , cod.

• Liber versuum plnrimorum cst lilulus codicis. Versus Joannis sapientissirni cel. usque Carolus

Magnus eadem manus ad margirtem codicis aJ- scripsit.

12iS

55 Commoio eenlro iremuianiia saxa dehisciinl ;

Rupta corlina, sancla palent populis.

Interca laeins solus subii infera Christus,

Coinmillons liiinulo mcinbra sepulla novo. ‘07r),iT»)f * forlis reseravit claustra profundi, 40 Ilostem perculiens va^a recepia tulit. Hiimanumque genusnotens in morie.perire,

Eripuit lolnm faucibus ex erebi. Te Cbristum colimus cacli lerraeque potcnlem, Namquc libi soli flectilur omne genu. 4f> Qiii laiHum largirc vides quod rite rogaris; El quod non recte, rilc ncgare soles. Da nostro regi Carolo sua r6gna tenere,

Quae tu donasii patribus almigenis. Fonte hid manant ditantia regna per orbem : kO Quod tu non dederis, quid babet ulia caro? Invidiam miseram fralrum saevumque furorcm,

Digneris pacto mollificare tuo. Ai ne disturbent liiclantia fraude maligna, Aufcr dc vita seinina nequitiae. 55 Ilosiites animos paganaque rostra repeBens, Da pacem populo, qui tua jura colit. Ntinc reditum Caroli celebremus carmiiic gralo :

Posl multos gcinilus gaudia nostra nitent. Qui laeii fuerant quaerenles extera regna, 6U Alns arripiuiit, quas dedit ipsa fuga.

Atque pavor validus titubantia pectora lurbans

Compellii Carolo territa dorsa durc. Eheu*, quam liirpis*confundil corda cupido, Expulso Clirislo scdibus cx propriis! <J5 0 utinam, Hliiduuuice’, luis pax essct in oris, Quas tibi distribuit, qui rcgit omne simui ! Quid superare velis fratres? quid pellere regno?

Numquid non simili stemmalc progeniti? Cursic* conaris divinas solvcre leges ? 70 Ingratusque tuis, cur aliena petis?

Quid tibi bapiismus, quid sancta solempnia missaft

Occuliis scmpcr nutibus insinuanl? Numquid’ praccepta siinul fralerna tenere, Viribus ac lolis vivere corde pio? ‘i& Ausculla pavidus, quid clamat summa sophia, Quae nullum fallit, dogmala vera doccns. Si tibi molestum nolis aliunde venire, Nuilum praesumas laedere parte lua. Cbiisle, tuis famulis caelestis praemia vitae 80 Praesla, vcrsificos lute luere tuos. Poscenii Domino servus.sua debita solvit, Mercedem servi sed videal Domiiius, U. De cruce. Aspice pracclarum radiis solaribus orbenri,

J0ANNI5 SCOTI A

\m

R

D

Quoscrux salviflua spargil ab arce sua. Terram Nepluniimque ^ leiiet flalumque polos- Et si quid supra creditur esse procul. [quc, b Dum revocat miseros hunianac gentis ab imo, Cuspide tarlareain percuiit ipsa Slygin’, 0 criix alma nitcs ullra Scraphim « Cherubimque; Qiiod» cst, qiiod iiou est, le colii omiie super. Te Doinini rerum, Vii lules atque Poleslas, 10 Onio colit, mcdium jure lenendo locum. Angelus , ArcliangX!lus”>, Princeps tolusqiie su-

[premus Caelesiis numerus le co.it alla pctens. Te TTvuP” nostra dehinc juslo modulamine laudat, Per le cbristifcram namque redempta fuit. 15 Tene manu Moyses magnus gestaverat oliin, Dum dux divini fiictus erai popiili? Te Pharao” stupidal vcsliiam” pelle draconis,

Dum soibos alios, quos dedil arte magus. 0 mons virltilis, descendens carnis ad ima, 20 Figeris in ligno, Sepla •* subis erebi.

Morte tua simpla nostram consumere duplam Ausus eras, toium dum renovas hominem. 0 cnix, erylhreas •’ In scindis niarmoris undas, Vicirix praecedis, dasque viam populo. 9-0 Te scqiiiiur virtus omnis, te vita salusque; te fugiunt fluctus, crimina dico mea. Tu das arenosis" currenlia flumina saxis;

Ebibal hunc fonlem, vivere qiiisqiiis amat. In sapidos fluctus populo conVertis amaros, 30 Lex depulsa gravis, gratia sola maiiet.

Est quoque non dispar sensus praefaiibus aciis,

Siquis (j)(j.Solixii " discit amarc notas. Mysticus est MoysesChristus, rex atquc sacerdos, Qui nos Aegypio liberat edomita. 5o Ipse subit morlem primus, moriemque resoivens Prosilit in vilam : virga recepla regit. Quid, Pharao, sequeris populum? Fuge mersus in Carceris aetcrni te tegat •" atra palus. [ima : Nos virtutis itcr medium dum carpimus, alie 40 Inslant phantasiae nequitiaeque iholi ‘*. Qiias vincens animus laeta potitur arena *•,

Et peccata procul mersa subacta videt. Tunc «XK>(ic7fA« " cauii gaudens multiimque

[lriu:nphans, Laudibus amplificat tunc paradoxa “. Dei. 45 Litora virlulum lustrans tuiic intrat erenium, Mundi coiitempti qua silct omnis amor. Spiritus immundus nuilam reperirc qiiielem

Qiia numquam potuit, sed redil undc venit Chalceus” ex alio pendens ibi sibilat anguia 50 Exiinclum virus ; liber eril populus.

VARIAE LECTIONES.

/ Cod. oplisleSj glossa armalus. » Cod. Heheu. ^ Sic. cod., Mai. Khidowice. * Corr. Mai., cod. «i. " Sic cod., Mai. male corr. Numquid non praecepla. * Clossa OceaHum, ‘^ Glossa paludem inferni. Slyx (rislilia inferni. • Corr. Mai., cod. Seraphimque. * quod om. cod., add. Mai. ‘* Coil. Aggelus, nrchagelus. ’ Glossa ecclesia. •* Cod. farao. " Corr. Mai , coi.vestila. ‘* Glossa clauslra. " Glossa laocas. Eri- tryum mare est rubrum mare. " Sic cod., Mai. harenosis. " Glossn significativas. ‘* Sic cod., M: i. tegit, ‘" Gioi»a l«$tuainei. ** Sic cod. " Glossa ymnus victoriae. " Glossa miracuta. " Glossa aentius.

Mag(laien«

YLRSIS. »?«6

quaei-ist Pominum quid niaesia A Possessurus eain, ni sua facta roienti

[sepuliuni? Elieu sed niiseniin dccepil leniina conjunx,

li^unere deYiclo respice laeta Deum. Qiiam prius incaulam perdidil aslus opbis “.

Desine cacparios * meditari cernere vuitus; 25 Muyses dux popiili cclebravit pascha secundura,

Bis quina plaga perciiliens Isidam “.

\ivus adesl Dominus : quem gemis, ipsa vide 55 Tersa pios vultus cursim solabere fratres : Evangelisles prima beata vale. Cliriste Dei Verbum, virtus, sapienlia Palris, Sanguinis unda tui, qua madel ara crucis, Nos purgat, redimit, solvii, vjianique reducit, 60 Eleclisque luis pracsiiiit esse deos.

D;i nostro Carolo i>acein, qui sceptra * dedisti,

Aique suus pereal lioslis ubique ferox. Uique tibi placeat cunciis, qiiis vixerit, annis, Scmina’i;irtutuin sparge tuo Pjinulu. 65 Qiiarum perspicue vis siii-g:il, crescal in actus, Ut merilo lecuin soiupcr iibiqiie regat. *Of9o5QSof * Kv«? JudcSilf Eyx^UTOf [apyo{] XufOuv ^i^/stn^TO^ojso; xuotQc 6 KaooXo; ^. Iios versus ceciiii scx deiios bisqiic qualernos 70 Juaiines vestcr servulus indiguus

mlnu dum iactus. regi moa debiia sulvo : Soiverc curarim, si sibi graia forent.

III.

De paschale.

Auribus hebraicis ’ notum si dixero pascha,

Ubibiis Ausoniae iransitus est habilis. Primuin naturac si vis cognoscere pascha, Qiiacrito, quis prinuis fulsit in orbe dies; 5 Quo machinae mundi cumulatim dicitur esse In spccies proprias transiius ex nihilo. Coulitor et caiisas, qiias secum semper habebat

Prodidit in farmas lumine conspicuas. Sphaerica tunc tcllus arialur iiinine certo, 10 Viestiturque suis frondibus et >«x«-.‘ot» . Cinxit litoreus Neptuni ^ Nerea limbus S

Quem superare ncquit cacrnla * crine tumens Aerium spacium tangcbant cornua luiiae, Quod validis pcnnis oscena “* colla secant. 15 .\etherios cyclos ambibat stelliger orbis, Munduin circuiens motibus assiduis. Processu vario ferebatur consona turraa

Erraiitum, dulces edidit ipsa tonos. Scx numero septem spaciis modulantibus octo 20 Caelestis sphaerae condidit harmonia. Posthac extremus rex mundi dicitur aulam

TransivitDominus signatos sanguine postes,

Durn primogenitos planxerat ipsa suos. Israhcliles festinus vescitur agnuin ; 30 Ossibus illaesis mystica coena •* fuit. It populus gaudens, Aegyplus pcrfKla liigot,

Insanit rabic, quem tiniel, insequitur. Anxius erythreas ‘* tunc Moyses aspicil unda», Inscia virlutis territa plebs dubilal. 35 Nubibus obscuris Pharaonis lurba retenta, Ne praedam caperet, fcrvida sacva siupct. B Tum dux inlrepidus ncplunia dissccat arva. Praesiitil ignoli marmoris uiida viain “. Ventus ct cxurens ammonia ‘* litora siccat, 40 Et inuro similis cacrula prona lumet. Ingredilur populus lympharum gurgiic lutus,

Laelus ci egrcdicns aciea grata vidct. 0))ruilur peiagi cumulis pharaonius liostis, •“A/j/xaxK " dispersim Thetidis iina tcguiil” 45 llaec quondam fucruiit venluri tv3«/fx«T« ‘*CliristJ, In quo coUucenl quac latuere diu. Qiii solus victor, prostrato priucipo miindi,

Yransacto iriduo prosilit ex eiciio. Ac primus ‘* calcans mortein transivil in all)i, SO Solus nain libcr nuinine lartareo.

Sanguinis ct proprii fundcns libamina pura, C Mundo salvato pascha novum dedical.

Sponte sua Domimis sc mactat ipse saceraos, Quae Patri placens hoslia sol% fuit. 55 Hostia, quae totum purgavit crimine inundum, Mundum, quem poluii pcrdere primus hom«. Ex uno veniens mors est expulsa per uniini.

Morte boiia vitae mors mala victa perii. Pvimitiae Christus rcscravit septa sepulcbri, 60 Nostrae natiirae perdiia reslituens.

llarum nunc " rerum celebrantur symbola sacra,

Dum parcnt oculis, mentibus nota prius, Dum corpus Chrisli, dum sacri sanguinis undaw, Et prctiiim mundi mcns pia corde sapit, 65 Dum meinores coena *’ Domiisi revocamus iii an- Dum plurcs odas coiisonat ipse chorus. [nos, Aelernis epulis **, quas mystica signa figurant

Digneris Carolum pascere, Chrisle, tuum

VARIAE LECTIONES.

’ Co I. Magdaliite. * Glossa ad marginem caepits ortus, caeparius orltdnnus. Sic inlcllige : y.^nos, horlut; unde caeparitis, horlnlanus. ^Curr., cod. scepha. ’ «^;^of om. cod., add. ex coiij.; Mai. oV^itjjj. ’ Cod. acbraicis. * Sic Mai., cod. lachanis c. glossa-/<er(>?s. ’’ Glossa belttus: ’ Glossa ortis. ’ Glossa «nda. " Corr., cod. osana. glossa aves. " Pro oipEw? ; glossa serpens. " Glossa Aegypluin. " Cod. cae.na. •* Glossa rubens. " Corr. Mai., cod. iguoii viam mnrmoris unda. " Sic cod., a voce «/;tf*of. arena ;_Glossa areHo«i. Male Mai /iannoniri. “CoA.armala. ‘^Cod. tc/a/ma/a,glossa,tma^i(ies. ‘Cod. piimMm. .Mai., cod. nec. *’ Co d. caena ; Mai caenam. ** Cod. aepulis

»*

Corr.

NOTAE.

• Versus graeci in codice tales leguniur c. glossis : recie crerlens rex pius gloriosus

‘opMo^ot Kvo? lOffyiSnf iyAvTo: temperans Cbrisium fereus domious ipse Xwppwv X,ot770’j/o^o,- y.ippt-Oi o KKfo/.o;

armatus serpens Aegyplus claritas fulgiu- louilruum ‘07r).iaT>jf oytf IfftoK «Oy»}. Ijliimae tres voces ad carraina III, 24, 26 «( VIII, 18 rcspicerc videnlur.

IMT

JOAMNIS SCOTI

Devolum famuliim, qui le veneralur, honorai 70 Aedihus consiruclis aurea vasa parans, Cortinis palulis el longa per alria lenlis,

Veslilo clero murice purpureo. Presbyleri sancli reboanl allaria circum :

Pcrpeiuis lemplis sic erii ipse luus.

IV.

Laudes Yrtnindrudis Caroli Calvi uxoris. Haec noslram doniinam Yrmindrudis nomine cla-

[ram Exornant mcrilis laudibus apla snis: Forma, genus, specics, morum puiclierrima famji Regis connul)ium, docla loqiicla docens, B Praeclarae sobolis donum, nolaquc • propago, Obsequiumqne bonis omnibus egregium, Ingens ingenium, perfecla Palladis arlc

Auro sublili scrica fila parans. Aclibus eximiis conlucenl pcpla marili, 10 Gemmarum seric dclegil indusias *.

TiK

Miralurfugilansniimquamqnepropiiiqiiat«^«;^v*j *

Qnamvis palladios aequiperal digilos. Inclyia consilio caslum servare cubile,

Cypris ne valeai commaculare loros *. 15 Pauperibus mullis Cbrisli juslissima cura

r.lam sollicilal, rile ministra fore. Prudentum mairum, quas laudanl dogmata sacra,

Virlulis coasors eailel assidua, Orans, ac lcgtans libios, manibusque laborans» 20 Et nullum vitiis tempus inane vacal.

Quid causas regni dicam, quas ipsa perila '

Disponit vigili ’ peclore praecipuo? Si sinerent apices, quos scripserat ipse Sulomon,

Dixissem forsan, quid perbibere volunt. 2) Ilacc nam haec merito censeliir feniina fortis,

Quam Carolus repcrit forlis et alinus av«? *. Quem solum celebrai Francorum gloria regem,

Digiium cbristicolis plebibus atque choris. Cui gcstare licet regnorum pluriina sceplra, 50 Quae magni palres sustiiiuere sui. Cui soli regnnm sapientia praevia poycl,

Qiicm purae menlis nobilitat sludium. Qiiem Scriplura docet divinis plena liguris,

Ne reclo Cbristi tramilc dei)ililct. 3o Cui ’ sanclas aedes dedicans ornaiibus aniplis,

Caelestis palriae syinbola sacia videt. llos ambo, regem dico dorninamqiie, polentes

Cbrislc, lucre tiii nuniinis aiixilio. Sis fidiis cuslos, sis murus lulus in acvum,

Ut tibi perpeluo placila vota feranl. Devotis animis seinper tc laudel uterque,

Vocibus harinonicis, aclihus alquc lionis. IUorum liimidos inimicos sierne rebellcs,

Aufhos conversos subdcre colla moiic.

A 45 Da pacem populo, qui tibi servit ubiquc, Omnibus christigcnis floreat alma quios. Paganos « piralas o vastanlcs regna peroibcm,

Consumptos gladio gurgiie merge maris, Tn syrles varias sparganlur flalibus auslri, 50 Illic ul percanl aeslibus oceani. Nos vcro laetos puro te corde colentes, Ducas acthcrios sidera supra choros

V.

De Cliristi resvrrectione. Myslica sanctorumpanduntur dogmala Palrura,

Pneumaie sanclifico quae cecinere Deo, Aelerno Palris Verbo, quo cuncta creanlur

Occullis sinibus, ordine quaeque suis, Fabrica quo mundi formis simul omnibus una

Surrexit, fueral ut ralione sua. Qiiae sine praecessit in Chrislo lempore facta,

Dum semper natus cuncta crcata videt. Qiiam super efl^ertur sanclus ratione regenlis 10 Spiritus, ul sacras vivificaret aquas.

Angelicum numerum siiperorum caslra lenentem

Constiluit mundo, celera quaeqiie vidcs Quorum primaten « hominem paradisus habcbal, Assimilem factum menle videre Deiim. 15 Manc homo praeclaram speciem complcclere no- Corruil, ct prolcm traxit ad ima siiam. [lens Sed ne tanta Dei penilus transirel imago,

Hanc speciem hominis coepit habcre Dcus. Ilinc nalus mundo, passus sub lege malorum, 20 Morte sua morlem perdidit ipse meam.

Qiio sunt, quo vivunt, quostant, quo cuncta mo- Ille Deus morilur, vivat ul ipsc homo. [ventur, Oidine mulliplici signalus Palribus olim Maclalur legi, valilHis ct canilur. 25 Hic fiierat aries speculo provisus ad aram, Diim typicus Isaach ducilur ad juguliim. Feslinans populus Aegyplo hunc siimpscr.nt

[agnum, feanguine conspergens limina nota domtis. Ilicfons, virga, petr.i, caelestis fulgorobumbrans, 5) Serpcns, ct maiina, nubs, via, panis, aqiia : Talia sacpe Dei jussu sub lcmpore facla Aclcrniim Dominum significare suum.

Hacqiic iinplcta die sacro veneranlur ‘” honorc,

Ista dics tanta myslica facla lenet.

55 Hanc miindus prodit congaudens luce decora :

Florigcros motus millil in aclhra suos,

Gcrmiiia prodiicens, florcnles grainine friiclus;

Nam Chrislus fruclus dulcis ubiqiie suis.

SurrexilChristiis, noslrahincpiacorda resultani,

40 Allcluia Deo orbis " ubiqiie canit.

Inclyte qiii regiim, le rcx conscrvct in aevum,

Piospcra " concedal, hiiic siipcr astra veliat.

VaRIAE LECTIONKS.

MC cod., Mai. cnrr. sat nota. * Glossa indumevta. « Coil. arachnos glossa aranea. * Cod. tlioros. » Cod. vigilo. ^ Glossa rcx. ’ Sic cod., M.tI. Qni. « Co ‘. p«(/a»fls, « Cod. vrimalii. ‘* Sic cod, Mai, vcneramur. " Sic cod., Mai; m«/id«5. " Sic co(l.,.Mai. Prosper.

NOTAE. « Norihmannos classe advccto?

B

1229 VERSDS

Qui sub hoiiore sui humili cum corde canoros A Alienios sialuis, psallis ei ipse, choros. 43 Credintus, ista tibi servaiilur cuhnine caeli. Heres davidicus efficiere pius. npotriijyc^i pelimus volis et corde precaniur,

Qui dedit hoc velle, del libi posse Deus. B«7i).££t Kapo)M jjfAwv <r\i Xptazt jSoriQsj, 50 ‘il( x).i8/iovff6at XOjOSvc SwvfeTOf ovp«viovf •.

Vf. Clirisli descensus ad inferos el resurrectio. Emicat es erebo lux niundi magna irinmphans,

Primiiias vitae quae ’ moribunda stupet Prosiliuiit Furiae, concurrnnt undique Parcae, Miraniur iristem congemuisse Slygem. 5 IHe dein princeps barathri petit arma sueta * : Quis genus humanum subdidit ipse sibi? Sed mox ut vidit ruiiantia liniina fracla, TerrilHs, altonilus fugit ad iiiia domus. Non tamen evasil tencbrosa per antra lyrannus, 10 Fortior intravit qui sua vasa tulit.

Atlraclus, captus, vinctus, slrictisque catenis

Detontus, domitus, piilsus ab arce, prius Qua mundi princeps elatus sederal olim, Beslia saeva vorax indomitaque diu ‘. 15 Se 1 victor mundi praeslantior omnibus unus Totum collisit comminuilque capnt. Aeslus aeterni comburunt lurpe cadaver,

Pyrphlegelhontis * fervida » flamma furit. Laetaiitur miseri, quos laesit dira polestas, 20 Caplivi redeunt, vincula laxa vacant.

Jam regnat Verbum Patris. jam cuncta gubernat

Virtus, vita, salus; mors fera vicla silet. Surrexil viviis rumpens retinacuia leti % NiiUa valet summum vis relinere Deum. £o Ipse libens animam posuit, propriamque resum-

[psit; Ponere quam potuil, non reraanere sinit. Quam dat pro mundi vita, revocavit eandem ; Quae datnr, aceipitur; tradita salva manet. Tale datur pretium mundi, mirabile fatu ! Za Toliim servalur, redditur atque datur. Qiiis fari valeat quid fecerit ipse Rederapior?

Emp.lo polilur, possidet et prelium. O his perpetuo fnlgens mundumque revelans, Viclrix unibranini, quas pia corda timent, 33 Custos sis Caroii, tulus et undiqiie murus.

12jO

Sat sat perpaucos ingralos ponere vorsus,

Moleslos regi. Qiiid valct aslrucro, Quod plane pcrhibet jam nuper dcdita ^ musa?

Expers mcrcedis trislis inanis erat. iTOtp^oi ’luKvvou Tw ^uaikel Kc(pd).M ^. Vil. Adhuc de Chrisli resurrecitone. Liix supcrans animas homiiium superumque deo-

Agmina lerrenis constabilita tonis, [rum

In siiiibiis genitoris eral, longeque remota

Sensibili niundo cmpyrioque polo, 5 Luslravit miseros lenebrarum scdibus iinis

Vinctos, captivos, Tarlarcostjue reos “. Incarnalus erat Chrisliis de virgine nascens,

Confixus ligno, conditus atqueT«fw*. Corpore sed moriens, vivens animoque Deoqiic,

Asl Deus et raorimr, vivat et ipsa caro. Mens erebum, corpus peiram, tenet orania nu-

In tribusest unus, corpore, menie, Deo. [men, Poslquam per liiduum tolum deslruxerat aS»jv •*,

Totus surrexit, nil remanente minus. 15 Ascendit totus, totum regit, aspice, mundum,

Pro quo passus erat condilor atque Deus, Humanumque genus tolum revocavit ab antru,

Aeternaeque ‘• mortis, quo cadit omnis homo. Muneris ingralus vitae sprelorque salulis, 20 Qiiam largitus erat maximus archipaler “. 0 rex, praeclaro qui lustras lumine munduin,

Largito Carolo prospera cuncla tuo. Indulge famulo fragilis contamina vitae,

Ut valeat purus cernere regna lua.

25 STOlJ^Ot ToG ‘iWKVVOU TU ZUf tW «UTOU «VKZ-t K«jOo)« •■.

VIII.

De Verbo incarnato. Si vis ow/5«vt«f " sursum volitare per auras, Einpyriosfiiie ‘* polos menlis sulcare meatu, Ommaie " glaucivido *’ hislrabis templa sophiac, Quorum suinma legil condensa nube caligo, 5 Omnes quae superal sensus noerosque " lo-

[gosque.

IflJe yvd^o? ‘• quondam velabal Sina v.o/suyviv

1»

Dum Deus anliquum Qeo-uov *” Moysea doceret, Unibrarum medio linquens vestigia tk/so-wv. ‘, Illic aspicies Seraphim ocnlosa volare, j) 10 El senas irTspyaj ’ terno de cardine pansas, Circa postque Deum polymorphota " plurima

[?«« “,

Prolege sceptra lui qui regitat famuli.

VARIAE LECTIONES.

quae ora. cod.; sed spalium unins verbi adest. * Cod. stiaela. » Sic cod., Mai vorax alquc diu indomita. * Cod. pyrflegetonlis. " Sic cod., Mai. enim fervida. ° Cod. loeti. ’ Cod. aediia. ^ Luslravit miseros — reos oiii. Mai. ^ Cod. tapho. ‘“Cod. achan. " Sic cod., Mai aeternae { — quc 0111.) ** Cod. archialer. " Glossa caelesles. “* Glnssa igneos. " Glossa ocuto. ‘* Glossa noclivido. " G\ossn iniellectus, ^” Co-A. gnofos, glossai caligo. " Glossa i’^r//cejn. ‘• Glossa /e^em. " Glossa peduiH, “za.pulii; plunla pedis. *’ ■(‘od. ;;/«« jns, glossa a/fls. ** Glossa muUiformia, ‘^ Glossa animalia.

NOTAE.

^ Vorsiis in cod. talis est :

i(jj ITTOr/,01 IWKWOU TW p«7l).St K«fO/«.

c In cod. versus lalis est :

Dislichon in cod. tale legilur :

regu nostruin lu fave

BactlEwf K«o).oij ■ny.iaii a\t XotffTj f.ori^si

iit possidere dioros possil raplesifs O; y^iiptisOi ‘/^opov; Stvccto,- oOtc.vtovf

voisus domino suo rogi

Ot CTlXOtTCUlwKVVCUTO A’J0CW vyZO-J TOKVKXTO Ke(to).CJ.

1451 JOANNIS SCOTi l^iol Claro ciincioruin speculaiiii:i liiinne causam, A Sed caro nnnc Veibuni facium, mlrabile tliciu !

Unuin priiicipiuin, qiio reruni volvilur ordo Claic sc ciinclis iiomineinque Deumqnc revolvil,

In geiius, in spccics ilijlliniosque cliionosqne ’ NoO,- ts Xiyoj- ts “capil, quein nullus videiallanle:

[loposque , ^apy.iy.x “ iiain ©utrt; •” divinas lcmperal auy«f. ‘•

IS Qiiae suMt, quae non sunt, sciisn seu nionlc vi- fiU liic vilain ciinclis nasccndo conlulil, alqiie

[denlur, Deslriixil inorleni, quae loliiin sorbscral orbem.

Quae sianl, quae vario volviiniur praediia inolu, 0 qiialis virlus poluil siipcrare superbum,

Pneumala ^ vcnloruni, vis ignea, liicidus aeiber, Qiii genus liiimamim ciudeli lege siibegit,

Clioriis el aslrigerae pcrpuri Inminis uiylri’’ Hesiaurare volens priinns quod perdidit ille

Palladis : liinc gemniis sepiein redimiia corona, 6.‘j Formatus limo, male iisus inunere.vilae,

20 oii3, x«i iTt/gwv, y.ui *wf, x«i *H)itof, “A|t.>jf, Virginc sed factus dum siimpscral nnde periret,

iui9t,>v x«i *aivovo; «z^oou irspi x)ii/:i«T« nciy^vn, Sponle siia propriae bcnc usiis funere carnis’

‘E§«f ToO xoo-fxoo y.iv-zpov Bi-ci; uayjTot «A«f «, Quismoduscst animo,dum talia cernere lcmptat

Caeleslis molus inoilulaminis ivve-y fOoyyoi °, Qnive valent seiisus medilari famino vociim?

Summa chelys * .vociini morlales effugil Itu; ‘’. 00 iwpOijo; " aiigelico coinmovil visccra fatii,

23 Iteruin principiiim primuin cogiioscilc Clirisiuni, ^ Ac comitanle fide suscepil pneiimale " partiitn.

Verbum cuncta creans, natum de peclore Patris, 0 lclix yuG-z-np ‘* divinum siistinet igneiii,

Ars, lex, coiisilium, ^wrj ‘*, sapicnlia, virtiis, Virlulis radiiis solidatur somaie " sacro

Fons, medi.um, fiiiis, genilum de lumiiie lumcn, Uiiam personaiu duplcx subslantia prodit.

Esl, non est, super cst, qui piaeslitit omnibiis 65 Nain Deus aeternus rationem tempore sumciis,

[csse, Corpore compacio sesc pcrfecerai «vSjoa "

50 Qui regit alqiie tenel totum qiiod rondidit ipse, Jesiiin Clirisliim regnanlcm seciila sempcr

Tolus per tolum, qiii nullis pariiinis liaerct, Te lumen mundi colimus : tu Chiisle redcir.ptcr

Cum sit cunctorumsubslans essentia simplex. Fonte lui laleris credentiim vuliiera lergis :

‘ilv Te>of, wv upxr) tcuvtuv, wv ovt« t« stViv, 70 Nilqiie peiire volcns hominis lua provida virlus,

“Qv «y«eo>-,x«ix«).6f,x«/,/of,p6a/55)&iv ■:£ x»puxr^p ^. Ambitur nosiram niillo cum crimine fxiTiv. "

3t Qiii miseros homines revocans de morle percnni, <|>;io-t; noslra debinc plene rciiovatiir in illa,

“Av6|5(sj7rof " factus, sumens de virgine carnein, Anlidoliiniqiie polens ciinctis prodcsse paraturu

Promissus venit, coinplens oracula vaiuni. Polanlmn varias pellil compagine plagas,

At TTpoyovo; ’ David proprio de spermate “* na- 75 Nolentes merito pcrmillensjure perire.

[tum ^ Niillum namque Deiis noleniem vivere cogit,

Videral, et muiidi devicta mortc ),uT/iWT»-;v. ‘* Nulliim velle boni tlepellit limine liicis,

40 Ncc minus in caelis prosunt mysteiia Cliristi Omnes invilans, hos deserit, adjuvat illos,

Quam terris, merllo cum sit Deus omnibiis idem. Oninia coinponens, laudatur in omnibus ipse.

Illic angelicas palefecil Itimine meiiles, 80 Cliriste tuos pavidos digneris viscre servos,

Ac tenebrosa siiae virliiiis prodidit ipsis. Qiii lua festa colunt, venerantes dona salulis.

‘Nulla quidein virtus potiiii dinoscere piire, Parce tuo faniulo, ciii rcgia sceptra dedisli,

45 Qiicm pater occultum gremjo vclabat opaco : Divino radio perfusum perfice, piirga.

SEGTIO II.

VERSUS JOANMS CKO001

Ecod. pervelusloVat. sec. jiiPd. Angelo Uai (’.lassic. Aurl. tom. V, p. 4lt sqq. Jam proQeuntad lidemcodicisbibl. Chr:s tiiiae 1709, ful. 16, 2 sqq., ejusdein, Oi)iiior, quo Mai ulei)alur, rccognili.

I. Qiiosqiic Pater voliiit cuiictos pcrfeccrat actus,

Cliristi triumpliHS de morte ac dinbolo. Fcssa laljorc gravi requievit in arboie pcndcns.

Poslquam nostra ** salus munduin rcnovaveiat Tcr gcminac lucis spatio destriixcrat «Sijv,

[omnem, 5 Dormilans gelidi duro sub ciilniine saxi,

VARIAE LECTIONES.

• Glossa fmporrt. » Gmssa/ocos. ’ Glossa .«v/jjri/us. ^” Crii. aeg!e, g^oisaclnritas. ’ Coi.enneaptongos, plossa noreiius sotius. * Clossa cilliara. ’ Giossa anres. ‘* (’,los-a ri/rt. * Cod. ri/i/ro/jo.t , glossa liomo. • Glossa orHS. ‘” Glossa st;mine. " Giossa rf</cm/>/o)t’»i. ^^G\os,s,:\ animusque raiioquc. " Gltissa frtr«fl/es. •* Glossa natura. " Glossa clariludines. ‘^ Glossa vircjo. " Giossa spiritu. ‘• Glossa venler. " Glossa e.rpore. " Cod. «/irfr«, glossa virum. " Glossa iiaiuram. " Coir., coJ. nostro.

NOT.VE^

a Iii (^oJicc ita lcgiiiUur vcrsus cuni glossis : " Iii oodice sic babentiir cum glossis :

liina fl merrurjDS el lucifer sol mars ctis(i;iis priiicipiutn omniiimquipslqustsuiitqusesiibsistciU

*otC>; z«t iffTi^Swv y.v.i yof H).tcf hpnt Hv tcAoj wv Kpy^n iravTwv &jv ovt« t« itfftv

jovis ci satunii sumnii circuiii itliiRS pruina ens npiitnns cl hitnus pukhriiudo rormariimque excmplar

♦oJTOv t«ivovo; uy.poi Tcpi x).tu«Ta r.uyvn l!v ayuBo: y.v.t y.ui.o; za/),of f/iooywv ’t yv.puv.Tr^p

dtMiide iniindj medium occaniis imincnsurabilis solum ’ ll» iiicodi(C, \<)\ a/.o-’lvj,

i^f,; -.‘jj ^•iVJ.w KivTCiv rsOtc v.fj/i-.o; xi.~.;

VEUSUS.

Iniplcns vativomi prognosiica synibola cell A 55 Clansa diu terris paratlisi limina pandi,

Uml)rae tunc j^aviilue sparsiin PlilegeihonlB ab Exiiiunl«siii>iio, iniranles surgcre lucem [imo Telras al(|ne inices abigciuem carcere larvas ‘. 10 0 niors, moisvilae! si mors, non vila vocantla ; Quod praeslal vilam, non ausim dicere moricro. Niim lenebras recipil clare subslanlia liicis? Fcrvida vis igiiis nescil* sibi serperc frigus? Nemo lamen vitam morlem guslasse negaril : 15 Mors carnis vilae, vilae mors jure vocatur ; Nam compassa fuil carni qiiae sola pepcndit. Allius ingrcditur purac rationis acumcn, Et caniem vilae vilam sic colligit esse. Si vila eslVerbiiin.Verbunniiioqiie sicarofaclum. 20 Profeclo sequiiur, vila concedere cariiem. Si carositVerbum,convei’so iraniiiefacla, Cirnem coiilinuo vilam dare cogere faclam. lapi * igilur Cbrisli subslat verissima vita, Vivensac moriens morlem consiimpseratomnftin. 25 Dcsursum venit, lerrenam sumere vcsif:n(i; Iiidutus vestem stirsum cuin vesie volavil, Iiiqiie Deum vertit vestcm de virgine sumptam, Uuum conficiens aiiimara carnenique Deuniqtic. Mors mortis Dominus snrrexil vivus in alluia 30 Ac nostram secuin naturam vexil eodem. In loia lactus, lolam conformat in uniim. Miiiuliim calcavit frigilem, mundique polenlei», Expulsumque foras siiperavit Marle secundo. Caplivam revocans praedam raploris ab orc 35 Abslulil, ille gemit confossus membra superbus Vulneribus diiris, ac secum lalia tracians : C

Me viclum video, fiigilivum sedibus atris Quae 110 va hix orilur, qiiam nuinquam fcrre va-

Liebo? Nunc mca * regna ruunt passim, iQca nuila tene-

[bris; 40 Senlio me caplum, pavidiim, vmciisque ligatuin. Ebeu ! quis milii coiigreilitur? Quis fortis in armis Aiidax cominitlil mundi cum principe bellum? lllene conlixus ligno seplusqiie sepulchro, Quem rex Herodes sprevil suinmusque sacerdos 45 Uiiplus non timuit veslcm damnare Caipbas Addicius morli, Uomano principe caesiis? Hoc egomeifcci, faleor, totumi|ue peregi. Me stiiliuiii laiiiit virius bunilisqiie polestas : Ilunc si cogiiossem, aTav/sw” non pendcrel um- ^ 50 Corporis bumaiii servilis forina fefcllit. [quain, Iiiterea laelas aiiinias volilarc per aiiras, Tartareosque siniis vacuos laxasque calenas Suspicit, et niitrit Irisli sub pectore vulnus. Quod, inage, mc miserum lorquet , jam coiispi-

[cor, inquil.

El morlale ’ genus, qiiod fluxerat iiide per unum, Uniiis ob mortem riirsus siiper aslra redire. lliic feliccs sedes, qiias spnnle reliqiii, Tcrrigenum proles Inbiiabil jiire piMbenni,

60 Mc, mc lor(|ucbit semj)cr mea prava volunlos, Langiiidus invidia morior, meritoqnc pcruror. Diiuin confiigium snperest, solamen ct ununi : Est aniiqiia domus morlis noclisque profundae, Judaiciim pectiis, viiiorum plena vorago,

C5 Fraiidis el iiividiae semper possessio larga, Luminis exosi radios irala repellens. IlJic sola polens hypocrisis perfida rcgnal, llla piilet himitim, nimiaque putredine corda Carnalis popiili corrumpil nescia veri B 70 lllic coiiriigiam gentilia peciora linquens, OdJbilis Christo dominabor gentis avarac, Omne inenm virus fundam blasphema per or.t, Ligno suspensum Doiniiium regnaie neg;indo. Talia conlrectaiis crudelis bestia fallax

75 Retro lapsa ruit gelidas fugiliva sub^umbras. Imperiuin Patris quaesilum sanguine nali Telluris superat fines ^ orebumque poiumque. Ortliodcxa fides diversa voce pcr orbem Abba P;v,er clamat, laiidans mysteria sumina

80 L’nius ac irinae boniiaiis fertile gcrnicn ,

Ingenitunl &enilumque Deum niuniurqiie * per-

[heniie Fonlis iiiexhausli, quo mananl flumina vilac.

C “•

Jtem sticlios " ejusdem.

Graeculus, Judaeus jam nunc, Agarcnus , et Au- Piiganusque ferussurgens aquilonis ab axe [son”*, Subdita colia dabimt, Chrisius regnabil ubiqne, Ipsi succumbunt omnes rcgique Deoque.

5 Summe Paler nati, largilor muneris " almi, Festa tui semper celebrantem prolcge plebeni, Cui lua disponens sapientia regna per oibem Praefecit Carolum regemque piumque ministnim, Cni liix inicrior donavit mentis acumen,

10 Qtio divina simul iractans humana gubernet, Vcrc subsislens rex alque theologus idem. Pracsul ab Athenis Dionysi , symmache Pauli ‘*, Iiiclyte marlyrio, cui servit Gallia ipla, Prospice caelestis vilae de sedibus altis

15 Voia tui Tezvou " Caroli tua /£t|«va ‘* sancta Ornanlis, gralamqiie tuum magnalibus aedein Iiistar flammarum gcinmis flagranlibus auro. Undiquc turicremis redolent altaria fumis Harmonici cantus 8t(x(rwT(wv " sidera ‘• pulsani,

20 OiTicio vatum sanctissinia coena ‘^ paratur.

VARIAE LECTIONES.

’ Cod., larbas. * Coiij., cod. cescit. ’ Cod. Sarx. * Sic cod., Mai. r?Ji7/i. ’ Cod. stauro. • Corr. Mai., cod. Morialeiuque gciiiis. ’ Sic cod.,Mai. p«r umbras. * Coiij. Mai.; pro7’e//ans jHpera/ /ihis cod. Telluris supcrii iines. » Sic Mai., cod. munusfjue. ‘• Sic cod., f. ffTixot. ‘*“Cod. aiist.” " Sic cod., Mai. /umiMis

■• SicMai., cod., symmache et Paiili. " Cod. tekni, glossa fini. ^ioisa. dilaudantium. ‘ Conj , cod. sirfere. " Cod. c«enrt.

‘• Glossa rc/j^jufls. " Cod. ihiasotumt

Mlh

JOANlNIS SCOTl

SECTIO III.

JOANNIS SCOTI VERSUS DE AMBIGUIS S. MAXIMI.

K cod ins. l)il)liolhccae ArmameoJ»rii P»ri«ipnsis ed. II. Fellic Ravaisson in libro qui inscribitur : Rapporls au mimstre de fin.trucCton publique sur tes bibtioUiiques des diparlemenls de 1’Ouesl, Paris 1841, p. 358 sqq.

I. A

Carolo Calvo dedicat Ambiguorum S. Maximi S

versionem.

Kyrrie, caeligenae cui pollet gratia fonnae,

Aslrea Caesareo cui cingunl slemmata vuUus,

Regum progenies, quos auxil Francia felix,

Orbis terrarum quos alia voce salulal, JO

5 Laudibus ampliflcat, veneratur, dilat, bonorat,

Undjque concurrens pontum secat, eminet arva^

Salvc, Christicolum vcrtex, gralissime reguna,

Rex pie , devoti ne spernas donula servi.

Exiguum munus largo, sed fonte receptum

iO Chrisiiferum Patrum,mysteria plurlma tractaiis. Hoc opus in Graeco construxit Maximus abbas, Egregius pastor, scripluris inclytus auclor, Magni Gregorii perplanans dicta remola, 6 5

Sensibus humanis theoremata niente revolvens.^

13 Nec non in muUis Dionysius additur ipse Ariopagilcs, ornat quem laudibus amplis, Explanat, testemque vocat Patremque beatum, Tangens symbolicas praeclaro lumine byblos, 40

Quem nos edidimus, -Yobis poscentibus, olim.

20 Hac quoque de causa praefalus Maximus abbas Edilus esl nuper, noslro sudanle labore, Eflectuque pio Vestrum pia jussa sequentes, Cursim transluliihus, quae inullo tcmpore ’ quac- 15

[runt, £t doclos sensus, ei purae mentis acumeii.

n.

De eadem versione. Qnisquis rhetorico verborum syrmaie gaiidel, C 20

Quaerat grandiloqnos, Tullia caslra »>elens. Ai raihi sat fuerit, si planos carpcrc sensus

Possem tardiloquus, pragmala sola sequens. Interior virlus sermonum riie tenenda :

Verborum bombi failcre saepe solent. Si quis in ambobus divino muncre pollet,

Hic primum debet jure lencre modum. Sed si perspicuos sensus vix voce loquaris,

Sis quoque conlentus; nam meliora tenes. Si meliora icnes, quaenam libi cura, leiien^

Quae sunl infepus ? Seniper in alia pete. HI. Leclori Ainbtguoriim S. Maximi. Quisquis amat formam piilchrae laudarc sophiae,

Te lcgal assiduc, Maximc Grajiigcna. Ac primo molus rerinn ralionibus aUis,

Mundum sensibilem deserat alque ncgot : Nec iion ei sensiis ipsos, qui saepe relanlant,

Gnostica dum spandit |3«_aaTa*’ mentis ilcr, iVcliciis fragilis vilae, muudoque fiigaci,

Et carnis cura qiii vacal, ista iegal : Mundaiiisque datus siudiis, lardusqiie pigcrquo

Huc non accedai; nullus adcsi adiius. Seiisibus iiiflatus propriis, tumidusque, siiperbiis

Slet prociil, ipse negans hic reperire lociim. Arlibus iinbutus, quas novit mcniis aciiinen,

Fidus procedat, nam sua slat palria. Praciica liic ducci moruin pracclaia magislra,

Guslos virlutuin, pcrvigil idonca. Hic fvatm ’ causas rcrum vesligat opacas,

Invcntasque simul scgregat, uiiificat. Hic Ss^ fert palmam ciinclis perpulchra logya Omnia (?) qiiod, quod non, omnia dencgat omne

[simul *.

SEGTIO IV..

JOANNIS SCOTI VERSUUM FRAGMENTA.

I.

VersusJoannis Sroli^ ad Cnrolum regem. Cod. Cantabr. Collegii Corporis Chrisli n» 223, sec. IX.

D Te laudant caeli, te voll.s inclyiai « orbis.

