John Scotus Eriugena; Floss (ed.), Opera omnia / PL 122 (1853) — Latin text, unedited OCR

Cod. ins. 971 bibl. Caesareae Vinrlobon., inembraD., sec. XI. C

Cod. ros. 7a4 bibl. Caesareae Yindobon., oiembran., sec. XII , . . . . D

Cod. ms. bibl. Darmsiad., olim Coloii. 7>Q, meiiibran., sec. X(l E

Cod. ms. Vaiic. 177, membran., sec. XIV. P

Cod. ms. Valic, 178, membran., sec. XIV G

Cod. ms. lal. Fiirsleofeld. 9 bibl. iieg. Monacensis, sec. XV U

*.m VERSIO OPERLM S. D10;\YSII. — TESTIMONIA. 1020

TESTmOlNIA. I.

f^irntui P. I ad Caiohnn Otlvum lilerae de Joanne Scoio OpenmS.Dionysii Areopagilae interprete ,

flnrt. 861 vel 86i.

Naudaei Collect. ex bibl. Oxom. [i. e. Oxoniensi, viel Oxomensil, cd. Bulaeus HisloriaUnivers. Paris t. F, p. 184.

iNicoLAUs S. S. D. dllecto filio Carolo glorioso Francormn regi. Sane pluriinum nos laelificat, quod iii iinpcrio el regno vestro, et specialiler Parisius, bonarum arlium studia praedecessorum vcstrorum cura stabilita repullulenl, quarum seminibus Ecclesia Dei fruclificat, et animi vegetantur ad illius defensionein. Sed iiuper doliiimus, ul rciatum est apostolatui nostro, quod opus Dionysii Areopagitae,quod de divinis Nominibus et caeleslibus Ordinibus graeco descripsil eloquio>q^uidani vir Joannes, nalion eScotus, nuper transiulil in Latinum : quod juxla morem Ecclesiae nobis mitti, et nostro judicio debuit approbari ; pracsertim cum idem Joanncs multae scienliae esse praedicetiir olim, sed non sane sapere in quibusdam frequenti rumore dicatur. Hinc est, quod dilectioni vestrae vebementcr roganles maudamus, quaienus aposiolatui nosiro praediclum Joanncm repraesentari faciaiis, aut cerle Parisius in Studio, cujus capital jam olim fuisse perbibetur, morari non sinatis, ne cura Irilico sacri eloquii grana zizaniae et lolii miscere dignoscaiur, et panem quaereuiibus venenum porrigat. Datuin an. Ul.

n.

Ejusdim epistolae fragtnentum ex Uecrelo Ivonis Carnoletisis episcopf.

Ivo. Carnoi. ep. Decret. P. iv c. 104.

Relatum est apostolalui nosiro, quod opus beali Dionysii Alreopagitae, qubd d6 divinis Nomihibus vel icaelestibus Ordinibus graeco descripsit elbquio, quidam vir Joannes, genere Scolus, nuper in Lalinum transtulerii. Quod juxta morem nobis mitti, et nostro debuit^^udicio approbari, praesertim cum id&sa Joannes, licct multae scientiae esse pra6dicetur, olim non sane sapere in quibusdam frequenii rumore dicereiur. Iiaquequod bactenus omissum est, vestra industria suppleat, et nobis prae^Uum opus sino ulla cunctatione mittat, quatenus, dum a noslri aposlolatus judicio fuerit approbalum, ab omnibus iiicurtclanier Bostra aucloritate acceptius babc.Mir,

m.