Proxima sis® Carolo tulrix, munimen el allum, 85 Qui tibi mirilice praoclaram fabricat aedem, Aedes marmoreas. Varie conslructa columnis Alla domus pulchre conterno ^ iiormale facla. Aspicc polygenos flexiis, arcusque vohilos Compages laterum siiniles, capilella, basesque, Tiirres, lurriculos, laquearia dacdale texla, Obliquas lyrridas * caleni lumiiiis hauslus, Intus picturas, lapidum pavimenla, gradusque,

Da nostro regi Carolo, cui sceplra dedisti , Ui semper famulus tibi vivat menle benigna. 80 Piospera labenlis vitae revolumina praesta, Aique simul tecum caeleslis gaudia regni. M:>f;na Dei genitrix, ter fclix, sancla Maria,

VARIAR LECTIONES. « Sic, pro mntta tempora. ‘* Cod. bemala. ’ Cod. pltyiice. * Sic; conj. Ravaisson Omne qiiod est, quod non, deleoii omne simul. * Cod. Scolti. » Cod. incHlat. •,ConJ., cod. sit. ’ Conj., ood. conlero. •Coiij., c.’)d. Iijridos.

Circiimqiiaque a-zois, armana, TKatofopua , Sursnm deorsum populos, allaria circum, 93 Lampadibus plenas pharos, aliasque coronas : Omnia colluceh», gemmis aiiroque coruscant. Pallia corlinae circumdant undique lemplum : Ipse liirono celso fultus rex prospicil omnes, Verlice sublimi gcsians diadema paternum,

VARIAE LECTIONES.

• Conj., cod. pasttt feria. * Cod. manuscriptis. * Conj., cod. encliiridion

VERSUS. 1258

A 100 Plena manusscriplis», encliiridia*aureap«xT/)«.

Heros magnanimus long^evus vival in annos.

II.

Latis Sophiae.

E cnd. ms. bibl. Keg. Paris. ed. Cousin, Fraqmenls pliHoiO- p/iiqwes.l. III, Appehdix p. 32G. tcf. carra. Vlll, col.1150].

Si vis uranias sursum volitare per auras,

Ommate glaucivido lustrabis templa Sophyae.

SECTIO V.

JOANNIS SCOTI GRAECI VERSUS.

l.

]) Jovis cl Saturni

Versus ad Carolum, Hincmarum, a.tos.

E cod. S. Grrmani Pratensis ed. Labbe in praufalione ad Clossaria ^. Tex tiim corruplissinuim saepissirae saiiavi. Labhei leciio litera L insigniia esl.

Recle credens llex pius gloriosus

‘OpOoSo^o; «wc? eu<re§rj? syA)To; ’ i«/‘X°?l '

tpmperans Cbrisluin ferens Dominos ipse Karolus

Iwsjsuv XptffToyopoj xOctof 6 * K«jOo).o;.

i.egis, Karoli noslri In Christe fave BKffiiswf * KaooXoy >i|:xoJv ffu XfiffTS (SorjOet, ut possidere choros possit caelesies ‘Hi x).>j/)oviff9yt ’ ;^of ou; * SuvKTOf ’ oupaviovj.

lTt;^ot ’ ‘Imkvvou T&i pKffi^rt k«/;o).m.

Domino

*fteOwv’*z«i <t«tvovcf ‘^ v.y.pov

summi circum plagas prnlna T:epi z).iu«TK niyytif

dcinde mnndi medium o eanus inimensiirabilis salum ‘E|f(f ToO xoff/xou xevt/iov Qixts v.ayj-zot «^aff.

Domine Uvpie " K«jOo),e

vitam selernam det tibi sempep

ZtdflV «tCOVtOV " SwffEt *” ffOl TTftVTOTe X/JtfftOJ “.

Domine vivas multos annos hic

" ?>Jf TTO^AOVf €Vt«yTOUf wSs

Kvpie

Aovf €Vt«yTouff wa 8.

Casar ffeSaffTOf **.

Versus

sno

Regi

ens Hnis principium omnium qui est qui sunt qui “flv Te).of , wv a/>X’} 7r«vTwv, wv ’ ovt« Tti

subsislont

[eiffiv ,

ens optimus el bonus pulcliritudo formarumqne exemplar

2Tt;^0£ ’ ‘Iwavvou tu zu/Jtw ‘” «utoO " «v«zTt "

Luna el Mrrcurius el I.ncifer 4ot§)5 " y,«t 2Ti).^wv ‘* /.«t *wf xat

“flv «y«66j zai x«).o?.

y.idlo; [iopfoiv 9.

T£ X«/’«’’."«/’’

STtXOt ‘iWKVVOU 1

glorioso Regi k«/56)iw

K«^O^W

TW

xuptw

• L eyffv/Sij,-. «0X0? desideralur, addidi ex conj poi;. ^ L StvaTOf. ’ L Toy ffTt;;;ot. ^ L ot azr/ot Tot

sol M.’.TS ‘» ‘iD.tOf , “Apo;,

VARIAE LECTIONES.

• Sic L pro ^KaO.ht. » L x>et/5£tff9

L w.

L y.)ppiM.

X«t TOUTO.

L«

V«XTO

Kajooiw. ^‘LoeS>j ’’ L tffTtX^ov. " z«t om. L. ‘^ iojTov. ’’’ f. Wvovtoj ? ‘ L xn/J^xe ’ L «tovtov. *” L Soffet. *’ L z^sr ‘LKu/)/5ie. “L ffs5«ffTet?. *’’ L Regi K«/Jo)w TOt lojKvvoi Tw y.vppio) K«/;o)w.

WV ; f. TWV ? ‘* L /topywvTS

L sic STt^ot iwKvvtf. glorioso

a Labbeus -codicem sic desciipsil biiolbetae Monasterii S. Germani Pralensis) in menibraiiis sateleg.interscripliis,Caroli Calvi aevuin jsraefert; quod vel inde colligere est, quod post glossariiim el Prisciani voces giaecns I.Tline expli- catas iegarilnr aliqiiot exerciiatioiies grammalicaies gracco-luiiiiae, male digeslae, et a viio, qui linguae graecae elemenia vix aiiigeral, composilae, et a nescio qiio Mariino 5t3affx«),w descripiae (nam et is nomen suum prodit), ubi el aliquot versus graeci sat iiicompli tuin a Joanne Scolo Erigena, liim ab ipso Marlino iti Caioli Calvi, Erminlriiiiis uxoris, el Hiiicmari laiidcin dcscribuiiUir, sed alia, nl videre cst, manu, qiiain qiia glnssae exaratae simt, adeo iit par sil e.\isliiiiare, glossas alifiiianlo aiilea leinpore descriplas ». Kursiis}iden» poslea^baccaddit : < Eiiim- vero, iie quis qiiisquilias iblas, et iiicompla carinina f^raeca , qiiae exslare in codice Sangermaiieiisi ino- luiiiiiiis, desideret, ea ciim naevis siiis hic describi ruraviinus, lum, qiiod ad noslratem hisloriam qiio- (lamiiiodo perlineant, tiini cliarn, ul vcl inde colliga- tur, Joannem Scoliim, ac celcros ejiisce aevi in {Taccis literis magistellos hac in iingua non adeo versatos, ul in Franciam Caroliiiis temporibus mi- Rr.isse Atlienas exislimandum sit, licet id alicubi

NOTAE. c Codex (bi- prnedicent Alcninns ct Hericus monachus. Neque fortc alius ftierit Joannes iile, qui Macrobii tibrum de Differeiiliis el societatibus graeci lalinique verbi e.xcerpsit, ad discendas graecorum verborum regulast. Ncc non Angelo Mai Classic. Aiict. t. V, p. 451 de iisdein versibiis hacc facit vorba : « Joannis Scoti versus aliquol gracci ad Caiolum Calvum scripti sunt in coaevo glossariorum Graecorum codice S. Germaiii Parisiensis…Quominus aulem hic recitem, non tam ipsonim lcvi prelio deterreor, qiiam scri- plnrae coiruplione, qu;-o sanari vix poiest. Neque lamen quicquam Scoti iioslri perit, quoniam ii vor- sus qiiadialis lileris in pfaefatione ad praedicta glossaiia , cliain nupcrae editioiiis Lonilinensis, excusi exstant ». El paulo post : « Porro ad glossa- rium San-gernianense quod attiiiet, num suspicari licet, opus Scoli noslri fuisse, quandoquiuem cjus versus inscriptos babet? Cerle is ob lcnuem linguae graecae periiiam lucrubatiunculis hisce cgebat. Quippe et codex Cantabrigiensis apud Usscrium p. 45 lestatur, Scoium nostrum deflorationem ex libro Macrobii dc graeci lalinique vcrbi societate fecisse , ob disccndas graecorum vcrboruin rc- gtilas ».

Uj»

I-O.

vivis DUDC yirat Rex plures in

Zpc ’ vvv, ivc |3aoiXiuf * (ffu) • tr^itffTouf * tle

•nnos [ivtauTOuf ftilurus r.brislo cong|re)!arl in niulta secula MiXXo^ivof ’ XoiffT&i ffuvJlflv lif jroXXaf KtwvRf.

il.

salva cui regnum dedisti

X/stffTi ffwaov * Ka|3oXov, tw * ttW iSaatXiiav. eSwxaf •«

Uulus bonus magnusque parvusque

Nam za/.6,- alqiie «yaSof prorsus /ai^a)>of ti fxtxpof t*.

P’ae)ucens • flplendens praefamine siimma ^

Aaf*jcpoTaTOf (locior ffTiXSwv xrip&gt;yij.K-co; ax/sou , verbi tsla Dei vi^enlis in ore teiiendo Pflf/aTOf oTtXa SipO twvTOf * tou CTOfzaTOf sxciiv, Iria geiiera mi)&ieae arlis conrinis conclusio

JOANiNIS SCOTl VEUSUS. 1340

A 18.

^uXa^ov w diof rrr* Pao-iXtaffav *lj:/f/tv3/souS xai jof auTig auTnpiav xai SoSav xat ^wr)v itf Touf etiwvaf twv a’wv&».

fl xu^ti ^ofl&rjffov • Tw KajooXw oroxt xai 6ou Tovf i^Bpox)! auTOu x«t Touf fitoouvraf *’ auTOv ujroTroSto» Twv TToSwv aUTOU.

Tw xupiw " KafoXw ’lwavv>]f j^ai/setv. |Tw xvjoitf)] " ^ao-tXei Ka/)6Xw ?wiq ti yaof ti. “Op9eI5o?of ** «va5 ♦/siyxwv *” Tw S6|« Ttfxn ti, ei<T7r£(7iof xai «yaSof TrtoTof x«i «zpof ti fxova/JXOf » ‘EXjrii, T«f TraTpiSof, T«f «^tof «fiavairiaf , P *ilv Se ifipav iTxif uvoi) pjjouffiov, 5ia5nfJi«Ta naTpuit **,

“liv •/tptiit *” cmmpoM. ‘• fJafoof 7«p T:^f P«(TiXei«f .

K^OUO-f/«T«

jion niosccns nec av^itspuanu.

i\

li.

I^requircns.

X/sto^Te, awoov *” SouXov ffou, tov fxou xu|5jov *” liTi», Tov K«/>oXov, fxeyaXiijv ** «fiwv " ttoXXwv *^

Tide profunda morte sepuUi resurrectionoiD

Ide 6«9ov 9«v«tou ‘t>3v tou Ta^OevTOf ‘ tyspciv, et viventi Cbrislo praeclara alleliiia claina

Kai ^wvTt ‘^X/stoTw^Trvu^ ftEXw5»j«a ^oa.

Pax Gdo popuio Regi sit gloria summo

Etf jjvjj TrtcTw 5>3fiitf), /SafftXei yj xXeof «xpw,

qiiem Deus electum prae regibus liabet nnnc

Ov eeif ixXexTov TrapiTOif " pafftXevctv " iy_ti vuv. armaqne com scuto prendens hunc Christe,

‘Q;rXou «yTriSof t«’* )m6wv «utou “•eiflf *”, X/sttTTe,

juValo [|3o>396f, C hodie

Te y.opvfnv,

*0f ffoyof, of^SuvKTif Trc/.vu autfpoiv ** t£ Y.pv.xo; ti., Euir|5e7r/jf suf/OjOfOf yaivwv wfei xXuTOf «/>X°^ **» ‘0(Tiov ‘”” ouf«vtov ffTiXSwv *” dt«5/}ttaT0f «ffT/JOV , ’nXtof wf XauTrpof , ^wf ywfyo/sov offT’ ave’»)xe . Aof eftw Kaf6Xw ?w>3V «tf rouf TravTdf aiOvaf. Eu^sTe t«ut’ aXXot vuv, eu^i ffw ♦/507x1« 7r«o’« •

^t

II.

Ad Carolum Calvum de Dionysio Areopagita.

Cod. Fulgpniii 10078-10084 bibliolhecae Burgundlci» Ur.uxelleaiiii membran. sec. \ll. fol.

imperaior sapieos et preciose Carle ^litpov, AuT0x/5aT»/s y/56vtf*Of xat Tifxte K«p.’.e,

mariyr excelsus fulget dionisius ecce MapTupof u^l/ijXo; Xaixjret Atovufftof tSou , qiiemDeus ceiitus in terris et tu magnificavit

“Ov eeof oujoavoeev *’, £;ri ‘/jjf xai o-u, fxeyaXtivu, videns hic tenebras dam dominiis abstulit

t5wv Tovf ** ffxoTOUf, tif xv/stof ajeiXiTO *’

cruce arli mundl arti peccala dixil qne STau/Jw *• Tou x6o-fxou T«f uuxpxixi, «XaXyjaev ti. nun naiiira solet minislrare et tacere Oux (j>ufftf ?v;Tet XetTOu/jyetv x«i Trotqaetv.

eU nuncderecium el’ ideo factorem ‘EtTTtv vCv f},Xet^iv x«i ft«9wv 7TOt>3Tnv. arll mumli cojinosco ct nunc scio passom ToO x6erf*ou yvw/si^w x«t vuv oI3« 7r«6«vT« ’ .

YARIAE LECTIONES.

• L ?ef. • L|3a(TjX>3f. » ffu om. L,. aild. ex coiii. * L 7tXt<TTouf. • L 0 f/sXXoftevof c. gi. ar. futurus.

•Lo-OOOV. * L TO. • L £5oxaf . ’ ^OVTOf . " L Z/3t(T.tt«Ta. " L ffWf7rXe/5«0rfX«. ‘ L T«V«OoU. ‘* L TKipTSVTOf.

•* L (TwvTi. " L KPw i. c. xu/j/w ; soqiiimnr glossam Cltristo , quae vox literis vix tliffert. " L eif. ^ L /3«<TtXetf tv. »• Conj., pro «(X7ri5of Te L x«t e^rt. " L «utw •” L et «<;. " L ^upuoK. ’ L Itvxf«j;of. *■ L CovTOf. ^ L ^orirviTo-,. “L ft>3<rouvT«f. " L y.ippiot. ” tw xu/)t» dcesl; adil. ex conj. ‘» L ovTof oo^of. L «/fayywv. “ Co.ij. , L wv 5e fO,or-v aT£y«vov XPI o-tovra 5£(Tfi«T« 7r«T/)0v. ” L ev X’‘P°f’ . ^ (TxerrTfOV. »» L o-oo-ov. » L y.vppiov. »» L’ [/.riyulnv. " L efxov. " L TroXXov. _ »» L aofp’^-j. »’ Conj., L imptictii SUftiDo/sof y«uvov W0TI3V xXuTOf apx^t- *” L w5tov. *” L cTtXgov. *’ Conj., L >3Xiof of A«fi7r/>0f yof cpoo-ijpo//Of Of 9ea AiQtxe. » Conj., L 56»; etw k«/5wXw ^otv etf Totf 7r«vTaf «twva;. Forte pro 56; again(u mavis corrigere Sijcsitx’^. ** Conj., L eu^iTe ;T’ytT«Xa otvwv eu/e (ju “p/jayytz 7r«(T(T«. *” Cod. oyrmonen. ** Cod. tos. “Cod. allei. leloy. •• Cod. slauron. *• Cod. a/a/c senle; zt superfluum est. ‘• Cod. ra<iji<a,- 7r«e£VT« pro 7r«6dvT«

NOTAE.

• Liuddonis inentio occurril apud Fiodoardum. Hist. Rcmens. lib. III, c. 1% 13.

liuic quoque subire dominaior barbaricas gentes

Aeo^noTot T<i «uTw u7r()T«§ov ^ipSapx " yuX«.

Praelucens praeco spIenHens praefamine summo AafxTr/soTaTOf x>3/>u5 OTtX(!wv xr3/>uyfx«T0f «x/)ou

Hincmarus vival sapiens et coinmemorandus. ’lyxfji«/50f ‘* ?>3tw (fpoviito; x«t «StayaoTOf ,

verbi tela Dei vivenls in ore lej:endo TijaaTOf 07rX« 6«oO ?wvTOf •» tou orr6/x«TOf ex”^’

nomani ropuli Joannes gloria constat ‘Pwftaiou 5>3f*ou ’lw«vv»jf n xXeof effriv , Gj^apcorum Graecus fulRCt nunc Liudifo colendus EXX.rJvwv *eXX>3V X«/*7rei vuv Atu55o " ff£6«aT6;.

124-1

ADDlTAMli;NTU.M.

iiil

ADDITAMENTUM.

Godex Laudunensis 81, e quo M. F. Ravaisson v. cl. Joannis Scoli Commcnlarium in S. Kvangelinm sccundiim Joannem niinus nccuraie edidit, cum scro in manus nie;ts v«neril, varielatem lectionis toiam diligentis.sime lioc loco describeudam curavi. Praelcrea ejusJen» C.omnicniarii fragmentum codicis calci subjeclum, quod ille ncglcxerat, adjiciendum esse pulavi, Varias lecliones varicialc characterum distinii.

VARIAE LECTIONES

IN

JOANMS SCOTl COMMENTARIUM IN S. EVANGELIUM SECUNDUM JOANNEM.

Ad fideiD codicis nis. 81 bibl. LauJuiiensis.

Col. 298 1. 8 ut pcr ipsum ascenderet liomo in A Det. Ubi dalur inleliigi, non aliud esse cet. 1. 47 in- Deum. Ilaec evangelica senlenlia proloquiorum more corruptibile celeraque, quae.

recurrit. Sicut enim dicimus : Verbum caro faclum cst, ila possumus dicere : elcaro Verbum facia est. Et liabiiavit in nobis, hoc esl, conversalum cet. {El Verbum caro faetnm est , haec — recurrit 1. 10. H. 12 desunt in codice). 1. 40 sed subsisteniiae de- cbrat.

Col. :01 1. 19 sed de tota Trinitale. 1. 26 Incun- ctanter asserit. I. 41 dicalur de deesl in codice. 1. 43 i/ui semper.

Col. 502 I. 13 hoc est in divinis apparltionibus. I. 18 Item virlntes ourgalissimarum. 1.51 in sinu. l.;34 Jlle enarravil.

Col. 305 I. 1 doctrina et manifestalione. 1. 13 ab Jerosolymis et cetera. Et esl Ordo. 1. 29 Helias es lu ? B Dicit : Non sum {Et om. cod.). I. 31 virlule Heliae Teiii.

Col. 304 1. 2 humanam su6si$(en(>am consideravit.

Col. o0ol.37Etqui missi fuerant, erant. I. 59 Ideo specialiier Pharisaei missi sunt quia Phurisaei au- dienles praedicationem.

Col. 30G 1. 24 justiliae solet fieri.

Col. 307 1. 13 esl divina Scripiura. 1. 28 perplexa admodum invesiigaiio, ciijiis.

Col. 309 I. 12 et disceme inter. 1. 16 violeniiae.

Col. 310 I. 32 esl tolius humanae nalurae.

Col. 511 I. 14 Ecce agnus Dei, ecce qui tollit.

1. 25 crucifigit sibimet Christum {ipsum deest in cod.)

Coi. 517 1. 35 qui nou esl nalus adhuc sptrilu {de dcest in cod.).

Col. 320 1. 5 umbrani suam ipsum corpus apcrit.

1. 19 figiiralur ea fonua. 1. 40 consepulti sumus cum Chrislo per baptismum in morlem {nisi deesl in cod.).
2. 47 causa esi hiimanae sakilis

Col. 521 I. 30 Quainvis enim judicium ejus, quo.

1. 48 qui aulein ncqiie eum credit {in deesl iii cod.).

Col. 525 1.” 16 ISon eniin inissus eral in carcereni.

1. 54 -gb Joaiinc? Sufficeral (sic!) enim.

Col. 52i 1. 7 ab Juanne. 1. 11 Jjoannis bapiismati eflecissc. 1. 31 sed ne hoc errarent (tit deesi in cod.).

Col. 325 1. 47 Dalum in hoc loco pro aonaium Joannes posuit.

Col. 526 I. 53 qui nunc baptitet in Judaea.

Col. 527 I. 21 Putasiis majorem esse.

Col. 328 1. 11 Qiii caelo veiiit, siiper omnes esl. Eandem sentenliam repelit , qunm panlo superius dixit ,qui desursum venit, superomnesest; nunc iierum, qui de caelo venil,super omnes est. Eadeui verba suiit, praeler quod ccl. I. 51 et aequalem ipsiiis esse

Col. 3'29 I. 18 qui accipil ejus leslimoniinn, si- gnavii, quia Deiis verax esl. Et quid e»t signavit ? Hoc esl in corde suo cet.

Col. 550 I. 3 ex mensura. 1. 36 cl omnino veri- latis ignorantiae.

Col. 551 I. 28 lex enim neminem ad perfeclum

Col. 312 1. 13 alque intelligenlia provehenlur. ^ duxit; el abiit ilerum iu Galilaeam. 1. 32 Poslhaec I. 35 carnem esse, quoniam jam. 1. 41 in mysleria venit

inlroduclionem,

Col. 513 1. 18 qratiae baplismatis. 1. 48 Aliud est enim.

Col. 314 1. 22 Hic venit ad eum nocle. 1. 25 in figura catecuminum poiiilur. I. 42 qiiibus Nicodemus orsus est Cbrislum alioqui.

Col. 315 I. 13 «vu6t non legitur.

Co!. 316 I. 25 non potesl inlroire m regiium Dei. Prius dixit, non poiest lidere regnum Dei; nuncautem quasi muutto verbo : iion potesi inlroire in rrgiium

Col. 353 I. 22 dehinc usque ad aliare. 1. 31 inci- pit a marlyrio Abel. I. 45 appetitu. 1. 51 abierunt iit civilateni.

Col. 554 t.26adorari Deum putabant. 1. 31 Christum

1. 55 de humana su6s{t{u/ione |sensibilive crealura.

Col. 33j i. 24 qua ego dabo. 1. 29 aua dabo ei, /iat in en.

Ci)i. 556 1. 16 habiludines praelendunl. I. 26 su- periori se parli. I. 29 quinqueperiiium. 1. 44 7«ia YCie dixisli. 1. 51 scnsus auclonim vario/Hr.

124J AUUUAMfclNllJlta. I2i4

Col. 337 1. 11 deliclo nalurali ordiiie. A sunt. 1. 57 inlelligenliae significanlia. 1. 83 ralioua-

Col. 338 I. 5 coutunlur. l. IG in loco lioc an Hie-

rosolyniis. 1. 54 in intiino tcmplo cordis sui in in- letligeniiae suaeque purgabilur prius.

Col. 339 1. 5 in veritate cognitionis suae se ad- orant. 1. 14 quoniam Dominus praedixil. 1.44 locutus sii cum mulieribus.

CoK 340 1. 12 Elevat ergo oculos suos, nos edo- cens cct. 1. 28 Deus intempiator malorum cst.

^ol. 341 I. 23 Mosea. 1. 43-47 Granis siquidem — intelligentiae significantia ad marginem adscripta

lia animalia repuietur.

Col. 542 I. 3 ut prius inde saliali. I. 52 cui gra- tias egil iiisi Palri.

Col. 343 1. 11 Colligile quae superaverant fra- gmenla.

Col. 344 I. 32-43 Quamquam muliis — simul el pisciutn ad margincm adscripla sunt. I. 39 veluli posl fragmenla panum collecta*

Col. 345 i. 29 reperilur, I. 41 et in novo,

Col. 346 I. 2 rcversus est in montem. I. 5 mira- culoque peracto solus ilcrum. I. 7 apponaniur. 1. 14 dividant.

II.

JOANNIS SCOTI CO.MMENTARII IN S. EVANGELIUM SECUNDUM JOANNEM.

FRAGMENTUM IV.

£ codice eodem.

Sanclus Ambrosius pcr subjeclum orOinem enu- R inlerpellalio sive poslulatio est quaudo populus be-

aierat memoratas oraiiones : oralioiies, obsecratio- jes, postulaliones, graliarum acliones. Orationi sub- ^onit, quaiido bona nobis postulamus, obsecralioni, juaiido absoluiionem a malis, postulaiioni pugnam M)nlra omnia adversa. El praescribit, scire nos de- jere hoc facere, quando in unum convenimus. Sanclus Auguslinus ita : precaliones, orationes, in- •erpellationes, sive, ut vestri ’ codiccs habent, jostulaiiones, graliarum aciiones. Et dicit : quas omnes * sive paene omnes ’ frequetitat ecclesia in so- lempnitale sacramentorutn. Precatio est omnis oralio inte illud quod agitur in dominica mensa; oratio ist quicquid postca agilur usque ad communionem ;

VARIAE LECTIONES.

• Cod., uri ; f. nostri, ut paulo post? * Cod. omnis. ’ Cod. omnis. * Cod. poslolatio. Juo verba desunt • ubi exsiabanl, niembrana abscissa est. Forle legendum ut praediclum est.

nedicilur; gratiarum actio omnia concludit. Ubi sanctus Auguslinus dicit precationes, nostri codices babenl obsecraliones. Obsecralioni, ut dictum est, subposita est postulatio ‘^ a sancio Ambrosio pro absoluiione peccatorum. Cetera uno modo nomiita-

mus, ut pra st " de sanclo Augustino. Eandem-

quc viin obtinent, quam sanclus Ambrosius subpo suit eis et in celebratione sacrameniorum et in ce- teris oiBciis. In omnibus, qua^ scribo, suspeudor virorum ac pioruni Patrum judicio. Iiilerim dico, quae senlio. Quae agunlur in celebratione missae, in sacramento dominicac passionis agunlur. Cetera desutit.

Unum aut

ANNO UOMINI DCCCLXXII.

ADRIANUS II

PONTIFEX ROMANUS.

NOTITU HISTORICi IN ADRIANUM II.

(Apud Labb. Conc. lom. VIII, pag. 882.)

(n) Aorianns nalione Romanus, ex patre Talaro,

foslea episcopo regionis lerliie, sedil annos quinqiie. lic ex proxiinilalis genealogia beatae recordalio- nis Slephani IV el Serjjii jniiioris ponlificum de- scendens, dum miiis polleret aclibns, a venerandje memori.v Gregorio quarto sedis apostolicse prsesule subdiaconii sortilus est minislerium. Dcinde vero in Laleranense patriarchium familiariter assumptus l.Tudabiljier conversatus ad regendum titulum sancli Marci confessoris Chrisli alque oonlificis presbyter

(a) Adnamts. Cum ab obiluNicolai papre menstruo spaiio sedes ponlificia pastore deslitula fuisset, de- cimo nono Kalendas Januarias Adrianus erga pau- peres •munificenlissimus , dandisque eleemosynis miraculose illuslratus, in ihronum aposlolicum, quantumvisreluctarelur, evectus fuitcommuni lotius cleri ac populi consensu. Liidovicus imperalor ele- clionem Auriani legatis iraperialibus absentiiuis factani, ea inlenlione, ne consuetudo exspeclandi legalos imperaloris eleclioni apostolicoe praejudicinin pareret, non lantum non improbavit, sed legitime factam commendavit, et deinceps ita fieri ct usur- pari per liileras demandavit.

Poslquam volumen Phoiii contra Nicolaum papain conficliim accepisset, illudque viris doclis et perilis cxaminandum traditlissel, convocato concilio Ro- mano, de quo infra , Pholium ter anathemate percu- lit, ejusque volumen igni adjudicavit. Ejusdcm auclo- rilate ad peliiionem orlhodoxorum Orientarnim indicta esl oclava synodus oecumenica, de qua, prae- tcr ca quoe in Vila Adriani supra recensenlur, plura dicemus infra in nolis ejusdem concilii.

Lolhariiis rex Gailiai Adrianum per cpislolam rogat, ul quod a Nicolao ohiinerenon poteral, ipse benigne concedat : nimirnm, ut pro sui expurgalione ad Urbem venire liceat. Sed cum aliqnolies illiid pe- lenti papa denegasset, permisit tandem; non sine ingenti Oricntalium Romse degcnlium offensione, qiiasi ex professo acta sancli INicoIai papse prscJe- cessoris sui rescinderet omnia, co ipso, qiiod quem illeUrbis accessu indignum prohihuerat, hic admise- rit : quosqiie ille cum Giinlhario Coloniensi relega- verat, aliisve poenis addixerat, hic ab exsilio revo- caverit, el a poenis absolverit. Qua rationc aulem ab liac suspicione se liberaveril, rcferlur in Vila Adriani papce supra.

Actardum Nannelensis Ecclesia; cpiscopum litteris diiariim synodorum Trecensis et Suessionpiisis com- mendatiim a Norlhmannis sua ecclesia spolialum, et a Brilannis eadem pessuindala mulla pcrpcssum, virum pielale el doclrina insignem, cum Romam venissei, digne excepil, euiiKjue, ut haberet undc vivcret providil, atque eliam pallio exornavit. ilvc fix eoislolis Adriani nro Aciardo ad divcrsos scriplis.

Pathol

R

A ordinatus tam inculpabiliterdegit, lam virilitermlni- stravit, ut non tanlum sicul iaclus presbyler, sed sicut fiiturus pontifex. reverenler ab omnibus cole- relur. Siquidem in eo eral in Christo e].usque geni- Irice (apud cujus Praesepe jugibus orationibns in- cumbebat) tanla fidticia, ut benefaciens noii defice- ret, nec quidquam discriminis, cuncta quae liabere poterat discrelissirae largiens , incurrere formi- daret. Nam cura die quadain iiiler comoresbyieros suos

Lothario rege defuncto, Garolus Galvus regnum, quod Ludovico fratri illius jure hicreditario debeba- lur, per tyrannidem invasil. Quod cum ponlifex inlellexisset, eas quas infra cus-is inveniesepistolas ad Carolum regem ejusque regni optimateset episco- pos scriptas per legatos transmisit : verum pontifi- cis reprehensionein a Carolo bene acceptam , reque infecla legatos dimissos fuisse, cum filium ejus, quem in vinculis delinebat, Garlomannum liberassent, teslatur Aimoinus, libro quinto, capile vigesirao septimo.

Lndovicus imperalor coronalnr Romse ab Adriano rex Fraiicorum, et successor fralris germani in illo regno, cujus regem Carolum Calvum jam anle coro- naverat Hincmarus Rhemensis episcopus. Quae res cumBasilio in Oriente innotuisset, iile ad eum lega- lum misit cum litleris quibus increpabat usnrpan- tem nomen imperatoris, qiiod ille e litteris Adriani papa; per legatos Gonslaniinopolim alliUis abradi jus- serat, quantumvis legati sedis apostolicae reciama- ront. Quibiis acceptis, Ludovicus ad eumdem Basi- lium Autprandum legalum dccrevit; cui ad eumdem imperatorem gravem et salis acrem apologelicam dedil epistolam, quse exstal apud Baronimu anno 871, num. 51.

TemporeAdriani papne Ecclesia Anglicana dignum exemplum regis maximi, pii, fideique constanlis exhibet : De qiio Matlhaeus Westmonastericnsis isla scribit : Erat rex yEtlielredus in tentorio missam au- diens, ubi cum sa’pe (i suis invitaretur ad certamen, constanter affirmavit se non recessurum pjdusquam presbyler missam compleifisset. Qum fides Clirisliani regis multum ‘&ibi profuil die illa; victo scilicet adver- sario lioste potentissimo. Ilcec Matthaius.

Post hsec cum Adrianus papa sedisset annos qua- luor, mensesdecem, et dies septemdecim, mortuus est anno Redemptoris nostri octingenlesimo seplua- gesimo secundo, ipsis Kalendis Novembris : testa- tur illud Aimoinus hujus lemporis scriplor lihro v, cap. 29, in fine.

Is eniin qui ^ost Anastasium Vilam Adriani se- cundi et Slephani sexti descripsit, collector potius, auclore Baronio, quam scriptor Vitarum pontificum prsclerilorum csl aflirmandus. Sev. Bin.

ADlUAxMS PAPA II.

im

a snnclissimo papa Scrgio consuetiulinalilerdcnariis A quailrnginln perceplis donius su;e porlas rcverlens ingreiii vellel, ac prx ninlliliulinc pcregrinorum, qu;e ibi rulncialiler morc solilo velul ad horreum commiuie confluxerat, OMuiino nequirct : misericor- dia niolus e^iucsiri suo [equeslri ilispensalori suo] relulil, nil siiie tanlis fnilribus in laulillis d-nariis sibi cssc coiniwunc. Cunique ille iicque lerliae parli pauperum singulos denarios posse siifllccre inlulis- sel, in virlule, inqiiiens, Cluisli, qui de quinque pa- nibus ct duobus piscilius quinque millia homiiuun saliavil, non singulis singulos, sed teriios singulis deuarios erogabo. Et liacc dicens, forinseciis portac succedens, ac de m;inu equeslris sui suscipiens, pe- regrinis cunciis egredicnlibus lernos sigiilalim de- narios crogavil. \n qua rcdiin laiione cum niirarcliir equester non solum non defecissc denarios, quinimo superfuisse, liberalis presliyter, qui supercrant de- inum recipiens, miilliludini familiiT! sux lcrnos ni- hilominus personatim nummos largitus est. At cum » sex ilidem superessent, Vides, iiiquit, quam largus et quam suavis sit omnipoienlissinuis Dominus, qui qiiadragcnariam quaiitiiaiem nummorum et fratribus noslris per tcrnos distribiiit, et mihi lernos, tibique lernos aequa sorlc scrvavii.

Eral prxlerea lanls hospitalitalis ct largitalis, ut non Immerilo bealo Job in his valeat comparari ; nam ab iiifanlia crevit cuiu eo miseralio, et de’ uiero matris cum ipso egressa est (Job xxxi). Non dcspicie- bat praeiereunlem, eo quod non haberet indumen- tum, cujus latera nimirum ovium calefaciebat vellc- ribus, nec buccellam quidein siiam comcdebat solus, cum hanc cum pupillis et egeuis comedcret. Quippe qui oculus esset ckco, et pes probabalur exisiere Claudo, et ut scriplis virtutum ejus mulliplicit:is referalur, pater erat paiipcrum et cordis viduse con- solator. Ostium ejus viatoribus palebat, ncc erat clausa janua domus ipsiiis quidpiam postulanlibus ab eo, ut ab omni clericali gradu, ab onuii senalo- rio, et populari concordissimo coelu, sicut post mor- C tem pap;c Leonis IV, ila posl obitum Benedicli III ponlilicis subire sumnuun ponlificium, nisi ipse di- versis argumentis et cxquisitis excusationibus vere- cunde subterfugissel, cogeretur. Sed cum apostolic^e niemoriae sanclissimus papa Nicolaiis rebus exces- sisset humanis, el iste impricseniiaruin lertio qiiin- liim el vigesimum annum transiret, omnes urbis Romansc concivcs siiijul et hi quos exlrinsecus tiinc adesse conligeral, lam pauperes quam divites, lain clericalis ordo quam cuiictum populi vulgus, oiniiis scilicet aetalis, pioresstonis cl sexus , conlemplis omnibus ejus excusalionibus Adriantim dcsideranl, Adriaiiuin dari sibi praesulein ac paslorem exoptant. Nuliiisqiie in tolius Urbis aniplissimo spatio repertus est, nisi vel se, \el suum quemque provehi voliiis- set, qiii non Adrianum promoveri ad hoc culinen medullilus exoplaret. Proceres vcro, licet soluto in duas partes corpoie viderenltir esse divisi, una ta- mcn inente, parique circa hunc flagrabanl ardorc, D quoniam causam divisionis eorum nonnisi niuiius iii lantum viruin faciebal charilalis afTectus, dum sic altcruira pars sibi pr?cferri gestiret, ut si Iiunc al- lcra pars dcligercl, pars allera penitus dubilarel, iiec er.it ibi [ulla] pai ti alteri retinendi [forte, reli- cendij voliinlas, iiisi quia opinabalur cum sua in alitim vota dirigeic, pnj^scrliin cum multi mona- choriim, plcrique religiosoruin saccrilotum ac fide- liiim laicoruin coelitus eiuissis visionibus , miiUo jain tcmpoie Adrlantiiii fuluium ponlificem, non so- lum noii dubilareni, vcruin eliam aperlis vocibiis proclamarenl. Iiiter quos qiiidain Adnanum in sede aposlolica p;ilIio huincris obduclo reclinaliuii vide- bant ; alii euiii ciini aposlolicis infulis n issas cele- braiilem. Noiinulli nioie aposlolico in basilica La- teraneiisi aurcos erogaie. Pieriqiic in equo, ciijus sessione sanclissiinus papa Nicolaus ad sanctuin Pe- iruui pcrgciis usiis fticral, cum ciiin ponlincali pallio

imposiium proecedentibus a.\iomaticis, et subsequen- libus reliiiuis lurbis in uibcm rediie, palriarchium- qiie std)iic consiiexerant. Yeruin iibi eviilonlibns in- diciis hiinc cumdeni ulraque diligi claruit, tanta iii eiini iinitas et animorum cl corponini fiiil, ut iiniim in eis erga eumdein Doinini sacerdolcm cor, et uiiiis spiiitus iiiesse omnihus vidoicliir; ila ul Inpis angiilaris , salva revcreiilia Jesii Cluisti Doniini nostri , quodaminodo possit vocari. Qnoniain per ostensionem, iino profeclioncm suam, solvens inimi- cilias cordium, fecil ulraqiiu uniini. Colleclis igitiir bmnibiis lam episcopis cum universo clcro, quam primoribiis urbis cuin obseciuidanlibiis sibi pnpnlis, ab ecclesia sanctai Dei Genilricis semperqiie Virginis Mari.-c, quse appellalur. .\d pi-csepe, rapitiir, ira- hilur , et ad Lateranense patriarchiiim rertaiini, ac proccrum et plebis mullitudinc depnrlaliir. Qiio;l audientes Innc missi principis molcste lulerc , in- dignali scilicel non qtiod lantiim viriiin iiollent ponlificcm, qucm nimirum anxie ciipiebant , sed quod se, dum prajsciites essent, Qiiiriies iion iiivi- taveriiit, nec oplatac a se fiiluri piscsulis elccVioni iiiteresse conseiiserint. Qui acccpla ratione, quo t non Augtisti causa coniemptus, sed fuluri lcinporis lioc omissuin fuei^il oinniiio prospcclii, ne vidc-licet legalos principum in clectioneRoinanorum pr.xsuliun mos exspectandi per hiijusinodi roinilem inolesceret, omnem sux nienlis indignationcm niediiliiins sed;i- vere, ac ad salutandiiin electum etiam ipsi humililer accessere.

Cumque patriarchium I.aieranense asciuicrcnt, alque descenderent , tanlis cla.noribus universoe plebis , ut sibi diu desideralus vir ad consecranduin daretur clamilantis obscssi siiut, ut nulltis corutn loqtienlis secuin colleg;c sui verba posset atidire. Erat enim cernere siiigulos circa consecraiiduin ponlificcm taiilam dileclioiiis cincaciaiu possidero, quantam nec vidissc , nec visiiruin iin(|uatn quis aestimassel. Denique omncs Iiiuic cerl:itiiii coram eisdem legatis rapere , el ad siimmum poniificatus apioeiii proveheiidtiin trahere, ac aiixie nilcbanlur portare, nisi biandiliis seualoriim , et consiliis ali- quantulum sedali fuisscni. Quoriim omniuin iin:i- nimil:ilis desiderium aiidiens LudoviciisChrisliaiiis- simus imperator, cogiioscens etiani qiialilcr in eo decrelum suis subscriplioiiibus roboravertint, v.ilde gavisus est. El iit lanltis Duinini f;iniuliis ‘, cii clis- que genlibiis vidclicet lani Ronianis, quaiii divcrsis aiivenis dcsidciaius ci desideiabilis Chrislianac pleb: prBeficcretur mediillitiis exoplavit : et mox imperia- lem scribens cpislolain , ciinctos llomiinos qiioii di- gnuiii tanlo elegisscnl olficio piMcsiiIcm collauiiavil , per quam vidclicet iniioliiit, uiilli quidpiani pneiiiii fore ex consecratione ipsius qnoquo modo pollicen- dum, cuin ipse hanc non suorum siiggeslioiie, scd Romanoruin pulius iinaiiimiiate coiiiiiioliis ar.lenlis- siuie ciiperel provenire. Maxiine ciim reddi qii.i; ablata ftieraiit, noii atiferri ab Ecclcsia Uoinaua, vel deperire quidpiaiii se dicerct aniaie. Iiaqiie Sablialo, peractis rile orationibus, vigiliis, et elceinosynis, Dominico secundum moreni idein venerabilis sacer- dos ab universilale ad ccclesiam sancli Petri ;ipo- sloloriun principis deJiiclus xix Kalcndarnm J.i- iiuariarum indici. priina , aiino pr:el’ali Au;;iLsti dociino nono, pcr episcopos rcverendi.ssiinos, icilicel Petrum G;ivensein, Leoneiu Silvai candid^c, dcinde lerlio loco Donauim Osticnscin, quia episcopus Al- baiiensisobieral, Formosiis vero Portueiisisa be;ttis- siiiio Nicolao ail pr:euic;ilioii(.-ni ct iiistructioni;m Bulgaruruin deslinaius exslileral , bcneiliciionem suinini |ionlificatus ad consolalionem videlicel inul- toruin saiicl;c Dei Ecclesiye filioriini, qiii f.iciiosoriun tyrannide liberius solito sicvienlc inier unius deces- sionoin et alleritis subslitiilioncin ponlilicis diversis agebantur exsiliis, variisque ^ifliciehaiiliir incoiiuno- dis, suscipcrc meruil in iioniine Doniini.

Siqiiidom ad celebrilatein miss:c ipsins tam iiicre-

NOTITIA lUSTOUlCA A

1?S0

B

dil)ilis exslilil mullilui/o, ul cerlatiin de inaiiu ejus omiiibus communicare nilcnlibus Tlieutgaudus Tre- virorum arciiiepiscopus, el Zacharias Anagniiius episcopus, qui a domno Nicolao sacerdolio denudali, eliam communione carueranl, siinulque Anaslasius, qui dudnm a LeoneBenedicloque ponlificibus presby- terio denudaius inter laicos communicare solitus erat, ecclesiaslicam communionein sub congrua sa- tisfactione receperint. Igitur inox ad palriarchium Lateranense re\ersus est, el consueuuiinem ab eo, qua diversorum xeniorum hiiic inde confluenlium (reteulis soium qua; usibus mensarum sufficerent reliquiis) prelia capiuntur, exclusit, dicens : Non esse pium quod gralis accinimus prelio venundare, ei chariores habere ralionaiibus fralribus irraliona- biles nnnimos, pro quibus Christi preliosus est cruor effusus. Sed parvipendanlur, inquit, obsecro hsc pudenda pretiorum coinmercia, et quod gratis accepimus, gralis, ju^cia pr^eceptum Domini, largia- mur, et oblaiiones Chrisli ciiin ejus hospilfeus ac inopibus partiamiir, propler quos haS nobis tribui diviniius scimus. E vestigio etiain Doininicum etGri- moaldum episcopos, quos decessor suus sancl3C re- cordalionis papa Nicolaus In Bulgariam palriam ire pncceperat, et a se In ipso articulo sui discessus absolverat , quique videntes lanti Palris obilum ire distulerant, eadein fungenles legationc direxit, et quasdam episiolarum, quas ille mitieiidas delegerat, Ut se ejusdem voluntalis et studii fore ostenderel, suo noiniiie litulari prsecipiens, in quantum tempe- stas fluctuosi temporis permiltebal, piisslmi PalriS voluin pius hxies implevil.