Anastasii S. Romatiae Kcclesiae oibliolhecarii ad Carotum Calvum tilerae de Jdanne Scoto, Gperam

S. Dionysil Areopagitae inlerprete.

EdiliolBasileensJsa. 1805 P

Ediiio Usseril in Kpistolaram Hibernicarum sylloge, p.ib U

Cod. ms. Floreniia. Btut. Lxxxix., sup. 13, membran., sec. XI vel XII J

nler cetera sludia, quae tam laudabilis actio, quam saluberrima commonitio, quin etiam ’ odorifera volans opinio de viriuium ac morum qiiailiale [*[ tuorum, o Dicialor inclytc, morialium menles escitat, et ad efTodiendam sapienliani ^ horlatur velut thesauros ^, illud quoque non mediocriler ’ est admiratione siupendum, quod non solum laiinos Palres, sed et graecos rimari non cessas, el romana lingua pollentes pelasgarum • facis rerum non ’ experles. Tu quippe facis, qul ad faciendum susclias et hortaris, quia ei nos saepe magnara domum fecisse dicimur. non tamcn manibus, sed affatibus. Bealus itaqu^ Areopagita Dionysius, Atheniensis antisles , quem Inter cetera constat industria tua, praesiantissime principum *, in romanum sermonem translatum, tantum est, ut ipse patentius " nosti, ad iuielligendum difficilis, quantum sermone ’’ sublimis : imo quantodifficilia sunt intelleclu, et alta mysteriis, quae ipse perscrutatus ‘, su’ perna revelante graiia didicit, et arcana theologiac, divina se ducente manu, ingressus in sanctuarium 0« i ablalo velamine penetravit.

Mirandum igitur ‘* est, quia pietas tua nec lalia iridisciissa reliquil, sed, bic licet in lerra ambulat “, taDquam in caelis conversans ambii ‘^, ita ut, veluti qiiidam, ut ila faieamur, angelus vel caelestis homo

VARIAE LECTIONES.

*i et. *V} quantitate. * Sic PJ; 1} std effodiendumsapienliae. ^ J vetut tfietauro» hortatur. ‘ime- diocri. * J glossa i. e. graecarum. ’ non oin. J. * j princeps. » J potentius. ‘” J in seroiOM. ’ i perscrulatnr. ‘J ergo. ’ J in lerris ambulet. ‘ J adit.

Patrol. CXXII- 33

mi JOANMb SCOTI 1028

Sancia Sanolorum ingveJi conleiiiplaiiune videaris, el ad abdila el aiiyia divinae ineffabililaiis, quat^iUm possibile cst morlalibus, acuUs spiriluulium oculorum visibus accessisse * credaris.

Mirandum estquoque , quomoilo vir ille barbarus^ qui ^ iii fiiiibus miiiidi posiius, quanio ab nominibus conversat\onc, tanlo credi poluit allerius linguae diclione * longiiiquns, lalia iiitelleclu ciipere, in aliam- quc linguam iransferre valueril * : Joannem innuo Scoligenain, virum, quem ^ audilii coniperi per omiiia saiiclum ‘’. Sed bocoperalus est ille arlifex ® Spiritus, qui bunc ardenlem pariteret loquenlem fecit ‘. Ni!>i enim e\ gratia ipsius igue carilalis flagrasset, uequaqiiam donuin linguis loqueniii procul dubio «uscepissel. Nara liuric maffislra carilas docuit, quod ad muUorum inslruclionem ct aedincationem patravit •.

Yerura etsi ad mensuram dalus est ei Spiritns, ipse tamen, paiemis «Toctrinis imbulus, quanlum poinit, fecit, et prodcsse proximis ullra vires tentavit. Siqnidem praeler illa, quae hunc laluisse probantui ex his, quae sparsim a quibusdara de praedicti Palris sermonibus et epistolis anie nos interpreiaia inveniunturj plurimum uiilitati " subtraxil, quia tanlo studio verbum e " verbo elicere " procuravit, quod genus inter- pretaiionis, licet et ipse plerumque ‘* sequar, quantum illuslres interpretes vitent, tua profeclo sollers experientia non ignorat. Quod eum iion egisseob aliam causam " existimo, nisi quia, cum esset humilis spiritu, non praesumpsit verbi proprietatem desererc, ne aliquo modo a sensus veritatc decideret ‘. Undc factum est, ut tantum virum, qui psr se, quoniam " iiitima et ardua quaeque uiriusque philosophiae penetralia rimari proposuii, perplexus nosiris iniellcctibus videbatur, inlra cujusdam labyrinthi dillicilla irreliret, etin antris profundioribus invisibiltorem quodammodo collocarel, et quem interpretaturum sus^ ceperat ‘, adhuc redderet inlerpretandum.