His ab urbe dimissis , coiilinuo exsiiles, Gauderi- cun» videlicel Yelilrensem, et Slephanum Nepesinuiri episcopos , ei Joannem cojgnoinenlo Simonidem , quos procacissima falsilas, serenissimo Augiisto ih- cusans, domo patriaque proscripserat, ab Augusta mansueludine multis epistolaruin docuineiilis requi- teresluduil, iliceiiSj sebo;ium EcclesiaeDei pastorem _, videri noii posse^ nisi oves quas lideles sanciae Ec- ‘-’ clesiae infidelis vir per suain subreptionem proscri- pserat recepisset. Qiia religiosa suggestione laetifi- catus Aiigustus, una cum Cbristianissima conjiige, non soluni eos, propler quos siimmus pontifex mise- rat, hoiiorificc ad urbem reinisit : verum .eliain quoscunque privaia simullaie tanquam reos impera- loriae majestatis, et in ergaslulis quilibet iruseral, ut reverterentur praecepil.

Post haec sunimns ponlifex basilicam Nicolaila- nain quam sanclissimus papa Nicolaus a fundamen- tis adeo luculenler cum tribus aquseduclibiis fabie- faclis exslruxerat, ul omnes Lateranenses basilicas sui piilchritudine superaret, juxta votum dccessoris sui picturis variis decoravit.

Cujus ipse conversationis exempla sic soleriissime sequebatur, ut ab hostibus sancti Nicolai, qui in oinnibus ejus acla penilus infringere nitebaniur, Ni-

Quorum oinnium manibus per semct humililer uqiiam fiidit, cibos apposuit, pociila ministravit, ct quod nulliim pontiliciiin anlc se fecisse novcrat, iit ens prompliorcs ad prandium redderet , cuin illis discubuit, canlicis spiritalibus ibi pcr totuin spa- liuin jugiler laudes concrepaulibus.

Diim surrexissel ab epiilis in faciein suam coram omnibus procidit, dicens : Ko^o vos, et suppliciter obsecro, patres, fralres, ct filii, ut fundalis Doniino pio sancla calholica Ecclesia siia preccs ; oretis pro Christianissimo filio nostro Ludovico iniperalorc Au- giisto, ul ei Deus omnipolens, ad nosiram perpeluain pacem, Saracenorum faciat siibdilam milionem. Oretis eliam pro me fragili el imbecilli, ut dct milii Chrislus yirtutein tanlain Ecclesia; sua^ muliiiudinen in sanctitatc et justitia regendi, qui commisit beatn Petro apostolo cunctos regere qiios redcmit ; quate- rius qui curarum sscciilarinin piilvere caligans, ple- rumque spiritalia miiius luculenter inlueor, vestra inilil jiigis oraiio, qu;e lanto piirior, quaiilo ah iii- quinamentis saeculi re»olior est, divinilns sulTiagc- lur. Cumque illi pro se magis illuin oporlerc proces fundere clainilarent, qui taiito accepliur apud Deiim haberetur, quanlo solus pro omnibus in labore fer- venlior, interna miseraliohe commoliiscum lacrymis ait : Quia pro valde bonis orare, charissimi, gralia- rum actiones Deo persoivere csl, peto ut dominum palrem, decessoremque meum sanclissimum et dr- thodoxum papam Nicolaum habentes in vesiris ora- lionibus, communes grates Dominq rcferatis qui eum Ecclesiara suain miseratus elegit, et aJ excludenduni muhdi tumidissimos strepitus, sicul Josue, clypeo prolectionis armavit, etgladio spiritalis potentiae ro-^ boravit. Quo audito cuncti lamnli Domini, videlicet Hierosolyinita(ii, Antiocheni, Alexaiidiihi , ac ton-: staniinopolitani, q^uorura aliqui legationibiis miitidt principum fungebantur, diuiino stupdre altdnili, iii voceni clarissimam prorupere, dicenles : Deo gra- lias, Deo gfaiias, qui lalem Ecclesiae suae praeficien- duin disposuit, qui nossel sui patris et decessoris re- verentiam prae oculis ponens, gregem Dominiciim in virga et baculo pascere : testarnentumque patrum non convellere, sed implere. Deo gratias, Deo gra- tias, qui in sede sui aposloli non posuil aposlaticuin papam, qui domus suae fundamenla posuii non siiper arenain, sed super iirmissiinain petram, qiii te suc- cedere fecit sanctissiino papae NicolaOi nec ab eju3 decreiis abscedere. Eia, cesset invidia, mendax fama recedat. Domino noslro Adiiano a Deo decieto summo pontifici, et universali papae vita : dictum est ter. Cuinque iiianu silentium innuisset, suminus praesul intonuit, dicens : Reverenlissiino, sanctis- simo es. orthodoxo domiio Nicolao a Deo decreio summo ponlifici et universali papx sempiteriia me- moria :| dictum est ter. Novo Eliae vita perennis et immaFcessibilis gloria : dictum est ter. Novo Phinees aeierni sacerdotii infulas merenti salus aelerna :

colailanus et scriberetur, et pubfice diceretur. Quo- D ^’’^’■”’” ^*’ ^^^’ Sequacibus ejus pax el gralia: dicluiu

rum scilicel hoslium, quia nonnullosparturlentes ^^^ ‘^®’”’

Igitur Lamperliis Vintonis filius, dux Spoletaiius, teinpore consecralionis hujus veneranili pontifici? Romanam urbein praeler coiisueludiiiein siciii lyran nus intravit, noii rebellanlein siciit viclor sateliilibus suis ad praedandum disiribuil, muiorum donios nnillis muneribus venJidil, nullii monasicriis, ec- clesiis nullis pepercit, quinimo nobilissiini geiieris puellas tam inlra Urbem, quam extra, suis Saiellili- bos indifferenter diripiendas concessit. Propler qua6 apud Augusios piissimos Romanoruin qiierimoniis proegravaius, ducalam perdidil, irain principuin, e» invidiam pene cunctorum Galloruni, laiiqu.nn revcra sedis apoitolicai hostis adjudicatus, incurril, Mos Romunus ponli!cx tanta lyrannide lihcruliis llisial duin, Wallerium, Gilpianuin, OJonem et Theuper- lum, cum cunctis aliis raploribus ct prjcJoiiib.is; quousqnc npia redderonl, sibiqiic lestaliier s.uist.f-

injusliliam , conceplum dolorem effusuros esse cognoscens, penes se, veluli zizania inler irumenla usque ad malurilatis lempus dispensaldr.e reiineliat, ruinore fallaciler exsurgcnte crcdiliim esl quod omnia decessoris sui acla, quae ille zelo divino saiixe- ral, hosles vero ejus ad proprios iibilus infamabant, voluissei infringere. Unue accidil ut oranes occiden- talium rcgionura episcopi solemnes ac honorificas litleras eraiilenies religiosam ejus memoriam, ulpole orthodoxae et veraephilosopliiaeponlilicisexcolendam, suinmo ponlifici jugitcr inciilojrenl. A cnjus videli- cel sanciissimi Adriani papae coliegio, ciiiii per dies aliqiiot (luidam Grajcorum, el aIiarum«;eiiUiiin ser- vorum Dci per id leinpus Roinae moraiilium, seclan- culo suspendissenl, scxla feria sepiuagesiniae idem sanclissiinus anlisles eos sccundtim consiieindinem iefeclionis graiia solilo plures niiinero coiivoravit.

Patrol. CXXll.

ADKIANIJS PAPA II.

rorcnl, oiiuii coclesiaslica comnuinionc privavil. Sed A TluMiperliis quae rapiieral liaud liidiouller reddere sUiduil. Ilislaldus \ero vir Deo dovoltis, belioque forlissiuius, ad pnjcsulein se perculicnlein lola liu- miliialc conversus esl. , ejusque graliani seoiiniluni omne Romanorum libitum, salisiaclurus accipiens, .«^peni qnoque resumcndoe co:)imiiiiionis accepit. Oiiam nimirum recipere praevaluissel, nisi conjura- lioni Lamperlorum posiea consciiis cum viris ex- communicalis ac rcbellibus fugiens, Bencventuui petere maluissei.

Ilis ila compositis poslquam Micliael Graecornm impcralor Bardam CiBsarem, Pholii fautorem, suuin, sicut pcrhibenl, inlcrilum machinantcm peremil, Basilium collegam sibi adopians imperatorcm con- stiluit : cunique novus imperalor Basilins a callio- licis, tanqiiam qui scmper eis faveril, snmmo stu- dio coleretur, Michael a spadoniluis snis (liiibium an iiiii voluntale) peremplus cst. Moxqiic Basilius re- rnm politus. primo quidcm non se fuisse consciuin B necis Micbaelis, ut ferlur, omnibii& sjlisfccit. Tuin vero sccnndum Romanne EcciiSia! conslilutuin per- vasorem Pholium pepulil, el Ignatium palriarcham, populo annitente, palriarchio restitnii, ac ex ulra- que partc, Ignalii videlicel patriarch.u, Pholiique iieopbyli,lcgaios Romam per suum spatharium Ba- silium nomine deslinavit, qui praesente siimmo anti- stite allcrnatim confligerent, et juslitia sulTraganle aut juslilicarenl Pholium, aui perpeluo oondemna- renl. Sed divino judicio discrlissimampartemPholii pelagus sorbuit, el simplioissimam partcm Ignatii cnm iegalo impcriali salvam servavil. Nullusqne ex neopliyli partc nisi monachulus, Mcibodius nomine, •solus evasit. Qui posimodum neque Pholium, pro cujus parte vcnerat, neque Ignalium, contra quem, sed ncqiie univcrsalis Ecclesiae, ad quam vciierat, jura suscipiens, tcrtio conventiis, lertio perfiJiae denotatus, semel anathemalizalus absce.isit.

Al vero Basilius legatus imperaloris, et Joannes ^ nictropolita Cscsarea; Cappfulociifc Nicolao fuerant deslinati. Ilinc sancliisimo papoe Adriano cum epi- scopis et proccriliiis in sccrelari( sancla; Mariae Majoris juxta morcm sanctae sedi» aposlolicae rosi- denli se satis bumiliier pnicscnlarunt; dona et epi- slolas obtulerunt: quibus susccplis, sanclae ftonianae Ecclesiac, cujiis conamine Coiistanlinopolitana Ec- clesia de scbismate purgala surrexerat, uuiliiplioes gratias relulere, ac posl innumera laudiiin pncconia concordi voce dixere : Devolissimus filius vesler im- perator B;isilius, el patriarcha miincre vcstro resti- luius Ignatius.duni ecclesia Conslaniinopolilana per iiiiervenluin veslrum invasorem Phoiium propulis- set, in archivo ejus librum sunima falsitaie congc- sium conlra ingenium sanclae Romanae Ecclesiae, sanctissiiniquepapaeNicolai rcperere. Quem bullaliim quasi vereconlagiosum asua urbe peniiiis proptilere, vobisque ulpole summo capiti, ciii Christus coelo lerraque solvendi alque ligandi poiestalem tribtiil, D niisere. Qiiem , prccamur , suscipientes rimamiiii, el fraudiilenliam quam insoiuibiis Constantinopolitis noster versipellis Pholius inferre poluil, ex eo quod in banc sanclam Romanam Ecclesiani non liabeulem Inaculam neqiie rugam, aut aliquid hujusmodi, au- dacem iingnam exacuil prorsus adverliie. Et quid Ecclesix Dei dc boc latrocinio sit senlrenduni, quod sub nomine synodi furtim ab eo conlictiim esl, pa- lam oinnibus promulgale. Llrariimquc partium coiiscssuin pontificem aniiiienli , Romanam contra sedcm apostolicam, ponliliceuiqMC ipsius, quia Pho- lius vocem non habiiii, senteiitiam forte praeci- pitare poluit, judicium veio librare non potuit. Sed a sede aposlolica bis judicatiis bisque dam- nalus cst. Et quia viribus suis Pholiiis confidens, in sanctissimum pontiliccm nostruin Nicolaum faisa garrirc non timuit, os suiim iiiminini in coelum po- suil, el linguam suam, ul lcrram perlransirci, c^e-

12.12

niit. Ideoque conciliabiili ipsius libriim scrulandiim adniiiiimus, ut auclor illius et fabricator mcndacii, ct invenlor perversorum (logmalum lerlio judiceiiir. Egressiis metropolila libriim exbibuil. et in terram praccipitavii, imprecando illi dicens : Tu maledictiis Conslantinopoli, sis Romae iteruin maledicius. Te minister Christi Nicolaus novus Petrus verilalis amator altrivit. El spalliarius calce suo, enseque li- brum percutiens , nihiiominus ait : Credo in hoc opusoulo diabolus habitat, quia per os complicis sui Pholii ca qii.Te per se dicere neqiiil, eruotal. Nam ct subscriptionem Basilii noslri impcraloris post subscriplionem Michaeiis, quem ebriosissimiiin siib- scribere noctu suasit, falsissime conlinel, quam ejus non esse reslitutio Ignatii declaravit, ei salisfactio nostra, si voliis placuerit, jurojiirando Imuavit. Ne- que eniin unius semper catholici Basilii nomen \to- tuil falso snis feraiibus commentis insereie, qui mu- lalo charactere potuit multorum aliseniium episco- pnrum nomina ciim paucis complicibus suis dcscri- bere. Quoruin videlicel episcoporuin universilas lam immunis est hujus subscriplionis , qiiain tenoris ignara. Siquidem nulliis Constanliiiopoiilanorum , quando iJlud conciliabulum collectiim fuissct (qiiia revera nec fuit) agnovit, sed quia Constanlinopoliin coniprovinciaies, veluti regiara civilatem, pro diver- sis negotiis instar islius urbisasceiidunt, pcrvicacis- simus Photius mendacium suum veritalis medica- inenio, sicut ei a primaevo fiierat institulum, linivil. Diim in Iocum quorumdam sanclissimorum episco- poruni cives quidem aliquonim illorum, sed transfu- gas, ut fama vulgatnm esl, muneribus exc;iecatos, subscnbere fecit. Inde cst, qnod siibscriplionum istius videntur diversi characteres, et quidam eo- riim acutiori penna, qiiidam grossam, noniiuili vero decrepitum simulanles grossiori membranam inqui- nantes describunt, ut videlicet fraude praesentium, simpliciiati abscntium illudaiur : et illud credil facilius universitas esse verissimum, quod dissimili- bus litteris feceril falsitas esse diversum. At vos iilico subscriplionuin quidem dissimililudinem refe- rentes characteres videbilis. Fraudem vero, nisi Consiantinopolim, ut omnis iila ecclesia d;precalur, miseritis, minime cognosceiis.

Tunc summus ponlifex ulriusque linguje peritis librum scrutandu n peraliqnot dies decrevii, et om- nia quae in eo conlinebanliir coram syiiodo fideliier populari ; quae iibiqiie omniastrenue perscrutntaest. Nam venerabilis pontifex, annitente omni senalorio popularique coiiveiitu, apnd bealissimum Petniin apostolum in defensionem suae Ecclesise decessoris- que sui sacrum conciliuni convocavit. Et primo qui- dem pcr legalos Constantinopoleos veriiale luculen- ter audila , decessoris sui super htijusmodi lilteras legens, sinislrani ipsius famam purgavit. Deinde Photium cum conciliabulo coniplicibtisque suis tenio anatbemate perctilit. Ad exlremum vero coel«rQrum suhscripiionibus et senteniiis roboralum , prae fori- bus graduum nefandi dogmatis librum cunctonim pedibus conculcatum excussit. Qiiem nimirum rogus, ut fomentum quoddam ignis excepit, ct pcne. ante- quam semiuslum credi poluissel, cum magno foelo- re, piceoque colore consumpsit. Et cum forte fociis inundatioiie pluviae naturaliler debuissel exstingui, el ad pluviam qtiasi ad gutlas olei fl.imma coiiva- liiit, et in laudes Dei , sanctissimi(|ue pap;B Nicolai , simulque Adriaiii suinini pontiiicis mir.mciili slupor lam Latinorum quam Griccoru ii corda rcsolvil. Posl liacc cum epistolis decessoris sui , sicul ab eo fueral ordinatum, Donatum episcopuiii Ostiensem, et Mari- nuiu diaconuin Consta:itinopolim deslinavit, deinde ejnsdem epistoias suo lantiim uoniiiie tiuilatas, et cominoniloiiuiu. Sed et Slepli;iniim Nepesinum epi- scopuin sociavit, eisqiie praeoepit, ul omne scanda- lum Ecclesiae Constaiitinopoiilan;c solerler sopirent , consecratisqne a Mctbodio et Ignatio sub salisfa- ctione libclli, <iucm de scriuio susceperanl, proprias

i-lbo

NOriTi.V niSTORlCA.

im

ecclcsms reildcrenl. Pi;oliaiiis vcro sub eadeni , ac dislricliori salisfacUone communicarenl quidem, seU sacerdolum judici\im, usque ad sedis aposlolicaj senlciiliam maujtnle sanclissimi pap;tt Nicolai jiidi- cio proielarent. liaque mullorum anfracluum labo- riosos circuivus penelranies, landem Chrisxo prxdiice Thessaioiiicam veniunl, in quam Basilius imperaior Eiisiachium spalharium candidalum cum su;e saiu- latioiiis officio sanctae Romana; Ecclesiai legatis ob- viam deslinavil.

Qui eos admodura honorifice per conliRiia ilineris Inca ducons SiHambriam pervenerunl. Ubi a Sisin- iiio iiiiperiali prolospalhario, el Tlicognislo paliiar- cliali heguraeno, qui Romae apiid saiiclissimiim pa- pam Nicohiiim pro reslituendo Igiiatio sedulu» inler- cessor exstileial, cum quadraginta equis de itabulo imperiali, el tolius mensae aigenieo apparatu , offl- cialibusque, qui sii)i ad omnen iibitum famularentur, siiiit excepli, ad Castrum rotundum, in quo cst ec- ciesia rairae magniludiiiis sancti evaiigelislse Joannis iiomine dicata , favore Augustali Sabbalo mansio- Iiem suspiciunl. El Dominica , qiiae quinia decima dies-Sepiembris eral, indictione lertia , singulos equos cum seOis aureis devolione iniperaloria ca- pienles, obvialis oninibus scholis, videlicel spallia- rioruin, candidatoriim, stralegorum , luandalonim, c;Eierorumque palatinorum ordinum, aim omuibus clericorum planetalis ordinibus ad portain Aureara veniunt. Ibi a Paulo librorum custode, et Joseph va- sorum cuslode, simuIqueBasilio sacellario, ecclesias- ticis induti veslibus salulali cum syncellis patriar- ehoe Conslaminopoleos solemniter pifficeduntur, ei ab oinni pnpulo cum cereis et lampadii)us prosequun- liir. Sicque ad Jren.es paialium desccndenies, in domum, quae dicitur Magnaiir.i, a Joanne a secrelis, spatharioque candidato, el Slralegio spalliario can- didato, qiii siibministraiionis gralia depiilali fuerant, laiidabili ter suscipiuntur, per quos imperialia inandala suscipiunt devolissime procul dubio suggesta , ne forie molesle ducereiil, qiiod iiliperiali naialitio im- niiiiente, in craslinuui siiscipi non valerenl. Qiio fe- liciler celebrato, misit impeiator iii occursum ipso- nini oinnes ordines palalinos. Quilius pnecedenlibus ante iiiiperatoiem in chrysolriclinio sibi conlinuo assurgenlem sahitabundi conveniunl , apostoiicas epislolas imperatori offerunt : quas imperalor per sciiiet suscipiens osciil jliir. De siatu Roman* Eccle- siie, et saluie doiiini Adriaiii sumrai ponlificis, deque omni ecclesiaslicorum, senaloriorumque ordine ordi- iiabiliier persr riilalur, iegatosque amabiliter oscula- lus, Ignalio patiiarcha; jussionem apostolicara perla- turos absolvit.

Qui sequenli die ad iniperatorem redeunt, a quo laliter alloquuntur : Sanctae Conslanlinopolitan:£ EcclesiaeperambiiionempervicicassiiniPholiidiversis schismaticorura Uuclibus laceratx sancia oranium Ecclesiarum Dei mater EccIesiaRoraana, sanclissiiui domiii et uuiversaiis papae Nicolai (sicut es eis lille- ris, quarura auciorilate.praesens pater noster Igna- tius, qui violenler fuerat a Photianis expulsus, scdi propriae nuper, jiivanle Doniino, restitutus est, pole luculenler inlclligi) fida provisione consuluil. Quapropter nos cum omnibus Orienlalibus palriar- chis, metropolilanis, alque episcopis, censuram san- ctae matris nostrae Ronian* Ecclcsia; pcr bienniuin prjcstolanles, propler Deum petijnus, ut Dei nego- tium viriiiler peragalur, et tandeiii aliquando aucio- rilate veslri sacri coUegii tam peslifene Phoiianoe lergiversalionis scandala piopellaulur ; qiialenus unilas ci tranquillitas optalie diulius juxia decretiiin saticiissitbi pap^elNicoIai restaurenlur. Legali sancl.-E sedis apostolicae responderunt : Et nos ideo veiii- nius; ideo raissi sumus : sed neminein orienlaiium vestroriim nunqiiani in nosiiam synodum suscipere possumus, iiisi oblato hbelio, ciijiis formain de scri- iiiasanctx scdis aposlolitcc sumpsiiiius, nobis fuciit

A saiisfactum. Imperator cl patriaicha dixcrunt : Qiiia novura hoc et inaudilnra de libcllo profereiido asse- ritis, nccesse esi iit tcnoiis illius formnm vidcamus. Nec mora, libeHi forma prolata est, et de Latino \a Graecum conversa oinnium notiiiye declaratur. Quo- riira quidam libeJluin profcrenies iii sancia synodo resederunl : proferre nolenles extra synodum inglo- rii relicti sunl, ted dieiim fervore saiicli Spiritiis tcmperati, prsemissa libclii salisfaclione ad iinitateni sacrae syiiodi rcversi siint. In hanc synodum Photius, ille pervasor, de miillis crirainibiis perpetratis ratio- neni reddiiurus adducitur. Oiiines epistolsc sanclse Roman.Ti Ecclesiae contra eiiin prolal.ne leguntur. Et depositionis ac anaihematis sentenlia dudum apo- stolica scde prolala, in cuin ab oranibus identideni jaci;Iatur, iiiquc ipsius conspectu nefandissimi con- ciliubiili prufanaia volumina, quibus contra sanctiS’ simum papam Nicolaum susurra fauce latraverat, igiic combusta, veritalis, imiocciiliacque lampas emi-

g ciiil. Qui laqueum, quem oliin altcri paraverat glori-

ficandus, nunc ralionis virtiite ad extreraam tacitur-

nitatis inerliara devolutus intravit; et apertum sfbi

communionis oslium, qui sub salisfaclione libelli

suscipiendus admoncbatur, quasi caecus in mcridie

doclinavit. Deniqiie geslis salubriter omnihus, qiiae in

dccem sessionibus synodi texlus compleclitur, lcg;iti

sanctae Roraansc. Ecciesia; textum syiiodi, ne quid

Graeca levilas falsuin in eam congesserit, Anastasio

sanclae sedis aposlolicse bibliothecario (qui tuiic lein-

poris pro causa Ludovici sereiiissimi nostri Augusti

cuni Suppone archiminislro post eos Constrinlinopo-

lira, divina ut credilur dispensatione, perveneral)

sublililer inouirendiim, anlequara subscribant, coiii-

mittunt. A qiio, quia in ulrisquc iinguis eloqucnliS’

simus exislebat, studiosissiine perscrutalus, omne

quod ad laudem serenissimi nostri Caesaris sanclissi-

raus doinnus Advianus pontifex in epislola sui deces-

soris Aisenio episcopo iraminente adjecerat, reseca-

tura inveniunt. r

Quapropter epistolam sedis apostolicse, fraudulen- ter corrosain sumrais clamoribus coiiquerunlur, fa- tentes se nullo modo synodalibus aclionibus subscri- pluros, nisi lotius epistolae inlegritas geslis synodicis jungeretur. Hoc raodo Roinanis certantibus, Gracis vero, non esse in synodo de laude imperatoris, sed de solius Dei tracianduin allisone respondentibus, nomenqueiraperialis nostro Caesari peniliis invidenli- bus ; tandera ad hoc usque pcrventum est, ut inter- posita conditione voluntalis aposlolicae diiliniiis sen- teiitiis minus finite suhscrihepent, ita legentes : Ego ille vices agens doraini raei sanctissimi et univer- salis Adritliii papac in hac sancla s^nodo praesidens usquc ad voluntalcm ejugdera eximii praesulis, ad omnia, ut superius legilur, consensi, et manu proprijj subscripsi.

His expletis, quidam Graecorum imperatorem con- veuiunt, et Conslantinopolilanam Ecclesiam per rv oblatos libellos, iii potestatem Romanam redactani flebiliier conqueruntur, et dubietale subscriplionuui, omnia qux in synudo decrela fueranl, revolvenda, cunctaque recidivis erroribus confundenda fatentur : et nisi libellos reciperent, lihertatem pristinam se noii posse recipere fingunt. Et illico quidain libellorum a cuslodibus, quoniam excellenliorum episcoporuin libellos legaii sanctae Romanac Ecclesiae, fuiiiroruiii praescii, piorsusocculuerant, defiaudanlur. Ac pei* hoc incredibiliter coiislcrnati ipsi legati, Supponis archiiiiinistri, et Anastasii diserlissimi sunctac scdis apostolica; bibliolhecarii fidelissimis auxiiiis imiilun tiir. Qiiibus diverso inodo non sinc magno labore pe- riculis immiiienlibiis, libellos quidcm vix laiideiu r& cipiuiit : sed imperatoris iram pio uimia sux distri- clionc fidei vehcnieaicr incurruiii.

lifilur postdiem lertiuin, qiiosacralissinia syiiodiis ciim suis scriptionibus uninino iii codicc consuin- miUa, rclraclaciuc esl ad oinncm elcg:iiitiain iu cc-

lf!}5 ADRIANUS PAPA II. ^ggg

clcsia sanctse Sophi* fuerat, ab imperaiore in domo, A naiionem nos dicentes mendacium non lonuimur

qnam cum vicarns palriarchaium, vidclicel Alexan- ila nimirum camdem Bulgariam ex Grsecorum reeno

drino, Anlincheno, et Hierosolymiiano, simulqiie fuisse nunquam negamus. Sod inlueri vos decel

palriarcha Ignalio» aui cum aliquibus ibi residebat, callide convocati sedere jubentur, et quod principes Bulgarorum eis lilleras, et dona per Petrum, alios- que direxerint, audiunt.

Quorum lcgaiionem imperatore potissimum an- nuenle suscipiunt, sicqiie posl salutationem Pelrus Bulgarorum legatus exordilur : Domims Micbael princcps Biilgaricus audiens quod pro uiilitate snn- CI.T Dei Ecclesiae ex diversis parlibus aucloritate sedis apostolicae conveneritis, gralanler accepit, vo- blsque, qui ex sede aposlolica missi estis, quia iii vestro transitu vestris eum lillcris visilare dignali cslis, nnilliplicesgraliasaffit. Legali sanctaeRoiiianjje EccIesiiC responderunt : Nos quia vos filios sanct?e Roman.x Ecclesiae novimus, insalulalos vos praelerire neque debuimus, neque voluimus : quos nimirum sancta sedes apostolica ul propria nienibra comple- ctilur.

Bulgarorum legali dixerunt : Usque liodie pagani fuimus, et niiper ad gratiairi Christiaiiilaiis accessi- mus : ideoque, nc in aliquo errare videamiir, ciii Ecclesiae subdi debeamus, a vobis, qui vices summo- rum palriarclianim geiilis , nosse desideranius. Legali sanctaj Romanoe Ecclcsise respondcruni : Sanclse Romanae Ecclesi», cui per te, o Peire, tuus senior el beato aposlolorura principi Pelro cuin omni gentis suse populo se tradidil, a cujus succes- sorely, videlicet cgregio papa Nicolao, el praecepta vi- vendi, et episcopos ac presbyicros suscipere meruit : \os et pertinuisse et pertinere debere eliam in eo monstralis, quod poslulatos, noslros sacerdoles et SHscepistis, et bacienus veneraiione congrua reti- neiis.

Biil^agorum legali dixerunt : A sancta Romana Ecciesia sacerdoies nos petlisse et suscepisse, et hacienus haberc nos conlitemur, et eis in omnibus obedire decernimus; verum ulrum Romanse an Con- stantinopolilanae Ecclesise ralionabilius subdi debea- mus, cum his palriarcharum vicarijs derinile. Legaii sanciae Ronianae Ecclesiae responderuni : Propier qiiae nos sanctse sedes apostolica cum orientalibus difTinienda mandaverat, Domino juvante, finivimus; de causa aiitem vestra non secus qiiam difliiiita est definienda, quia nihil in mandatis accepimns, nihii vel diinnimus, vel in praejudicium sanctaj Romanae Ecclesi;e difTiniendum censenius. Quinimo, qnia omiiis vestra palrianostrissacerdotibus ubiqueplena est, nulli vos nisi sanct?e Romanae Ecclesiae pertinere debcre, diilinitiva senlentia, quantum ex nobis est, piomulgamus.

Vicarii oiicntalinm palriarcharum Bulgaris dixc- lunl : Quando vos illam paliiam cepisiis, ciijus po- leslali subdila crat, et ulnirn Lalinos, an Graccos jiacerdotes habuerit, dicite? Legati Buigarorum dixc

quia aliud onlinant jnra sedium, aliud patiiinlui’ divisiones regnonim. Nos de divisione regnorum noii agiinus, sed dejure sediuni loquimur.

Vicarii orientalium patriarchanim dixerunl : Illud qiiod vobis diverso iiiodo Bulgariam perlinere dici- tis, addiscere volumus. Legaii sanctae Romanac Ec- clesia; responderunt : Sedes aposlolica, juxla quod dccietalibus sanclissimorum Roinanorum prae^uluin doccri poleritis, utramque Epiruni, novam videlicet, velereiiique, lolamqneThessaliam, aiqiic Dardaniani, in qua et Dardania civilas liodic demonsliatur, cujus iiunc palria ab liis Bulgaris Biilgaria nuncupalur, antiquiius canonice oiiiinavit, et obtinuil. Ac piT hoc ordinationem, qiiain tunc paganorum Bulgaro- rum irruptione amiserat, non a Constanlinopolilana Ecclcsia, ulmodo fingilur, abstulit, sed abhis factis

B modo Christianis recepil. Secundo modo, quia Bul- gari, qui jure gentili sibi patriam subjugantes, ecce per lot annos retinenl quod cepenint, sedis aposlo- licoe semet (ut superius diximiis) paiiociiiioordina- tionique specialiler committentes, iiobis debeiit nec inimerilo subjici, qiios ullronea vohinlale magislros elegere. Terlio nuido, quia eosdem Bulgaros sanct.i sedes apostolica, jussu quondam sanclissimi papai doiiiini Nicolai, tam per aliquos nosirum qui hic suinus, illic mulias ecclesias dedicantes, sacerdotes creavimus, quam per Paulum, Doniinicum, Leopar- duin, ac Fonnosiim venerabiles episcopos, sed et Grimoaldum coepiscopum nostrum, quem hactenws isli Bulgari cuin multis noslris sacerdoliiius in coii- spectu nostro habere se fassi sunt, a divcrsis crrori- bus ad catholic;e fidei verilatein mullo sudore, Chrisli gralia praeduce, tranferens, ecce ultra trien- nium teiiuit, leiiet, ordinal, ac disponii. Ideoque consequens non esl, ut sine conscientia Roinani

p summi ponlilicis Ecclesia Romana, de quibus prac-

^ sentialiter vestila cernitur, spotietur.

Vicarii Orientalium patriarcharum dixerunt:At qnem istoruin modoruin niodo dispensare velitis, edicile. Legati sanciae Romanae Ecclesiae responde- runl : Saiicta sedes aposlolica vos, quia revera infe- riores eslis, super siia causa judices nec elegit, nec per nos eligii, uipole quae de oinni Ecclesia sola spe- cialiter fas habeal judicandi : sed neqiie nobis de hac causa senteiiiiam proferrecominisit. Quapropler qiiod ab ea faciendum non accepinuis, ejus cogiii- tiunis judicio qiiac libiorum muliiplicitale ad delen- sioiieni sui multa proferre pracvalet, ex inlegio re- servainus; a qua oinnis vesira senientia lania faci- liiatedespicilur, qiianta levilaie piofertur.

Vicarii Orienlalium palriarcharum dixerunt:Salis indecens est, ut vos, qui Gnecoriun iinperium de- irectantes, Franconim foCileribusinhaeretis, in regno nostri principisordinandi jura servclis. Quapropier’

ruiil : Nos illam palriain a Gnccorum poleslaie D Bulgaroruin patriani, quam ex Gracconim polestaie

armis evicimus, in qua non Latinos, sed Graccos sacerdoles rcperimus. Vicarii oricnlalium responde- riinl : Si Grajcos sacerdoles ibi reperislis, inanifi- iluni est, qiiia cx ordinaliodC Consianlinopoleos illa patiia fuil. Legati sanctae Roinanae Ecclesiae respon- derunl : A Gra;cis sacerdotil)iis arginnenlum suraere iion debelis : quia linguaruin diversilas ecclesiasticiiin ordiiiem non coiirnndil. Nam sedes apostolica, cum ipsa Lalina sit, in mullis tainen locis pro ratione pa- trix Gr;ccos sacerdoles cl semper et nunc usque consliluens, privilegii sui delrinienta sentire ncc debel, nec debuil.

Vicarii orieiilalium palriarcharuin dixernnl : Eliamsi Gnccorum presbyierorum ordinalionem vestri juris fuisse doceatis; illam taincn palriam Grceconim regno pertinuisse nunqiiam iifgare polc- riiis. Lcgali sanclae Roinan:c Ecclesiae responderunt : Sicui Bulgarice nobis diverso modo periinere ordi-

dudiim fuisse, et Gnecos sacerdotes habiiisse com- perimiis, sanclai Ecclesiae Constanlinopolilaiuc, a qiia per paganismum recesserat, nunc per Ch.Cislia- nismura reslilui jiidicamus. Legati sanclae Romaii:c Ecclesiae reclamanles dixennit : Senlenliam qnaiii non electi, neque admissi, sive tuniore, seu gralia, vel quidquid illud est, modo pixcipilasiis potius qiiam proliilislis, auctorilate sancli Spirilus usque ad difliniiioiicm saiiclae si^dis apostolicie oinnino rescindiiiius, ita ut nullo modo vo.l noinen habcre scntenLiie mereaiur. Teque aJjuramus, patiiarcha Ignati, aucloritale saiiclorum apostolorum princi< piim coram Deo, suisque angelis, oninibusquc prac- sentibiis conieslamur, ut secundum hanc epistolaui sanctissinii reslitnloris tui donini Adriani sumnii ponlificis, quani libi ec^e offerimus, indufelria lua ab omni Bulguria ordinalione immunem te, nultum tuu- rum illuc iniiiendo, cuslodias, ne sancta scdes apo-

NOTITIA HISTORICA.

ms

siolica, quse tibi lua resiituit, per te sua perdere videatur, quin potius, si, quod non credimus, juslain te liabere querimoniam seslimas, sanctx Romanse Ecclesiaei reslilulrici lua solemniter suggerere non umitlas.

Tnnc patriarcha Ignatius, apostolicam epislolam Kiiscipiens, licet magnopere adinonilus eam legere disliiiisset, respondit : Absit a nie, ut ego liis prse- siimptinnibus conlra decorem sanclse sedis aposloli- cae iniplicet, qui nec ita juveniliier ago, ut mihi siihripi valeal, nec ila senililer deliro, ut quod in aliis reprehendere debeo ipse cummillam. Hoc fine collocuiio illa liniu est.

Sed iniperialis commoiio, licet spem fronte famu- laret, augrnentum suscepit. Legatos tamen snnctae Romanae Eccresiae ad prandium convocans donis opti- mis decoravit. eosque Theodosio spalhario, non ea qua congruebat sollicitudine, deducendi gralia com- mendavit, Acodyrcharium usque perducli, neligen- terque sine ulla provisione dimissi. Post dies aliqiiut iiavigantes, in Sclavorum deducii manus, proh do- lor! incideruDt, bonisque omnihus, ac authenlico, in quo subscripiiones omnium fuerant, exemplari denudali sunt, ipsique capite plexi fuissent, nisi ab his, qui ex illis aufugerant, sihi timuissent. Tandem apostolicis imperialibusque Hlleris ab exsllio libe- rati, et undecimo Kalendarum Januariarum die, indiclione quarta, Romam reversi, omnia qnce supe- rius diximus coram sanctissimo sumrao poniilice ac procerihus reiulerunt, nihilque aliud scripturarum, quam librum aciionis Ignalii, eilibellos quos a Scla- vis rereperant, et reliquos libellos quos Supponi archiministro, et Anastasio prudentissimo bibliolhe- cario sanctae sedis apostolicie(cujus praescienliae [for- /e,pr3esenlis] solliciludine exemplar amissse synodi, quod sibiscribendum impetraveral, Ecclesia Romana suscepit) dudum Constaniinopoli commendaverant, ostendere potuerunt.

Superiore tempore Formosus Portuensis el Paulus Populoniensis venerabiles episcopi, qui cum cseleris jussu sanctissimi papae Nicolai causa prsedicationis destinati fuerant, remeanles de Ghristianitate Bu!- gaiorum, acomnimoda subjectione, qua specialiter sanctse Hoiuanse Ecclesioe devotissima colla submise- rant, sedem aposlolicam recrearunt, et Michaelis Bulgarici regis legalum, Petrum nomine, summo pontifici prsesentarunt. Qui legatus cum donis rega-

D

A libiis regias qnoque litleras obtulil, summum prsesu- lem summopere deprecantes, ul aut Marinum sibi bene comperlum diaconnm archiepiscopiim conse- cratnm remitleret, aut aliquem ex cardinalibus dun- taxatsuse ecclesiie vinim sapicnlia, persona, vilaque nrchiepiscopatu dignissimum Bulgaris eligendum dirigeret, quem post approbationem eorumdem, de- nuoremeantem archiepiscopali ministerio suhlima- rel. Sed Marino Consiantinopolitanum missaliciim devotissime, ut diximus, sortilo, summus ponlifex Silveslrum qiiemdam Bulgaris eligendiim direxil, quem cum Leopardo Anconilano, et Dominico Tar- visiensi episcopis, simul et lilteraspro archicpiscopo aut Formoso Portuerisi episcopo remittendo impor- tunissime deprecanles reinittenlihus Bulgaris magna sub velocitate recepit. Quihus inter nonnulla rcscri- psit, ut quemcunque nominatim devolio regalis ex- primerel, eum sine dubio ponlificalis provisio Bul- garis archiepiscopum commodaret. At vero Bulgaro- rum rex exspectationum moras diulius ferre non valens, ad Graecoruin imperatorein, natorum Theo- dorae occasione altevna regna sihi altcrnatim rapere machinanlium, adductus, euindem Petrum, quem a Roma sine desiderii ^ui effectu sero receperat, cum aliis e latere suo Conslanlinopolim, requisitionis gratiacui potissimum Bulgaria perlinere deberet, cmisil, ibique a legatis nostris,‘quod juri Romano perlinerent, sunt convicti ; at poslmodum per Orien- tales Constnntinopolitanosque donis ac proraissioni- hiis persuasi Grajcos sacerdotes, juxta quod Gri- moaldus episcopus, qui ab bis se repulsum faielur, suscipientes nostros ejiciunt, et per eumdem Gri- moaldum episcopura, quia sine conscientia sedis apostolicse, commissum sibi prxdicationis olTicium deserens, Roraam ditissimus remeavit, magnum epislolae volumen frivolis allegationibus tanquam sub praelexlu deliberatse sententiae synodo praesidenlium implicatura apostoJicse sedi super excusatione sua remisit. In quo faclo quia episcopus a Bulgaris ex-

C pulsum epistola tacente se asserit, el presbyteri non se pulsos a Graecis, vel Bulgaris, scd ah episcopK) circumventos, profecto dubiuin, quin mutu;e subsit prodilipnis imago, donec Christus renum rimatoret cordium, in suorum servorum examine hanc in lu- cem protulerit, non videtur.

(Videntur atiqua deesse sub finem.)

im

ADIUAM PAP^ II

ADRIANI PAPiE II

EPISTOLtE et decreta.

(Apud l.abh., Concil. lom. VIII.)

r

^PISTOLA AD LOTIIARIUM REGEU.

(Anno8C7.)

Qiiod Tlieutbergnm solniionem matrimonii Rom<j? po- Klulantcm ad LollMriuni redirc jusserit, dovec in tynodo dc ea re stalual. MoTtet Lotliarium ul eam iu consortium recipint, aUl si alio in loco interini rousisiat, promi$»as illi abbalias ad vila: subsidia concedat.

Quia bcalo Pelro aposlolornm princrpi Dominus noslcr oves suas, lolani videlicet Ecclesiam, prelioso jain sanguinesuo redemplam, posl passionis vincula, post clavorum vulneia, et crucis liidiliria, alque rc- fiurrcclionis gloriara, lertio conmicndavit dicens : Pasce oves meas, pasce aijnos meos {Joan. xxi), nos

A iim;c vinculum dissolvisse, et ad illiciium ac pristi- num slupniin incongruls reverti velle occasioiiibiis agnoscercTHus. Theutberga ilaqiie iliuslrissiina regi- na coiijux vestra, sanclorum aposloloium. Petri eX Paiili ad iimina vcniens, mentequc devota orationis desidcrium complens, nostram fatiem contemplari, caiisasque suoc necessilalis nobis ore proprio expo- nere quiiosivil. Qiiae cum a no!)is, pro amore Dei ‘“l vcslro, el ab omni noslra Ecclcsia lionorifice, sicul oporteliat, suscepla fuisset, dixit se propter quam- dam corporis sui iiifirmilatem, et quia non legitimo vobis antea fiierit conjuncla connubio, a vesiro vclie scparari consortio, el ob amorem Dei sacciili digni- lalem el gloriam abjiccrp, ac sub leni Jugo Cliristi cerviccm coidissulimitlere. Quibus profeclo auditis.

Vice ulique aposiolatus illius, Domino in omiiibiis ^ et Domino aiixilianle diligcnter coiisideratis, non

modico fuimus lurbali slupore ; quod se pro talibus a vobis quacreret sepaiare, ciim scriptum sil diceiile Domino : A Deo jnngitur mulier viro, et iterum : Quod Deus junxit liomo non separet {Mattli. xix; / Cor. vii). Et cum ipsa, sicut dixit Apostolus , sui corporis non habeat poteslalcm , sed vos , cui Do- mini est voluntate legitimo matrimonio regali- qiie toro conjuncta. Ciii sane quamvis cum vestrse voluntalis consensu atqiie licentia hocce supplici ni- n)is pace deposccrel, iiostrum in tali volunlatis suae desidcrio consensum nullo niodo prsebuimus. Licen- tiam vero illi revertendi ad magnitudinis vestr» consoriium, juraque matrimonii regalis illibata cu- stodiendi prsecepimus. Super his autem, quibus se a

cooperante, fiingenles, in virga aHiuilaliset justilise, in longanimiiale beniguie hiimilitatis el patientise, gregem Domini pabulo spiritalis vita* pascendum, et eura solerli custodiendum divina suscepimiis volun- late. Os apostolatus nostri, septiformis Spiriius gra- tia plenum, pro regni tui stabilitate felicitateque perpctua, sempitcrna nempe vera animx salute, qiia Munc ei iitcelernum beatesecuriterqiie fruaris, o in- clyte rex Lothari, vicibus indefessis apcrientes. ex- cellcniiam luam patemo monemus affectu, et jiire aposlolico exhortamur, quatenus maloruinhorainiirn consiliis relictis, el raortiferis persuasionibus omni- modo spretis, aurem cordis tui coelesti, sane clavi- gero bcalo Petro in nobis loquenti aperias, oranique

aniuiosilate el inclyla mundi dilectione procul ab- ^ vobis quaerit disjungere, tam repenle sine multorum

iccla, ea qua; justitiae ac reclitudini maxime con- gruunt praedicantes toto desiderio audias, evidenti- que perficias devotus affectu, quia non auditores, sed factorcs legis Deus fore justos approbat. Unde sedis apostolicae saliibrem admonitionem et corre- clionem venerabili sinccraque mentesusciperestude. Duo igitur a te carnis devicto illecebra dudum com- niissa videntur illicita, quae ab antecessore noslro pix memorise papa Nicolao censura fuerant emen- data canonica. Unum,videlicet ncfarium Theutbergae legilimce conjngis tiiae divortium; alterum vero, sce- lcstissimus Waldradae mcechae concubilus : quae non solum lex omnis divina rcprobat, condemnat ct fieri omniinodis vetaf, sedetiam mundana prohibcnt jiira. _ D<; qiiihiisnos ilerum rescriberenullatcnus stndere

fralrum noslrorum consilio, et ingenti examine,fini- livam nunc pioferre sententiam, aut conscnsus no- slri iramaluram dare liccntiam jure distulimiis. Deo aulem nobis salutis opem vitamque praebente, lam pro his qiiam eliara pro aliis ecclesiasticis causis synodum facientes, el lalia subtili examine indagan- les, ut sccundum Dcum salvi esse possitis, idonea satis inlcntione deliberabimus coram Deo Salvatore nostro, atque finiemus. Propter quod e.xcelleniiara tuam aposlolicis raonemus alloquiis, ethortamur in Doniino, nc aurcin nobilitatis luae consiliis impiorura et veritati rcpugnantium verbis inclines; sed potius Dorainicis et apostolicis prx-bens gcatanter praece- ptis, eamdem Thcuibergam nobilissimara reginam conjugem tuam dilcctionis amore in conji’^ale con-

imis, nisi vos a jiistiliae tramileperinccntiva carnis sortiiim laetus recipias, el pro amore Dei ei sancli prtHMil dubiodcviasse, boniimqnc conjnnctioms icgi- Polri, nostroqne sin^iul, honore digiio cam relincrc.

mi

EPISTOL/r ET DECRETA.

li»:’-

siciili coiporis propi ii mcnibrum dileclum, procu- \ secundum dcfinilionem pnicnoniiiiali sanclissiini pra;-

res Quod si ob ilineris longiludinem ei asperilalem, vel aliqiiam carnis incomniodilalem, ad vos nsquc ipsa perveniie distulerit, elegerilqiie in alio pro- piielalis siisR loco sibi ulili magis consisterc, iiilerim, donec syno ius, ul priEilixinius, fial, salva el incolti- inis sub veslra regali tuilione atqiic delcnsiouc sc- cura permaneat ; liabeatque in potestaie sua ipsas abbatias quas ei dare ipse oie proprio promisisti, de qiiarum sumplii)us alque redilibus nccessaria possit lial)before stipeiidia dignaqne subsidia. Sin vero quili- bet veslriim ei aliquam fuerit molilus contrarietalcm inferre, aut periculose prsesumpserit nocere, sciat se a nobisperpelui anaihematis vinculoesse procul du- bio innodandum, et ab omni Ghrislianorum consor-

suiis exbibuislis, laudavimus. Et licct ad scriem renim gestarum lucc clarius agnosccndam non sulTi» ciaiit, qiiso tam dc Ebbonis dejeclione, qnam dc Iiis qu;c posimodum acta sunt unanimiias vcslia descripsit, et nonuulla ralioni vcstrac dcsint eoruni qiipe super his gesla sunt, quaeque jam memoralus et seniper racmorandiis pontifex apostolica” sedi vo- luit ex inlegro reserari ; pium lamcn laborcm vcslra: sanctitalis cl sludiiim non solum landabile, sed cl longe lalequc prccdicabile judicamus. Innocenlia qiiippe jam nunc fratris et coepiscopi noslri Wulfadi el collcgarum cjus, quam qiiidam emergcns casus per non brcvis lemporis inlcrcapedinein obumbravc- rat, rplractatione et refricatione veslraj sacralai el

lio separandum; le aulem , si talibus consensum B aposlolicae sedis auctorilate frequenter adunalae so-

prajbneris, omnimodis excomraunicanduin.

II.

AD ADONEM VIENNENSEM ARCIIIEPISCOPUM.

(Anno 8G8.)

Laudat ejus zelum ingettiiqne acnmeti in prwcaveiidis insidiis ittipiorutn.

Abriancs episcopus, servus servorum Dci, reve- reiilissimo ct sanctissimo confralri nostro Adoni Viennensi arcbicpiscopo.

Legalus cum lilteris a beatitudine tua decessori mco s.nncl.ne menioriDe papa; Nicolao deslinalus, me in sedc illius, quia sic Dominus voluit, ordinalum invenit. Et qiiia noluimus frustrare pium sludium tuum, non illius vice, licet propler legati moram n pnrtim de Iiis quoe scripsisli fralernitati tuserespon- dimus. Debemus enim ei in labore succedere, cui pcr Dei graliam successimus in bonorc. Igi.Uir de admonilione quam per Waltariura comiiem circa gloriosum regem Hlotarjam cxercuit solliciludo lua gra4es muli.s rcpendimus. In eo quippe le praecipue industrium paslorem Dominici gregis ostendis, quo insidias lupi prsecavendas esse longe posiltis adhor- laris. Perscrutaiis praeterea qualerniunculis, quos idem legatus detulit, ingeiiium et acumen sensus lui niirali sumiis, et auclorem protinuscollaudaraus. Verum sicut exemplaria epistolarum, quaj aposto- licae recordationis decessor noster super hac le in Gallias, elad omnes episcopos ullra…. posilos dcs-

lcrliae, ecce, Deo gratias, vcnil ad lucem, et jusliliaj siiaj radios ad omnium omnino certitudinem foras quasi solis splendor exlendit. Ideoqiie nos vcsirum judiciura, ac vestram senieniiam, quam aposlolicc sedis censiira, sicut exegit ordo, praeccssit, approba- mus, admiltimus et corroboramus ; atquc poslula- tioni veslrae, cui quidquam negari difQcillimum est. annuenles, ad pleniorem confirmalionem, usum pallii jam dicto fratri nostro Wulfado Biluricensi anlisliti, secundum priorem cunsuetudinem , ad genium ct decus ecchsi.^e sibi commissa}, et instructioneai ipsius concedimus. Quod ctiam s.Tpe memoralus decessor nosler jamdudum libenier annueret, si quae nunc misisiis ipse reciperet, vel si is qui Iioc suscipere conabalur, a Biluricensi missus probaretur Ecclesia. Sed quod ille non egit, ecce nos cgimus. Quin potius, qtiod ille perficere deliberaverat, nos ecce Deo aif- clore supplevimus. Non quippe est diversitas ojieris, ut)i est iina eademque concordia voluntatis : prae- sertim cura debearaus ei in labore succedere, cui successimus in honore. Nimirum qui sumus ut Psal- mista canit : Pro palribus nali jilii {Psal. XLiv), et consliluti, quamvis longe merilis imparcs, super omnera universalis sanclse Ecclesi.Te terrain. Preca- mnr aulem, et obsecramus in Domino, ut sicu^li nos unanimis fraternitalis veslrae precibus annuimus, et assensura de CTPlero non solum in hoc, sed in orani- bus pra^bere disponiraus ; ita quoque vos meis nunc

tinavit, indicant, et sicuti nonnulli piimores xx, D ^,’^’^ ^•’’’’^’”"^^^’’^P’’^^"’’’"^^^’ ^’’^^’■^.^’^^"!".“P’*^^°’

etc, qua in ms. codice desideranlur.

III.

AD SVNODUM TRICASSINAU.

(Anno 8G8.) Piobal illorutn in coUicjetidis geslis diligentiam, el pulliutn coTicedil Wulfado. Hortalur ut iSicolai no- tnen scribant in diptychis, caveanlque ne guidauam conlra cjus acta vel decreta lentetur.

Adrianus episcopus, servus servorum Dei, sanctae cl in Clirislo diligendac synodo apud Trecas colleclir.

Legationis veslrae scripta, beatae meraoriie deccs- sori nieo paps Nicolao missa, nos jam in sede illius di^lna dignalione locati suscepimus, promptissimam- r,Ufi obcdieiiliam vcstram, qirim in coHigcndis gcslis,

icce recordationis papam Nicolaura in codicibus vcl diptychis ecclesiarum vestrarum scribi, el iioraen ejus inter sacra missarum solemnia imprseterraisse recitari faciatis : ita ut aliis quoque fratribus, et dioRceseon veslrarum saccrdolibus, idipsum agere prajcipialis. Nihilominus vero suadere veslra) dile- clioni curamus, et admonemus, ut lam Graecis prin- cipibus, quara omnibus omnino clericali fungentibus ordine contra personam ejiis, vel acta seu decreta ipsius, agere vel decernere quidquam lentantibus, tara verbo, qiiara scriplo viriliter obvietis, ac vali- dissime resislaiis. Scicnles prajterea, quia qusecun- quc liic adversus ejus pcrsonam, vel decreta geren- lur, mc his nunquam praebiturum forc consensum :

«Ci ADRIAM

aoc cis n quibuscunquc, vel quoinodocunque fiant, A meum interesse menlis, vcl dcfiniUonis, aut disposi- tionis afTcclum. Quanquam si quilibet aposlolicsc sedis niiscricordiam huniiiilcr poslulaverint, circa bos prxmissa salisraclione niilius agere nullo modo velinius inflexibiles apparcre. Tanlum ne liujusmodi iioMiiiics sic innocentlam suain assei’ere sludeant, ut iii occusationem la.nli ponlificis maximeque in Dei judicio collocali, quoquo modo prorumpere aud^ant : pra;cipue cum illuin, dum advixit, nemo impelere pra’sunipserit, vcl eum de injusto judicio arguere, vel lenuiler ausns exslileril; nisi forlc hnnc qnis humilitcr adiit, ciii ille sntisfaclione noiidum curata jiire reniillere non consensit. Estote igilur circa h?ec vigiles, cslote forles, et ista omiiibus ullra Alpes coiislilutis episcopis nuntianles, ut ct ipsi B quoque snper his sollicili el intenti pxopugnatores sint, sahilaribus monilis incitare. (Lvo, parte v, cap. 34.) Quoniam si sedis nposlolicse prsesul, vel ipsius (lecreta, dctestalioni vcl abdicationi habenlur, nullius vestruin vel noinen vel instituium firmum aut slabile permancre valebii. Quin polius et dnginatibus, quse de sancia et individua Trinitale a praesulibus sedis aposiolicse promulgantur, nonnuUa possnnt fieri de- trimcnta, si pc.x-cedentlum quorumquc ct maxime prim.’e sedis ponlificuro siainta. vel. uyi, quod dicl nefas est, quin ct ipso auditu prorsus horrendum, o subscqucnlibus qnibusque, imo ct inferioribus, abp- lilioni ciiidam vcl damnationi subjickantur, vel im- pise temeritalis ausu saltem soli derogationi prodan- lur. Sanctam fralcrnilaiem vestram optamus nunc C cl semper in Christo bene valere. Daia iv Nonas Fe” bruarii, indiclione prima.

iv.

AD LI’D0VICI;M RF.GEM GERMANliC.

(Anno868.)

De vicloriis Ludoinci imperatoris adversus Saracenos, cHJus inlerim et Lolharii (ralris quos sunl , tangi vetat.

Adrianus cpiscopus, servus servorum i)ei, dilecto illio LiiDovico glorioso regi.

Inter exordia divinilus ordinali, licet in indigno ministro, ponlificatus mei, pacis sludiimi pr» caete- ris virliilibnspraedicandi suadendi(|uemilii necessitas non inconvenienler incumbit. Miinirum cum etiam in ipsius Doniinicae nalivitatis principio coelestis ^ cxcrcilus militisp visae sint, quae clamarent : Gloria in excelsis Deo, elin terra pax liominibus bonai votun- (aits (Luc. i). Ubi profecto solerlcr inluendum est qnia sicul tuijc pastores, qui super gregem snum prse cseleris vigilaverunt , tanli Iripudii videre prse coeicris gaudia meruerunl : ila nos lunc procul dubio coeleslinm bonorum Ixiiliam adipisci merebimur, si supcroves Dominicassollicite vigilemns : ne vidclicel has vel pcr insidias odii sou discordiaj vorax lupns invadat, vel per cnpidilalem avidns ille leo deglulirtt, qiii docente aposloh.rum principe circuil (|ua;rcns quein dcvoret. ldeoqn(^ iinnc, fili charissime, oppor- ‘iiiie imporlunc suiulco.. adinoneo et inslanter adhor-

pap/E h mx

tor ut pacis ct dilectionis vincuhim, quse m.ijor esl omnibus virlutibus cl horocaulomalibus (// Petr. j), insolubiliter in omnes el invicem observare gloria tua contendat, et inter subjectos mednllitus cuslodiri semper admoneat. In hoc enim regni vestri slatus poierii incolnmis lutius permanere, si vos neminem concutientes a nullo concuti dignoscamini. Praeterea nolumus ignorare celsiludinein tuam, dilectissimum et spirilalem filium noslrnm Ludovicum, pjissimum et a Deo protecluni imperalorem, noo adversussan- ctK rcligionis filios, ut quidam, pugnace, nec conlra fldei Christiajise domesiicos, sed adversus filios Be- lial, et adversus ChrisU noininis inimicos, pro san- cl:e Ecclesi.’», et prsecipue nosira securttate, proque fidciium liberatione muliorum, qui pene jain fine- tenus apud Samniuni periclitabantur, ita ut etiam flnes noslros infestalio jam jamque Saracenoruin invaderet. Egressus a summo sublimitatis proprio solio, et a pacatissimx quietis suae fundamine, nec corpori parclt, nec xstibus, nec algoribus, nec de- nique ullis eventibus cedit; sed omnia incommoda, omnia discrimina pro Christi nomiiie tolerans, nihii est quod pro Chrislianorum ereplione recuset arri- pere, nihil est quod pro fideliura quiete ac pace de* clinet assumere. Denique non modicam Ecclesi» sanclx quictem per euin divina jain pictas opcrata cst, non modicae paganorum vires fortitudine super- na prostratae sunt. Siqnidemsaepiuseosdem tanqiiam mures e cavernis suis cgressos ad sua lalibula tcrga vertere compulit, et brachia conlra nostros exeria potenti virtnte resolvit. Quin et doWs omnibus, qui longe sumus et qui prope, magnae secnritalis prxsi- dium condonavit , duin scilicet nonnullos coruin proslravit, nonnullos eliam ab corum snperstilioso rilu converlens, Christi fidci et verae religionis ili- nera sectari perdocuit. Qua de re ratnin ducimus vestram commonere magno opere celsitudinem,quo non veslris molibus , non aiioriim suggestionibus incitali, quidquam quae illius sunl concutere praeRu- matis. Non solum aulem quoe illius sunl, verum cliam quae fratris ipsiiis, Lolharii vidclicet gloriosi regis, consislunt, nullo commoycre patinmini pror- sus instinctu. Qui enim tangit ea quae fratris ejus sunl, illa qiiae ipsius sunt langit; et qui illum livore victus commovet , hunc procul dubio coinmovere dignoscitur. Quamobrem suademus ct dileclionem vestram his apicibus cohortamur, ut iniquis suasio- nibus non ccdalis, nec sinistra machinantibus aures accommodclis : sed unusquisque vestrum suo jure conlenlus, quae .illcrius sunt usurpare non tentel, nec invadere quocuiique modo nitalur, quod invasum non modicum poiest invasori generare sine dubila- tione discrimen. Provideat ergo prudenlia veslra ne jam fato desiderabilissimo filio noslro sempcr Au- gusio, causam Dei exsequenti , et haereditatcm Do- mini vindicanti , ac ipsius bclla prxlianli, quodlibei ofrendiciilum praeparelur , quo sanct.-e Dei Ecclesiae fjuavis ex parte impediatur, vel profcctus fideliura e:tchidal«r : sed potius tcla veslra pngnnorum acies

1265 EPlSTOLiE

paveant, cl jacula vestra hi qui sine Deo sunt acuta reperianl. Quin peniius, secundum Aposiolum, non sit vobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, iil est homines, sed adversus principes et poiesiates, adversus mundi rectoj^es tenebrarum harum, contra spirilalla nequiliae in ccelestrbus (Ephes. vi). Alioquin manum apostolics» sedis cum eodero piissimo prin- cipe forliler esse cognoscite, el arma nostra illi mu- nimina valiUissima conTerentia, summo agonothela nobis concerlante , et beatorum principum apostolo- rum inlercessione cooperanle, prceparata sine cunc- latione prxnoscite. Optamus gloriam veslram nunc elsemper in Chrislo valere, dilectissime flli. Data pridieldus Februarlas. indictione prima.

V.

AD WALDRADAH.

(Anno 868.)

Waldradam^ quia resipuisse dicebatur, Ludovici ttn- peratoris roaatu, communioni Ecclesi(e restituitf ea lege ut aa Lolharii societatem non redeat.

Kemo plape dubi^at nullum Tacinus esse, quod Ec- clesia data sibi divinitus potes.tate ab eo desistenti- bus non po^sit absolvere, et poenileDiibus relaxare, cui dicilur : Quurcunque dimiseritis super lerraiit,di- missa erunl ei in coelis : et quoecunque solveritig super terram, soluta erunt el in coelis ( Matth. xvni, Joan. 20). In quibuscunque omnla sunt, quanlacunque et qualiacunque sint. Quod eliam ia senlentia tua ra- lionabiliter observandum est, qua licet fuerit obli- gaia, quia tamen, sicut mullorum, sed prsecipue di- leclissimi filii nostri Ludovici clementissimi Augusti, ctii fides in omnibus adhibenda est, relalione didlci- mus, a nacvo, quo tenebaris obstricta, resipuisse di- ceris, et ab obstinalione, qua vidcbaris annexa. dis- cessisse narraris, pielalis libi viscera noveris et apo- stoHcae sedis aperta, et tam vincuUs anathematis ^t excommunicaljonis exutam, quam cunclorum Gbn- stianorum, Dei et beatoriun primorura aposlolorum anctorilale, societati redditam, atque communioni tegaude reductam : ita ut deinceps ecclesiam ingre- diendi, et orandi, convivandtque, seu cum ceeteris Chrislianis loquendi, sit tibi auclore Deo dala licen- tia : praefali dunlaxal regis socielati, propler antiqui hoslis versutias, nullo paclo penitus adhserendi. Quod tamen beneficium, (luanquam hoc moderatio flagiiasset ecclesiaslica, quse sicut in£orrectis infie- xibilis, ita correclis semper debet esse flexibilis, in- stantiam prccum et incomparabilem dilectionem de- siJerabilis et spirituaiis filii nostri jam memorali et jngiter memorandi Augusti, tam tibi celeriter impe- trasse cognosce. Cujus scilicet postulatio, sicut non nisi justa crediiur, ita quoquo modo postponenda non ducitur. Verum tu sic te de cxtero stude niu- oire, ut donum soliitionis, quod in terra percipere cerneris, in coelo Deo auclore veraciter capere me- rcaris. Nam si le coram humanis oculis absolvendam cxhibes, et coram Dei conspeclibus obligata consi- slis, nec nodo caies, ncc veniam impetras, auinimo

ET DECRtTA. fiG6:

A et pro simuktione potiori nexu ligaberis. EHenim divino fertur oruculo (/ Reg. xTi), quia bomo videt in faciem, Deus autem cor inluetur. Ergo ne dele- cteris in infimis, sed superna cordis intuere semper obtutibus. Caduca sunt qux cernuntur, quse vera non videnturxterna consistunt. Noli rogo pro terre- nis coelestia, pro visibilibus gaudiis perdere gaudia, quse quidem nec cogitari sufliciunt. NuIIus tibi bian- dialur; qui enim te beatificant, iysi te decipiunt. Denique quantiscunque velaminibus juslitia et veri- las occultetur, quandoque tamen splendorem foras suse clarilatis emittet, nec poterit omnino diutius nubilo sseyx detensionis obduci. Quod, favente Deo, tam sedis apostolicse studio, quam reclissimi princi- pis, cbarissimi videlicet filii nostri, cui nunquam

‘^ Kirlitudo quselibet aliquandc^placuit, sed nec placere quoquo roodo poterit, solUcitudine, radios suos ut solis candor exiendet.

VI.

Ap EPJSCOPOS GEBHANIilS.

Atolutam a se Waldradam, et congruenlibus moniti$ intlructam tignificat.

Adrianos epificopus, servus servorum Dei, reve* rentissimis et sanctissirois confratribus nostris ar- chiepjscopis ct episcopis in regno Ludovici gloridsi regis con&tituUs.

Sjcut obstinatiset incorrigibiUbus debetur vindi- cta, ita a conversis atque correctis amovenda est uUio et adhihcnda curatio. Quapropter nos Waldra- ^ dae, quae muUorum ut refertur attestatione a prisii- nis et illicitis afTectibus ad sahiliferum correclionis iter convefsa est, remedia miserationis apostolicse sedis exhibere consensisse, iUamque vinculo excora- municationis vel anatbemaiis auctoritate Dei et principum aposlolorum absolvisse cognoscite : ita ut deinceps Domi^i Ecclesiam ingredicndi, et orandi ; convivandique, seu cum cseieris Cbristianis loquendt sjt ei auctore Deo concessa licentia. Cui Waldrada videlicet competentia inonita destijiavimus, et quse conveaiebant lilteris inculcanda prsevidimus ; qua- rum sciUcet Htterarum textum &ibi vestra fraterni- tas exhibcri sumroopere poslulet. Et quoniam iia convenit, a vobis exigendum et agnoscendum decer nimus, qualenus per boc scire valeat vestra sancli las aposloUcae sedis austeritatis et mansuetudinis remissionis et refrenationis indicia, el moderantiit sim% discretionis prorsus insigiua. Optarous sancli taicro vestram in Cliristo bene val,before. Dala pridi( ^lus Februarias, indictione prima.

YU.

AD CAROLUU CALVCU. RE^EK.

(Anno 868.)

Respondet litteris quas ad Nicotaum de Ebbone icri’ pserai.; pallium. Wlfado concedit ; pelit ut Actardo faveat ad vacantem ecclesiat*i adipiscendam.

Adriancs episcopus, servus servorum Dei, dilect^ filio Carolo glorioso regi Aciardus venerabilis auondam Namnclicae urbij..

D

mi

A1>R1ANI PAP.E II

12G8

ci>iscopus, ad apostolica perveniens liinina, veslnje A aposioionim , nccnon el lionorem seJis ipsornm,

cclsiuidinis epislolam detulit, quam quidcm vos san- ri:r memoriae decessori meo papae Nicolao desiina- slis; sed nos j:im vicc illius in apostolica sededigna- lione ac miscrntionc divinx magnitudinis ordinati suscepimus. Unde qux ab iilo flagilata sunt, nos pro virlbus.indigiii licet haeredes, supplere, etopitulanic Christo, forle tanquam non ingrati niii pntcrnum dcbitiim pcrsolvere maturavimus. Quandiu eiiim hicrita beati Petri apostoli Deo, cui omnia vivunt, non moriunliir, ncquaquam fidei sux vel sollicitudi- nis haeredcs deficieni ; nec deerunt prorsus qui re- gulam, qiiam circa Deum fer^^entissimae charitatis ostendit, pro quantitate virium, proque capacitate diviniius collati doni sequantur. Ipse namque quid-

nianuin porrigcre alacri svudio procuravit. Qiiam- obrem poslnI.inlibiis jam vobis, ut primus eorum, Wlfadus scilicet fratcr et coepiscopus noster, pallii usu more decessorum suorum nostrae auctorilatis largitione decorari poluisset , merito condescen sionis aures accommodavimus. El quoniam in re- slituendis his cum sedis aposlolicx studiis con- cordasiis el coucertaslis ad percipiendum quoque quod deerat, vestram floccipendere dilectionem satis inconveniens duximus. Innumeras nihilominus pie- tati vestraj gratias rependimus, quoniam lanta com- passionis viscera cifca prxdictum fratrem nostrum coepiscopum Actardum, sicut ex relatione ipsius, et ex episiolae vesirsepio aflectu daiur intelligi, exhibere

quid ab indignis ministris negligenler agitur, sup- B contendit, ut dolorumelserumnarum ipsiusmHximam

plel : ipse locum, quem olim delibatione proprii corporis Domino consecravlt, quibuscunque vel qua- liscunque vicarius exstet, suae tamen claritalis lu- niinc hodieque indeficienter illustrat. Gui etsi desunt merita successoris, sed adsunt beneficia decessoris, ac primi sedis ejnsdem sessoris. Itaqiie de Eboonis quondam Rhemensis archieprscopi qnaliscunque re- stitntionis negotio benignitatis vcstrse lilleris satis edocli, obedicnliam et studium, quod hinc juxta defi- niiioncm apostolicse sedis exhibuistis, approbavimus, et auctori, a qiio cuncta bona procedunt, immensas gratiarum actiones persolviinus. Verum illa si essent, apostolica sedes d6 Ebbone ad liqnidum invenire satagebat, quae resiiluendis a fratre et coepiscopo

partem vos gestare luce clarius innotescai. ■Vcruni nos votis excellentiae vestrae consnnantes , non duci- mus tantum virum , et Ecclesiae Gbrisli pernecessa- rlum, debere tantis involvi miseriis, vel lanlis gravari, cum sit etiam aetalis maturitate maceralus, incom- modis, praeseriim cum et sclentia non contemnenda polieat, et hunc vcstri regni ecclesiarum praesulum rclatio non parvipendenda commendet. Qua de re, si ejus Ecclesia, ut ipsius, et metropolitani proprii, acmultorum antistitum, necnon et lilterarum ve- strarum circumstantia innuit, fundilus diruta, et per nonnulla curricula jam in soliludinem redacta es.se dignoscitur; paganis videlicet non soluin trar.s- itum, sed etiam siationcm ibidem facienlibus, ac

noslro Hincmaro olim dejectis clericis possont ali- C per hoc depopulalis undique locis habitalore caren-

quid gcnerare discriminis. At vcro cum nec idem Ebbo erroris alicujus dcfcnsioni, quo haereticus quis eflicitur, dedcrit operam, nec jam memorati clerici aliud in hoc nisi humilitatem et obedientiam exhi- Inierint, illa quac de Ebbone dici possunl, quia, ut opiiiamur, nihil ad ulilitatem proficiunt, jamjamque silentio coiilegantur : maxime cum et ipse, et omnes episcopi, prxter Rothadum, qiii causae illius notitiam liabuere, decesserint, et prae longitudine temporis ad liqiiidum indubie, quae tunc acta super hoc sunt nego- lio.sciri non possinl, atquede IiisquiadDominumrai- graverunt nobis facile judicare non liceat. Gum enim in nianu judicii Dei consistant, si humanis diffinilioni- Inis quidquam de his iribuatur, non sohim praesum-

tibus, sublalis etiam a Brilonibus , si quae remanse- rant, rebus, aliam ei vacanlem duntaxat conceden- dam decrevimus. Ciijus decreti necessario insliliilo libenler oequum more solito prapbele pro Christi di- lectione favorem. Nec ei minorem, quam siia fuerat, dari volumus, cum licet hoc ipse minime posiulet, ne vldelicet aliciijiis ambitionis fama notetur, con- venial consequi poliorem. Niinirum qui inter caetera virtiilum suarum insignia barbarorum rabiem saepe perpessus, Chrislum confiteri, non solum coram hominibus, verum etiam coram paganis et infideli- bus non erubuit. Ei ergo. cujiiscunque sint numeri, merilo possunt oves Christi commilli, qul ipsum Chrisliim etiam inler gladios el vincula diversaque

ptionis, sed et damnalionis est prorsus indicium. Ille ^ pericula pn-edicare non renuit. Unde et nos illius

^piippe Ebbo suo jam Domino aut slat, aut cecidit qiiod si stat, quis hunc conclur dejicere? si vero cecidit, quis lulalur erigere? nisi forle is qui sua divino judicio pracponere impia temerilale deliberat. Uelinquatur crgo hiijusmodi Dei cunctarum inlen- tiouum scrulatoris judicio : nimirum qui, sccundiim Aposlolum, constitutus est a Deo judcx vivorum el mortuorum, quique juxta fidei nostraj stabilc fiinda- menlum judicaturus esl vivos et mortuos (Act. x). Pracierea non modicas gralias veslrae benignilali rc- fcrimus, quoniam praclatis restitucndis clericis, qiii- bus apostolicam sedem manum porrigere sensit, ipsa auooue. ad landcm D.-i, cl levcrcnliam principum

mulliplici niiseriae, et dintinae peregrinalioni, atque oonlinuo moeruri conipalicnics, decus illi pallii solo miseratioiiis aflcclu contulimiis ; quod non alitcr illi, ncc cujlibel absque melropolilis concedereinus, iiisi nnillolies hunc exsilia, mare, vincula passum, eliam ad capilalem sentenliam frequenter traclum fuisse comperissemus ; et nisi boc ipse suis tanlis ac talibus delrimenlis , quin polius merilis, pro ce- lerrimae consolationis solatio meruisset : ut scilicct habeat pro exsilio ei catcna pallii ornamcnla, non ad ccclesiae cui incardinandiis est perpeluum insti- luluni, sed ad suuin spccialcm certique tcmporis usuni. Polialur igitqr lanli dccorisornalu, qui inter

12t)i» EPISTOL^ ET DECRETA. **70

sacerdouim infulas prxcipuum lcnere locum digno- A Krumnis vagabundis incedens, valde dolemus, ct ei

scimr, qnaienus eiiam per hocinsigne veslra excel- lcns admonealur induslria, et hujus sacrali muneris reverenlia pium cor vestrum soHicitius ac salubrius urgeaiur , quo lantus vir veslro quoque favore vacantis, elianisi se metropolis oblulcril, Ecclesiae moderamina consequatur : ad exchidenda videlicet nincta conlra se injecta obsiacula , et peragenda divinitus sibi collala episcopalia minisleria. Siqui* dem indignum ducimus quemquam ad apostolicam scdem,ubi semper cathohcis subvenitur, iribulatiim accedere, et non consolalura recedere : prxserikn cum quemdam Komanorum principum, eliam a fide Christi exlraneum, non debere quempiam ab inipe- ratore trislem discedere pcrhibuisse quacdam falean-

fraterna vincti charitale compalimur : maximc cuin aposlolice dictum sit : Qui viderit fratrem suum ne- cessitatem liabere, el clauscrit viscera sua ab eo, quo- modo charitas Dei manet in eo? (/ Joan. iii.) lUud caiie prxcipue flenles qiiod tantx scientix tantxque moruin prol)ilatis viro sub hujusceraodi prxtextu vagante iiiaximiim dispeiidiuin Dominicis ovibus ge- nerelur : diim scilicet iilililag, quae per hunc Ecclesia: Christi provcniie poleral, lanlis jam lemporibus excludaiur. Qua de re seculi praedecessoruin Patrum instituta, el aposlolicoc sedis exempla ponlificum, praecipueque beali papae Gregorii, qui circa hiijus- modi, quse nns nunc crga praifatum anlistilem Deo favenle statuiinus, su;pc staluisse dignoscitur, decor-

lur hislorise. Debet enim nostra compaliendi abun- B nimus huiic sanclissimum crebro jam dictum fra-

danlia aiiorum suppleri inopia : quo valeat esse moerens cum moerenlibus, el cum gaudenlibus gau- dens, el non in scabellum pedum in personanim acceptione cernuus, sed consolatus queat jam Deo auctore consolari eos qui in omni pre>sura sunt, pcr Jesum Chiisluni Dominum nosirum. Oramus gloriam nosiram nunc el semper in Cliristo benc valere, dileclissime fili. Dala vii Kalendas Martias, iiidtclione prima.

vin.

AD EPlSCOrOS SVNODI SLESSlONENStS.

(Aniio 868.)

Actardum episcopum, pro quo scriyserant, ecclesKC qwv vacabit, eliam melropolitnnw iucardinnri jubet, eique ad affliclionum sotdtium pallii usum concedil. q

Revereutissiinis et sauclissiinis confratribus et coepiscopis noslris, qui prailerilo anno apud Suessio- iiicaui urbem coiivenerunl.

Inier caelera qu« aposlolicse sedis auctoritale in idipsum convenieiites, de fralre jam el coepiscopo nosiro Wulfado, el collegis ipsius prajlerito aiino Bynodice definislis, eliam aposlolicoc sedi causain veiierabihs fralris noslri Actardi, JSamncticne quon- dain urbis episcopi , seii liibulaliones exposuislis : simul eliam hunc inirifice commendantes, quo illi a lanta sede subveniretur, unaniiiiiler ac niagnopere postulastis. Quorum relalionem, sive suggeslionem, tanto gralanier tanlo libenler nos, jam Deo auclore iilius sedis lioet im i.erilo moderamine polili, siisce-

iremnoslrum el coepiscopum Aclardumecclcsi3e,qu3e forle suo fueril viduata rectore, penitus incardinari : quatenus in ea constitutus et odicia episcopalia, quae per imposilioneni ^ianus accepil, exerceat, etpaslo- rale ininislerium solemniter agens, oves Dominicas sapieiitise sibi divinilus allributu; sale coiidial, cl de hac lucruin coiidiiori suo sine quolibet impedimenlo roporiet. Si tamen ejus ecclesia, ut ipsiiis, et me- iropulilani proprii, ac litlerarum veslrarum circum- stanlia innuil, fundilus dirula, et per nonnulla cur- ricula jam in soliludinem redacla esse dignoscitur, paganis videlicet non golum transilum, sed eliam stalionem ibidem facientibus, ac per hoc dopopulalis undique locis habilatore caruntibus, sublatis eliain a Britonibus sibi quae remanserunl rebus, nec ei minorem quam siia fuerat dari volumus : ctiin licet lioc minime poslulet, ne videlicet alicujus ambilio- nis fama notetur, etiamsi se metropoiis fortassis oblulerit, conveniat consequi poliorem. Nimiruin qui inler CKtera virlutum suarum insignia barbaro- ruin rabiem sa’pe perpessus, Christiimque coiifesssis jam nunc Deo jure dicere debeat : Secundvm multi’ ludinem dolorum meornm in corde meo consolationes tuK Iwtificaverunt animam meam (PsaL xciii). Pro ciijus rei oblinendo prorsus eifectu , dilecto ftlio iiostro Carolo glorioso rcgi preccs direximiis, el ecce vestram unanimem chaiilalem , quo piclalis hiijus opeiis favorem el sludium ciirclis indeficieiis prse- stare, prsesentibuSuhorianiiir affaiibus. El ut noslratn

pimus, quanlo hanc ex fraternae dileciionis alTeclu D vuilis erga vos in opportimilaiibus esse benevoleii-

piodiisse luce clarius iiilelleximus. Prxcipue cuin el vobiscum praecessorum meorum, Leonis scilicet et Nicoiai sanciissimorum prxsulum, recensita scripia iion parvipendendum perhilieant leslimonium. Igiliir illi omnium qui in concilio Tricassino inventi sunt legatione fungenti, et instanlius pro hoc salagenti, pallium fialri et coepiscopo noslro Wulfado sanclie Biluricensis ecclesise, sicuti jam per alia scripta significavimus, deferendum commisimus. Sed quia idem reverendus aniisles, ut veslra relalio manife- Blat, a propria ecclesia diulinojam tempore pagaiio- rum pciseculione propnlstis, hac illacque pcregre yroficistitiir, Inic atquc ilhic muilam jam fcfesiis

tiaia, ita vestra erga hiiiic fralrem, cui mantim por- rigimus, vobis quoqiie maiium porrigentibus, donec quod decrevimus effectum capiat, promplissima pa- tescat induslria. Siquidem et nos, illius muItJplici iniseriae, et diulinse peregrinalioni, atque cojitinao moerori compatienlcs, decus iUi pallii solo misera- tionis affectu contulimus, Quod non aliler iUi, nea cuilitiet at>squc metropolilis coiicederemus, nisi luul- tolies hunc ex^Uia, mare, vincula passura, etiam act capitalem sententiam frequenter tractum fuisse com- perissemus; ei nisi hoc ipse suis tantis ac lalibu* delrimentis, quin polius merilis, pro celerrimx con-’ solalionis solalio meniisscl, ut scilicct babcal pro»

mi ADRIANI PAPiC If 1271

exsilio et caiena pallii ornaineiiU, iu)n a<i ecclesix, A apostolicae prxsulibus in^ralus exsliteris, prxnotaio

cui incardinandus est, perpetuum insiilutum, sed ad siHim specialem certique temporis usum. Siquidem indignum ducimus, quemquam ad apostolicam sedem ubi semper catholicis subvenitur, accedere tribula- tum, et non ex qiiavis parte consolatum recedere. Debet enim nostra cumpaticndi abundautia aliorum siippleri inopia, quo valeat esse moerens cum moe- rentibus, et cum gaudentibus gaudens, ei consolatus jani qiieat Deo auctore consolari eos qui in omni prcssura sunt, per Jesum Cbristum nominum no- 6trum Amen.

II.

KVt ACTARDUU EPISCOPUU.

(Anno868.) PaltH u$um Aolardo consolatianis cauta eoncedil.

Adrianus episcopus , servus servorum Dei, reve- reiuissimo et sanctissimo Actahdo sanctse Ecclesix Namneticse diebus vitse tuse tantiiromodo.

Si secundum divinse pietatis viscera circa nemi- ncm cunsistit reprebensibilis quantacuiique misera- tio, quanto potius erga illos cxbibenda est tolius charitatis affectio, qui circa divinum cultum irrepre- liensibiles apparenles, diversarum dein tentationum exercitia pertulerunt, nec lamen in tentationibus Chisto propiiio dcfecerunt? Qiia de re benedicimus Dco Pairi Domini noslri Jesu Christi , Deo scilicet totius consolationis, qui consolatur nos in omni trt- bulalione nostra, nl possimus et ipsi consolari eos

iciiore illius, diim vixeris, ornare decorc. Qiiod latncn rralernitati tuae ad missarum solcmnia tanliim oelc- branda concedimus : in die dunlaxal sanctx ac vc- ncrandse Domini nostri Jesu Clirisli resurrectionis ac nativitatis, seu ascensionis die, et in assumplione beatse Dei genilricis semper virginis Maria^, seu in nataliliis bealorum aposlolorum, sive in nativilaio snncli Joannis Daplistae lecnon et in natali sancti Cliristi confessoris Martlni die, purilerque in solem* nilatis ecclesiue tuae dic, verum eliam et in ordina- tionis tuse natalitio concedimus die, sicuti a beatis- siino prajdecessore nostro Gregorio hujus aposlolic» sedis pr3csule sanciium est. Iii Secretario vero in- duere tua fraterniias pallium debeat ,1 ita ad missa- B rum solomnia proGcisci ; et nihil sit)i amplius ausu temerariae pracsumpitonis arrogare : ne, dum in ex- teriori babilu inordinate aliquid arripitur, ordinate etiam qnae liccre poterant amittantur. Si quid au- tem de rebus Namneticae dioecesens tam a depo|iuIa* lione nefandai gentis Northmannicse, quara a Brilan- norum subrepiione remansit, ad tuam decernimus sollicitudinem. Porro censemus, apostolicxque insti- tutionis auctoritate definimus, ut nuHus mctropoli- tanorum antistitum, vel csetcrorum episcoporum, in controversia criminis, &i sedem appellaveris aposio- licam, vel ejus speciali expetieris audiri vcl discuti fortassis examine, prcesumat de te proferre non no- stro praemisso decreto , judicium ; sed apostolicsa sedis tantum reserveris examinandus vel judicandus

quiinommpressura sunt. Tibique, frater Aclarde, ^ ‘“cunctanter arbitrio : cujus videlicet decreto vel

gui dira faligatos, el diuturna captiviiatis iniseria quassatusj nec inter enses infldelium defecisti, quii etiain Dei providentia mirabilitererutus et iiberalus, circumqiiaque peregrinando procul a propria Eccle- si», procnl a noiis et proximis, propter eorumdem rabiem barbarorum, et continuam Britonum oppres- sionem, quibus, heu ! nimium vicinns esse nosceris, cipcne pejus ab eis quain a piratis insecutionem pa- teris, curriculis jam multis incedis, decus paHii pro Dei solius amore, quem inter furentiuin paganorura manus el gladios confessus es,. praeridimus conce- dendum. Quo videlicet pallio , cum fueris auctore Deo nostroque 4ecreto aliquem vacantem adeptus episcopatum., scias a nobis eidem te stabiliter incar- dinatum ; vel si contigerit forsan in proprio, certis valeas uii temporibus. Quod non aliter tibi, neccui- libet absque metropolitis concederemus, nisi mullo- lics exsiiia, mare, vincula passo, etiam ad capitalem ttcntentiam frcquenter iracto, teste tuo metropoli- lano, qui et id nobis lilleris innotuit, et tibi spein in sede propria non superesse significavit, hoc tua ad cclerrimse consolalioiiis solatia tanta exigerent detrimenta, quin potius merita : ut videlicet habeas pro exsilio et catena pallii ornamenta, non in tuie ecclesia; perenne decrelum, sed ad tuum certo tem- p.>re vitaeque praesentis specialiier usum. Utere igi- tur, annuenle Deo, pallio a nobis tibi solo iniscra- lionis et consolalionis affcciu collato : ei. nisi scdis

largitate vacanli Ecclesix incardinatus et palliatus esse dignosceris. Scriptum per manum Zacharix nolarii , et scriniarii sanctsc Romanac Ecclesiae , in mense Febroario indictione prima. Bene vale. Quinto Kalendas Martias, per manus Anastasii bibliotbecarii sanclse summse sedis aposlolicse ; imperante domino nostro piissimo perpetuo Augusto Ludovico magno imperatore anno xix, et post consulatum ejus anno XVIII, indictione prima.

AB HINCMARVM ARCHIEPISCOPUU RHEMENSEIi.

Anno 868.

Laudnt Hincmprum , eumque hortatur ut Carolum D regem ad constantiam excitet in causa Lolharii, et ut Aelardo vacans Ecclesia tribuatur.

Revercntissimo et sanclissimo confratri nostro HiNCMARO archiepiscopo Rhemensl.