Qnapropter ipse, merilo " anxius, coepi sedulo quaerere, si forte reperiri potiiisset praeceplor quisquam vel aliquod scriptum, quo enucleante tantus Paternobis liquidius illucescerel, et, qiiiii jani per iiilerprelis industriam linguae nostrae fuerat iraditus, noslris quoque ‘“paiulus " reddereiur perfecii:is inlcUcclibus : cum ecce repeute paraiheses ** sive scholia in eum, quae Coiisianiinopoli positus videram, ad manus ve- nere, quibu» alcunque inierpreiatis mihi aliquantulum magisemicuit, quaevid(’licet *^ in marginibusjiiier- pretati codicis ejus, ut in Graeco repcri, mox iiitcrpreiata ulcunque, donec a docto melius interpreta- lentur *’’, respondentibus signis interpres ego satis imperitus apposui, vestraeque gloriosae " sapieiiiiac polissiinura fore mitlenda non immerito judicavi, ut scilicet, quae fuit alterius interpretalionis boriairix et auxiliatrix, sil etiam nostrae qualiscunque susceptrix et approbatrix. Ipsorum auiem scboliorum sive *” paratheseon quaecurque in calce sni siguum vivificae crucis habent, a bealo Maximo confessore et monaclio iinventa *" narir^nlur^cetera vero sancti Joannis, Scyihopoliiani " episcopi ‘,esse ferunlur. Saneubi a vprbis interprelis scholia ipsa disseniire vidi, ui lecior, quid de apposiia dictione inierpies senserit, quid.scholion jnsinuet, indifficulter • agnoscai, el verba inlcrprelis scbolio inserui, el, qualiter ea scholii composiior praeluleril, innui. Sed et, sicubi opjtorlunum fore conspcxi ‘«, ex me quoque, qiioniam esse aliter ‘ non poluit, paucissima quaedam,et quae facilius ab inleHigeiilc agnosci poterant ‘, iiilerposui.

Praeterea notandum esi, quod “, licet lantae gloriae taniaeque scientiae sive ‘” antiqiiiiaiis isie sanctus Dionysius fueril, nunquam laiiicn aliqua opuscula eum edidisse, nisi fallor “, quaecnnque orthodoxorum sciipta Iradilio prodil, priusquam Roinaiii ponlifices, videlicet Gregorius ‘, Marlinus, et Agalho, dictoruni ejiis in ** conscriptis suis mentionem fecerinl’’, et ca per haec probabilia judtcantes admiserint % Gregcrius scilicet in homelia capiluli evangelici ^’ de centiiin ovibusetdecem drachmis. Martinus in synodo sua, q’iam Romae conlra haereticoscelebravii, el Agailio in epistoIa,quam ad sextam synodum destinavii. Unde ego^ veram esse Graecorum opinionem conjicio perliibentium ’, libros ejus a prioribns haereiicis occultalos, donec longo post tempore ex opusculis ejns soltis codex, qui niiiic habctur, est Romac repertiis, ceterisqiie nondum inveniis inGraeciam asportatus/Edidit ciiim et ^^ alios, ut ipse innuil^, libtM, quos necGraecus quisquam, nec adbuc potuit invenire Latinus.

Et qiiidem Liicas in Actibiis apostolorum >, Eusenmsque Pamphiii, et Dionysius CoriMki ^* anlistes,