Licct frequens sanclitalis tuse fama, quse nunqiiam ntsi cum laude semper existit, tenobis dudum fece- rit manifestum ; tamen ut virtutum probabiliumque morum tuorum prsedicamenta liquidiiis agnosccrc- mns, fratrum nosirorum, videlicet Arsenii venera- biiis apocrisiarii sedis nostrae, quin et Actardi, san- etissimorum prxsulum, necnon et dilectissimi filii mei , sanclse sedis aposlolicse bibliothecarii , fecit Anastasii multis pr<econiis plcna dclcctabilisque re- latio. Qna de re sic animam meam tuse dilcctionis

4173 FPISTOL^ ET DECRETA

anlorem concepisse cognosce , tanquam si millies

muluis frueremur alloquiis. Habelo ergo noslrse re- promissionis pignus, cl in nobis, ut in nostris ante- cessoribus, ficiucia tota prorsus inniterc. Prxlerea sanclitas tua bene novit, quanta seilos habuerit apo- stolica in causa Lolharii reg^is cerlaminn , et per prsesules suos , Benediclum scilicet ct Nicolaum , quol hinc labores assumpserit. Undeet nos, haben- tes eumdem spirilum, qucm el iidem p:Urcs noslri babuissc probali suni, eadem hinc quoc illi sequimur ct decernimus. Quamobrem lux fraternilalis indu- siriam specialiter admonemus , uti quod supcr hoc olim negolio gessisli sludium nullalenus encrvari consenlias ; sed vice noslra freius , coram regibus el pn£sidii)us de teslimoniis Dominiloqui non cesses : ita ut quod auctore Deo destiHictum est, nuUisdolose macbinantium resedificari valeat argumenlis. In quo viJelicet pielatis opere, quia de regibus idem dilectus filius nosler Carolus, de sacerdolibus vero tu potis- simnm sedi aposlolicse sedule laboranl concurrislis el concerlaslis , tuam proprie cohorlamur insigncm solertiam, quo et ipsa pravis virililer obviel ei prse- diclum piissimum regem , uli cousumraet bonum quod incboaverat, indesinenter commoneat : quate- nus et variariim virtutum vesiraruin tunica usque ad talos periingat, el sacrificium boni veslri operis Deo cum cauda oblatum holocauslum effici merea- tur ; necnon et iilud de vobis dicalur, quod de Job sanclo, dum adivinis non cessaret obseqiiiis, scriptis asseritur : videlicet ubi non legilur : Quia sic fecit Job per aliquol dies; sed, Sic faciebal Job cuiictis diebus {Job i). Nam et sancla auimaiia nou post se, sed ante segradi visa sunt, cum incederent (Ezech. i). Porro Aclardum venerabilem episcopum fraternae carilalisulnis amplectere, etin opporlunilatibus pro beatorum principum aposioloruin amore semper auxiliaii raemenlo. Verum non ha^c ideo dicimus, quasi le ille sibi compassum el miserlum fuisse non prKdicet ; sed ul quod nunc usque proxime fecisli chariiatis intuitu, nunc eliam priinorum perficias apo- stolorum, ad quorura limina feslinavil, ac prsesidium posiulavil, dileclionisaffeclu.lnsla igilur opporlune, imporlune, et quia propria caret, apud dilectissimum jam faium filium nosirum excelleniissimum regem Carolum nostra vice impetrare sludeto, uli suo quo- que favore vacans ei episcopalis, etiamsi se melro- polis oblulerit , ecclesia tribualur. Forlis enim do- mini bos ipso auclore consistil, et ideo plurimai se- geles ei ad triluram procul dubio commili debent. Nam scriptum est : (Jbi plurimce segetes , ibi mani- festa fortiludo boum {Prov. ii). Oplanius fralernita- lem tuam nunc et semper in Chrislo bcne valere. Dala VIII Idus Marlii, indictionc prima.

XI.

AD HER\RDUU ARCHIEPISCOPUM TURONENSEM.

(Anno 8Cg.) Vl Aelardo episcopo concedat monatterium quod in

A ejus dioecest o.m tenuil. Sibi tura: ftiturum, ui Britonibus coiitra ipsius ecclesioe privileyia niliii concedat.

Adrunus episcopus, servus scrvorum Dei. Herar- DO arcbiepiscopo Turoncnsi.

Miscrias et diras cnlamitnles Actardi communis fralris et cocpiscopi non est exponcndi tuai revc- rentia^ i lla necessitas. Quippe cum ipsa, uipote iu bis socia, el penc semper conligua, earum liquidiiis nobis expericntiam habeat : iit siculi de snnclimonia sua credendum csl , imo ut ipso antislite refercnle compcrimus , cjiis continuis xrumnis non modice compassa sit ct miserla. Yerum quki nostris sxpe et apud dilectioncm tuam litleris adjuvari, etapostolo- rum principum, quorum pi^ijesidia tanto luborc lan-

B toque studio requisivit, amorisintuitu sibi quamdam proprie voliiit consolationem conferri , charitatem tuam liis hortamurel deprecamur apicibus, ut intcr alia beneficiorum tuorum sibi coilalorum insignia, monaslerium illud, quod olim indioecesisua tenuissc dignoscitur, tu:i nunc consequalur ob amorem jam memoralorum aposlolorum largiente benevolenlia : qiiatenus qui suis valde deslitUtus essc comperitur, hinc saltem alienis sustentalionibus adipisci queat su3e vit?e subsidium. Qiiod te negaturum profecto iion credimus, si quam sil a fralre fiater adjuvandus in- ienta mente consideres; si quam sit indignum , ut quod a benignitate tua intuitu tnntorum nposlulorum dilectionis deposcitur, pelitor mininie consequatur, solerti, sicut decct^ perpeudet industria. De his vero,

^ quse de ecclesiae luae, vel dioeceseos privilegiis idem venerabiiis Actardus prsecipue suggessit , Salouiont duci et populo Brilannorum sufficienler descripsi- mus : quod etiain in exemplari , quod secum idem antistes deferct , experientiu tua quibil ngnoscere : nihilque quod contra ralionem poslulabunt, si for- tassis ad iios eorum aliqui venerint, ngnovcris eos a nobis, opitulante Domino, fore peiiilus adepiuros Oplamus fraternilalem luam in Chrislo benc valere* Data VIII Idus Martias, iudictione prinia.

D

XII.

AD ADONEM VIENNENSEK ARCHIEPISCOPIM.

(Anno 8G8.)

Nicolaum decessorem suum miris laudibits cumulat seque excusat quod quwdam ab eo secerius zelo juilitim pertraclata magistra wquitale moderando miligarit.

Adrianus episcopus , servus servorum Dei, reve- rcnlissimo confratri Adoni archiepiscopo Viennensi.

Cpislolam sancliiatis lua; magna cuiii exsultalioiie suscepi , et rclegens innumeras omiiipotenii Deo grales cxsolvi , quia creditx spccululionis oHlicium non lorpori tradere conscntis, sed slrenue ciinclis quam sil in sanclse Ecclesix recloribus soUicitius exercendum, studio non coniemncndo demonslras. Ecce enim pro do:no Dei non sognis palerfamili:is

*2’S ADRIAM PAP^ n 1276

saiagis, cujus nirniium zelo comedcris. Ecce pro ci- A nieniis iiiciirsum. Optamus sanctilalem luam in

Cliiisio nnnc et semper bene valere. Data viii Idus

vilatc Dei ut forlis propugnator soUicitaris, cujus profecio quae ad pacem sunt rogare non dcsinis. Igi- lur quai pro privilegiis Ecclesiac Roman» vel de- rrelis dccessoris mei apostolicx memorix papsc Ni- colai sine raulilatione servandis hortaris, iauduinus, qiio: suades adiniiiinuis, et quse inones penitus ap- probamus. Siquidera acla prajfali ponlificis lanlo a nuilo patimur quolibet paclo convelli , quaiilo ipse uobis post longa teinpora inler nubila pncsenlis vitae quasi quoddam novum sidus apparens, et vitx vel doctrinse suae fuigore auciore Deo errorum lene- bras abigens , non quod abolendum , sed quod imi- tandum sit et fecit et docuit. Denique quis etiamsi

Maii, indictione prima.

XIU.

AD BASILIUU IMPERATOREU.

(Anno 868.)

Crahas agtt de Ignniii in palriarchalem sedem reslilulione.

Adrunus episcopus, servus servorum Dei, dile- ctissimo niio, et cliristianissimo imperatori Basilio a Deo pn.tecto, semper Augusto.

Quoniam, iranquillissime imperator, audisli vo

nihil aliud raiionis obstaret ejus aliqua cassari per- cem Dei, per aposiolitae sedis officiura tibi delalam, mitleret, nisi qui sua quandoque inflrmanda docere B el honorasti exiinios ejus aposiolos, et restituistl

voluissel. Nam ut beatus papa docel Gregorius , ni- mis estasperura, etpriecipue bonis sacerdofum rao- ribus inimicum, nisi querapiara quacunque ralionis excusaiione ei quse bene suni.ordinata rescindcre, et exemplo suo docere caeteros sua quandoque post se constituta dissolvere, sane si forte sunt quse idcra sacralissimus et ver^ Deo plenus antisies pro tera- poris vel causarum quaruate magistra xquitate gessit, veluii si quemqunm zelo justitiae studio cor- rigendi percussit, et nos ea rursus pro temporis seque vel causarura iraiialione aliter moderando mitigarous, non illa cassare, sedquse ipsecocpitcon- summare dignosciniur. Nara etsi ille vulnus aspe- ro medendi geiiere curare coepii, et nos leni fomento

Ecclesiae Constaniinopoliianse throno proprium pa siorein, repellens adulierum, benedicius sis ab omnipotente Dco, et videas subjectionem iniinico- rum, et temporis longitudinem , ac in solio luo de iumbis luis haeredem, atque in fuluro vitam perpe- luam ; si lamen ab iis quae bene coepisti non dis- cesseris , sed usque in finem in eis perseveraveiis, o spiritalis el dilectissime flli ; licet, vobis quolibet modo agenlibus, a decretis sanciae memoriae pncci- pui decessoris mei papse Nicolai, quce de Plioiii de- positione, et recuperatione Ignaiii frairis ei consacer- dolisnoslii promulgavit, nunquamquoquomodo dis- cedaraus. Tanto enim volumus illius decrelis con- cordare, quanto ipse, cum haec ageret, divinis prae-

illud ad sanitatem perduccre satagimus, utrique C ccptis concordare studebal. Nam el hoc necessa-

iion diversum sed unum sludium gerimus. Quia et ille quae tunc congruere prospexit adliibuit, at nos quod nunc aptum fore considcramus apponere noii renuiraus. Si igitur ille a denibus inciperet, non fianarel : si vero asperis nos dandam tilo tenus opc- ram judicaremus, nihilominus ad sanitalis vota nul- lomodo periingeremus. Si ergo le scandalizat di- versiias medicamentoriim, cum magis deboat ocdi- ficare una eademque inventio medicoruni , imo sa- nitas xgrolorum. Quia et ipse si curalio bnguen- tiura accessisscl iiiler sanos ct providenlia divina curatos bos recipcrc nnllalenus contempsissel. Lcgerat eniin et iiiter aliu hujusmodi documenla pleiiilcr noverat dicente Domino : Yidete quoniam

rium est ut, custodiens praedecessoruin nieoruin de- creta, doceara post decessum meuin cl mea quoqiie ab iis qui post rae fuerint iiullo modo violaiida. Postquam aulem cognovimus qiiod miscricors Deiis impcrium vcstrum siuiul et afrectum ad hoc erexeril, ut dispersa congreget, et quae cccidorant erigat, et conlritaresolidet; fiducialilerpossiinius, Deogratias, deposccre, ul ii qui abjecti sunl, ab iiiiperio vestro recipiantur, et ii qui dispersi congregentur. Qua- propler prudentissimum virum Tlieognostura hono- rabilissimura exarchura vestrae flduciae remitleiitcs commendamus; qui legatione, tam pro fratre et comministro nostro Ignalio, quam pro caeteris con- Iribulalis functus, per septenniura apud principis

ego sum Deus. Ego occidam et vivcre faciain : per- ^ apostolorura limina ut peregrinus et incola vixit.

culiam, el ego sanabo. Et cerle praefatus Magnus 3ntistes Gregorius scribit : Sicut, inquiens, perseve- ranti culpae dcbetur jure vindicta, ita resipiscenli- bus est vcnia concedenda. Verum hinc lioc dixisse sufliciat. Cxterum monemus dilectionem tuam, ut bi qua sunt, quae ad comraunem ecclesiae pertinent utililatem, vel qiiac noslrae scdi spiritali gcnio con- veiiire perspexcrit, intente pcrtractet, et praesulatui iiostro actulum scienda denuntiet. Quatenus per hoc, quanlum beati Petri memoriam vel sedem diligat, et quaiitura illi haerere satngat, luce clarius iiiiiolescat. Sicquc demum in ejus soliditale pcrsi- slcrib, nullius auctore “^co llucius pavcat supervc-

el eorum confessionibus meraoriain vestrani assidue coramendavit; et a die advenius sui usque ad prae<’ sens pietaiis vestrae praeconia enarrare, ei Ecciesiaj Bianifesiare vulnera, et iiorum medeiara exigere non desiilit. Nunc ergo, quoniam et isie unus e\ illis cst qui postqiiam lupus factus est pastor, coii’- linuo dispersi, et a vobis pie orania regentibiis ite- rum congregaii suni, revocetur et ipse petimus, et in mandra fidelium omniura a clemeDtia vestra locetur, et inter laetantes pios filios patcrno aflectu post longie caplivilalis reversionem connumerari mercalur; ct ob amorcm Dei ct piotcctoruin veslro- runi priiicipiim apostolorum honorem, a quorum

EPlblOL^

regimine proGciscilur, mansuetudinis vealrae au- xilia sential, ex posi lurbaiionem sereniiatem, et tempeslalem iranquillilatem, el post mnlla adversa oplalae prosperilalis effectuni, qualenus per patro- norum veslrorum intercessiones, principum videli- cet, a quorum sede remiltitur; et quorum princi- patum pro Ecclesia veslra, qusc vaide fluctual, die ac nocte interpellare per multa curricula non cessavil ; a misericotde Deo, quem in famulis ejus honoralis, elhicvobis felicilas continua, et inimicorum subje- ctio et in futuro xterna gloria et infinita praemia, insuper el regnum coelesle ciim sempilgrna vita prsesletur. Optamus imperium vestrum in Christo nunc ^t seraper valere, o spiriiualis et dileciissime fili. Data Kalendis Augusti, indictione prima.

XIV.

AD IGNATICU IRCHIEPISCOPCM CONSTANTINOPOLITANOM.

(Anno 8fi8.)

Conqueritur papa quod non quamprimum ab ipso de restitufa dignitaie certior factus fuerit; Theogna- stum illi commendat.

AitRiANDS episcopus, servus servorum Dei, hono- rabilissimo fralri et consacerdoli nostro Ignatio , sanctissimo patriarclt^ Gonstanlinopolitano.

Convenerat, sanctitatem tuam, licel nos ad sui adjutorium primum minime provocaverit , saltem nunc super restitutione sua, quae facla dtcilur, laeti- ficare nos, anhelantem proprias nol)is lilteras desli- nare. Yerum, licet hoc minus studuerit agere, sal- tem gratiam divinse miseralionis, quse in te mira- biliter operata est, non taceres. Secrelum enim re- gis, secundum quod ab angelo Tobiae dicitur, celare bonum est, opera vero Dei enarrare, mirificum {Tob. xu). Verumtamen consolalur nos : conscientia, qux non lantum nos, qiianlum aposiohca; memoriae de- cessorem meum bealissimuin papam Nicolaum, non tam pro te quam pro charitalis custodia decer- tasse leslatur. Si enim, qui diligunt nos tanlum dile- xerimus, quam mercedem habei>imus? (Mallh. v) At quoniam frater noster es, si viderimiis te necessita- tem habere , et clauseiiiims viscera nosira a le, qiiomodo charitas Dei manet in nobis? (/ Joan. iii) Igilur scito qiiia in iis quse decessor meus sanctse niemoriae papa Nicolaus pro persona tua et iis qui lecum in tribulationibus iion defecerunt, insuper et pro Ecclesia Constantinopolitana plurimum laborans slaluil et dcfinivit, et nos similiter manemus el pernianebimus; et sicut ipse ad horam mortis suse usque, tam pro le, quam pro iis qui lecum sunt, in prsefata Ecclajsia nequaquam cessavit procurans, ita el nos, auctore Deo, usque in finem in opere pielalis hiijus nuUi torpori dabimus operam ; debemus enim ipsius sequi laborem, cui gratia Dei, successimus in honore. Praeierea communem filium Theognoslum, reverendissimum exarchum, ei dilectum nobis, ecce ad vos transmisimus, qiii ex persequenlibus scmula- toribus tuis illinc luidus salvalus, quin et mutato habilu vix huc pertingcns viiaiu lucralus cst, deiiidc

ET DECRETA. *2"8

\ apud meinorias aposlolorum per scpt(*m rcrine an- norum curricula ut hospes et advena dcmoratus. non tanlum propriain miseriam, quantum sanclitalis tuce prcssuram, el Constanlinopolitano: Ecclesia: ca- lamitates pene incessanler dcflebat ; ita iit noii so- luin antca jam dictum decessorem incum, sed et ine postea nocte ac die indeficienter erigcrc, el pio statu tanlx Ecclesise, et erectione vcstra crebris suasionum stimulis latera percutere; et quemadino- dum angelus quondam : Surge, Pelre, accipe forliiu- dinem ad salvandas genles {Act. v), per singulos dies nobis dicere non cessaret; quousque audilum, Dco prscstante, suscepit, quod ardenter semper in pc- ctore bajulabat. Qua de re, frater dilcclissime, sanctitati tuae hunc

B commendantes , rogamus et deprecamur, qnalenus circa se sentiat beneficii tui proposilum : et sicut vestrje factus est communicator passionis, ita sit el consolationis; etenim dignus est operarius mercede sua {I Tim. v) ; non autcm, ul familiaris noster fa- clus, sed et ul a sede principis apostolorum susce- ptus, hic debel ob amorein ejus, non qualemcunque in conspectu Sanctitalis vcstroe graliam invcnirt;. At vcro, si ad apostolicam sedem qiiosdam mitlere disposueris, hunc specialiler volumus pra; caiteris mitli; ut et de prosperitate tua, quemadniodum et optamus, graiificari, dispositionem et ordinem et cansam Ecclesia; ConslantinopoIilana>. , secundum diligenliam quam dc oranibus nos ecclesiaslicis ne.^ goliis certissime scire velle cognoscit, apostolatui

^ nostro referre malurel. Commendamus aulem san- ctilati vestrsc et Eulhyiniiim gloriosissimum spatha- rium, qui Romam imperialem ferens legalionem, primus nobis el Ecclesiae noslrse de fraternitate ve* stra quod scmper optavimus annuntiavit, et divinam circa te misericordiam, et sanitatis tuse recupera- lionem innotescens, omnes gratulabundos effecit. Pro quo rogamus, ut et iste senliat in opportiinitale prsesidium vestrum, el affectu amoris nostri piote- ctionis vestrse solamina consequatur. Opiamua luam sanctitatem nunc et semper bene valere, dile-. ctissime frater el comminister. Data Kalendis Au^u< sli, indictione prima.

XV.

T\ AUocutio papce Adriani ad concilium quod conventt conlra Photium, lectaper Joannem archidiaconum sanctce Romanw Ecclesioe.

Cura debeamus, o fratres et filii dileciissimi, Do- minici agri slrenui et solertes esse cultores, et spi- ritualibus ad purgationem ipsius coelestiuin praece- plorum uti Ugonibus, oportet, ut si qnas in eo spi- nas, si qua germinare venenosa conspi’cimus, pari labore unanimique zelo haec radicitus exslirpare studentes, arripiamus examinis raslrum, et falccm judicii concordi cerlamine proferamus, ne qiiaeio in nos exprobranlis affectu dicatur : Messis quidem multa; operarii autem pauci {Matlh. ix). Coiisonan- ler autein, charissimi, laboremus, et in agro Domi- nico iiigiter quidera, »ed nunc polissimum opore-

1879 ADRIANI

mur, quando videlicct in Ecclesia , qux apertissime Dominicus ager appellalur , auciore, Photio, nova pfxsumptio el inaudita est orla lcmeritas. Siquidem hic Pholius, cum adiiuc mundanus minisler esset, genuinam quodammodo seniper invidiam adversus fratrcm el coepiscopum noslrum Ignaiium Conslan- tinopoiilanum palriarciiam in peclore geslans; et ad prncsulatus ciilmen non gradalim , vel sensiin conscendere, scd praDcipilibus eo superstite passibiis transilire geslicns, semclipsuin ab ejusdem bcatis- simi praesulis communione fccil cxlraneuni : el per hoc ab univcrsali Ecclcsia, qux ipsi bealissinio pa- Iriarchac comnuinicabal, se reddidit prorsus exsor- tein, alque inter schismaiicos procul dabin consli- lutus, conlra sacros aposlolicos canones sajculari- bus usus potestaiibus , Ecclesiam iConstantinopolita- nam lyrannica et aduUeiiiia lemcrilale perVasit tan- dem, videlicet indebita usurpando, foras ostendens, quod intus proliibita roncupisccndo, cordis antro gerebat , cl siinulalioiiis vciamine contcgebat, nil esse profecto inlelligi dans caiisam scissionis a palriitrcha suo , vel desertx communionis a toiJi Ecclesia, nisi pesSimos anhclilus ambiendi ponti- ficatus infidas, el sublimioris oblinendi dignilatis ct poleslalis hab(inas ; quibiis iiimiruin deinccps abusus , et r($pcnte non mente sed habitu muta- tus, exsilia el diversa discrimina, sed et mortes iii Chrisii eacerdotes et cxteros fideles, tot ac tanlas intulil, ut Dioclctiani sxviliam imitari per omnia Videretur. Propter quae vel his similia sanciae me- tuoriae decessor meus Nicolaus hujus apostolicae se- dis anllstes, fraterna viclus charitatc, primo quidem non solum per missos , sed et per litteras illum merilo rcprehendens , competenter admonuit , et nuUo So pacto in ejus posse promotione praebere consensum, scriptis idorieis patefecil. Deinde vero intuens nihil se proficere, sed magis ac magis ad ulleriora ejus cxtendi tyrannidem, aucloritale simiil divina el aposiolica fretus, scdis aposlolica^, cui praesidebat, pontificum morem sccuius, in pronipiu habens, secundum Apostolum, omnem ulcisci prorsus inobedientiatn {II Cor. x) ; hunc ad ereclionem ab eo elisbrum, et innumerabilium refrigerium afllicio- rom, regulari senlentia, quia, sicul ipsi nostis, c6r- rigere non poluit, deponendo prostravit, ei anathe- matizando ab ordine, quem lalronis more surtilus fuerat, sequeslravii. Giijus rci gratia idem Pliotiijs inflammatus, non solura non est reversus ad percu- lienlem se, nimirum qui durior silice ndc dura ver- hera sensit, et imitalus diabolum, nec postquam e coelo cecidit, superbire cessavit, verum eiiam con- venticula malignorum saepc congregans, synagogam sanguinuin, cui ul princeps lalronum ipse prsBsedit, collegit : et ante quidem, ut ssevissimus patricida, patrem suum Ignatium reverendissimum patriar- cham proprium perculit, el ad lucem pervenire, nisi exsiiuelione pareniis, posse desperans, hunc instar atrocis viperx perimere crudeli morsu non metuit. lPo8t hxc verq posuit in coeium os suum, ei lingua

PAP^ n 1480

A ejus transiil super terram, dum videlicel contra di- vinam ordinationenv, coclilus in beati t*etri principis apostolorum pnmillu dispositarft , putridi gurgitis guitur aperuit, et adversus ejiisdem regni coelestis clavigeii apostolicam sedem, et praecipuam ac snm- mam dignilatem et polestatem, linguam suam moie serpeniis exacuii; viiam scilicet decessoris mei beatie recordationis papx Nicolai lacessere nullo modo meluens. ncc nobis, qiii ejus vix digni fainiili, ut non dicam sequaces, exstilimus, parcere utcun- qiie coiisentiens, sed ulrosquc maledictis impetere, qnaiitwm in se fuit, et blasphemis inficere verbis cxislimans, falsitalis praestigia fingere conaius ; ct nescio qiiaj Pylhonica est somnia vcl argiimcnla, compilando procul dubio, commenlatuS. Et cci-te

B quis ille Pater ))0ster, vel quantus aut qualis exsti- lerit, omnes qui morum ejus insignia, vel virlulum iropxa recolitis, plenius agnovistis; quomodo scili- cel in hiijus tetri caliginoso sseculi cursu sero taii- dem sicut novum sidus apparuerit, quinimo quasi Phcebus in ailhere pne cunclis astris efTuIseril; quomodo hunc nec blanJa quaeque frangere potue- rint, nec aspera perturbarc; quomodo etiam nec mundi principibus, Michaeli scilicet et Bardx conlra jusliliain faverit; quos nimirum, se murum oppo- nens pro donio Domiiii, saepe redarguit, ct his ini- que agentibus frequenter intrcpide restitit. Ergo, dilectissirai fraires et fllii, consideraie quid super hujusmodi lemeritate sii nobis agendum, vel, quid de conciliabulo illo, vel profanis ipsius aciis per mi-

C nislerium noslrura existat, fore deliberaiidum, qiiij etiam de iis qui inlerfuerunl, vel manii propria sub- scripserunt, sic ab unai.imitate omnium nostruiu dcQniendum, intenle tractate, ei libere singuli qiia: sentitis edicite. Ego tamen pro lege Dei, pro pater- nis conservandis caiionibus, pro veiiciatione apo- siolorum, pro privilegiis defendendis sedis ipsorum, proque sanctx menlioniS decessoris niei papae Ni- colai prxdicanda memoria, et sequentibus actibus, atque celcbraridis definiiionibus, rion solum variai incommoda perpeti, verum etiam rnore sanctorum praedecessorum meorum poniificum in promptu lia- beo, si necesse sit, moriis susiinere discrimcn. XVI.

rj AD HINCMARUH ARCHIEPISCOPUM PHEMENSIlM.

(Anno 868.)

Commendat illi ecclesiam Laudunensem, dum Hinc- marus episcopus liomam venil : ISorllimnnmm vero, nisi ablala reslituat, excommunicari jubet.

Adrianus episcopus, servus servorum Dei, reve- rfentissimo et sanctissimo confrairi nosiro Hincmaro archiepiscopo Rlicmensi

Illiistrem Hincmarum Lugdanensem episcopum desiderio visendorum sanctorum apostolurum limi– num anhelantem, el libenter ampleclimur, et ad- ventuni illius non solum nondilTerimus, verum etiam ne ulira Kalendas Augusti slarc audeat, gravitate apostolica, scientcs illum tali voto spiritaliter pnsse pfoficere, prohibemus. Iliiic ergo in YenienJt», sicut

mi

EPlSTOLiE ET DECRETA.

<282

auctoritas aposlolica, sic faveal >et episcopalis Im- A mentum, quoniam episcopalum cjiis gloria; vesirx

roanitas : qualenus episcopalus ejus omni careat per vestram sollicitudinem detrimento, dum prxdio- rum suorum, perverse a Nortmanno possessorum, Uberalitaie vestra per intercessionem nostram fuerit potilus augmento. Quapropler et Norlmaimum scito auctoritate aposlolica continuo ab ecclesiastica com- munione, nisi prxsentialiter se omnibus Lugdunensis Ecclesiae rebus exiierit, per lui orisoflicium rei>el- lendum, et venerabilem virum Hincmarum episco- pum, si proposilo Romam veniendi abusus, quod bene vovit, reddere non studuerit, transgressoris judicio, quod Deus averterit, puniendum. Quicunque igiiur a tempore quo Romam venire coeperit, usque in id quo, Ghrislo duce, ad propria remeaverit, in quibuslibet rebus iilius Ecclesiae quodlibet operatus B rendissimo et sanciissimo confratri et comminislro

specialiter servandum commillimus, landiu se iio- veril sacramento corporis et sanguinis Domini fiTrc privandum, quandiu sancla; Lugdunensi Ecclesix, el vobis, ipsiusquc ponlinci legilimc, imo canonico fueril salisfaclum. Optamus regiam excellenliam vestram sanclse sedis aposlolicae scita consueluJi- naliter observaniem in Cbristo semper valere.

XVIll.

AD IGNATIOM ARCHIEPISCOPUM CONSTANT1NOPOLIT\NCM.

(Anno 869.)

Ut gradu dejiciantur episcopi a Phplio ordinati. Joannem melropolitam Silaii commendat.

Adriands episcopus, servus servorum Dei, reve-

fuerit detriraentum, quoniam episcopatum ejus sanciitati luae specialiter post regem servandnm commiitimus, tandiu sc noverit sacramento corporis et sanguinis Domini fore privandum, quandiu san- cix Lugdunensi Ecclesise, et tibi, ipsiusquepontiGci, legitime, imo canonice fuerit satisfactum. Oplamus sauctitatem tuam in Cliristo bene valere.

AD CAROLTJM CALVtH REGEH.

(Anno 868.)

Cotnmendat regi Ecclesiam Laudunensem, dum ejus episcopus Romam venit.

Adriands episcopus, servus servorum Dei, dilecto filio Carolo excellenlissimo regi.

lUustrem Hincmarum Lugdunensem episcopum, desiderio visendorum sanclorum apostolorum liini- num anbelanlem, et libenter amplectimur et adven- tum jllius Qon solum non difTerimus, verum etiam ne ultra Kaiehdas Augusti starc audeat, graviiale apo- stolica, scieDtes illum tuli voto spiritaliter possepro- ficere, prohibemus. Huic ergo in veniendo, sicut auctoritas apostolica, sic faveat et huinanitasregia : quateniis episcopatus ejus omni careat per vestrara sollicitudinem detrimento : dum prsediorumsiiorum, perverse a Nortmanno possessorum, Iiberalilate ve- stra per intercessionera nostram fuerit potitus au- gmento. Sicut enimgaudemu&cum serenitatem tuam erga staium ecclesiasiicum, more prsedecessoruin

nostro Ignatio patriarchse Coiistantinopolitano.

Nec scriptura pandere, nec profecio lingua suiri- cit enarrare, quantas, o dilectissime frater, proEc- clesise Gonstantinopolilanse staiu, atque pro tua spc> cialiler erectione, certaminum palaestras decessor meus sanctae mcraoriiB papa Nicolaus cura subjccla sibi Ecclesia indesinenter exercuit, et usque ad me- lioris vit3c transitum toleravit, aueo ut in ipso sux migrationis articulo pro commendanda causa liia, vel Ecclesise iibi divinitus conjraissse, nec scribcndo sibi pepercit, nec pro hac, si non loquendo, saliem innuendo, eessaverit; donecofiiciura duntaxat oris amilterei, et oculos penitus obseraret. Gujus afle- ctum et nos quoque sumentes, sicut divina graiia ei C successiraus in honore, ita et merito successiniiis in lubore, et sicut sudorum ejus et disposilionuin iuw exstitiiDus communicatores, ita quoque nunc opiainus et sataginius esse in cunclis observalores. Quaiito vero gaudio quantaque simus exsuitatione repleli, percipientes auditu, quod de sanitatis tuse recupei a- tione jugi gestabamus afiectu, nec os exprimere nec calaraus praevalet «xarare. Unde benediximus Deo, et tolius cordis jubilalione Iaudavin]us, excitanli vi- delicet dilecti fiiii noslri Basilii principis et Augusli fervenlissimum spiritum, non solum ad vindiclam malefaciorum, veruin etiam ad laudem bonorum scilicet qui eripuit Ecclesiam Dei, dum quolidic, quia non consensit adultero, traherelur tam ad cor- poris quam ad animse mortera, instar utique Da-

principiun, liberalem tam liiteris audimus quam vo- D nielis sanctissimam eripientis Snsannam a senteniia

cibus : sic nimirum, cura eara in aliquo distrahen- lein extra consuetudinem suam c>omperiraus, toia valetudine contristaraur. Quapropler etNortmannum seito auctorilate aposlolica continuo ab ecclesiastica coramunione, nisi se prsesenlialiler omnibus Lugdu- nensis ecclesiae rebus exuerit, repellendum ; ei vene- rabilem virum Hincmarum episcopum, si proposito Roniam veniendi abusus, quod bene vovit, reddere DOD studuerit, transgressoris judicio, quod Deus averterit, puniendura. Quicunque igitur a lerapore, quo Romam venire coeperit, usque in id quo, Chri- sto duce, ad propria remeaverit, in quibuslibet re- Lusillius ecclesise quodlibet operatus fuerit delri-

PATROL. GXXII.

mortis, quam impudici presbyteri, qui videbanlur regere po|)ulum Domini, non autera regebant, scd potiusPbolii raore perdebanl, nequiler extorscrunt. Prseterea quae praefatus apostolicse recordationis poniifex regulariier ac synodice lam de schismalico et moecho Pholio, et ordinatione, irao e.vsecraiione ipsius, atque Syracusano Gregorio, quam etiam de te specialiter et de corapatientibus tibi sanxerit ct definierit, lenore valebis ejus epistolarum, quas su- per his diverso lemporeCoDsianiinopoIim destinavit, patenier ediscere. Verum si ad notiiiam tuae beati- tudinis non pervcnerunt, a missis nostris has acci- piens, ad instructioneoi luain et monumenlum fu«

H.

ADRINAI PAPiC II

tiirorum reserva; cognoscens interim, et cerlissime A monia lua consecrati suni, haec forma servabilur

sciens nos a decrelis ejus nullo modo discessuros, sed ejiis sicul locum, ila et sludium possidenlcs, ip- sius, quanium ralione mngistra possumus, vcstigia secuturos : qualenus ad lucernam mandatorum ejus in iiujus caliginosi sseculi loco gradiontes, inoflensis pedibus, Deo ducc, inccdcre valeamus. Quamobrem ei in his, super quibus a nobis disposiiiones et dis- cretiones exigis, nil scquendum prxier ejus divinitus inspirala decreia conspicimus; pr;e omnibus el su- pcr omnia Gregoriuui Syracusanum ; et Pliolium lyrahnum ci quos idem Photiusin gradu quolibet or- dinasse putatus est, ab episcoporum numero vel di- gniiate, quam usurpative ac flcie dedit, merilo se- questrantes. Primo, quia Phoiius Maximo, et ordi

ui siquidem sunt inter eos qui, gratia Dei, confortante invasori Photio resliterunt, per nullumque modum inhonorantiae vel contumeliae fraternitalis luse, aut pulaiivaB deposilioni communicaverunt, sed et varias tecum ob hoc tribulationes et exsilia, quin et depo- sitiones periulerunt ; hos bealos, et ter beatos di- xerim, et inter Christi confessores connumerandos decreverim ; adeo ut habeant insignem in ea, quae apud vos est, Ecclesia locum, et praecipua circa di’- leciionem luam fiducia perfruaniur ; ita ut secundum nuilliludinem dolorum ipsorum, consolaliones tuae aniraas eorum Isetificent, more scilicet Dei qui red- dei singulis secundum opera ipsorum. Porro caeteris qui ex consecratione fraterniiaiis tuse sunt, et sive

nalio ejus, vel potius exsccraiio, islius ordinalioni B sponte sive vi sc ad Phoiium contulerunt, si sub sa-

pene in cunciisvidelur essesimillima. Secundo, quia sic se habet per decessorem meum apostolicae sedis decreium, cujus judicium nusquam praecipiunt sacri canones rctractari, dum tanien censeani eam in alio- rum quKque renovanda seu definienda negolia per- scratari ; nosque convenit, ul praetulimus, ejus in omnibus conslituta sectari. Terlio, quia Photius vir forensis, curialis, neophytus, invasor, alque adul- ler, nec non et analhemale condemnatus exislens, nihil habuit se [/”., quam se] sequenlibus propina- verit. Photio certe, praesidenle auctore, dictum est ab anathemaiizatis : Consecraius non solum non ac- cipit Spirituin sanclum, sed et quod antea habuil tlamen auferlur ab eo : verum quamvis hoc tyranni

tisfactione libelli, cujus exemplar missis nostris com- misimus, ad te remeaverint, qiiamvis contra profesr sionem vel subscriptionem suam egerint, ac multi- pliciler adversus summum sacerdoiiura tuum, et ia contem|Hum sedis apostolicae exarserint , eos gene- raliter in suis gradibus confirmantes, iguoscendum decrevimus. Discipuli enim snmus mitis et miseri- coidis Magistri, qui, apostolorum principe teste, passus pro nobis, nobis reiiquil exemplum ut sequan- murvesligia ejus, qui peccatum non fecil, ut nos sci- licet lucrifaceret, nec invenlus esl dotus in ore ipsius : et tamencttmmalediceretur,non rematedicebat, et cum pnleretur, non comminabatur (I Petr. ii). Si qui au- lcm ex iis sunt qui aliter vel in Deum, vel adversus

Photii diclum favore, ipseque super hujusmodi sen- C conslilula Patrum, quia et ipsa Dei Spirilu prolate

lentia delectatus, cum male a se promoiis, ci con- sensum prxbuerii, quamvis etiam non iis, de qtiibus Iioc frustra dictum est valeat coaplari : quia tamea veraciter dictum est, eorum magis damnationi pro- cul dubio congruit, qui ab analhematizaio ct dam- nato Photio, per imposilionem manus, non lucrum, sed vulnus in capile susceperunt. In quo ergo judicio judicaverunt, secundum Evaiigelium {Matth. vii), ju- dicandum esl dc eis, et in qua mensura mensurati sunt, esi eis utique remetiendum, atque pro magno ill.is habendum, si saltem sero ad te pastorem suum, quem post Christum olim jam, et per Christum uti- que consecuti sunt, rcDedanies, ac sine majori lem- poralique promotione, Domino contrito corde humi- liaioque spirilu famulanles. bona studuerint exspe- ctare fulura. Caeterum de Paulo Cssariensi, de quo sermo a te multus est habiius, interim, quod de cx- teris qui a Photio promoti sunt, decrevimus obser- vandiim, jurestatuimus. Praelerea perseculionum to- lerantia, vel palaeslrse certaminumquas advcrsus ty- rannum vel moechum pro veritaie multipliciterexer- cuisse testaris. suam habent profecto mcrcedem, et immarcescibilem praestolaniur a cceleslium bonorom largitore coronam. Sane coetera Ecclesiac beneftcia largissime consequalnr. et honore competenli, tam apud sanclimoniain luani penes omnes, merito per- frualur. De his autem sacerdotibus vcl clericis qui a beatse memori» patriarcha Methodio, vd a sa^ncli-

D

consislunt, deliquisse vel excessisse probantur, hos volumus, adhibila sibi nostra quoque auctoritaie, a poniificio tuo regulariler examinari, et paternis de- finiiionibus amodoetdeincepsomnino submiitl. Cum CBiin bealus Petrus Domino non dicat : Sipeccaverit in le, sed in me, fraler meus, dimittam ei usque se- piiesl {Maith. xviii) apie datur intclligi ea nos fra- iiibus inipunita posse dimittere, quae in nos, non quK in Dominum, vel in Dominica constiluta, patran- tiir. Dicil enim Scriptura : Si peccaverit homo in ho- minem, rogabil pro eo sacerdos ; ii aulem in t)eum peccaverit, quis rogabit pn> eo? {I Reg. ii.) Sane hos qui in nefando conciliabulo, quod in in/uriam el de- rogationem sedis apostoHcae ConstanlinopoH factum est, voluntarie subscripsisse probaniur, cujuscunque sint ordinis vel professionis, nulla venia dignos esse, uisi multa miseratio ejusdem, quam laedere nisi sunt, aposlolicae sedis occurrat, evidentissima ratio do- cei , et multifaria majorum sanciiu mauifesle de- monslrat

Quin et universalis Chalcedone habita synodus adeo hujusmodi temeritatem detestata est, ul in sen- lentia quam in Dioscorum protulit, hoc maxime me- morare videatur, cum de ipso dicit (cohc. Chalced., act. iii) : Secundis excessibus priorera iniquiiaiem valde iransccndit : praesumpsil enini et exconimu- nicationem dictare advcrsus sanctissimum et bcatis- simom archiepiscopum magnae Romae Leonem. Prio*

im EPISTOLiE ET DECRETA.

rem auleiA iniquilatem, pravilatem uliquc dicit hnv A relicam. Unde nota quod Dioscorus secundis exces- sibus, quos in cxcommunicalione Romani papx di- ctata patravit, eiiam hseresim Eutychianam valde Iranscendissc referalur : hinc et Anatoiius ait : Propier fidem non est damnalus Dioscorus , sed quia excommunicationem fecit domino archiepiscopo Leoni.

Nam et adversus reverenliam tuam inter cxter^ hanc unam calumniarum in te illatarum, quasi accu- sationem texuerunt semuli tui, opinantes videlicet, (anquam in contemptum reverendse mentionis papsc Benedicti erectus, in contumeliam illius, nec episto- lam ejus suscipere, dicti Dioscori more, consenseris. Quia ergo in causa, quam in te impingere fallacibus

ma

schitmatico. Capituln nomana conlra Pliotii pseudn- synodum Conitanlinopoliin iij^todo cunctorum sub- scriptione roborenliir. Basilium Petrum, Zosimum et alium Basilium pelit sibi tradi. A bono proposilo iiolit recedere.

Adrunus episcopus, servus servorum Dei , Deo amabiii ac piissimo imperalori Basilio Auguslo Chri- stiunissimo et desidcrabilissimo filio.

Legationis excellenliae luae proesiantissimos gcru- los ad antecessorem nieum apostolicse recordationis papam Nicolaum destinalos, nos iicet indigni, quo- niam ita Dominus imperavit, vices cjus adepii suscc- pimus innumerasque Jaudes et gratiarum actioncs tola mente tolaqne prorsus inteniione Deo persolvi- mus; nimirum, qui facit raagna, et inscrulabilia,

accusationibus tenlaverunl, illi veracibus probatio- B et mir.tbilia, quorum non est numerus, quique om

nia jura regnorum, omniumque continens potesla- tem, his tuum diebus suscilavil coelitus proiectum imperium, per quod apostolica sedes ipso auclore coeptum pro Ecclesia Constantinopolilana pietalis opus consummarei, et ejus jam jamque removens funditus casum inslauraret, tandem aliquando gra- tulabunda, qui male ceciderat, stalum, et merce- nario, quinimo lupo rapace non parcenli gregi, pe- nitus sequeslrato, rectorem ei redderei proprium, ct paslorem reformaret legiiimum. Igitiir, o quam voi)is est illa laudabilis et omnibusveneramla, quam, inquam, est sedes apostolica laudabilis, et meriio, a cunctis mortalibus eflerenda, quac seniper catholicis subvenire consuevit, quae seniper gaudere cum gau- dentibus, et flere cuin flenlibus non cessavil! Sed

nibus inveniuntur obnoxii, idcirco ipsi polius judi- cium quod judicaverunt subire, et sentenliam quam protulerunt incurrere, Simonis nexibus irreliti, jure debent. Ergo fraternitas tua curet necesse est, ut sententiarum capitula, quae synodice in Ecclesia Dei, ubi sanctum corpus apostolorum principis Pe- tri requiescit, pro abolendis profanis conciliis, Con- siantinopoli a Photio, tam adversus sedis apostolicse reverentiam, quam adversus sanclimoniam tuam congregatis, communi consonantia promulgavimus, apud vos in synodo cunctorum subscripiione robo- reutur, et in singularum archivis ecclesiarum pro- vide recondantur. Postremo reverendissimum et sanctissimum communem fratrem nostrum Joannera metropolitam Syla^.i beatitudini tuae magnopere com- ^

mendamus : de quo videlicet fraternitatem tuam no- lumus ignorare, quoniam quibuscunque moeroribus vel molestiis ex lol accideniibus vobis incommodis cor nostrum fuerit vulneralum : quia sicut scriptum est : Legalus fidelis sanitas {Prov. xiii) ; ita medi- camento ipsius fidelis legaiionis , quod in vobis binc turbide diuturna hucusque moeslitia sauciaverat, est sanatum : ut pene nil residuum, quod exinde sani- tate indigeat, idem vir prudentissimus in pectore nostro reiiquerit. Quamobrera consolationc multa dignus habendus, et a sanclafralernilate tua quiete, refrigerio, et omni est veneratione ditandus, atque in ecclesiaslicis ncgoiiis diligentissime modorandis irremole lenendus ; propter quae videlicet ipse peri- cula infinita, non solum per mare, sed et per aridam gradiendo susiinuit; quin polius penes nos demo- rans, et causa tuijugiter pnlsans, et continuas no- bis molestias irrogans, neque quaslibet sibi ferias contulit, nec ullam quotidiano labori nostro requiem dedit. Sanctam fraterniialem vestram oplamus nunc, ct semper, ei in Chrislo bene valere, dileciissime ac sacratissime coromioisler. Dala quarto Idus Junii, iQdictioDe secunda.

XIX

AO BASILIDM IMPERATOREM.

(Aniio 869.)

Vratttts aqitob ejus pielalem crqn sedem nposlolicam. D^linqutnfibm indulgeat , cxce}Ho tnnten Pkoiiv

et tu, felix imperalor, ct multis pr.ieconiis «lignus, qui verborum semina divinorum, non nl ager petris, aut spiiiis , aut vepribus occupatus , sed ut terra bona corde bono suscipiens, fructum mulliplicem allulisti , et quasi verus Ecclesiasles, mox perccptis habenis imperii , Ecclesiae paci consulere niagrs quam ad caeteras res humanas attendere procurasii, ac per id alter quodamniodo Salomon, id est paci- ficus, temporibus noslris apparuisti : audisli quippe verba Dei Patris lui, et non dimisisti Icgem Eccle- siae malris tiiae ; adeo ul, quod decessori luo pro ea suggerebatur , ipse perfeceris. Et quia, secundum Scriptiiram, nemo est qui possit corrigere quem Deus •j» despexerit (Eccle. vii), eo incorrecto, divina permis- sione deficienle, ipse correctiones ejusdem ecclesioj operari satagis. Intellexisli enim, ut litterae lu.ne man- sueludinis innuunt, quibus vulneribus sauciala, te coelitus conseculo iinperium, qu?p apud vos est, nia- nebal Ecclesia; et quod haec sedes hujusceinodi me- deri posset vulneribus, magislris fidei nostrce scru- talis, liquido didicisli. Atque ideo liaec curare cupiens apostolicac sedis decreti remedium sanissime requi- sisti ; cojus nimirum medicamentis Ecclesia Con- slantinopolilana, s%pe prsesuHbus ejiis languentibus, infirmata.pristinam sospilalem vigoremqiie resum- psit. Nam quibiisdam ipsorum noiiiiiin’iiiam erran- libus , quibusdain vcro immineiilis pcrseculioiiis injuriam susiinenlibus, Iijtc semper si!’;vciiiro iioa

*^8^ ADRIANl

desiitit, iUis scilicet Iramitem directionis oslcndcns, A islis picialis nianuni semper cxlcndens.

Itaqiie, (ili charissime et vencrabilis semper An- gijste, noveris, qiiidquid erga sanclissimum fralrcm et coepiscopum noslrum Ignatium, vel circa sclii- smaiicum Photium, divinilus inspiralum et jiistitirc lelo succensum le litieris inlimas peregisse, noi)is et universae Occid.enlalium Ecclesiye per omnia pla- cuisse; praesertim cum nil egeris prseter qnod [fori., prxier ea quae] apostolica sedes cum tolius ncsperioe praesulibus jamdudum agendum [agenda] dccrevit, et, nulla mora intervenienle, perficiendo niandavil : quai videlicel cum his omnibus propler id coelilus protecto imperio tuo grates mHJtifarias rcddiml, et Lumillimae obedientiae tuae praeconia laudibus eximiis indagare [inclamare] non desinunt. Porro de sacer- B dolibus vel caeteris qui contra pacem Ecclesiae fa- cicnles, unitatem ejus scindere praesumpserunt, et in fratrem et coepiscopum noslrum mullifariam commisisse probanlur; super quibus etiam decre- tum ab aposiolica sede clementia tua more prisco- rum principum posiulat : sciat dilectio tua quia sicuidiverso modo deliquisse referuntur, ita diversis eos (lennilionibus subjici non inconvenienter opor- tere perpendimus. Qiiorum tamen difTerenlias apo- stolic;B sedis legatis, una cum fratre et comminisiro nostro Igiiatio convenientibns, quemadmodum nobis desuperdatum est, moderandas commisimus. Verum quia pietas tua cum ecclesiastica misericordia nos circa illos ad id quod humanius est exhortatur, te nolumus ignorare quoniam ultra quam dici possil C hinc, faieor, moerore comprimimur immensoque do- lore constringimur, eos nimirura non solum beatae memoriae decessoris mei papae Nicolai, quibus et ipse subscripsi, justis sanctionibus creberrime per- cellentibus, verum eliam sanctorum Palrum regnlis severissime, seu quodammodo peremplorie punien- tibiis. Verumtamen propter pacem Ecclesiae facilius obtinendam, propterque tanlam multitudinem , si tamen resipuerint, misericorditer liberandam, ut cum sancto Gelasio papa dicamus (episi. 6) : Ncces- saria rerum dispensatione constringimur, et aposto- licae sedis moderamine convenimur, sic canonum paiernorum decreta librare, et relro praesulum prse- decessorumque nostrorum praecepta raetiri, ut quac praesentium necessilas lemporum restaurandis cccle- ^ siis relaxanda deposcit, adhibita considerationc di- iigenti, quantura potest fieri, teniperemus; quod et nos aequa possumus pro Iiicrandis fratribus raiione prosequi, et temporum necessiiaii consuleiido peni- tus imitari ; Pholii duiitaxat ordinalionem ab liuju$ modcramine pietatis inierim prorsus excipienles, eamque [fort., eumque] passim et praeter examcn niillaienus admiltenles. Dicit enim altisona Ecclcsiae luba, sanctus videlicel sedis apostolicae papa Leo, cujus senlentiam quidquid ubique catholiciim est, velut coeleste miratur, celebrat, et veneratur oracu- liiiii : Cnm s;rpc qiiroslio de male accepto honore iiascatur, quis ambisat nequaquam isiis esse Iribuen-

PAP^i; U

128S

dum qiiod non doceaiur fuissc collatum? Nequc enim inter Pliolium moecbum et Maxiinum Cynicura, a synodo secunda damnatinn, vel inler ordinaiioneS hiijus et iliius distinctionis aliquid esse conjicimus. Alque ideo pari fine conslringi debcrc videntur, qui par habuisse cum co principium modis omnilius comprobantur. Siquidem ct juxta quod praefatus magniloquus pontifex nniversis per Caesariensem Mauritaniam constilulis episcopis scribit (e;;ts(. 91): Diflicile est ut bono peregantur exitu, qu;e malo sunt inchoata principio. Et infra : Non ergo in ciijusquam persona prielermitlendum est, inquit, quod in slalu- tis generalibus continelur, nec putandus est honor ille legiiiinus, qui fuerat contra divinae legis prxce- pta collatus. Et certe ndelissimiis et prudentissimus vir Basilius imperialis spatbarius et preces veslias nobis pro his in perceptis ordinibus recipiendis mul- tiplices detulit, et adeo constans et conlinuus penes nos in precibus perslitit, ul si non legitime recipi posse quoquomodo crederentur, ipsius, ut ita dica- mus, insolenlia victi, recipiendos esse profecio sla- lueremus.

Yerura et circa hos post reversionera missorum nestrorum, postque rerum gesiarum nobis expositas differenlias, el indagatas liquidius pcrsonarum, cul- parum et provectionum qualilates, aique disiantias, si quid miserationis impartiendum , docente Deo , apud quem omnia possibilia sunl, nobis fuerit rese- ratum , non erimus penitus inflexibiles ; nimirum qai semper ad omne bonum cupimus existere suasi- biles. Volumus ergo, pervestraj pieialis induslriam, illic numerosum celebrari concilium, cui noslri quo- que missi pracsidentes, et culparum personarumque diffcrentias liquido cognoscenles, juxta quod iii man- datis acceperunt, singulorumlibere discreliones exer- ceant : in quovidelicet sacro coetu exsecrando vani- tates concilii, quod adversus sedis hujus actum est prorsus injuriam , cnncta decernimus exemplaria , prorsus a possessoribus suis ablata , in mediumque delata, conlemplanlibus cunctis, igni creniari; nec superesse apud quemlibet ex his omnibus saltem unura iota, vel unum apiccm, nisi forte quis totius clericalus, imo lolius nominis Cbrisliani dignitate, anathemaie perculsus.carere voluerit. Non enim nos tam detestandiim collegiura , nisi Ariminensi suh Constantio , vel Epbcsino a Dioscoro congregalo yalrocinio comparandum decernimus. Accendatur circa proleclorum tuorum revereniiam, beatorum videlicct apostolorum principum , fili dilectissime, tuae zelus pietatis, el tanlorum ficia coinmcnla prae- sligiorum remanere nullo modo penes aliquem pa- liatur : sed et si quisquara haec defendefe, vel oc- culiare, sibique in posterura forlasse reservare ten- taveril , tua publicis legibus proinulget multiplex sapientia , quid hujusmodi persona post impcriale debeat ediclum redargulionis inciirrere, vel quantum conveniat, si non correclionis , saUein coneplionis incidere ; qualenus per hoc, pura de csetero conscien- tia, cum Psalmista veracitcr canere valeas ; Odivi

EPISTOL/E ET DECRETA.

«90

cougregationei malignorum, et cum impiis iion sedebo. \ h\m\iixi\s tuse concesso diviniius dono, semper in

Lavabo inter innocentes manus meas, elc. (Psal. xxv). Insuper exhoilainur, et salubri su.tdere sludio pro- curainus, ul iinperaloriae instanlise vestrae annisu, sententiarum capiluia, quse synodice in ecclesia Dei, ubi sanctuin corpus apostolorum Petri principis re- quiescit, pro abolendis profanis conciliis, Gonstanli- nopoli a Pholio, (am adversus sedis apostoiicse re- verentiam, quam coiitra fratris et commiiiistri mei Ignalii pontificium congregalis, communi consonan- tia promulgavimus, apud vos in synodo cunclorum subscriplioiie roboreutur, et in singularum arcbivis ecclesiarum provide recondaiitur. Porro divinitus proiectum iro|>erium tuuni precamur, ul Basilium, Pelrum, Zosimuin, et allerum Basilium, qui scele-

domino gratulnri; ac per [propter] hoc hortamur et dcprecamur , ut apud vos nullam moram sustiiiere faciatis, sed tux benignitatis solatio freti velociter de omnibus, quae ilHc secnndum Deum geruntur, nos adventu suo constituanl Ixtiores.

Commendamus etiam clementiae tux tam reve- rendissimum et sanctissimum fratrem nostrum Joan- nem metropolitanum Sylsei, qui a fratre et coepi- scopo nostro Ignatio ad sedem apostolicam directus est,quam etiam gloriosum et spectabilem virum Basilium imperialem spatbarium, qui cum eo a Deo conservando tranquiliitatis tuae imperio destinatus est, qui tanta, postquam illinc profecti sunt, offen- dicula (ut didicimus, perlulerunt, ut nuUum prope-

rum suorum conscii, et cupiditaiis ardore succensi B ranles pene periculorum , quse Paulus in Epistolis

propositum deseruerunt, et sine commendatitiis litte- ris Conslantiiiopolim properaverunt, ad nos per pr^- sentes apostolicse sedis inissos remitlat; quatenus dum prefessionem, et loca, quse prOpter Deum pri- milus elegerunt,‘repelierint, et tibi coelesie prae- mium conferatur, et illis suarum lucrura animarura, divinitate propitia, concedatur : alias autem, si san- clorum Patrum reguiae cajcari minime, vei conterani teniautur, eos impune profecto nulliis penes se reti- nere prorsus audebit : apud nos quippe a rudimen- tis ablaciati, et sanclae sunt conversaiiouis habilum conseculi, quin et in monasteriis nostris officium presbyteralus adepli : interim tamen eos, quod sint excommunicati , donec ad nos redierint tanquam

suis dinumerat (// Cor. xi) , evasisse videantur. Quapropter dignis sunt vicissitudinibus a pietate ve- stra remunerandi, qui pro ecclesia Christi, proque injuncta sibi a pietate tua legationis consummatione tot ac talia subire promptissime consenserunt. Al- terum vero nominatum in scriptis tuis metropoiiiam, Domino dispensante, non vidimus; quiaenim, sicut isie a reverendo patriarcha Ignatio, ila seorsum ille a Photio tyranno mittebatur. Volens Deus ostendere non in duo Ecclesiam suam fore scindendam, quod videiicet malum Jeroboam quondam in Israel rex impius egit (/// Reg. xii). Nolens etiam nos auctoris hiijusmodi schismatis nec ipsara quoque visionera percipere, aniequam ad nosperveniret,justo judicio

sacrorum violatores canonum , cognoscere vohi- ^ suo pelagus cooperuit eum ; et qui populum diviserai.

mus.

His ita praelibatis, ol)secramus divinitus redimitum

tranquillitatis tuae caput, in coeplo pietalis opfere

circa fratrem et consacerdolem meum Ignatium

persislere, atque a decretis apostolicae sedis in nnllo

quoquoraodo deviare , sed promulgalionibus ejus

arclius haerens, a proposito noli recedere , et quo-

jsque unitas fiat Ecclesiac, nulli stude, quaesumus,

desidiae cedere. Nemiiii quippe profuit unquam bo-

num ut coepisse, et minime consummasse. Quam-

obreiii, regnum quod lemporaliter assecutus es, pe-

reniiiter adipiscaris coroiiamque pro corrnptibili

capias incorruptam, hoe pietatis opus perficere sat-

age, perfcctumque corain summo agonotheta Chri- j.

sto ropraesenlare decerla. Postremo dilectos fratres

ineos, Donalum scilicet sanctae Ecclesiae Ostiensis,

el Sleplianum sanclai Ecclesiae Nepesinae reverendis-

sinios et sanclissinios episcopos, alque filiiim meum

Mariiium apostolicx. sedis diaconum , consiliarios

nostros, liiat commendanles pictati, precamur ut eos

ob amorem priEcipiioriim apostoiorum Pelri etPauli,

a qiiorum sedc millunlur, benignc suscipias, et tan-

quam nobismetipsis aures crediilitaiis accoinmodes ;

familiaritalis vidclicet tuae fiduciain illis impendens,

et praefiilos in eis eximios iutcrcessores tuos apo-

stolos reverenter atlendens, qoos ut celeriter ad nos

remillas obnixe deposcimus. Cupiinus cnim tam de

sanclaj Ecclesiae redLniegraio statu, quain de inco-

Dei divisa est super eum aqua, devenitque in pro- fuiidum tanquam lapis. Verura si forte movetur a Deo redimitum imperium vestrura, quia praefatl le- gitti penes nos diutissime morati sunt, prccamur, et obnixe flagitamus, non eis impiitetur, nimirum qui, ut dimitterentur, non boris, non momenlis , non denique ciamanies atque pulsantes ullis intervallis parcere consenliebant, sed instantibus et irremotis labonbus, et sollicitudinibus omniura ecclesiaruiA Dei, quas secundura Apostolura circumferimus (// Cor. xi), ascribatur.

Non enim requies ulla nobis nec otium fuit,» die perventionis eorum, lunc videlicet Ecclesiae, quae apud vos est, causam tractantibus ; nunc aliarum quoque pariium mundi negotia more [motu] perpeli disponentibus; praesertim cum ad hanc solain con- troversiam, qua pro Ecclesise Conslantinopolilanae commolione petimur, digne modificandara , licet prolixmn fuerit, ipsum tempus non sufficere crede- relur revera, quam interius, et omni diligentia nos oporlebat examinare, ac eoruin quoque qui longe sunt fralrum et coepiscoporum nostrorum super hoc consensus, imo consilia praestolari. Salus enim, teste Saloinone, ubi mulla consilia (Prov. xi). Non enira in aliquem horuin liinc indignetur vestra tranquilli- tas, nos non propriae voluntatis impedivit aliqua tarditas,sed multiples prohibuitnumerosarum eccle- siarum per induslriam nostram sublcvandarura prc*

ii&i

ADIUAM PAPiE II

perare necessilas. Piissimuni imperiiim veslrum A soUiciiare conseiuiai; corum videlicel, quae cum sini

gratia superna cuslodial, eique omnium infideUum geniium ferocilates ad exaliaiioiiem sanclae Ecclesiae potenii virtule substernat.

XX.

4D PROCERES REGNI CAROLI CALVI.

( Anno 869. )

Hortatur ul Carolum regem delerreant ne invadat regnum Lolliarn , el ut Paulum ac Leonem legatos suos benigne suscipiant.

Adrianus episcopus, servus servorum Dei, omnibus gloriosis diicibus, comitibus, et cacteris primalibus in regno Caroli excellentissimi regis constitutis.

Oinnes quidemvirtutes Christi cultoribus sectandae

jn regno gloriosae nien>ori!ie Lothavii quondam rcgis germani sui , ad se sufTraganlibus cunctis legibus , non tam pro fraterna successione, quam pro paterna disposilione , haereditario jure pertinere probantur. Qui enim concutit fines, et solUcitat homines, qui sub moderamine quondam jam nominati regis erant, illa quae Dei sunt, et Ecclesiae utilitati conveniunt, con- cutit : et qui hunc avariiia victus commovet, magnum procul dubio Ecclesiaedispergiiaugmentum. iniquum praeterea est ut quod fratres sibi muluo, pro integra inter se ac nepotes suos custodienda parte regnorum, quam singuli distincta sorte perceperant, jiiraroentis terribilibiis spoponderant, impia praevaricaiione vio- lelur, vel cujusquam cupidinis fomite temeretur : sunt, sed nulla utilius quam pax cum dilectione B cum potius pio conveniat afTectu fralrem fratri , ac

muiua inler omnes, et maxime inier sublimiores per- sonas , custoditur et colilur. Quanto enim quis su- bliinior, tanto ad mores siios quosque trahendum constat esse facilior. Ideoque his praesenlibus op- porlune monco , suadeo , et exbortor apicibus , quo pacis bonuin in omnes, sed praecipue inter suhUmio- res mundi principcs , aedificare et construerc sata- gaiis. In hoc enim dilecli filii mei regis vesiri regnum citius poterit incolume permanere , si neminem ille concuticns, a nullo conculiatur. Nonautem ignorarc vos credo, qualiter desiderabiUssimus el spiritalis fi- lius mcus Ludovicus, piissimus el a Deo prolectus iinperalor, non utquidam adversus sanctae religionis fiiios, non contra fidei Christianae domesiicos, sed

patruos nepolibus , lolius praesidium conferre juva- minis , et secundum promissam invicem juramenlo fidem, omnis auxilium praeslare solatii. Praecipue jam fatum inclylum regem vestrum , qui hunc nepotem suum, magnuni scilicet Auguslum, de patris proprii dextra , cum omnibus quae ad eum pertinere vide- rentur , ad fovendum roborandumque pro viribus veluti secundus pater accepisse dignoscitur. Iniquum autem et inslar sacrilegii est, ut qui se ultro pro sa- lute fidelium,el maximepro sanctacRomanaeEcclesiae mairis suac defensione , tot periculis offert , a cceplo pielalis alicujus factione slimulatus recedat opere, atque ad pairiam coactus vindicandam procedal hacredilalem. Verum quisquis suo viiio tam sanclo

adversus fiUos Belial , adversus Christi inimicos, C i3ijQ,.i cupiditalis aestibus acccnsus, aliquod imped

pnccipue pro uostra spcuritale, proque multorum li- beralione fidelium, qui fmelenus apud Samnium, et circuinquaque regiones, jam jamquepericlitabaniur, ila ut cliam fines noslros infestatio propemodum Sarracenorum invaderei , egressiis a summo subli- miiaiis proprioe solio , et a pacatissimac requiei suao fuiidaminc, non corpori paVcal, non acstibus, non al- goribus, non deniqne ulliseveniibus cedat : sed om- iiia incommoda, omnia discrimina pro Chrisli no- inine tolerans , nihil cst quod pro Christianorum crepiione recusei arripere, nihil est quod pro fideUum quietc ac pace declinel assumere. Denique non mo- dicain Ecclesiae sanclae quietem per euin divina pie- tas operata esi; iiec modicae paganoruni vires forti- tudiiie supcrna prostraiie sunt. Siquidom saepius he- stcs , tanquani inures cavernis suis egressos, ad sua laiihula icrga verterc compulil, et brachia conlra iiostros exeria potcnti virtule dissolvit. Quinel i:obis oninibiis, (|ui luiigc luimus ct qui prope, magiiae so- ciirilatis pi\iesidia conlulit : dum scilicct nonnullos oorum postravit, nonnullos etiam ab eorum supersii- ioiio convcrtcns , Chrisii fidei ei verae religionis iiinera sectari nerdocuil. f\n de rc ratum ducimus, vostram commoncrc dili^clioiicm , qiio pncfato glo- vioso rcgi veslro. ci filiis .jns ^uggererc s.itagat . et piMilcnli (niisilio siiadcrc conlcndnt, i|u;<tciius nec siiis inoii .iis. iiiT. .ilionim suasionil)!;s iinjiiilius, qua» laiili piiiifipi, ci l »111 pii Aij;!!;!! <:;\l, inv.i;lire vel

D

mentum praestit^rit, condignam profeclo, apostolica

sede sanciente, luet cum suis fautoribus ultionem.

Unde si quisquam vestrum hiijus diabolicae ambi-

tionis auciorem sectatus fuerit , vel ei quoquomodo

in rapinis concupiscenti favorem contuleril, anatiie-

matis vincuUs innodabitur, ac pro hoc a regno Do-

mini separatus, cum impiorum omntum capite, quod

est diabolus, nierito deputabitur. Attendal ergo rex

prudentissimus, veslris quoque probabilibus consiliis

adhortatus, ne iniquorum suasionibus cedat, nec si-

nistra machinantibus aures accommodet : sed pro-

prio jure contentus, quae sua non sunt usurpare non

tentet, nec invadere quocunque modonitatur, quo-

modo invasum non modicum potest invasori generare

discriincn. Ne iiaque jam memorato dilectissimo (ilio

meo , domino semper Augusto , causam Dei exse-

quenli , hxredilatem Domini vindicanli , ac ipsius

bella praelianli , qiiodlibet offendiculum praeparet ,

quo sanciac Dei Ecclesiae quavis ex parlc impedialur

utililas, vel profeclus fidclium excliidatiir. Alioqiiiii

manum apostolicac sedis cum eodem piissimo"principe

foriitcr esse comperiat, et arnia noslra illi inunimina

validissiniu confereniia, summo agonothcta nobis

concertanto, el beaiorum principum apostolorum in-

tcrccssiono coopcrante , praeparata sine cun«tatione

pracnoscat. Hos practerea missos apostolicae noslras

scdis, Paiiliini ct Lconem venerabiicsepiscopoj, dilQ

ctos coiisiliitiios iiostros, quos pro pace et coiicordia

sancla Dei Ecclesi» illuc destinavimus, ab reveren- A enlm debet palcrnam haercililatcm ille dimittere, qui,

tiam principum aposiolorum Petri et Pauli benigne suscipite, et ea qux vobis pro ulililatibus Christianx (Idei atque religionis dixerint, aure cordis percipien- tes, ad effectum perducere fesiinatc. Optamus glo- riam vcstram in Cbrisio beiie valere. Dala Nonis Septembris, indiciioiie iii.

XXI.

iD EPISCOPOS m RECNO CAROLI CALVI CONSTITUTOS.

(Anno 869.)

Ut Carolum regem delerreanl ab invadendo regno Lo- tliarii, ei Pautum ac Leonem missos a se legalos benigne suscipianl.

AoRiANiis episcopus, servus servorum Dei, reve-

Deogratias, non ignorat Naholh Jezrahelitara pro sola paterna vinea , eiiam conlra regem impium de- fendenda, usque ad mortem lapidum pervenisse {III Reg. XXI ). Verum si et labor alicujus ambilionc ini- pediatur , quoniam palcrniiin descri patrimonium subripientil^us non oportet, per qiiem quid tale con- tigerit, una cum fauloribus et seclaloribus suis , di- gnam paremque animadvcrsionein exsolvct. Et si quis vestrum tam nefariae temerilalis auclorem vcl tacendo fugerit, vel non resislendo consenseiii, non jam pasloris, sed mercenarii nomine se noverii fore censendum : et quia jam non periincbii ad eum dc ovibus, non periinebit consequenler de pastoralibus dlgnilaiibus. Hos prseterea missos aposiolicoe nostrx rentissimis et sanciissimis frairibus et coepiscopis g gedis, Paulum el Leonem venerabiles episcopos, di-

nostris in regno Caroli gloriosi regis Ecclesiam Do- mini gubernantibus.

Inter exordia pontiflcatus mei pacis studium prac cxteris virlutibus pr%dicanii suadendique arripuisse memini. Qnippe qui noverint quod in Dominic3E. na- tivitaiis principio coelestis militise visus sit exercilus, qui clamavit : Gloria in excetsis Deo, et in terra pax hominibus bonce voluntatis {Luc. x). Ubi profecto so- lerter atlendendum est, quia sicut pastores, qui su- per gregem suum prue caeteris vigilaverunt , tanti fripudii videre prai caeteris gaudia meruerunt : ita nos qui pastores dicimur, tunc coelestiiim bonorum laeiitiam adipisci Bserebimur, sl superovesDomlnicas solliciie vigilemus ; ne videlicet has vel per insidias odii seu discordiae vorax lupus invadal, vel per cu- (] piditatem avidus ilie leo degluliat, qui, utprinceps apostolorum scribit , rugiens circuit quaerens quem devorei (/ Petr.i). Ideoque, fratres charissimi.nunc etlam id ipsum repeto, id ipsum oportune vel impor- lune suadeo, prorsus efflagito. Quamobrem ul pacis seu dilectionis vinculum, qua; major est omnibus vir- tulibuset holocaulomatibus, vestra quoque sancliias insolubililer inter omnes, sedpraecipueintersublimio- respersonasobservari doceat, indesinenter adhorlor. Quapropter illud a vobis exigo, ut solliciti existenles, si quos sensuritis velle filii noslri gloriosi regis vesiri Caroli fortassis animos ad invadendum regnum, quod defunclo quondaminclyloregc Lolhario, ad dominum desiderantissimum fiiium nostrum piissimum impe-

lectos consiliarios nostros , quos pro pace et concor- dia Dei Ecclesix illuc desiinavimus, ob revcrcniiam principum aposlolorum Petri el Pauli benigne susci- piie, et ea quae vobis pro uiiiilalibus Chrisliansc fidei alque religionis diierint, aure cordis percipicnlcs, ad effeciiim ducere festipate. Optamus sanciam iVa- ternilaiem vestram in Christo benc valcre. Daia Nonis Septeinbris, indictione iii.

XXII.

AD HINGMARUM ARCHIEPISCOPUM RHEMENSEM.

(Anno 869.)

Benevolentiam suam Hincmaro pollicetur, eumque hortattir ut operam suam interponat, ne regnum Lotharii quisquam invadat. Legatos denique Pau- lurh et Leonem commendal.

Adrianus episcopus , serrus servorum Dei, reve- renlissimo et sanclissimo coiifralri iioslro IIincmaro archiepiscopo Rhemensi.

Sanciimonia tua quam fuerit apostolic3c memoriae

papse Nicolai familiaris, noii forle dedit oblivioni.

In cujus videlicet familiaritalis sinu nos quoque te

recipientes. fiduciam penes apostolatum noslrura

fraternitati tuae gratanti mente offerimus. Praiterea

noveris misisse nos epislolas quasdam in Gallicana-

rum partium regiones , tam reges , quam praesules ,

et omnes omnino regnorum primates, ad compri-

mendum ambitum, etunicuiquejusproprium reser-

vandum , compeicnter admonenles , cohorianies ,

suadentes, contestantes, prohibentes, et deterrenies.

raiorem rediit, jureque hereditario illi debetur, ^ Cujus rei soHicitudinem sanctiias tua speciali quo-

nequiter incilare; vos, qui spiriiuales estis, horum carnales voces, quin polius et ipsum excellentissimum regem , ac filios ejus tanquam veri episcopi , a tanlo compescere piaculo studeatis. Quinimo ad favorem et opem ejus hiinc inflammantes hortemini , aique sicut eum in fide sua tanquam alter pater suscepit, ila foveai, et hunc ui proprium genitum ampleclaiur. Iniquum enim , et instar sacrilegii est, ut qui se ultro pro salute fldehum, et maxime sanclse Uomanae Ec- clesiae, matris scilicet omnium Dei eccleslarum, de- fenslone, tot moriis casibiis offert, alicujus faciione stimulalus, a coeplo pielalis recedal o[icre, atquc ad pairiam vi.idicandam proccdat kixreditatcm. Non

dammodo ceriamine suscipiens, vice nostra tam reges quam caeieros Dei vel mundi ministros, admo- nendo, suadendo, et prohibendo, a copidilatis vel ava- ritia; vitlo comprimat et compescat i ut scilicel unusquisque suis contentus alienum non subripiat, nonsollicitct, non usurpet. Praecipue ut rcgnum quondam regis Lotarii, quod charissimo filio noslro domino imperalori jure debeiur, vel homlnes in eo degentes, mortalium nullus invadat, nullus commo- veat, nullus ad se conetur inflectere. Quoniam si per hiijuscemodl temeritatcni charitatem scindere, coiicordiam dividere, invidenliae focibus inardc- scere, cupidatis aestibus anhclare, propinqiiitalcm

im

ADRIANI PAP^ II

telo crudelitatis percellere , scaiulalum in Ecclesia A vice, omniumque ecclesiarum Dei cnram et solHciiu-

Dei generare non perlimescit, non solum per medio- criKilis noslrx minislerium, Dco auclore, virii)U’j iiinrmabilur, verum eliam vinculis anathematis obli- ^alus, nomine Clirislianitatis privatus, cum diabola, quem super hoc imitalur, omnino locabitur. Tua vero reverentia, si in hoc slrenue secundum datam sibi clivinitus sapienliani laboraverit, uoslrx sibi, ut pnvlulimus, familiaiilalis fiduciam non dubitet mo- dis oiiinibus tribuendain , iicc dilUdat benevolenti:e i!0’irye beiiigiiilateui, cum necessitas exegcrit, suis opporlunilalibus adfuiuram. Hoc praeterea missos aposiolicae nostrx sedis, Paiilum et Leoneiu venera- biles episcopos, dileclos consiliarios nostros, quos pro pace ei concoidia Dci Ecclesiie illuc deslinavi-

dinem nobis a Domino prse cseleris delegatam ha- bentcs, antequam antiquus noster adversarius men- tes vestras occultis et impiis nequitiae sux versutiis corrumpat, et morbo insanabili sauciet, armis prae- cincti divinis, occurrere, salubribusque vos infor’ mare prxceptis debemus : quihus bumililerobedien- tes, sicut omnes qui ab initio Deo placuerunt, salvi esse possilis, dicente Domino in Evangelio : Si quis diligit me, sermonem meum sei-vabit, et Pater meu» diliget enm, et ad eum veniemus, et mantionem apud eum faciemus {Joan. xiv). Quapropter charitatem vestram, o cbarissimi in Domino Glii, apostolica tuba monemus, et coelesti magisieriu exoramus, ut pro regni stabilitate, vos nunc in eadem fide, mentisque

mus, ob revereniiain principum aposiolorum Petri » sinceriiate, generaliter omnes satagatis consistere

circa dilectissimum ac spirilalem filium nestrum, domnum Ludovicum imperalorem Augustum, qjiam circa div% memorise quondam Lotharium imperato- rem patrem iliius mundo pectore conservastis : ui nullus mortalium , cujuscunque sit dignitatis et gloriac, vos ab aposiolicae sedis prsecepto monituque salubripossit modisaul argumentis quibuslibet re- vocare, vel a via veritalis in obliqiium deflectere, nec ullius prsecepta magis quam beati Petri apostoli, per os nostrum prolata, vobisque utiliora, jucundis percipere auribus studeatis. Quoniam ipsi et paterno et haereditario jure secundum legem et rationem hoc regnum debetur, et per paternae hrereditatis suc- cessiouem summopere pertinet : quippe cum eum

el 1’aali benigne suscipe, et ea qu* libi pro uliliia- tiLiis Chrislian% fidei alque religionis dixeriiil, ore corilis percipiciis, ad effeclum ducere feslina. Opla- niiis sanclitatcin tuain in Chrislo bene valere. Dala Auiiis Sepieiiibris, iiidiciioiie iii.

XXllI.

AD PROCERES REGNI LOTHARII.

(Anno 8G9.)

Post mortem Lolliarii regis , hortatur ul fideles sint LiulDvico imperulori iUius fratri, cui regnum licere- ulla^io jurc debeatur.

Adrianus. episcojius, servus servorum Dei, omni- bus primalibus et gloriosis coinitibus consislenlibus

in icgno domni Loiliarii, quondam raagni iinperato- ^ prsfalus genilor illius, quondam imperalor, consti- ris, et geiiitoris (loinni Liidovici iinperatoris.

rcrfectae procul dubio charitatis est bonum, se- cuiidum Aposlolum, gaudere cum gaudenlibus, et flcic ciiiu fleiitibiis {Rom. xii). Uude quia Lotharius quoiidam rex vesicr diviiia de hoc soeculo jussione migravit, vos de obitu ipsius valde iristes elTectos, et ]u|:iil)ri doloris iiigentis amaiiludine, utpote viros fuKles, repleios esse cognoscimus, carnalique affcctu ejus nunc transilum ’lere : nosler non niinus aposlo- liciis aniinus vobis compatiens et condolcns, noa solnm pro seteriia illiusrcquic aiqiicsaliile, scd ci’am pro prsesciili consolaiioneveslra,p!opace, coiicordia, et iiiiitale, qiiam vos ex loio cord-.; sequi, cl fideli omniiio devolior.e ainplccti ceu Chrisli meiiibra nul- bsni habenlia niacuhun, qu;c insiantcm aiit liiluram niorlis perniciein vobis possil inferro, iiicuiictaiilor, ul oporlet, flei)ililiiis.Dontinuiu precibiis prccali su- inus. Etquotiilic siipplicilcr cxoraiiiiis utetilli, qui carnali obiit «■oiiditione, viiain perpcluam, et vobis misericordiae l:iigilaie consolalionis, pacis, el liniiii- miUitis affecUiiu el desiderium inspirare donarcque diguctur. Quoiiiam ipse est, qiii iios paleriio iiiore vir.T;a justitiae corripit, ac purgalionis moerorc ainigit et ipse nos in omni iribulalioiie nostra clcmenter consolari dignatur, ut possimiis suslinere, niinqiiani- (Iiif (leficere. Qiiamobrcm, filii charissimi,aposlolic;c sedis magisierio plurimiim debenles, nos, qui per £ ij!.rnam gratiam anosloloruni priiioipis fiiiigiiniir

D

luerit imperalorem, regnique totius hacredem prae c;eteris siiblimavcrit natis. Sicut Isaac quondam Ja- cob filio suo bcnedicens, dominura illum Esau con- slituit {Gen. xxvii) : ila et huic caeleris pridato to- tiim omuino est a patre conccssum imperium. Quem ipse adhuc vivcns imperiali voluit.et consensit una vobiscum ab apostolica sede diademate coronari, sceptroqiic potiri sine dubio augusiali permisit. Idco nobilitalein vestram monemus et obtestamiir in Domino, nt nullalcnus ab eodem vos spirilali lilio nostro Augusto quibuslibet promissionibus vel minis alicujus separare, dividereque tenlelis; sed illi qiiandiu siiperna vixeril volunlate, in omnibus vehiii proprio scniori, proprio iniperatori, justoquc hxrcJi rcgni ohedirc, fideinque ilhcsam more solito conservare, sliidioquc sagaci seinper atlcndite, ut Dei oinnipotciilis ct sancti Pelri gratiam, nostram- que plcnariam habcre mereamini benedictionera, e| aposiolicaj conimunionis consortium. Nani quem ex vobis contraria leiilare nitcnlem, atque aposlolica; scdis monitis in coiitemptum beali Pctri apostoli cojlcsiis regni clavigcri spretis, ad aliam se parlem coiifcrre cognoverimus, velut infidciein, et ecclesia- slica; paci ac saluti conlrarium, a noslri aposlolatus cominimione non soluin alieiium habebimus, sed eliam analhemalis vinculo jure meriloque alligare oinniiio ciirabimus, ct nos secundiim apostolica; pri- vilcgimn dignitatis ct potfjslalis, ipsiini cxcellenlissi-

4297 EPISTOLyE

mum ac spiritalem filiiim nostrum, donnuim Ludo- vicsim imperalorem Auguslum, regni hiijus provin- cix, scilicet Gallise totius, regem, dominum et im- peratorem, siculi jani olim a Deo prajordinaluin esse constat, et ah antecessoribus nostris pontifici- bus statutum mullis videtur indiciis, habemus, ct quousque superfuerit ipse, eum habere studebimus. Quod sane regnum si lyrannus aliquis, contra divi- nam et apostolicam voluntatem, invadere praesum- pserit, apostolica; sine mora sustinebit ultionis cen- suram. Oplamus nobilitatem veslram unanimi de- TOtione consistere, et in insolubili charitaiisvinculo manere conjunctos.

XXIV.

AD CAROLUM CALVUM REGEU.

(Anno 870.)

Regetn increpat quod Lotharii regnum invaseril , et sedis aposlolica^ legalos contempserit : mandatque ut regno illo excedat, et alios legatos benigne susci- piat, Joannem videlicet, Pelrum , Wibbodum ac Joannem episcopos , et Pelrum presbtjierum cardi- nalem.

Adrianus episcopus, seVvus servorura Dei, dilect« filio Carolo glorioso regi.

• Sacrorum itaque dogmalum evidentissimis do- jumenlis etaposlolicis inlormamur exemplis, ut mi- tius agcre debeamus cum milibus, et severius per jusliiiam delinquentes corripiamus. Sed neque nos Deo placere possumus , si pasloris vicem susci- pientes, non opus pastoris, sed mercenarii latibula prseslolamur, et venienle lupo fugimus, ne solalium conferamus. Super quibus illud cavere debemHS, quod Dominus per prophelam loquitur, dicens : Canes muli, non valentes latrare (Isai. lvi) ; et rur- sura : V(e pasloribus, inquit, qui pascebant semetip- $os {Ezecli. x\xiv) , et rcliqna. Quod si cunciis pa- storibus Dominici gregis Dominus pro desidia vae generaliter dicit , tanto magis nos iliam sentenliara formidare debemus, quanto pra; omnibus et pro omnibus, non solum bonoris , sed eiiam oneris in humeris nostris pondera quoque geslamus. An non pro le, rex , ralionem coram Domino ponere com- pcllemur? si, ut illud interim sileamus, quod missos aposlolicai sedis more regali recipere conlempsisti , sanclum luum non rcprebendimus , et spiritali zelo red:irguere desislimus, quando conlra diYinam, sancloiumque Palrum auclorilalem , alque contra propriae lidei sponsionem, qua jurejurando pollicilns es, ne aliena, et pr^cipue fralrum tuonim regna concupisceres, aut invaderes, regnum quoudam Lo- tlirii impcraloris, quod spirilali filio noslro, domno Liflovico Auguslo filio ejus, juxla divinas et buma- nas leges debetnr, prsesumpsisli invadere, ct in rea- tum perjurii incidere non formidasli. Nunquid a mente excidit, quod veslra vestrorumque juramenla sedi aposlolicoe destinata discussimus, roboravimus,

a Sacrorum itaque dogmatiim. Caroli ad singnla hujus episloI;c nniid^ra responsionis meminil Adiia- ous in opistola 29. Legalos anlcm <i”’:s j C’ ;j!o

ET DECRETA. 4598

A ei in archivo noslro hodie ilU recondila retinenius ? Quod si nec tibi ista sufDciunt, lunc ad majoris re- prchensiouis iux cumulum tuis le specialibus sen- teutiis convenimus, el ut ad cor tuuin redeas, ex oris tui professionibus incitamus. Quando igilur Ludovici, fralris tui lilii, superatus viribus, regniim perdidisti , nunquid non epistolain , quam habemus prse manibus, sedi aposlolicae dircxisti ? in qua inter cxtera confessus fiiisli dicens : Cum fratribus nO" stris posl Fontanicum bellum in unum convenimus, et, inter nos divisione regnorum facta , pacem feci- mus, el jurejurando juravimus, quod nemo nostruin regni allerius metas invaderet. Nunc autem regno meo juramentis spreiis invaso atquc sublato , niisc- reatur vester aposlolatus, et ne nomen Christi blas-

B phemetur in gcnlibus, sine vindicante facinus non reliiiquatur. Fcce qualiter aliena tibi concupisccrc minime convenit : ecce tibi oslensum est, quod ju- ramenta publice facta contempla sunt. Postremo ad fortioris tuae repreliensionis indiciura, aliquantisper monstratura est, qiiod et te iropunitum dimiitere non debemus. Qui quod alii facere precabaris, nunc in siniili opere tibi facere Justo nos oportet judicio , et te de tuis actibus increpare : praecipue cum aper- tius demonstraris, quod labiis tantum, et non corde, devolum snnctse Romanae Ecclesiae, veluti in episto- lis ad decessores nostros et nobis a te direclis coii- tinetnr, te jactitares esse filium. Et nunc adeo devo- tio lidei tuae cassata est, ut jam, quia convenienlibus responsis missos nostros a te minime dimisisti , no-

C bisque rescribere callide omisisti , missos tuos vel epislolas, quas le missurum indicasti , bactenus ad contemptum aposlolicae sedis non direxisti. Quod si quis alius tale tibi dedil consiiium, fidem circa tc minime veram servavit : si autem in hoc tuo tanlum consilio usus es, minus regalis excellenlia quam de- buiifecit. De pacis vero et concordiae unitale, cujus nos inler piissimum Caesarem et te mediatores esse debcre snggesseras, libenlissime snscepimns, et agen; Loepimus. Sed illi contra hosles Christiani nominis diinicanti, pro liberatione populi Dci mul- tis laboribus insisienti, et bella Domini praoliando, Sariacenorum multitudinem superanli, ul pax fierel, cedere nolnisli : quin potius non ul pacis amalor, sed ut scandali concitator, etiam et tyrannidis ma- nifeslissiinus exsecutor, pacis lempus non es praesto- latus : quia posiquam haec illi callide mandare cu- rasli , domni iniperaloris regnuni magis ac raagis invasisli , sollicitasli , ordinasli, cl liomines ipsius regni ad tuara n.ieiilatem jurarc fecisti. Cui talia facere perliraescercs, nisi ipse tanlis laboribus ad perpeluam pacem saiiclae Ecclesiai diu nocluque pro Chrisii amore fi.ieiiier haereret. Qui a coeplis bonis, in quibus iili le solamina oportebat conferre raagis , quam Christianum populum conlra fidem debilam persequi , manum et opus non subtrahens , dubium

D

regc conlciiiplos ait, Paulum el Joanneni episcopos

inlclligit. SiuM.