VARIAF/ LECTIONES

‘SicJ;PU accepisse. * i Mirandum quoque cst. " i ille vir liarbariis, i//^ qiii. * Sic P j ; V dis- linctione » i voluerit. i qnantuin. " J sacrum. * J arlifcx ille, * J facit. " J paravit. ” J «//- lilatis. “ PU verbum de vcrbo. " Sic Vi ; V (licere.. ” Sic J; PU p/MrimMm, ‘i a.iam ob causam. ‘« J caderet. ’ U quia. ‘J ceperat. ‘^ ipse merito om. J. •‘‘Sic J; quoque om. U; P nostrisque. ’ Sic J ; PU patulis. ‘ J paralhesis ’ viileticel oiii. U. » PJ interpretentur. » J religiosae. • J seu. ’ J « beato ac monacho maximo coiifi-ssore iiivciita. ‘« PU Sijcopolitani. " J anlisiitis. • J indiMcililer. " J inspexi. ^ J atiter esse. ’’ P poternnt, i possunt. ‘ J quia " i sen. " J wt fallor. " i Gregorius videlicel. ^^ in om. J. ’’ J feceriinl. ‘J admiserunt. ^ 1} Evangelii. ^ Ego o:n. J. ." U prohibentittm. *’• et oin. U. ** J meminit. *" J Corinthiorium.

NOTAE. • Act. XVII, 5i.

de eo quacdam miranda iradunt: quae vero scripserii ‘, nisi me obiivio fallat, omnino non iradunl. Suadet aulem ad iioc ila * credendum eiiam * illud, quod nemo ptohabilium iractaiorum, sicut cis rooris esi, prionim dicta cxcerpendi * ei suis opuscidis inserendi, scripiis ipsius uiitur, aut horuro cujuspiam remi- niscitur. Deniquc vir niagnus et apostolicae vilac praeceptor * Constantinus pliilosophus, qui Romam sub venerabilis memoriac Adriano juniori Papa veniens, S. Cleraentis corpus sedi suae restituit, qnique totum codicem saepe mcmorati et raemorandi Palris memoriae commend.nverat , et quantum ulilitalis medulla cjus liiibebal ^, auditoribus commendabat, solitus erat dicere, quod ‘, si sanctos, videlicet priores instilu- tores noslros, qui haereticos quosqne * vix et quodammodo cum fttsle decoUaverunl •, Dionysium conti- gisset liabcre, cum acuto illos gladio procul dubio " Irucidassent, innueas profccto hujusmodi dicto .’, quia, quorum os laboriosius et forte tardius obstruxerunt, facilius ei acutius, sive velocius — ogu quippe et acutitm significat ‘ elvelox — obmutescere coegissent. At vero ‘^ post praelatorum sanctorum sedis aposto- licae praesulum memoriam lam sanclae ‘* seplima et oCtava synodus, quam latini ei graeci dociores, non solum, quia ‘« venerabilis hic Pater scripserit ‘, innuunl**, sed el testimonia ex scripturis ‘* ejus frequcnier assumunt, ut scilicct sensus suos et dicta tanti viri rcddant auctoritaiis pondere gravida, et cunciis mor- lalibus approbanda pariier et sectanda *’.

Deus omnipolens gloriara inam a terrenis ad caeleste regnum iransferal quandoquc ’. Explicit. Dala X Kal. April., indicl. VIII « «.

Variae lectiones.

’ Sic J ; PU icripsit. * ila om, i.

• Sic J ; PU commendabat. “< J habeat. procul dubio gladio. ‘» J haec dicens.

^ i et. * SicJ ; PU e.Yponendi. » U aposlolicae sedis pracceptor. • J quia. ’ Sic J ; quosqiie om. U ; P quos. ‘” decoUaverinl. ** $

^» i signat.

% Sic PUJ. " J scripsit. ‘* J innuit. ‘» J scriplis. t - - - — -

‘* Sic J; P At nec; U Ac. »» Sic J; sanctae ora. PU. ^" J censeclahda. *’ J quandoque iransferat regnum.

erplicit. Data C6t. om. PU. In cod. legi indict. xviii, sed numerus X repelllio literarum ct verbi in dict. esse videtur.

JOJkZeNIS SCOTI

VEBSIO

OPERUM S. DIONYSII AREOPAGITAE.

PRAEFATIO.