ADRIANI PAPiE II

non esl qiiod omnipolentcm Domlnum ad lioec per- A vobismeiipsis oonsulerelis, monuimus, et juxta quod

agenda sibi propitiuni faciet, et de hoslibus Clirisliani noininis triumplium cilo percipiet. Sed his succincle prohilis, quoniam , ut praediximus, sicut omiiium pondera i:i humeris nosiris geslamus, ita omnium aclus prcevidere debemus, ne pro humanis favoribus nos hacc dicere quis existimet , si forle accideret ut principes nostri, quibus a le pervasum rcgnum jure dcbelur, sibi illatas injurias non vindicarent ; nos usque ad voram emcndaiionem, quia omnes salvare volumus, perjuria illa, at(|ae invasionum tyrannides impunilas nullo pacto diinitleremus : quia non am- bitione regni, sed justitia commovemur, et non ler- rarum spatia quajrimus, sed ex debito vitiis ac pra- vilalibns quibuscunque resistere vigilamus. Igitur

vos oporluit, fraternilalis affectu non immerito cor- ripuimus. Sed lanlum apostolica monita coniempsi- stis, quantum nec nostris epistolis respondistis, nec regem vesfrum Caroluni grave facinus incurrentem procul dubio doiuistis. An non grave scelus incurrit, quando, sicut multi vestrum noverunt, sui oblitus, jusjurandum , quod olim cum fratribus suis pepigit, quo nemo illorum regnum allerius invaderet vel usurparet, ut evidentissime patefactum est, regnum quondam Lotharii imperatoris, quod jiire divo im- peratori domno Ludovico filio ejus semper Auguslo debetur, spretis juramentis invasit, et perjurii inci- ditcriincn? Unde valde miramur, obstupescimus , ei dolemus, ut si vos fldem illi promisistis , quare

ut interim perpaucis gloriam tuam conveniamus, C vosmelipsosperditis, et non eum modo suggerendo,

niodo iliud aut illud opponendo, ut resipiscat cir- cumveniiis : quin potius vobis conseniiendo , et illi, lam detestabilia faciendo , quod vestri non fecere parentes, gehennam paralis. Praefalus siquidem im- perator, terrena regna non ambiens, pro liberatione populi Dei mullis laboribus fatigatus, triumphales in Sarracenorum cervices potius manus, quam in eum regniim suum tollentem extendit. Rediie ergo ad vos, dilectissimi , et ut olim foedera inter seniorem veslruni, fratresque illius , cum juramentis babiia, sed modo corrupta reformentur , sine cessaiionibus laborate. Commonele jugiter illum juxta vestrum niinisterium, et ut episcopalis in vobis non refri- gescat chariias, providete. Et si eum salvum consi-

monemus, et auclorilale apostolica quibus possumus niodis spiritaliier suadenuis, paternoque affectu prjccipimus , ut jain tertio monitus ab invasione regni spiritalis filii noslri Christianissimi principis te peiiitus subtrahas ei compescas , alieiia non con- ciipiscas, et quod tibi non vis fieri , illi non facias. Noli juslis tuis competentibusque ttbi rcbus injuste captas tyrannice sociare, ne et juste possessas amit- tas, et injuste pervasas justo Dei judicio tc ambisse poenileat. INos etenim, quoniam salvum te consisiere ciipimus, et ut anima corporeque felici succcssu polleas anhelamus, nisi saltem nunc nostris, aliisve salubribus parueris monitis, ul et prius inobediens nostra; spiritali censura; constiteris, nullo paclo.

nulloque praeiermittemus ingenio, quominus, Deo ^ siere vultis, ut regni jura ad se non periinentia de-

juvanie, partes illas nosmetipsi petamus, ct quod nostri est ministerii penitus peragamns. Postremo niagnopere commonemus , ut lios aposlolatus nostri pra?cipiios missos, Joannem videlicet, atque Pelrum, Wibbodum, et Joanncm, reverendos episcopos, nec non ct Petrum religiosum prcsbylerum cardinis nostri) dilectuniqiic fauiiliarem noslruni, pro prin- cipum aposlolorum ab omnibus prxfcrenda reve- rentia et amore, benigne suscipias, el uipotc a tanta sede digressos, honorifice receplos colas. Ipsis enim, qnaj pagina relicuil, tibi dicenda iiijunximus : et idco quidquid verbolenus exposuerint, siiic scrupulo prorsus admitte : et ut efllcaces ad nos reverti va- lcant, oniniiiiodis vigila. Optannis gloriani tuam in Clirislo nunc et seniper bene valcre. Dala v Kalen- das Julii, indictione iii.

XXV.

AD EPISCOPOS IN REGNO C.VROLI CONSTITUTOS.

(Anno 870.)

Ul regem moneant , ul a regno Lolharii absliueat , et legatos benignc suscipiaut.

.\i)RiANUs episcopus , servus servorum Dci, reve- rciitissiniis el sanctissiniis conrratribiis nostris ar- ciiicpiscopis et episcopis iii regno Caroli gloriosi rcgis coiislitulis.

Niiper apostolalus iiostri missis alqiic epislolis vevcrentiam veslram salutiferis exhortatioiiibus, ut

sislat invadere , opporlune importune insistile. Alicna non concupiseal, aliena non rapiat, et quod sibi non vult fieri , alii prorsus non faciat. Remini- scalur Scriptura; dicenlis : Non concupisces rem proximi lui {Exod. xx) ; et rursum : Omnia qua^cun- fjtie vultis ul faciant vobis liomines, eadem et vos fa- ciie iltis {Matllt. vii). Nos eniin non lantum rcgnum cuicunque augendo, quam justitiain requirendo, isla prosequimur, et ne quis pro temporali regnum per- dat seternum, non indebite coniestamur. Quod si et nunc his saUibribus noslris exhortationibus atque monitionibus lani jam fatus rex quam vos parere conieiiipseritis ; scitole quia ducli paterno affectu , ferventissimoqiie zelo justiliae, statim, Chrislo opi- •^ fice , parles illas peneirabimus , et in contemptores dignam dabimus ullionem. Postremo magnopere coinmonemus ut hos aposlolatus iiostri prxcipuos missos, Joannem videlicet, atque Petrum, seu Wib- bodum ei Joannem reverendos episcopos, nec non et Pelruni religiosum presbyterum cardinis nostri, di- lcctumque nostrum familiarem, pro princlpum apo- slolorum ab omnibus piajferenda reverenlia ei amore, benigne suscipiatis , et utpole a tanla sede digressos, honorifice receptos colatis. Ipsis enim quae pagiiKi rolicuil, vobis dicenda iiijunximus. El idco qiiidii-iid verbolenus exposuerint, sine scrupulo prorsds admittite, et ut cflicaces ad iios reverti va- leant, omnimodis vigilale. Oplamus sanclitutcm

♦:pistol/E et decreta.

ir>02

vestram in Clirislo bene valere. Dala v Kalcndas A non feriaris, praicave. Qiiia neqne In, qui Iionorc ct

Julii, iudiclione iii.

XXVI.

AD HINCHARDU ARCHIEPISCOPUU RHEMENSEM.

(Anno 870.)

Arguit Hincmarum qtiod Carolum regem a regni Lo- Iharii pervasione non revocarit, lilterisque aposto- Ucis non rescripserit. Hortatur ttt regem ab eo con- tilio deierreat, et alios legatos ea de causa missos ei commendat.

Adrianus episcopus, servus servorum Dei, reve- reniissimo ei sanctissimo conrratri nostro Hincuaro Rhemensi arcliiepiscopo.

Si beneficiorum Domini, quse sedis apostolicae in- slanlia consecutus es, memor esses ; aut si ita de

dignitate caeteris illius regni episcopis es sublimior, silenliis opprimi debes : neque, si non rcgi prave agenli restiteris, coram nobisexcusabilis polcris in- veniri. Mone igitur eum ul se corrigat, regnumqne quondam Lolharii imperatoris, quod ad eum non perlinet, invadere jam desislat. Jam vero, si in ob- slinationis suac perfidia post vestram convenlioiicni persistere maluerit, quam juxta nostra monila resi- piscere, ab illius-vos commnnione atquc consoriio sequestrate, et secundum Apostolum, nec Ave ei dicentes (// Joan. x), si noslrse communionis vullis esse participes, praesentiam ejus modis omnibus devilate. Nam et nos ita uniuscujusque jusiiiiam voluinus et exquirimus, ul si idem rex nostris apo-

proxiini, sicut de proprHs, casibus juxla quod scri- " siolicis exhortalionibus , salubribusqiie prcecep

ptum est condoleres, profecto aut amor Dei, aut ti- mor gehennse, ad pastoralis curai minisierium per- .igendum a somno desidije excitaret, et ad annun- tiandum iniquo iniquitatem suam vel modicum invilaret. Sed ui in muliis cernimus, etoculo ineniis nostrx conspicimus , abundante iniquitale, et inul- toruin charitale refrigerante, ipsi pastores merce- nariorum morem sequuntur, qui vident lupum ve- nieniem, et dimittUnt oves, et fugiunt. Primum lamen reminisci debes, si unquam apostolicis epi- stolisnon rescriplumsit,et convenientibus responsis de negoiiis unde agebatur , aposlolicae sedi remis- sum : siculi tuam reverentiam pro nostro contemptu fociiise penitus constat, quando nuper per nostros missos in Galliarum paries episiolas tam tibi quam aliis deslinavimus, et nulUim inde responsum rece- piinqs. Sed quia de Iiis alio loco dicendum esi, reslat ut de luis actibus per jusiitiam, ex charitaie tamen, reprehendere non omittamus. Quis igitur inelius te novilt quod filii quondam Ludovici imperaloris, in ununi convenientes regnum inter se divisernnt , juieque jurando sibi invicem promiserunt, ut nullus eoruin regnum allerius fratris sibl usurparet, aut omninopervaderet? et tunc Carolusrex, sacramen- tls illis contemptis, regnum, quod, Lotbario impe- ralore defuncto, domino serenissimo imperatori (ilio ejus debetur, invasit, et fidem debitam violavit. Tu vero, quia siluisii, et contra tale facinus saliein le- viter noninsurrexisti, non solum consors, sed ctiam, tv bus opliinatibusregni Caroli gloriosi regis

(is mcx susceptis bis liiieris non obedierit, et a lanlis lyrannicis factionibus non declinaverit, adjuvante Deo, ncc raora, continuo iter nostrum nostros sub- sequetur legatos, et quidquid de talibus tanlisque viris, Deum per nos omnino sperneniibus, oporlet peragere, praeveniente gratia sancti Spiritus, prac- senlialiter peragemus, nullo pacto, nulloque rctra- ctationis impedimento, talia sine ultione digna proe- lermiltentes. Postremo magnopere commonenius ut hos apostolatus nostri prajcipuos missos, Joannem videlicet, atque Petrum , seu Wibbodum, et Joan- nem, reverendos episcopos, nec non et Petrum reli- giosum presbyterum cardinis noslri, dilectumque noslrum familiarem, pro principum apostolorum ab omnibus praeferenda rcverenlia et amore, bcnigne suscipias, et uipote a tanta sede digressos, Iionorifice receplos colas. Ipsis enim quae pagina reticuit, libi dicenda injunximus. Et ideo quidquid verbotenus exposuerint, sine scrupulo prorsns admitte, et ut etticaces ad nos reverti vaieant, omnimodis vigila. Optamus sanctitatem luam in Christo bene valere. Data V Kalendas Julii, indictione iii.

XXVII.

AD PROCERES REGNI CAROLI CALVI.

(Anno 870.) Eadem quce in epislola^^ ad episcopos. Adaunus episcopus, servus servorum Dei, omni-

quod esl deierius, hujus tyrannidis auctor esse vide- ris. Et ideo, neet nosipsi pro tacilurnitatis silentio apud Deum reddilorem unicuique juxla opus suuin, reprehensibiles esse videamur, apostolicis somno- Icntiam vesiram excilamus afi^alibus, cl qui aliler non debcmus, ut ad te reverlaris prKcipinnis. Me- menlo quod Dominus tales per propbelam increpet dicens : Non ascendislis ex udverso, neque opposui- $li» murum pro domo Israet, ut starelis in pr(eiio in die Domini {Ezech. xiii). Quocirca iit ab iiivasione regni spiritalis filii noslri Ludovici principis rex vesier jam terlio monilus procul rccedal, iiisiste; ul amplius pcrjurium non incunai, invigila, cliit pro rctro ciiipis peractis aposiolaius nosiii jacuiis

Nuper aposlolalus nostri missis atque epistolis reverenliam vestram salnliferis exhortationibus, ut vobismelipsis consuleretis monuimus, et juxta qiiod vos oportuil, paternitatis iiflcclu iion immcrito cor- ripuimus. Sed tantuin apostolica monila conteiii- psislis, quantum nec nostris epistolis respondislis, nec regem vestrum Carolum gravefacinus incurreii- tcm procul dubio doluistis. An non grave scehis incurrit, quando, sicut multi vestrum noverunl, sui obiitus, jusjurandum, qiiod olim cum fiatribus suis pepigit, quo iicmo illorum regnum fratris alterius invaderet vol iisurparet, ut evidenlissime patelac- lum csl, legnum quondam Lotharii impcnUoris, qiiod jure divo imperatorl doiimo Ludovico filio

ADIUANI PAPJ: II

ejus seinper Auguslo debolur, sprclis juranieniis A laudanda est plane vestra constanlia, qu», sui non

i^ivasit, et perjurii incidit crimen? Unde valde mi- ramur, obstupescimus, et dolemus, ut si vos fidein illi promisistis, quare vosmeiipsos perditis el non eum modo suggerendo, raodo illud aut iilud oppo- nendo, ui resipiscat circuravenitis : quin potius vo- bis consentiendo, et ilii tam detestabiiia faciendo, quod vestri non fecere parenles, gehennam paratis. Praeiatus siquidem imperator, terrena regna non ambiens, pro liberaiione populi Dei multis labori- bus fatigatus, triumphales in Sarracenorum cervices potius manus, quam in eum regnum suum tollen- tem extendil. Redite ergoad vos, diiectissimi, et ut olim foedera inler seniorem vestrum, fratresque illius, cum juramentis babita; sed modo corrupla.

inunemor, (idem promissam raerilo custodivit, et velut frater vesler Carolus, alterius regnijura, Lo- tharii quondam scilicet imperaloris, qux juxta divi- nas atque humanas leges eidem piissimo impera- tori filio ejus debentur, necinvasit, nec concupivit. Pro quibus sciiicet iniquissimis actibus, quos idem Carolus, Deo contempto, peregit, et pro juramentis qu3e corrumpere non irepidavit, valde obstupescimus et mirainur. Quia et illorum, quos deviare cogno- scimus, tantum animarum pericula gemimus et do- lemus, quanlura pro omnibus illi, qui nos suo gregi prseesse dignatus est, rationes ponere procul dubio conipeliemur. Yerumtamen raissos nostri apostola- tus, cum ejusdera spiritaiis filii nosi-ri Augusti iega-

reforraentur, sine cessaiionibus laboratc. El si eura B tis, tam ad vos quam ad eumdem Carolum, sictK

salvum consistere vultis, ut regni jura adsenon periincntia desislat iiivadere, opportune insistite. Aiiena non concupiscat, aliena non rapiat, et quod sibinon vult fieri, alii prorsus non faciat. Rerainisca- tur Scripturae dicenlis : Non concuphces rem proximi tui {Exod. xx). Et rursum : Omnia quoecunque vuUis Ht faciant vobis homines, eadem et vos facite iltis {Maiih. vii). Non enim tantum regnum cuicunque augmentando, quam jusiiiiam acquirendo, ista pro- sequiraur, et ne quis pro temporali regoum perdat aeternum , non indebite coniestamur. Quod si et nunc his salubribus nostris exhortationibus alque monitionibus tam jam fatus rex, quam vos parere Gonlempseritis ; scilote quia ducli paterno affectu.

nos nuper facere proposuimus, ecce direximus. Quos beuigne ac honorifice pro araorc aposlolorum susci- pienies, oranes utilitales et opportuna in opere prse- senti negotia cum eis tractetis : quatenus, his perac- tis, sicut nos et !>aepe dictus Augustus speramus, iidera raissi salvi alque ill£ si per vestrum adjuto- riura, ad prscdictum regem, duce Deo, perveniant, et regredi valeant. Jam vero si idera rex ab inva- sione illa cessaverit, et suae tyrannidi cesserit, ecce benc. Sin autem, scitote quia per nos illuc iter ve- niendi accelerabimus, et velutin conlemptorem Dei, ac aposlolicarum monilionura, ullionem debitam in- feremus : ne nobis impulelur, si ille impunitus re- manserit, et si se a pravis actibus, perjuriis scilicet

ferventissimoque zelo jusliti», statim, Christo opi- ^ ac concupiscentiis, aliisque nefandis sceleribus non

fice, partes iilas penelrabimus, et in contemplores dignam dabimus ultionem. Postremo magnopere commonemus, ut hos apostolalus nostri praecipuos roissos, Joannera videlicet, etc. ; usque ad finem, ut in epistola 25 ad episcopos. Optamus industriam ve- stram in Christo bene valere. Data v Kalendas Julii, indiclione iii.

xxvm.

AD L^DOVICUM REGEM GERMANIj£.

(Anno 870.)

Commendat legatos suos, ei Ludovici imperatoris, propler Lotharii regnum a Carolo invasuin missos. Episcopum Colonia; sme suo consuUu ordinalum fuisse conquerilur.

Adriands episcopus, servus servorum Dei, dilecto filio LuDovico glorioso regi.

Sicut sicpe per missos et episiolas vestras compe- rimus, de exaltatione matris veslne Romancc Eccle- sise jucundamiiii , et cum charissiino filio iiostro doniiiio Ludovico Augiisto omnem coiicordiam, om- iieinquc pacis dilectionem et fulei possidclis, et in- solubililer, queinadmodum idein serenissimus impe- raior nobis iiinotuit, vos lelinere nuiitis corara po- sitis profitemini. Unde gloriosjj vestra; serenitali nonnullas grales referimus, et ul in coepiis bonis perseverelis, aposlolicis aflalibus, fili charissime, incilamus : quoniam scriptum est : Qui persevera- veril usquein (inem, hic salvus erit {Mallh. x). Sed et

correxit, venturus judex eum de manilms noslris

requirat, et pro desidia merito reprehendat. Mira-

raur praHerea gloriam veslram in praeficiendo epi-

scopo Agrippinse Colonise tam indiscrete prsebuissa

consensum : cum evidentissime scires quod aposlo-

licoe sedis judicio alque consultu ibidein debuerit

ordinari aniisies, cujus censura nuper fuerateadem

Ecclesia suo privata reclore. Et quidem quod post

judicium sedis aposiolicae factum est, dure suscepi-

mus : scd quod tna super hoc devotio, quam circa

nos habere probaris, emnimodis tacuit, durius sesti-

mamus. Praecipue quia Gunlharii dudum archi-

episcopi causam, antequam in locum illiiis substitue-

Tv reiur episcopus, nos iterum auditnros , et vocem

ejus admissuros fore spopondimus. Pr«(‘alani quippe

ordinalionem nec confirmamus, iiec ralam habere

decernimus, quousqiie ille qui ordinatns est, ncslrae

exhibeatur praesenliac, et utracjuc pars coram nobis

discussa, conventus synodalis perpendatur audien-

tia. Poslremo magnopere comnionemus, ul hos apo-

slolalus iioslri praicipuos niissos, Joannem videlicet,

atquePetrum, seu Wibbodum, et Joannem, reveren-

dos episcopos, nec non et Petrum religiosum pre-

sbylerum cardinis nostri, dilectumque nosiruin fa-

iniliarcin, pro principum aposlolorum ab omnibus

praefereiida reverentia et amore, benigne suscipia-

lis, et ulpoie a tanla sede digressos, hnimiificere"

ceptos colalis. Ipsis enim quoe pagina reliciiit, vobis

dicenda injunximus. El ideo quidquid verbotcnus A sed nuiic melius facerelis, si quod in civili concilio exposuerinl, sine scrupulo prorsiis adinillile, et ut

efficaccs ad nos reverli valeant, oinniinodis vigilate. O.planius gloriamHuam in Clirislo nunc cl scniper bcne valere. Data v Kalendas Julii, nuliclionc iii.

XXIX.

AH EinSCOPOS IN REGNO LCDOVICI CONSTITUTOS.

(Anno 870.)

Commendat lecfalos, monelque W. regi suo perpelnam pacem cttm ihiperalore suadeant.

Adrunus episcopus , servus servoruni Dei, omni- bus reverenlissimis et sanclissimis confratribus no- siris, archiepiscopis et episcopis in regno Ludovici gloriosi regis conslitutis, salulem.

Gralias agiinus Deo omnipotenti pro vobis quod, sicut fidelium relalione comperimus, ut inler sere- B fili. nissimum principem nostrum domnum Ludovicum Auguslum, et gloriosum regem rcquivocura ejus, et palruum, seniorem scilicet veslrum, lirma cliaritas et pax perpetna maneat, utpole fidei cuslodes in- vigilatis, et ut foedera inter eos habila inconvulsa consislant, suadere curalis. Quocirca, dileclissimi, noslris vos apostolicis monitis exhorlamur, ut in hoc semper perseveretis, et idipsum ei suadcre puro pectore studeatis. Tamcstenim illi inviclus Auguslus benevoliis, quantum erga omnes probatur esse piis- slmus. State ergo in fide , virililer agitc , el Deo odibiiium facta declinaie : quia non decet vos fidem vestram corrumpere, sicut illos, qui Carolo regi seniori suo pro huinano favore consenscrunt, ut

apud suuin episcopiim perperam gcstiim est, in pro- vinciali synodo apud vos rationabilitcr, ct apRd fratrem nostrum Hincinarum archiepiscopnni cassa- retiir. Quaproplcr apostolica dilectionc gloriam ve- stram hortamur, nt aut prxsentialilcr iiuic llcrlc- frido prcsbylero suain ecclesiam cuin omnibus suis, usque ad loinpus provincialis synodi hanc libere possessuro, pro lempore quod s^cricanones definiere solemniter reddere faciatis, aiitErpuinumepiscopum suum legatum nobis, qui hacc pienius veriusque re- nunliel, praisentialiter niitlerc cogatis : quatciius dum luce clarius cuncta noverimiis, sciamus in quem apostolica) animadversionis scnientiam profe- ramus. Deus vos incolumcs cuslodiat, diiectissime

XXXF.

AD HINCMARUSI ARCHIEPISCOPUSI RHEMENSEM

(Anno871.) Vt erga comprovinciales suos non agal negligenter.

Adrianus episcopus, serviis servorum Dei , rc- verentissimo confratri nostro Hincmaro archiepi- scopo.

Fidelium relatione comperimus quod tuafraterni- tas debilum vigorem in provincia Rliemensi non agitans, niulla repiehensione dignissima a luis comprovincialibus convalescant. Cujus rei gratia negligenliain vestram his aposlolicis affalibus exci- tamus,ut secundum venerandorum canonum regulas ita omnium omninocomprovincialium luoruin synodi

regnum ipsius principis nostri pervaderet , et per- <^ ce, salvosanclae Roman* Ecclesia; privilegio rcseces

jui’ii noxam incurreret. Pro quibus vos merito col- laudamus, et ut in coeplis perseveieiis, paternitatis affectu praecipimus : quia qui perseveraverit tisque in finem, liic sabus erit {Malili. x). Poslremo magno- pere commonemus , ut hos aposlolalus nostri prae- cipuos missos, videlicet Joannem atque Pclrum, seu Wibbodum elJoannem reverendosepiscopos, necnon et Petrum religiosum presbyterum cardinis nostri, dilectumque no^strum familiarem , pro principum aposlolorum ab omiiibus praeferenda reverentia et amore, benigne suscipialis, et uipoie a tanla sede digressos, honoriiice receptos colatis. Ipsis enim quae pagina reticnit, vobis dicenda injunximus. Ideo quid-

quid verbotenus exposuerint, sine scrupulo prorsus . . , ^-, .«.j,..-

admittile, et ut efficaces ad nos revcrli valeant, diceris, tepidum reudidisse : et aul nu

omnimodis vigilate. Optamus sanctitalem veslram

in Christo bene valere. Data v Kalendas Julii , in-

dictione iii.

XXX.

AD CAROLUM CALVUM REGEM.

( Anno 870. ) De causa Herlefridi presbyteri.

Adrianus episcopus, servus servorum Dei, glo- rioso Carolo regi.

Quod pixsenlem presbytorum Ilerlefriduin, potc- slale aui praisulis plus quain canonica vcrilatc pcr- culsiim, ad sedcm apostolicam, ulpote capul omnium ccclesiaruin, venire passi e.<«tis, benc quidemfecislis;

vitia, ut privilegii tui coram Deo, nostroque judicio non merearis sustinere jacluram. Optamus frater- nitalem tuani in Christo bene valere. Data viii Kal. April.

XXXII.

AD hlNCMARUM LAUDUNENSEM EPISCOPUM

(Anno 871.; Sedem apostolicam quantocius , ut promisit , aaeat. Adrianus episcopus, servus servorum Dei, Hinc- MARoLauduncnsi episcopo.

Sollicitudine pasiorali super tiiae remorationis negotio liquidius perscrulantes, reperimus le^ san- cta) scdis apostoKcae piomissa visilalione , ambitus propria; voluntatis , qiio satis tergiversatoiie uti

nquara visi-

lare sanctorum aposlolorum limina voluisti ; aul Dominum vota lua non audire credidisti ; aut et Dominum cui vovisli,elnos a quibus vocari voluisti, procul dubio contempsisti. Ergo ne forle, ut credi- nius, occasione adeunda; sedis aposlolica; fretus, a reverentissimi fralris nostri Hincmari metropolitani tui debila subjectione aliorsum declinans, tanlo liberius libita per abusura pertinacioe lua* commit- las, quantum et metropolitano regulaiitcr subjici, ei ad nos de die in diem differendo venire detrecias : aucloritate saiicti Spiritus libi praecipimus, ut mc- mor sacrorum canonum, qui jubent per unamquam- qnc pro\ii’.ciam •‘us ii;clropolilanos singulos liaberc

^^’^’’ ADRIANI

dcbcrc, nieiropolilano luo pcr omnia, secundum sa- A cros caiioncs , subjecius exislas : neqiie moleste feras iimic libi esse pnxjlalam, qui le nosli luis ovibus esse prsDposiium. Quin poiius, obedienliam quama.luisexigis,eiiam ipse melropolilanotuo,salvo duniaxal aposloIicK sedis synodico proclamandi ju- dicio, canonica lege dependens vota tu.i, si vere vola fucrunt, procraslinando tandiu non differas, ne exisiimationis tux mcrcaris, quod non oplamus, susiiiierc jaciuram.

XXXIII.

A0 CIROLUM CAtVUM REGEM.

(Anno871.)

Pro Carolomanno Caroli regis filio , qui a parle vexa- lus ad poutificem per legatos suos et litleras con- fugerat. B

Adrianus episcopus, servus servorum Dei, Carolo rcgi.

Inler caetera excessuum tuorum , quibus aliena usurpando invasisse crederis , illud quoque nihilo- niinus objicitur, quod etiam bestiarum ferilateni ex- cedeiis, contra propria viscera, id est conlra Caro- lomjjnnum geniium luum saivire miniine verearis : ila ut more slruihionis, quod ex libro beali Job {Job xxxix) discimus, obduraveris ad filium tuum, quasi non sit tuus : eum videlicet non solutn palerna gralia el beneficiis privans , verum etiam regni fini- bus climinans, atque quod impiuin est, ut excom- munioni submitlalur, affectans. Yerum quia idem Carolomaniius sedem aposiolicam legaiis suis, tan- quam quibusdam pedum suorum passibiis adiit, et per proprias litleras nos appellat, quin potius in- terpellat : primo quidem ab hujuscemedi conatum tuum inlenlu auciorilale aposlolica refrenamus : deinde vero , ne adversus aposlolum {Eplies. vi) ad iracundiam provoces filium tuum, salubriier cxhor- lamur. Atque ideo et graliam ei tuam sicut convenit redde, et illum, ut revera proprium filium, paternis affectibus suscipe, ncc non et prislinis beneficiis ac honoribus reslituere satage, donec saltein apostola- tus nosiri missi ad te veniant, et salvo debito ulriusque vestrum honore, quidquid de illo salubrius invenlum fuerit, compelenli cxsecuiione ac dispen- satione ordinetur ac disponatur. Ergo ne adjicias pcccatum super peccatum, scd et de pristinis inva- jj sionis et avarilise pravitalibus deprecare, et corre- clioais ostensa perfectione, veniam ecclesiasticam recipere totis meduIlisexopta,et ne fineienus pereas, usquequaque decerta : quatenus per hoc linis pra- vilatum finis animadversionis efficiatur,et, piwstanle Dco, cum termino culpse terminus accedat et poena. Data III Idus Julii, indiclione iv.

XXXIV.

AD PROCERES REGNI CAROLI CALVI ET LOTHARU QUONDAM REGIS.

(Anno 871.) Proliibet ne arma capiant conlra Carolomanuum.

Adrianus episcopus, scrvus scrvorum Dei, omni-

PAPif: II 13M

bns gloriosis comitibus et cseleris fidelibus in regnc Caroli, et in regno quondam Lolharii regum consii tuiis.

Audiiui nostro sonuit quod Carolus rex eiiam belliiarum furorem transcendens , contra propria viscera, id esl contra Carolomannum filium suum s;r-vierit, hunc videlicet non modo paterna graiia cl beneficiis privans, verum etiam regni sui metis eli- minans : quineliam conetur adversus illum exercituni congregare , el vos omnes adversus eum toiis nisi- bus deslinare. Unde, quia per hujusmodi contenlio- nem alqueconflicium saepe sanguinis effusio conligit, providendum summopere ducimus , ne tale pronefas iiostro proveniat tempore, ac per hoc nomcn Dei blasphemetur in gentibus. Ideoque pacem et noii bella volentes (nam Psalmista Domino dicit : Dii- sipa gentes quce bella volunt [Psal. vii ] ) , ea qua pacis sunt inler genitorem et genitum , si potestis, consiiiuite. Porro si non polestis , saltem bellis cedile, prrclia dissipate. Alioquin, quisquis vestrum contra Carolomannum castra-moverit, arma suslu- lerii, vel laesionis exercitia pra;paraverit, ac per id ut effundalur fidelium sanguis construxerit, noii so- lum excommunicatiouis nexibus innodabitur, veruiu etiam vinculis anaihematis obligatus in gehcnna cum diabolo deputabitur. Optamus vos in Chrislo benQ valere. Data lu Idus Julias, indiclione iv. XXXV.

AD EPISCOPOS m REGNO CAROLI ET QUONDAM LOTHARII CONSTITUTOS.

(Anno 871.) Proliibet ne Carlomanniim excommunicent.

Adrianus episcopus, servus servorum Dei , reve- renlissimis ei sanctissimis confratribus noslris, ar- chiepiscopis et episcopis in regno jCaroU et in regno quondam Loiharii regum Ecclesiam Domini guber- nanlibus.

Praesulatus nostri auribus inlimatum est Carolum regera Caroloroannum filium suum graiia sua priva- Uim, post multa dira simul et dura crudeliter irro- gata, bencficiis, et ab ipsis quoque regui sui metis elimiiiasse : quinimo ut vos eiiam in cum excom- municaiionis spicula jaceretis, sanctimonise vestr» nihilominus suasisse. In quo quid aiiud inielligi datur, si rei se ila veritas habet, nisi quod resii deliclorum , quam multipliciter extendendo con- lexuitf adliuc isiud quoque impielaiis genus velit adjicere, et sese talibus iniquitaium captum funi- culis ei conslrictum gesiiat irretire ? unde nimiruiB valde (lolemus, et ei affeclu spiriiali compaiiinur. Et quamvis exteriorem circa illura pacem solvamus, interiorem tamen integram conservamus. Nam et ideo iiliim percutimus , ut sanemus : et flagella id- circo extrinsecus adhibemus, ut intrinsecus vulnera delictoriim cnremus. Verbera namque corrigenljs sunt , n; n poeiu« damnantis. Verum qnia idem Ca- rolomamiiiii nos niissis suis, quasi quoriimdam pedum suorum gressibus, adiii, el per syllabas proprias aposlolicam sedein appellat, quin potiiis

i309

EPISTOLiE ET DECnETA.

interpeUat : decernimus, nuUainvos in eum excom- A ct landabilius sublimilaiis vestrsc prsedicatur insi

municationis jaculaturos omnino senlcntiam ; quo- usque videlicet nos, qui sacerdolum Domini maiura volumus esse judicia , universa quoe gesla sunt , veraciter agnoscamus. Alioqui invalidam aposlolicse pondere auclorilaiis futuram,contraque revereniiam veslram polius non immerito sseviluram. Salius aulem, et sine dubitaiione prtiestantius est , ne Ca- rolus proprium filium spernat , ne domesiicos se- niinis sui despiciat, ne jura propinquilatis solito more corrumpal, ne pacis et charilatis foedera violet, ne caduca mansurisanieferat, ne temporaUa seternis prseponat. Prseierea prxfatus Carolomannus inson- tem quidem se circa patrem muliipliciter asserit. Yerum ut nos, non aslruendo, sed ratiocinando.

gne quod non judicium vcl asscrtorum, sed conscio- rum lantum et obsecundutorum person.ii usi fuissc dignoscimini : iia ut pcr humililalis arccm ad cul- men virtutum pervenire dilexerilis potiiis quain per imperialisallitudinis fastum ad inanisgloria; iniado- labi consenserilis. Prxterea noslri habitus qualilas, quam scire se velle benignilas vesira pio designat alfeclu, ila se habet, ut superna providenlia, qiisc cuiKta creavit ei conlinua provisione gubemal, ex- pedire nobis perspicit , et quod expedierit con- sulle dispensat. Apocrisiarios quoque noslros, su- per quorum nihilominus reversione sciipsislis, li- cet sero, posl multa tanien pericuJa , depraedaiiones ataue propriorum hominum trucidalionem , nudos

qoae animadvertimus fateamur, quid mirum, si Ca- B tandem recepimus non cujuslibet hominis fielos

rdus prxcepta Dei , prsefixos metis suis terminos traiisferendo, aliena invade.)do, conlemnens, ex suis reperit, qui ejus voluntatibus contrairet, et de lum- bis suis procederei, qui ipsius nutibus resullaret : cum non ignoremus protoplastum, contra Deum se per iiiobedientiamerigentem,etvetiia coniingeniem, noii soUim exleriora quaeque rebellanlia cognovisse, verum etiam iu semetipso quse sibi obsisterent in- venisse ? Quod tainen non dicimus, quasi Carolo- mannum rebellem circa patrem faienles, aut conlu- macein genitura erga genitorem fore docentes : sed quid secrelo jusloque divino judicio fieri possit consideranles, ei ut haec rex Carolus solerter atten- dat , salubriter admonentes. De quibus omnibus

auxilio, sed Dei solius prsediios adminiculo : unde audientes ha;c universi gemunt, et quia isti periule- runt qua; sub nullo piorum principum quemquam sedis apostolicae missum pertulisse recolunt, oinnes stupefacii miranlur , fitque continui clanioris ab Ecclesia nosira murmur, quod ita disposiiionis vestrae constiiuii^ improvide prodire potuerit, ui in barbaiorum gMios, nullo imperii vesiri fulti prte- sidio, miseranter inciderint. Praesertim cum lios quos ab apostolica sede loto desiderio postulaveriiis, et ab ipsis apostolorum principum leciis per legatos veslros salvos acceperilis, salvos rursus, dispositis rite propier quse missi fuerant ad propria remitlere summa diligentia procurare dcljueritis , exemplo

scitote iios ipsi regi Carolo scripta noslra misisse, 0 saltem provocali Michaelis decedentis imperatoris,

et exhorlaioria pontilicatus nostri monila direxisse. Oplamus fralernitatem vestram in Christo bene va- lere. Data iii Idus Julias, indictione iv. XXXVI.

AD BiSlLIDM , CONSTANTINUM ET LEONEU IHPERATORES.

(Anno 871.)

Quod missi sedis apostoticce , post tnulta pericula, nudi vix evaserint. Conquerilur quod Ignalius epi- scopum apud Bulgaros consecrare prwsumpserit de tribus capitulis niliil immutandum.

Adrianus episcopus, servus servorum Dei, dileclis- simis ac spiriiualibus fiUis Basimo, Cox^TANTmo et Leoni, piissimis et iranquillissimis imperatoribus.

Lectis exceUeniis imperii vesiri Ulteris, dilectio- nis vestrse qux erga nos flagrat indicia el pietatis

qui quos ab aposlolica sede suscipere meruit, ido- neo socialu praevio, ut noslrae illaesl pcaesentarentur ecclesiae solerli cura saiegit. Et pi-aeterea et aliud quod priina pielatis vestrae opexa , vel circa sedis apostolicae prioris benignitaiis indicia contra spem nostram decolorasse convincitur, imo fundilus de- slruxisse probalur : videiicet quia favore vestro frater et coepiscopus noster Ignatius in Bulgarorum regione consecrare praesiimpsit aniistilem , unde niirati sumus, ei quia a pia intentione vestra retro reversi sitis, admodum obslupuimus. Verumlamcn saltem nunc jam diclum reverendissimum praesulem ab iUius regionis disposiiione salubribus monitis, qusesumiis, coercele : alioquin nec ipse canonicam effugiet ullio-

soUia studia non tam cognoviraus quam recognovl- D nem, iiec ii qui praesulatus vel allerius officii sibi no-

mus ; unde gratiarum multimodas actiones summse Diviniiati referimus, et multiplices laudes ejus con- cinere non cessaraus, ob id maxirae qiiia circa rciigiunis cultum accensi, postposilis caeicris saecu- laribus curis, ante omnia ecclesiasticae paci consu- luistis; ei quia sedis apostolicsc decreta , sana priscaque lege super exorlis coniroversiis exquisi- stis ; et in colligendo magno sancloque collegio pium sludium et desiderium ostendistis ; in quo, abdicalo pravitalis auctore, definilio rectae fidci et catholicae ac paiernac tradiiionis, atque jura Eccle- sise perpetuis sseculis profutura, et satis idonca, fixa suni et lirinata : in quo etiam Ulud mirabiUus

men illicusurpant,cum excommunicaiione,qua jara teneniur astrlcti , etiam proprii gradas jactura care- bunt.

Porro de tribus capitulis, super quibus, praefalo postulante sanctissimo fratre el coepiscopo nostro Ignatio, divinilus protectum imperiiim vestrum nos deprecatum esse dignoscilur, nil possumus ab co quod jam consliiutum esi , ordinare diversum yel disponere, niaxime de Phoiii consecralione aliquan- lisper versum : nisi forte nos, quibusdam ex uira- que parte in pra;senlia noslra reperlis, contigerit scire, quse usque huc ;iesciimis : vel discere quae nunc peniius ignoramus. Non eiiim esi in nobis est et non

i$il ADRIANI PAP^ II 15,2

est. ElsiquKdeslruximas.eadem reffidificaveriraus, A Stfffjioy fjis7«^ou xaJ «tV sint e reglone Bulgarum

yai TauTK nvBi-nors ytyo- vuiaj Tre/ai tovtou zpiffEwf evuTTtov iJpwv • oOSe yap 7rpo(r£z),>j0»),!xev ttots ejV ypnripio-j Sta touto. Et 70VV liyei! npoTipo\Js «ftaf Tou? npmSvTipoM! rrii

Kwv<TTaVTlVOU7rOAtTWV 5tot-

3<n(Tew? £tf Twv npoppridel-

praevaricatores nos legis esse conslituemus. Salis

euiui noia suni qux cum suo auctore deslruxinius,

et quae construenda mandavimus. Ab iilis quippe

sacralissimis conslilulis, quae vel aposlolicoc me-

morix pnpdecessor noster papa Nicoiaus anlea

salubriter sanxit, vel iios postea dispcnsatorie pro-

tulimus, DuUa motione vel mulatione discedemus,

aut ad dexlrain vel sinisiram quoquo modo dccli-

nabitnus. Qua; videlicet jam dudum probavit Eccle-

sia, et immulilala servanda nuper gestum univcr-

sale concilium statuit. Neque enim iiobis moris est

ul pro libilu proprio paternis sanctionibus abula-

mur , quemadmudum quibusdam , qui apud vos

summa rerum ecclesiaslicariim gubernacula niode-

rantes, lunc synodorum slaluta, vel etiam aposlolica; B «7ro/wX0aat , oux apvou-

sedis decreta proferunt, cum vel alios lacdere, vel f^sS»- “^Hcrav toO ♦wTiou

se juvare cupiunt : et hxc tunc sub silentio tegunt,

quando fortasse contra se, vel pro aliis propone-

rentur. Si noslra, mor^ priorum, sequitas in veslrie

urbis praesules, majorum regulis obviantes, commo-

veri severius voluisset, quamvis multa inslanlia, et

certamen viri prudentissimi et religiosissimi lic-

gumeni ac sacrorum vasorum custodis Theognosti,

qui de pietatis vestrse virtutibus, et probabilium

morum insiguibus, et trophseorum triumphis, alque

de beneficiorum vestrorum pie sibi prxstitorum

mullitudine, nos plurimura relatione sua Isetiiicavit,

ei qualiler diebus vestris, superno bracbio, alque

studio, et solerlia, vestra Christianilas prosperetur,

enarrans, ad multimodas laudes sancl% Trinilali C

reddendas, el gratias, alacriores exhibuit, ad postu-

lala divinitus munieudo imperio veslro concedenda,

nos supra modum efflagilaverit, et ullra qnam dici

possit solilo et prisco more, ac pro ecclesiaslicis

utilitalibus frequenter impenso, crebris suggeslio-

nibus iiivestigaril. Supcr quibus tamen propler jam

designatam causam, nec annuere possurnus, nec

quidquam praeter id quodjam evangelizalum est,

ullo modo definire.

Deus autem omnipolens, per quem reges rcgnant, et in cujus manu omnia jura regnorum consistunt, imperium vestrum ad Ecclesise suac sanclse pacifi- cam consiitulionem et populi Christiani perpetuam liberlaiem magis ac magis corrohoret , ejusque poteiilibus plantis ounctarum infidelium nalionnra cervices infleclat, dilectissimi et dcsiderabiiissimi filii. Dala iv Idus Novembris, indictione v.

;)^uvir!? £;w6wo-t, xai o! £7ri- cum gravi ignominia et ffxoTTot ou peTK fjttxpaf dedecore expelli, ipsique £‘z£t9£v aTtftiaf aTre^afiwTf illinc episcopi cum non

mediocri conlempiu exi- gi ; et hoc nullo tanta dc re judicio prius apud vos faclo, cum in judicium ea de re nunquam vocati simus. Quod si dicas priusanobisConstantino- politana: dioeceseos pre- sbyleros in ea regione sacrilicare prohibilos , baud inficias imus. Erant Photiani, illiusque sym- mystae , quibus iion so- lum in Bulgarum provin- cia, sed ubique gentium sacerdotali munere inter- diximus interdicimusque.

Qu« cum scires , nihil libi in eo regno tentan- dum fuit. Intelleximus aulem et alia inulta a vo’ bis conlra Patrum de- creia fieri , inler quae et lioc est, nuper quosdam conira staluta Pairuin priscorum , et synoJi oecumenicaj proxime ce- lebralae, ex laicis repente diacoiios creatos , cum sciaiis Phoiii casum inde origineui Iraxisse.

D

xxxvu.

iD IGNATIUM CONSTAMTINOPOLITANDM ARCHIEPISCOPUM.

(Aniio871.)

NiliH npud Bulgaros lentare debuisset. Corripitur propter ordimtiones reoenlinas iaicorum in dia- conos.

‘Eypu-^Kt (tva Ta 7r«XWt ncipi&.auazi)} oTrwf 0’ npeer- ovzepot ///[^wv £x Tiflf X’”/’*^ rwv ljVj).y«pM-;t fiexK dvet-

Scripsisti (ut alia mul- la millainus) ut nostri presjjyloii (Conslaiilino- politani scilicet ) jussi

xotvwvoi y.xl o-uftftuo^Tat, ouf ou ftovov eiV TiQv BouX- yapwv ;^wf)«v, aX^a xai etf TfKirav “Exx^jjo^iav wf tepeif i-ner.yuv ExwXucrafttv xai zw).uoft£v. eBzi ouv ce et- Sora TOVTO, ftrjSiv etV T/iv Twv Bou^yajswv TOtovTOV StaTTpa^y.tTSat. ‘Ef*(i9o,uev Se xai aXX« iro^^.a evavria Twv nKTpir.M-j of)wv ufta; §ia7rf>«TT£(T6at, aAXa Bv xai TouTO” Ttvaj yup vewari «Tro Twv Xaixwv «yvw 5t«- xfJvouf exetjooTov/jo^aTe , evavTiK uEv x«i TOtf 7r«^«( nKzpcf.ai, uKka. 5>j x«t T]p

7rf50(Ty«TWf (TUV«9|50t(T9£iT>J

otxouf/evtxfl (Tuv65(i) ’ oux (iyvoerTe ^e, ott n tou *w- riou 7rTW(Ttf £VT£u9ev tiqv Upy^rit IXwSev.

XXXVIII.

AD EPiSCOPOS SYNODI DUZIACENSIS.

(Anno871,)

Actardum episcoinim a Namnetica sede transfert ad Turonicam. flincmari Laitdunensis depoiilionem improbnt, eunujue Romam cum adversario ud re- novandiim judicium venire jubet.

Adrianus episcopus, servus servorum Dei, reve- renlissimis et sanctissimis confratribus nostris, ar* chiepiscopis et episcopis qui apud Duziacensem Rheiiiensis provinciae synodum couvenerunt.

Charilalis vestrae lilteras per Aclardum venera- bilem coepiscopum, et gloriosi regis Caroli legatum, snscepimus, et quid de eo ad suggesiionem et de- prccaiionem noslram egerilis , non solum in eis , veruni el per ipsum coguovimus. Egisiis enim ut deccbat, oslendcnles in ipso ver.x fratcrnitatis fer- vorem, ct iu nobis Ecclesia;, cui, licet indigni, vica- rii lamen dignissimi principis apostoiorum prseside-

miis , debitiim ciira reveremia honorem. De qno A fraterna eum cliarilalc coinnioli viribus lotis adju-

vare, apud excellcnlissimum regcm vcslrum liuini-

prout significaslis, peregirans. Nam sicut synodus exposliilavit, plebs et Turonicos clerus eura con- tfordiler elegit, per nostrae apostolicx auctoritalis decrelum conslituiinus cardinalem metropolitanum, el arcbiepiscopum turonicae Ecclesiae, atque pro- Tinciae : quoniam dicente Antero papa iii epislola sna (episl. uniccL, in princip.), qnibusdam enin dc Mutatione episcoporum de civiiate in civiiatein con- sulentibus : Scilole eamcommuni ulHitale atque ne- cessilale fieri licere, sed non libita cujusquam , aut domiiialione.Petrus namque sanctus inagister noster etpriiiceps apostolorum de Antiocbia uiilitatis causa translatus esl Romam , ut ibidera potiiis proficere posset. Eusebius quoque de quadam parva civilate

liter intcrcedendo, virililer satagaris : quatcnusvestro ingenli certaminc Chrisli Ecclesia quiela et secura, et propriis rebus ditala gloriosaque consistat. Igitur de Hincraari Laudunensis episcopi dcpositione pon- tificio noslro scripsislis , qiialenus de eo secundum quod canonicum est vobis rcscribere juberemus. Primo deiiique vcsira; respondemus charitati , quia cuin clamaret in synodo sc ad sedem apostolicanr. velle incuDctanler venire, alque in praesenlia ejus pro objectis sibi abadvcrsario ciiminibusrespondcre, damnationis iii eum non crat proferenda sententia. Tamen, sicut ipsius concilii aclionibus legitur, quo- niara salvo in omnibus judicio sedis apostolica;.

apostolica aucloritate rautatus est Alexandriam. Si- B iUum ab episcppis fuisse jijdicaluin asserilis , nos.

militer et Felix de civilate , qua ordinatus erat electione civium, propter doctrioam et bonam vitam -quani haliebat, communJ episcoporura et rcliquo- rum sacerdotora ac populorum consilio, translalus esl Ephesum. Non eniin iransit de civilate in civi- tatem, qiii non suo libitu hoc facit, aiit ambitu, sed uliiitatc qiiadam , aul necessitate , aUorum liortatu ct consilio potionim transfertur : nec transferlur •de minore civitale ad majorem, qui hoc non am- bitu, non propria voluntate facil; sed aul vi a propria sede pulsus, aut necessitate coactus, aiit iitililate loci aut populi, non superbe, sed humj- liler ab aliis translatus et inlhronizatus est, quia homo videt in facie, Deus autem in cordc. El alios

non aliqua conlra quoslibet coinmoli invidia , nec allerius culpam in allerum rctorquere ciipieiites volumus et auclorilate apostolica , nullius parlis favorem aut obsequiura, sed rei gestse vcriiateiu magis invenire cupientes , jubemus ipsuin HincmA- ruin Laudunensem episcopum veslra fretum poien- lia ad hmina sanctorum apostolorum, nostramque veiiire pra?senliam. Quo sane vcnicnle , veniat pa- riler accusator idoneus , qui nulla possit aucloritate legilima respui. Et tunc in prasentia nostra , et tolius sedis Romanae synodali collegio, causa illius prudenti veniilata examine, ac diligenter inquisita , secundum Deum et sacrorum canonumconsliluliones Spiritu Dei prolalas , sine prolelalione aliqua finie-

nonnullos, sicut tripartiise historiae series prodit , ^ tur : quoniam gesla synodalia quae nobis mandaslis.

iegimus {lib. xii , cap. 8) pro temporis necessitate de una ecclesia fuisse mulatos in aliam : quae aliter iractanda est necessilatis ratio, aliler volunlatis. Unde sancti patres Nicaeni capiiulo secundo dicuiit, quoniam plura aut per necessitatem, aut alias co- j;entibus bominibus , adversus ecclesiasticam facla sunt regiilam. Et sanctus Leo papa [episl. ad Nicetam AquileieH.) cap. 44 decretalium suorum dicit omit- tendum esse, et inculpabile judicandum, quod ne- «essilas intulit. Ita tamen hoc permittentes, ut Nam- ueiicae Ecclesiae , cui fuerat ordinatus, in eo quod remansit, qued destructa habetur, jura potestaiemve nallo modo sublrabamus. Interponentes pastoralis vigoris censurara, ut si quaodocunque, vel quicun- que alium, ipso superstite, in praefata metropoli, et in isla, vel in earum perlinentiis, locare tenlaveiit, aut ordinare locare prxsumpseril, ecclcsiasticai duDtaxat commuDionis coosortio careat. Sane post «jus decessum, electio canonica, et ordinatio a sul- fraganeis episcopis ejusdem metropoleos Turoiiicae canoDico celebretur ex more. Quod si Namneticae contigcrit Ecclesiae ad priorem , Christo auxiliante, statum redire, nihil otficiat ei baec necessilaUs uni- lio, qiiam videlicet cxigit paganorum vastalio, quo- lainus proprium valeat babcre pontificcm. Sed vi- d^mus eura valde trislissiinuni propter pcrsccuiionem paganorum. Et cum omnes sint pene res ipsius Ec- clcsiae dep<:>p;jlat<c, veslra; dirigimus fraternilaii, ut P.VTBOt. cxin-

D

et illius judicanlur dainnatione, dicente nobis beato Gregorio [Hb. viii, cpht. 50) ad Conslanlium Mcdio- lanensein episcopuin de quodam ab eo dainnalo episcopo , idonee salisfacere iion videnlur. c Ideo temere aliquid de episcopi persona decernere nec debemus , nec possumus, ne (quod absit) reprehen- sibiles inveniainur in nostris, uuibus aliorum jure cunipetil relractare sententias.» llcm in alia epistola sua Felici Sicilieiisi [lib. vn , indict. ii, episl.^Z) : c Nec nos, inquit, contra inauditam partem aliquid possumus definire. > Hinc etiam ad Marinuin quem- dam scholaslicum {lib. eod., cpist. 61) scripsit di- cens: < Quia, sicut priCfati sumus, causaruni origo et qualitas omnino nobis ignola est , pronuntiare aliquid definitive non possumus : ne , quod repre- hensibile nimis esl, de rebus non bene cognilis pro- ferre sententiam videamur. i Unde et sanctusLeo, sedis et doctrinae apostolicse decus, dicit in epistola sua Flaviano Constantinopolitano pro Eutychele presbytero baeretico {epist. 10) : « Quoniam nos , qiii sacerdolum Domini raalura volumus esse judi- cia, nihil possumus incognitis reb^is in ctijusquain partis prsDjudicium definire , priusquam universa quae gesta sunt , veraciler audiamus. t Hinc et bealus Job dicit: Causam quam nescicbam, diligen- tissime investigabam {Job xxix). Inde etiam in Peii- talcuclio Doininus dicit : Clamor Sodomorum et

Gomorrhw muUiplicatus est, el peccatum eoruni a<j-

ADRIANl PAP/E 11

iolG

grnvatum esl ntmis, Descetulam el vtdebo, utrum cla- A norem qui venit, opere compleverint, an non est ita, it sciam {Gen. xviii). Ecce Dominus omnipolens , cui nihil absconditum est , sed omnia ei manifesla sunt eiiam aniequnm fiant, cur hxc el alia<-mulia per se inqiiirere dignatus est , nisi ut nobis exem- plum daret, ne praccipiles iii disculiendis seu judi- candis negoliis csscmus, el ne mala quorumquam prius quisquam praisumat crederc, quam probare ? Cujus exemplo monemur , ne ad proferendam sen- lcnliam uiiquam praecipiles simus, aut lemere quo- quo modo judicemus. Quibus nimirum exemplis aduionili, aliter in praesenli de praediclo Hincmaro, nisi eum Romam vieniendi , vobis mandare distu- limus. Nam grave mentibus veslris videri non debet, in prcesentia sedis apostolica; ut iliius retractetur Q judicium ; quia veritas exagilata ssepius magis splendescit in lucem , et pernicies revocata in ju- dicium gravius et sine poenitentia condemnalurr Nam fruclus diviiius est, justitiam sa^pius recenseri ; nullumquc bonum csi, quod non pulchrius elucescat, si plurimorum fuerit senlentia comprobatum. Unde quousque causa illius, sicut praclulimus, fuerit ite- rum refricala alque finita, episcopus in ipsa Lau- dunensi Ecclesia nullaienus ordinetur. Quapropter qu3e vobis salubri el aposiolica proecepiione facienda mandamus, loto annisu el fideli devotione, sicut filii charissimi , adimplere facereque debetis, si noslro illibate frui apostolico semper desideralis consortio. Generalitaiem vestram optamus in Ghristo bene valcre. Data vii Kal. Januarii, indictione v. C

XXXIX.

AD CAROLUil CALVUM REGEM.

(Anno871.)

Dolet regem sedis apostolicce monila wgrius tulisse. Hincmari Laudunensis deposilionem non probat, eumque liomam ad retractandum judicium •Mitli jubet. Aclardum vero ad Ecclesiam transfert Tu- ronensem.

Adrianus episcopus, servus servorum Dei, diiecto filio Garolo glorioso regi.

Laudabilis charilatis et sapientise pudicae ac pa- cificae vigore alque decore magniludinem excellen- li,TC veslrK, 0 cbarissime in Domino fi!i, longe lale- que florere, nilidesplendereaudinuis. Sed quia lit- D leris -veslris, apostolicse correplionis apices membra- limrelexendo, adversuin palernitatem noslramquod- dam indebitac repreliensionis murmur, et tumuUuo- sum nobis clamorem inisislis, nec sane patienler pontificii noslri monita tx .correptiones audissecom- perimus ; liquido palel vos adliuc perfcclo! aliquid charilatis minus duniaxat liaberc. Dc iila cnim dicil apostolus : Cliaritas patiens est, benigna est, non infla- tur, non irritatjir, non agil perperam, omnia su/fcrt,

a Laudabilis charitaiis. Ilis rursum Adriani litte- ris offensas Garolus prolixam epistolam rcscripsit, qu;K inter cxleras cdiia est posl Hincmari opuscula, -embolo sub finem adjuncto, quod insiar habet alte-

omnia sustinet (I Cor. xin). Omnia Igilur quoc vobis a scde aposlolica, castissima utiquc malre veslra, cui per Dei gratiam praesidemus, direcla sunt, velut aliquo sedule negotio exigente mittuntur, auribus patefaclis audire, alacri mente percipere, animoque grato amplecti, sicut filius charissimus debes, et patris verba dilecli, non ex volo male optanlis, sed ex radice verae procedentja charitalis, humili sem- per debetis intenlione recipere : quse sicut Salomon ait, quasi stimuli, et sicut clavi in altum defixi esse videntur {Eccle.xn); quod culpas delinquentium ne- sciant palpare, sed pungere. Unde quoniam le virum perfectum, et per omnia Deo placentem habere cu- piraus, ceu prudens paler, qui charissimum filium suum, eliam non delinquentem, ne quando securus existcns flagiliis se audacter commisceat illicilis, flagello severo affligere non desislit, quia nec propter amorem carnis disciplinali parcendum esse virgae a sapiente monemur. Hinc etiam de ipso Deo nostro, quem coetus oinnium fidclium patrem quotidie vocat, legimus scriptum : Quem diligit Dominus, castigat, et corripit : flagellat autem omnem filium quem reci- pit {Hebr. xii). Quapropter scire vos decet, quia Deo permiilente, juslo utique, quainvis alto et secreto consilio suo, pro vestri salutc talia vestrae serenilati a sede apostolica sa>pius monita venire videntur. Idco magis omnipotcnli Doniino immensas gratias agere, nobisque deinde paternse laudis gratanter de- belis prsebere obsequium, el non reprehensionis vel murmuraiionis modicae verba dirigcre. Nain nos, nuUius zelo livoris, nullius subdolae calliditalis dolo, vel etiam favore alicujus transitorise laudis, charis- simam veslrae nobilitalis etmagniludinisprudentiam el dilectionem modo afl^abiliier monere, modo aulem pro rcgiac poteslalis gloria, vobis, quoties necossa- ria lemporis res, vel proximi deposcit necessitas, humilis precalor assistere, aliquando vero vcrbis severioribus fidenter corripere, ut Ghristi gratia in melius semper proficialis, studemus. Igitur de HiiK- mari Laudunensis episcopi depositione pontificio no- slro scripsislis : Et cwtera quce sequuntur, ut in epi- stola pracedenti, vsque ad lemere quoquo modo ju- dicemus. Nos in depositione illius quandiu vivimus, nuHatenus consentiemu«, nisi ad noslram ipso ve- niente praesenliam, causa ejus depositionis nostro fuerit examine diligenter inquisita, atquc finita. Qui- bus nimirum admoniti, alitcr in prsesenli de prsedi- cto Hincmaro , nisi cum Romam veniendi, vobis mandarc distulimus. Aclardum denique venerabilem anlislitem legalum vestrum, de quo et nos oHm vo- bis mandavimus, et vos veslris apicibus nostrae cle- menli.x direxistis, sicut et synodus expostulavit, plebs etr Turonicus clerus concorditer elegit, jam consliluimus per nostrse apostolica; auctoritaiis de- crctum cardinalcm mclropolilanum el archiepisco-

rius epislolnf!, rcvcra amem ad eamdem ipsam refe- rondum esl. Garolum porro Adrianus, acceptis ejcs liiteris, sequcnii cpisiola 41 placare conalus est.

SlRM.

pum Tnroiiicae provinciae : sic tamen, ul Namnc-

licoe ecclesiae, cui fuerat deslinatus, in eo quod rc-

mansit, quia destructa liabeliir, jura poiestalemv<

nulli» niodo subtrahamus. Inlerponenles pasloralis

vigoris censuram, ut quandocunquc vel quiscunque

alium ipso supcrslite in prsefala melropoli, et in isia,

vel in earum pcrlinenliis locare tentaverit, aut or-

dinare prsesumpseril , ecclesiasticae comrounionis

consorlio careat. Sane posi cjus decessum eleclio

canonica, elordinatio a suffraganeis episcopis ejus-

dem metropoleos Turonicae canonice celebretur ex

more et si Namneticx conligerit Ecclcsiae ad prio-

rem redire staium, nihil officiat ei hoec necessitatis

unilio, quam exegit paganorum vastatio, quominus

proprium vaieat habere pontificem. Sed vidimus eum

valde tristem propter persecutionem paganorum ;

el cum omnes sinl pene res ipsius Ecclesiae depopu-

lalse, precamur largissimam munificentiam et cha-

riiaiem vestram, ob amorem Dei et sancli Petri no-

fiiramque deprecationem, et hoc sii in memoriale

perpetuum, quod concesserilis nobis boc donum, ut

non patiamini (antum locum pessum ire, et in deso-

lulionem, praescrlim cum fueril ex anliquo nietropoiis ,

el raeritis gloriosissimi confe^soris Christi Marliui

honorabilis, semperque vcnerabilis, et inter Galli-

canas eadem vcl secunda vel terlia provincia Turo-

nensis, et multis quae ab ea disiracix sunt, dilata

vilhs, possessionibus et abbatiis. Et cum alise, qux

6ubea sunt, civiiates jmn sini pene destructae, ha-

rum matrem*tantam et metropolim ne patiainini de-

slruijdesolari, et dehonorari vestro in tempore. Quin

potius siudeie eam de rebus vestris propriis, vcl

prociil ab ea positis, vel lutis a paganis, ditare, con-

tinere, et exloUere. Quia lunc ea vobis in seternum

confirmatis, cum quse Ecclesiarum Dei obsequiis

condonatis, et reservaiis omnibus sua jura raelropo-

lilanis. Nostis cnim quia omne n.onasterlum in po-

lestate episcopi consislere debei juxta canonicam

auclorilatera : et quia hoc est traiisgrcssum, idco

plurima monasteria habenlur deslrucla, siculi mo-

nasterium sancli Med; rdi Turonis, in quo jacent

episcoporum primi Turonensium Lidorius et Gatia-

nus; sicut et Monaslerium majus, sicut etiam alia

in eadcm civitale monasteria, quse forsilan per epi-

scopale ministerium , et vestrum sapientissimum

consiiium, et largissimum donum, poteruiit redire

ad priorem staium. Dcbent eliam vici-omnes eccle-

siae cujuslibel parochia; in polestate consistere prae-

Bulis, sicut moris esl ecclesiis plurimis. Res etiam

quoe de eadem ecclesia noscunlur fuissc, et olim

sunt abstraciae, precainur vos eidem rcsiituere, et

sicut piecali jam sunius, ad proesens de vcstris re-

bus propiiis per praeccplum veslrum eam ditare,

conslruere, et vobis in acteriuim propriam facere,

ut non vocetur, ul auliquitus, Cx’sarodunura ulle-

rius, sed Karolidonum iii perpetuum. Omnipoiens

Dominus sercnilalis vestrac regalem cxcellcntiam

salvam in oinnibus aique incoluracm in iui sempcr

«more couservare diiinelur.

EPlSTOL.t: ET DECUETA. A

XL.

AD EPISCOPUU R….

(Aniio 872.)

Confttmalur malrimoitium cujusdamabsertle sr.cerdote conlractum.

[Apud Baluz. Miscelt., tom. I.]

Adrunus episcopus, servus servorum Dei, vene- rabili fratri B. Cathal. episcopo salUlem el aposlo- licam benedictionem.

Ad apostolica: sedis nolitiam lua fraternitas nove- rit pervenisse inter quemdam parochianum tuum et filiam cujusdam viduae , utriusque partis asschsu, consentientibus etiam parentibus et amicis, malri- raonium quondam fuisse contracluni. Sed quia sa- Q cerdos datae utrinque fidei non interfuil, cum tanien alii testes legiiimi plures interfuissc noscantur, utium hujusmodi raatrimonium stare debeat , an eiiam irritum habeatur, quaestio inde, slcut nobis rclatum est, agilalur. Ut autem omnis quaestio su- per eodein matrimonio de caetero sopiatur, per apo- slolica tibi scripta raandamus quatenus hujusmodi connubiura dissolvi nullalenus patiaris, sed firmum facias atque iaviolabile permanere. Si eoim alias personae convenientes et legitimae fuerint ei contra- ctus ipse legibus concordans, ita quod non videatur ei de sacris canoiiibus obviare, pro eo quod sacerdos absens fuerit, tale matrimonium non debet ullaienus impcuiri

XLL

C AD CAROLtM OALVLM REGEM.

(Aniio 872.)

Regem asperioribus litteris o/fensum , multa de ejus laudibus pra^dicans, placure sludet. De Aclardo ad sedem Turonicam translalo. Imperium Carolovost Ludovici obilum promillit. El de Hinctnaro LaU’ dunensi.

Adrianus episcopus, .servus servornm Dei, di- Icclissimo filio el gloriosissimo Carolo rcgi, conju- gique salutem in Cbristo.

Liileras vestrae nobilitalis per venerabilcm filium etfratrem nosirum Aclardum episcopum suscepi- mus : in quibus mulla reclamaloria , resultaloria, et lumultuosa perspexiinus , aliter quam optaveramus murmurantia. Regnum Dei nulUis raurraurans acci- D pit, nec raurraurare poterit accipiens. Audiens enim sapiens sapieittior erit, et inlelligens gubernacula pos- sidebit {Prov.i). Nos vero, licet indlgni , lainen suinus illius vicarii, cui commisit Dcus Ecclesiain suam, dans ei polestatem ligandi alque solvendi : el qualescunque sinuis, illius primi sessoris nieritis, quandiu raerila ejus in coelis non moriuntur , quod opcrandum est in Ecclesia sibi commissa , ab ipso repletur. Et quidera quia quasi luraores et laesiones vestras palpitare sensimus, has olco consolationis per melos dulcissimae charitatis, et sanclac dileciioius unguenium fovere,lenire,etad inlegritalis saniiaieni pcrducere racdicamenlo quo valemus oplarau3. Cuin noveriuuis omne donuin oplimuni , et onine datum

1?I9

ADRIANl FAPiti h El»lblOLyL ET DLtKLlA.

r

prrfectum desursiini csse ilesccndeiis n Palre liimi- A iiimi, procul dubio donum sapicnliai diligimus diyi- nilus libi (■ollalum. Pr.Tdicaiur enim dc tc, el longe jateqne diffiindilur, quod sis sapiens el Deum timens. Scriplum esl enim : Pnucipium sapienlia: timor Domini {Prov. i1. Narraliir elium qiiod sis jiistus quod congruil resia; polcslali, cnnclisque jiidicibus, divina pr;cdicant;> sapicnlia : Dilif\He jusiiliam qui juUcatii lerram (Saj). i). Annuiitialur eliam a plu- ribiis proUis, permaxime a comministro ct fralre vcrbolenus noslro, vesiroqiic, el fratruni noslrorum legni vestri, Diiziacensis synodi arclicpiscoporum cl cpiscoporum legato, archiepiscopo jam a nobis con- stituto Tiironensibus Aclardo, qiiod sis amalor, exal- taior, ct illiistralor spccialis in orbe terrarum , et permavimus ccclesiariim Dei : ila ut nulius sit cpi- scopus, mdhimque mnnaslerium jn resrno tuo , «juodnon auxeris rebiis propriis, el restitueris suis erplurimiim, opiarcsquc lervcnter et desiderares lanc priucipis aposlolorum Petri primain sedem jj exaliare, iionorare, muUisque muneriiius vicariuin ejus, el clerum sibi commissiim dilare, el ab omni- Ims hoslibiis, proui posse ct lcmpiis diclaverit, de- fensare, Deiimque tolis visceribus in hoc glorificare, nionenie prophcla ex pcrsona Domini : Qui gtorifi- caut me, gloriabor i« eis (/ Reg. u). Qiiocirca sa- pionlia prscccllontom ciim timoie Dci, el diligenlein JMSliliam, cl glorilicanlem Deum.quis non diligal? qiiis non ambiat ? quis nnn dcsiderel? quis non oplet revera, sicul regcm pnecellcnlcm, sicut jiisti- tiam moderanlcm , sicut Deum glorificaniem ? Iii verilale credile nobis , quia talcs virlulcs sic diligo in vobis, siciit aiiiinam mcain Scripluin estenim: f>iliges proximun luum sicul leipsum (Levil. xviii). El lalcm inlelligo proximum, qnem constal talibus virtiilibus rcpletum : el a die illa , qiia vobis per pncfalnm fratrem noslrum mandavi fidcles Oialiones et cenissimas amicilia, nunquam aliorsum dccli- navi. lil si qiiaedani lilterse delai;c vohis sunl aliter se habenles iii siiperficie, vel suhrcpla;, vcl a nobis t. infirmanlibus exlortae, vel a qualibct pcrsona con- ficlx, durius aut acrius mordaciior sonautcs : id tamen nohis fixum s mper mansit iii mcnle , quod vohis significavimus devote. INec aheimin judicavi- mus, judicauiHS, ct judicabimns a noslia cornmif- iiione nieutis devolione quem diligiimis lola aniinl intcnlione, judicanlcs digiium laude , propheta mo- licnte : Rectos decel laudnre (Psnl. xxii). Quem pro- lecto speramus, si nohis supersles fucril , noslris omnibus propiiiquis et amicis manum porrigere con- solationis, indolem et fidem ejus ctM-nentes in afliiii- tatein propinquorum nostri decessoris. Namque solet sa^^e ulerque pareiis in prolem opprobria vel jiraledicta congerere, quam optat sine crimine et Ijpsione manere. Cui simile solet soepe docloribus et pr^edicaloribus conlingere. Quapropler iion ad sonum, sed oportet ad volum respiccre. Praefalum vestrum denique legaium , sicul significaslis, et synodus et pleds cxpostulavit el Turonicus clerus , jam consti- D liiimus cardiualem metropolitanumfit archiepisco- pum Turonicse provinciae, perfcrulam, pilacium, el annulum , necnon per nostrae auctoriiatis litterale decretum. Sic tamen , ut Namneticac ecclesia?, cui fiierat destinalus : el coetera, ul in epistola, usque ad Caroli douum in perpeluuin. Igitur ergo inlegra fide, el sincera menle, devolaquc voluniate, ul lermo sit secrelior, et hlleras clandeslina’, nullique nisi fidc- lissimis publicandse, vohis confilenmr devovendo, el notescimus aflirmaudo, salva fideliiale imperato-

ris nostri, quia si supcrstes ei fueril vcslra nobiliias, viia nobis comite, si dederit nobis quislibel miilio- rum modiorum auri eumulnm, numpiam acquiesce- mus, cxposccmus, aut sponte suscipiemus alium iit •egnum et imperium Romanum, nisi leipsum. Quera quia prffidicaris sapientia el jusliiia, religione et vii^ lule, nobilitate et forma , videlicel prudenlia, lem- prcranlia, foriitudine alquc pieiate referlus, si con- tigerit te imperatorem nostrum vivendo supergrcdi, te optamus omnis clenis et plebs ct nobilitas ioti«is orhis et urbis, non solum ducem et regem , palri- lium el imperatorem , sed in praesenli Ealesia dc- fensorem, et in aeterna cum omnibus sanctis par- licipem fore. De ponlifice Laudunensi Hiiicmaro a pracsulibus decem provinciarum deposito , el a me- tropolitano suo venerabili fratre Hincmaro archie- piscopo, reservato per omnia bujus primai sedis pri- vilegii judieio, cumulata in synodalibus lilteris , el prcefati mclropolitani, et vestris, nec non in libello reclamationis cleri el plebis Laudunensis, seu in libello continenii seriem gestoriim synodi, tanta diclu nefanda, lantaque exsecranda, el aucJorem suum damnantia refcrunlur, ul incredibilla ab igno- rantibus videantur. Sed de bis nibil audemiis judi- care, quod possit Nic:eno concilio, et quinque c;cte- rorum conciliorum regulis, vcl decretisnostrorum an- tcccssorum ohviare. Al de his quod prsefali caiione» et decreta decernunt, ipsique cum ipsis una vobiscum congregalicum nostro spiriiu simililer decernimus,et quod staluuiit, statuimus; et quod jiidicant, judica- mus. Nec in ullo devianlesa tenore canonico, servanles omnihus sua jura metropolitanis, et iit vorbis loqua- niiir beati pap.-e Leoais (episl. l nd episcopos halia;) : Aliierenim, inquit, nobis commissos regere non possumus, nisi hos qui sunl pcriliiores ei perditi persequamur zelo Dominicac fidei , et a sanis mcn- libus, ne peslis bdec lalius divnlgctur, severitate qua possumus abscindamus, ct qii.-e male pullulasse noscuntnr, radicitus evellaiitnr, cl messeni Domini- cam nulla zizania corrumpant (episi. \ episcopis Vampaniw). Ita enim fruclum uhereni qujc sunt sincera praeslabunl, si eaquscnalam segeieni cnecare coiisucrunl, diligentius ampuleniur. Sed quia non saiis idonea videntnr et matura noslris, el huic sanclx sedi condigna, donec ad linnc sanctis- simam el apostolicam , quam appellavii , sedem spatium babeat veniendi : ideo veiiiat , ct ostensis sihi lilteris, quas nobis misislis, et libollo continenii seriem synodi, hbellulo etiam cleri el plebis Laudu- neiisis prorlamalionem , afferens lc iiijusle damna- lum: tiiiic elcctis judicibus, non lamcn eo prius in gradu rcsliluio, aul ex laicre nostro directis legatis, cum aiicloritale noslra refricenlur qux gesta “siint , el negolia in qua orla siiiit provincia canonice termi- nenlur. Quod si venire delrcclaveril , clarcat quod idem ipse dederit locum damnationis in semelipsum, nec saccr ordo diflerendo moiam patialur vcl delri- mentum. Qualiter autem, aut quomodo, vel quando veniat, vel adducatur, seu interim custodiatur, prae- fato confratri nostro communi legato Aclardo arcbie- piscopo vobis in mandatis et alia clandi-slina com- misimus manifeslamia. Sanclum aposlolorum Pelri et Pauli inlercessione, nostraque supplicatione , et pro ordiiie nobis a Deo collato, bencdiclionem me- reamini, vilae pracsenlis piosperilaiem , regiam ct impcrialcm dignilatem , noslramqiiu ct tionorutn omiiium communionem cl socieinlem . pcccatorura omnium rcmissionem , et aelernac vitae gloriosissi- mam resurrectionis felicitatem. Amen.

ORDO RERUM QUvE IN HOG— TOMO COlNTllNEiNTUR.

JOANNES SCOTUS ERIGENA.

Pkolegouena. — De Joanne Sc to Euicena Comjientatio

acctore ano^ymo.

Pars prior. — (^ap. l. — Lbi cl quando natus sil Joan-

Mcs Scolus Erigona. 2

Cap. II. — yuae in Joanne Scoio lucrint erudiiio atqiie

lillerae ei unde eas perceperit. 8

Cap. 111. — Quae fuerii Scoli conditio apud Carol.nn

Calvum. iS

Cap. IV. — Qme gcsscril Erlj^eiia in illis tlieo!ogon;m

conlroversils, (iuaruin ifarticeps fuil. 22

Cap. Y. — Cuin de aliis Quibusd;im rebusuaae iraeleroa.

m\

ORDO RERUM QU/E IN HOC TOilO CO.NTINENTUR.

ail Scoli vilam illiislrandam pcrtinearU, tum praecipue de

u’tiri>is ipsius faiis. 4i

Cap. VI. — De illis Erigenaescriptis, quae adhuc a

nobis receosita non suat. 47

Pars poslerior. — Thomae Galaei pnAEFATiOEDixiOMS cui TiTULUS : Joannis Scoti Krigenae de divisione JSaturae libri quinque diu desiderali. Accedil ap- pendix e.x Ambiguis S. Mnximi Graece el Laline , Oxonii, Ihealro Scheldoninno, anno mdclxxxi. 87

Testimonia aliquot veterum dejoanne Scoio Erigena. 90

C. B. SCHLUTERI PRAEFATIO EDITIONIS CUI TITULUS :

Joannis Scoti Erigenae de divisioue Naturae libri quinque. Editio recognitn et emendata. Accedunl tredecim auctons hymni ad Carolum Calvutn ex pnlimpseslis Angeli Maii. Monasterii Cuestphalo- ritm typis et sumptibus librariae Aslhendor(jianae. MDCCCXXXVIII. 102

laPOSrriONESJOANNISSCOTISUPERIERACHIAM

f.OEl.ESlEM S. DIONYSII. 126

Incipiunt exposiliones. 126

CAPiTULnM 1 126

Capitclcm IT. 143

CapitclumIII. — Qoid sitierarcbU quae per ierarchiam

Bliliias. 174

Ca; iTUL0M VII. 176

( APiTLLUM VIII. — De Dominationibus et Tirlulibus et

Pniestaiilius et de media earum ierarcliia. 194

(rAPiTULUM. IX. — De Principibus ei Arcliangidis et

A.’>^elis el de uliima coriim ierarchia. 208

Capitulum X. — Repetilio et anagoge angelicae ordina-

l.onis. 223

Capitul0m XI. — Quare omnes caelesles essentiae

rciiimuniier virlules caelesies vocantur, hoc est, quare

otiiiies caelestes aiiiini uiio vocabuio virtulum, quemad-

ii oJum communi vocabulo angelorum appeliantur. 228 Capitclum XII. — CJuare secundom homines ierarcbiae

angeli vocantur, id est, quure summi sacerdutes ecclesiae

tt^rrenae ad luic aogeli vocantur. 231

Captulum XIII. — Quare a Seraphim dicilur purgaius

fHisse propheia Isaias. 234

Capitolum XIV.— Quidsignificatangelicus numerus. 250 Capitllum XV. — Quae sim formativae angelicarum

vl;iiiiMm imaginps, etquaedeinde, hoc esi ei reliqua. 231 KXPOSITIONES SUPER lERARCHIAM ECCLESIA-

STICAM S. DIONYSII.

THEOLOC.IAM SANCTI DIONYSII. incipil Prologus in mysiicam theologiam. kiiipii liber super mystica

jLjloiSis. (“apitulum I. Capitllum II. — Quomodo oportel uniri et hymnos re-

crre oiniiium causue et super oninia. 273

Capitclum III. — Quae sunt caiaphalicae, il est aOQr-

m.itivae iheologiae; ei quae suni apophaiic», id est ne-

gaiivae. 277

Capitclum IV. — Quod nihil est sensibilium omnis sen-

Sibilis ppr excellenti^m caiisalis. 280

Capitilcm V. — Quid nihil est inlelligil)iiiam oinnis in-

..^tiigiliilis per excellenliam causalis. 281

CUNDUM JOANNKM. 283

Omelia Joiniiis ScolitranslatorisIerarchiaeDionysii 283

JOANNE.M. 297

Fragmentum I. — Cap. i, 11-29. 297

Fragmenium II. — CaD. m, 1-iv, 28. 314

Fragmenliim III. — Cap. vi, 5-14. 540

DE 1’RAKDrSriNATlONE LIBER. 347

Moniiiun ad Ipctorem. 547

l)E DIVLNA PRAEDESHNATIONE LIBER. 3.=i5

Praefali.) 355

Cai*itoii M. I. — Quadrivio regnlarnm tolius pbiloso-

phiae ijMatiior oinnein quaeslioniMii solvi. 3o7

Capitui-om II. - Argumrnio necessiiaiis colligilur duas

pracdes iiiaiioiips lieri non posse. 360

Capitdlum 111. — De eo quod duas praedestinaliones

taiiu iion sinii esse. 364

(“apitllum IV. — De una, vera solaque Dei piaedesii~

raiio. 369

lAPiTULUM V. — De eo qnod praescienlia et praedesti-

nal:une Dcinemo couiielliiur, seubene, seu male facere.

CAriTULUM VI. — l)e co qiiod non aliumle sit omDe pec-

Ciium, ui^i libero propriae voluniaiib arbilrio. 380

iheologia.

MYSTICAM

ciim

Textus

Capitoldm \ II — Qaod iiberum volootatis srbilrinm mi- merandum sit inierbona quae Deushominilar>;ltur,qiiam- vis eomale utauir.Quaeesicausa peccali elpeccalum? 381

Camtuhm VIII. — DediirerenUtititer naturam bomi- nis ei I bi>rum ejus arhilrium. ZSS

Capitulum IX. — De eo quod non, proprie sed tempora- Iium rerum similiiudiue prgedicaaiur de Deo praescieiiiia eipraedesiinaiio. 599

Capituh M X. — De eo qnod a conlrario inteiiigenduni sit, quando dicitur Deus praescire, aul praedestinare pec- c:tla vel mortem, vel poenas hominum vel angeloram. 395

Capitulum XI. — Qiiod divina humana que aiictoriiate comprnbari possit, non esse Dei praedestiiiationem, nisi de his qui praeparati sunt ad aeternam feliciiaipm. 397

Capitolum XII. — De dilinitione praedestinatinnis. 401

Capitullm XIII. — Quid potest colligi ei praedict» sancii Aiiguslini seDtenlia. 406

(^APiTULUM XIV. — Teslimonia sancli Angiistini simul collpcta, qiiibus aperte coaficilur, non esse nisi unam prae- destinaiionem, eamquesolummodoailsanctospertinere. 408

Caimtulom XV. — Quo genere locniionum diciior prae- scire Deus peccata, cuin nihil suni, aul praedestinara eoruin supplicia, quae similiier niliil sunt. 412

C.\piTULUM XVI. — De eo quod nulla natura naturaoi punit ei nihil aliud esse poenas peccatorum, nisi peccata eorum. 417

Capitoldm XVII. — C’ir Deus dioitur praedestina.sso poenas, cum easnos facial, nec praedeslinel. 426

Capitulom Xyill. — Qiiod error eoriHii qui a1 ler qnam Paires sancli sentiuntde praedestinatione ex liberalium disripliiiarum ignorantia inolevit.

Capitulum XIX. — De igne aeterno.

Epilogus. — De divina prapdesttnatione.

DKDIVISIONSNATURAE.

Monitum ad leclorem.

LlOER PRIMUS. LlBEH IL LlBER IH.

LiBF.n IV.

LlDER V.

DEUM. (Fragmenium.)

m

4.38

ET REGRESSU DIONYSII

«41

74?

ANIMAE Ar>

102,-5

AEREOPAGITAR.

Testimonia. 1025

Praefaiio. 1029

Incipiunt capitula libri primi. 1035

Incipil liber de caelesti lerarcliia. 1038

Capitdlom primom. — Quomodoomnisdrvin:iilIuminatio

secundum bonitaiem vane in praevisa proveniens manet

simpla, et non hoc solum sed et iinilicat illuminata. 1038 Capitolum II. — Qiiam pulchro divina el caeiesiia

eliam per dissimilia syrohula maiiifestanlur. Capitulom III. — Quid sil ierarchia el

ierarchiam utilitas. Capitolom IV. — Quid significet angelorum

oaiio. Capitdldm V. — Qnare omues caelestes

commuuiler angeli dicuntur. Capituldh VI. — ()uae prima caelestium

disposilio, quae media, quae ultima

qnae per

cognomi-

(Olft

essentiae

essentiarum

(Japitulum VIL — De Seraphim et Cherubim et Throuis et de prioia eorum ierarchia. lO-iO

C*P:TOLUM VIII. — De Dominationibus el Virtotibus et Polesl»tibas etde media earum lerarchia 1053

Capitdldm IX. — De Priacipibos et Archangelis et de u1 iina eorum lerarchia. 105»

Capitdldm X. — Repetilio et congregatio angelica ordinalionis. 1053

Capitdldm XI. — Quare omnes caelestes essentiae coiiimuiiiier Virtutes caelestes vocenlor. 1039

Capitdiom XII. — Quare secundum homines lerarchiaa angeli vocentur. 1060

Capitklum XIII. — Quare a Seraohim diciiur purgatus fuisse prophela Isaias. 1061

Capitulum XIV. — Quld significet traditus angeliciis Dumerus 10Ci4

CAPiTutoM XV. — Quae sini formalivae aDgclicarutn virtuinm imagines. 1^»4

LlBER SECUNDUS. - DE ECCLESIASTICA lERAR- CHIA. 1070

lucipiunt capitula de ecclesiastica lerarchii. 1070

Incipit liherde urclesiastica lerarchia. 1071

Capitulum I. — Quae sii ecjlesiasticae ierarchiae ira- dilio et quae eiusdejn speiulaiio. 1 J7l

CAPruLDM II. — De perfKicadis in pliolismalo. t07i

13i>3

ORDO RERUM QDM IN HOC TOMO CONTINEiNTUR.

Capiiulcm HI. — De perflclf.ndis iii synaxi. 1079

Capituidm IV. — De perQcieiidis ic “noyro et In ipso offerendis. lORg

CapitdlcmV. — Desacerdotililiusconsummationibus. lOgg CapitulOm VI. — De perliciendoiiim ordininibus. 11()j Capitolum VII. — De perliciendis ii» dormipnlibus. tioi Incipiunt capiiula de divinis noniinibus. 1l|{

Incipli liber de divinis nominibiis. 1 Ijj

Capitulo.m I. — Q»»e sil ratioais iDlerprelatio, el qnae

di viois nomiDibns traditio. 1 1 1 3

Capitcl0.m II. — De uolta el discrela theologia, et

quae sit divioa unilas et discretio. i\Q

Capitolum III. — Qu«e oralionls virlus et de bealo

leixitlieo et de reverenti el conscripta Iheologia. 1I26 CAPnoLUM IV. — De optimo lumine, boiio, amoie,

exstasi, zelo, et qnia matum neque Jv, neque eo ev, quoJ

cst, neque in existentibus. 1 128

Capituldm V. — De enie in quo eide paradigmatibus 1 1 47 Capitolum VI. — De vita. ligi

Capitdlum VII. — De sapienlia , iotellectu , raiione,

veritaie, lide. ilS2

Capitulom VIII. — De virtute, juslilia, salule, redemp-

lione, io quo de inaequiilitate. 1156

Capitoldm IX. — De magno , parvo , eodem , altefo

simllidissimili, stalii, motu, aequaiitale. IIGO

Capitolom X. — De omiiipoteuie anliquo dierum, in

quo et de aeterno et tempore. 1163

Capitolom XI. — De pace et quid vult sibi hoc per se-

ipsura esse, qoae perseipsamvirliis, cl quae sicdicta. 1164 Capitdldm XII.’— Do Sancto saoctorum, Rege regnm,

Domino dominornm, Deo deornm. 1168

Capituldm XIII. — De perfecto et uno. 1169

LIBEU 0U.4RTIJS.-DE MYSTICA THEOLOGIA. 1171 Iiici()iuiit capitula de myslica tlieologia. 1171

Incipil liber de mystica theologia. 1171

Capitolom PRiMOM. — De mystica lheo’ogi». 1172

Capitulum M. — Quomodo oporiel el uniri el hyninos eCerre omnium causali et super omnia. 1174

Capitoldm III. — Quae suni xttxaifaTi^i lh6olociae et

<«’-9aTu>«l. 1174

Capitoldm IV. — Quia niliil sensibilium; omnis sensi- b lis per excelleniiam causalis. 1175

Capitolom V. — Quia niliit inlelligibilium omnis inlplli- giliilis per excelleuiiam causalis. 1 176