Hanc libam ’ sacro Graecorum neclare fartam * A At si mendosus declinal ‘* traraite reclOj

Advena Joannes anivBa * meo Carolo. Maxime Francigenum, cui regia siemraata ^ fulgenl,

Munera votiferi * sinl tibi grata lui. Vos, qui Romuleas * nescitis temnere xf xvac *«

Attica ^ ne pigeat suraere gymnasia >. Quorum si quaedam per me scintiila relucet,

Usibus “* Ausoniis ‘, si libet, aspicile ‘* Molestura si non ‘* noslrum raunire ‘^ laboreai,

Firmeiur vestri ‘* pondere judicii. Si quid nodosum, durumve notatur ** In ipso,

Parcile Cecropidis ‘% Attica lela sequor.

Mellifluo vestro " faraine corrigite. Quod si quorundam mordeiur dente feroci,

Hoc leve; namque meo contigit Hieronymo *’. Ut vero stabilis maneat fundamine firmo,

Regali ffT«9|ii« *’ figere sufficiet. Crediderim, multos langentum ** suraraa sopbiae **

Non despecturos donula nostra fore, Sudorisque gravis lentabunt carpere fructum ;

Forsan ** virtutem vilia verba tenenti Saepe solent spinis redolenles crescere flores ;

Nodosae vitis sumiiur uva ferax.

VARIAE LECTI0NE9.

scilicet est. ‘* F munile. ‘■‘H nostri. " Sic codices ; Usscrius in Epislolaruro Hibernicarum syllogp no- tetur. " FC cjcropidi* ; B glossa Cecrops rex aihenarum. «» Usserius declinet. ‘» H nostro. ” F yeronimoi €’ iennimo. «• Ffclossa i. e. pondere vel auctoritale. ** Sic BCDEFG ; H tangentivm ; Angelo Mai corr. tan yentes; Usser. tungentum. ** F glossu i. e. sapienliae. " F forsiiani

1^51

JOANNIS SCOH 1052

A anfraciuosum ‘• , longcque a modernis sensibus

pemotum, muliis invium, paucis " aperlirm, non so- lum propter aniiquiiatem, verum eiiam caele^iium alliludinem mysleriorum. Fertur namque praefatus Dionysius fuiss« disCiptilus alque adjutor Pauli apo- sldli, a quo Alheniensium conslilUlusest episcopuSj cujus Lucas " commemoral in AcUbus aposlolorum, et Dionysius, episcopus Corinthi, vir anliquus , bealus qnoqtie Polycarpus \n epislola ad ecclesiam Athenarum, Eusehius item Pamphili in etclesiaslica liistoria, necnon eiiain " sanclus Papa Gregorius in liomelia sua, ubi breviter aiigelorum ordines expo- suil. Hunc euiidem quoque non praefali viri, sod alii moderui leinporis «« asserunt, quanlum vita

.„ _ „ _ _ ejus a fidelibus viris iradila leslalur, lemporibus

veslros afifecius inluenlium dubitare permiiiilur, ^ P^P^^CIemeniis, successoris videllcetPelri apostollj

Gloriosissimo catholicorum regum Carolo JoANNES extremus sophiae studentium sa- lutem,

Yalde quidem adrniranda dignisque virlulura lau- dibus est exaggeranda calholicorum viroruin reli- giosissima sollicitudo, qui, dum vitae humanae pe- riculosis exagitari videnlur ’ aerumnls, ftxa lamen menlis inlcnlione, divinarum rctuni laboriosis inve- stigationibus purgati *, frucluosis inveiilionibus il- luininati, perpeluis immutabilibusque verilalis aique divini ^ amoris contemplalionibus perfecli, noii in- ter mortales habilare, sed in caelestem conversaiio- nemmuraios ^ penitus esse judicandi sunt. In quo- rum vos numero • esse constiiutos nullus recte

piissime gloriosissimeque Rcgum, quandoquidem

civilium plusque quam ’ civilium bellorum maximis

assiduisqueperturbaiionibus,insiiper’ etiam pagana-

rum • genlium barbaricis incursibus, chrislianorum

regnum passini invadentiljius allisi , nun tamcn

regalis animi slabiiilate dejecti , quasi quoddain

immobile saxum,Neplunilimiie naluraliler deflxum,

crispissimos validissimosque cerularum ’ tumullus

Slabili duraque fronle repellens , toto vestrae ‘"

menlis intuilu, lolaque cordis devotione sanciarum

Scriplurarum secreia, ducenle Deo el rationis

lumine, invesligalis , investigantesque diligilis, et

non soluin lalialis " eloquii maxinios sanclisSimos-

■qae auclores perquirilis, verum etiam in augmen- „ l^"’’» Q"

liim aedificationis caiholicae fidei novis " edilionibus ^ero ob

in laudem chrisiiani dogmatis •E»»jvac ‘* Patres

addidicislis " consulere. Hinc esl, quod et ingenioli

imslri parviialem rion dedignati estis impellere, nec

nos velut oliosos iiierliaeque sonmo sopilos perpessi

cstisdormire, ne, duin hesperiis ‘“solummodo apici-

biis’* sludium impendimiis, ad purissimos copiosis-

simosque Graium lalices recurrere, hausiumque inde

sumere non valeremus. Jussionibnsilaque veslris nc-

quevolentes nequevalenlesobsistere, rudesadmodum

lironesadhucbelladicorumsludiorum “, fateniur. —

quid enim pudeai nos faieri vestrae serenitudini? —

ultra vires nostras, ipso tamen duce, qui est luxmen-

liumeiilluminaiabscondila tenebrarum, libros quat-

luorsanclipalrisDionysiiAreopagitae,}episcopiAlhe- r» bellum vocatur — primis juvenlulis suae floribus

narum,quosscripsitadTimolheum,episcopum Ephe- . academiae studiis eruditus, deinde divino atque in^

siorum, et decem cpistolas ejusdem de Graeco in eOabili miraculosolariscclipseos, quaefacla esicon-

Laiinum Iranslulimus, opus valde, ut opinamur, fixo Doraino nosiro Jesu Chrislo ^« crucis patibu-

YARIAE LECTIONES.

»E videanlur. * F purgate. » divini ora. F. * Usserius mutali;F putali. » Sic BCDH; EFG nunmo vos; Usser. nnniero vos. « pro plusque quam F plusquam. ’ Usser. et insuper. * H paganorum. » F glossa j. e. undarum. " Sic EF el Usser. ; vestrae om. BCDH. •* F laliaris c. glossa /. e. latini. ‘* E novis modernis ediiionibus, F et Usser. novis modernisque editionibus. " Sic restitui ; BCDEH ellinai, BCDU c. giossa t. e. graecos; FG ellinos c. glossa t. e. graecos; Usser. Hellados patres. ‘’F addidistis; E cl Usser. pio affeclu addidistis. ‘» F glossa i. e. latinis. ‘• E glossa t. e. litteris. " F elladicarum gymnasiarum. ^^ t” tenebrosum. ‘• Usser. j)flMcis</He. • Usser. cujus e/ Luoas. **l\el. " quoquenon — lemporis om. F. **gratia om. F. ** Parisii om. E ol Usser. *» EF et Ussor. ^iariuntm. •• CDH el. *■’ sii om. E el Usser. ’” F glossa i. e. excusationis • CDH possumus. nil. ‘ Usser. Iiujtu operis inlerpretem. » EF csse liujus operis. jiiierpretis. •’ rtirt oiii. E. “E et Ussor. cssc.

libri. " F c. glossa /ifrio. *» ul praediximus om. F. *” BCDH «Ws. *" F Doniino nostro Jesu Clirisio confxo.

Romam venisse, et ab eo praedicandi Evangelii gratia »• in parles Galliarum directum fuisse, et Pa- risii’^marlyrii “gloria coronalum fuisse cum bealis- siinis snis consoriibus, Ruslico scilicet alqiie »* Eleu- therio. Haec igilur nostra qualiscunque sit »’ irans- latio non quidem prolixae indiget, ul arbilror, apo* logiae »’, cum omnibus ejus aemulis, quicunque et qualescunque sint, facilliina una respoiisione possi- mus »« occurrere, veslrae videlicel celsiludini neque poluisse neqne debuisse non obedire. Si quis auleiii nimis taidaeaut niinis inusitalae redarguerit elocu- lionis, atlendat, non ine ’ tanluni, sed et se ‘• ipsum nihil •’ posse plus accipere, quam quod ipse distri- buil, qui dividit siiigulis propria, proul vult. Siil scuiam minusque apertam praedictae iiiler- pretalionis seriem judicaverit, videat, me inlerpie- tem hujus operis •» esse »«, non expositorem. Ubi valde perlimesco , ne forte culpam infidi » inierpre- lis incurram. Al si aul »» superfluu quacdam super- adjecliesse, aul de inlegritale graecae constructio- nis quaedara deesse arbitralus fuerit, recurrat ad codicem graecum, unde ego irilefpretalus sum ; ibi fortassis inveniel, itane est •• necne. Hoc tamen »’ mihi idoneum fore arbitralus sum, omissis aliorum conjecturis illius •’ solius arbitrio suocurabere, cui » oporlel me obtemperaie. Sanclus ergo Dionysius, ul praciHximus *’ , Areopagita, ex vico videiicel Martis denominatus — Ares *’ namque a Graecis

»» H me non. “•"• se oin. E. ” E • EF fidi inlerpreiis. Usser. fidei •’ EF ei Usser. «Mi«s, F c. glossM

ipse siqnidein , ui iii quadain A scripiio de Ecclesiasiica lerarchia, buraanae naiu-

lo ‘, commolns snarum episiolarum * commeraorai , dum esset juxta Heliopolim cum Polycarpoepiscopo ceierisque, qui lunc aderant, divina procuranle providenlia mi- rabilem in nK)dum conspexeral lunam soli subeun- lem, ac per Iioc * solem defecisse — moxqoe san- clissimum virum, aposlolorum discipulum \ lero- tlieum * vidclicet episcopum , sccuius , cujus in lerlio bujus operjis libro raemoriam facit, eundem- que magislrum suum vencrabilcm nominal, ceteris- que tunc lemporis coepiscopis posl aposlolos in l^ieologia praeferre Doa.dubilai, cunoi quo muUisque* aliissanctis in unum convenieiUibusGhrisium post r«surreclioncm corporaliier est coniemplaUis », aderanique ’ ibi, ut ipse ail, Jacobus, fpaler Domi

rae, Salvatoris nostri sanguine redemptae, unitaieui denunliat, ad similitudincm videlicel caeleslis sa- cerdotii, quantum possibile est mortalibus, ad boc ’’ ordinatam. Gujus summus ponlifex esl ipse ‘^, qui eam sibi per gratiam suam coaplavit, qui etiam lotiu& Ierarchiae,caelestiuin quidem et terreslrium, priiici- pium est et medium et finis , ad quem omnia vefc- runtur. Haec itaque nos.ira lerarchia instar caelestis tripartilaest, in ires scilicetlerarchias. Quarum pri- ma temporali quidem ordine, ultima-vero dignilalc legale est *** sacerdotlum , quod in variis valdeque obscuris symbolis per legislatorem Moysea •’ plane carnali adhuc populo , lileraeque, non spirilui servicnii dislribulum est. Gujus maximus characler

ni, et Petrus, vertex apostolorum — talibus ac tantis B grat tabernaculum illud in Arabico monte figurate

monstralum. Secunda vero , quae el media , sacer- dolium, quod nunc est , Eqclesiam dico Novi Testa- ntenti , sub gratia quidem constitutam , partim sym- bolis visibiliura sacramenlorum dispositam , parlim vero veritaiis conlemplaiione perfectam. Et est finis praete*rilae primae, inilium vero futurae lerarchiae, quae est teriia , nunc ** ex parte inchoata in pri- miiiis conte^plationis , perflcienda vero post glo- riam futurae resurrcclionis , quando visibilium sa- cranieniorum velaminibus sublalis ipsam veritateui perspicua clariiate conieinplabimur. Ideoque- prac- sens ecclesiastica lerarchia, ul diximus, media est inier legalem praeieifilam et caelestem futuram, quoniam non solum aeternarum rerum symbola

admonitus, divinarumque * Scripluraruin mysleriis illuminalus, scripsit hos libros, Iiorlante ac poslu- lanie sanclo Tiraotheo, aliisque ^, quorum nomina in processu hujus operis saepissime declarat, do- ctrinamqjic breviter insinuot. Sed praesenlis operis inlentionem lireviter iniiinare necessarium duxi- mus, qno faciliiis lector studiosus ingredialur. Pri- mus itaque liber, qui inscribitur " de caelesli lerarchia, quod nos, non verbum, sed seiisum ex- primentes, possumus laiine dicere de caelesli ponli- ficatu, seu de sumrao " sacerdoiio, iiovera caele- slium virtuliim dispositiones enumerat, ordinat, scgregat, conjungit , earuraque sanctis tbeologis ‘* diviniiiis manifestaias symboiicas, boc est significa*^

iivasvcImysticasiraaginaiiones"luculenterexponit. C peragit et visibiliter considerat, ut legalis praelc-

Ordinat quidem in superiores ei medias et uliimas, segregat vero in ternas ‘^* ter lerarchias, conjungit primas ullimis ct ultimas primis per medias, raira- bili extrerailatum et medietalum ralione coadunans. Bissimiliura quoque forraarura descripliones in pro- pheticis visionibus plus quam similium caelesles substanlias expressius insinuari “* confirraat, nul- laraque visibilium seu invisibilium natnrarum ab initjo iniellectualis crealurae usque ad extremum lcrrennmqne vermiculum nominari, ex qiia divina tbcologia quaiidara simililudincm ad significandam omninin rerum ‘* causam, Deum videlicet, non iii- iroducal, et cetera ‘. Secundus vero, cui esl in-

rita , sed et spiritualem eorum *’ inlelligentiam in- vestigare invenireque non ccssal *^, ut caelestis fu- tura, et ceiera. Tertius dehinc continet divinarura noroinationum virluies, ideoque de divinis Norai- nibus vocitatur. In eo *” secrelissima sublilissimaque reseranlur mysieria de unitate et trinilate divinae essentiae, hoc est, qnae nomina ** discretam, quae unitam insinuent " Deilalem , quae per se incar- nalo *” Filio conveniant *®, quae sil unius solius omniura causae in primordiales causas prima pro- cessio, ac per eas iterum a summo usque deorsum rouliiplex iheophsnia , in genera quidem , in species nunierosque ^" visibilium et invisibiliura naturarum.

VARIAE LECTIONES.

’ CDH pntibulo crucis. * EF epistolarum suariim. ’ lioc om. E. * H discipnlorvnh ’ E iero- lliecum. ’ FII mulds. ’ B glossa re/ quippe. ’ BCDH sanctarumque. * Male E aliosque. ‘* F inscri- batur. " E et IJsser. seii de caelesti summo sacordolio. ‘F iheologiis. ’ E el Usser» si<j(ni^fa’ livas imagiualiones mtisticas {vel om.). ‘’* BC vero Jnfe»Has ter. ‘• EF insinuare, IJsscr. insunuare. " E rerum omnium. " Qnae jam usque ad versiis Lumine sidereo e,c. legnntiir, in codice F desunl. ‘E ct Usscr. adhuc. ’ iJsser. ipseest.’’^ E et Usser. sil. " Sic BCDEFGH ; Usser. Moijsen. ‘ IJsser. jam. ** eorum oin. E et Ussor. ** non cessal om. E. ‘■ Usser quia in eo. ‘* E nomine. " E et Usser insi- nuent. " E et Usser. inliumanalo. " E el Usser. conveniunl. ‘" E numeros.

NOTAE.

a Ad vocem conlemplatus D baec animadvertit : Noverishic trantlatorem non bene sensisse in eo, quod bealum Dionysium Chrislum post resurrectionem cor- poraliter conlcmpiatum asiruit, ex verbis stilicel ipsius sancti Dionysii, qui scribens ila loquitur : < Quando el nos, ut aestimalur, et tu, el n\ulti san-

clorum nosirorum frairum in visionem vitae tnchoanlis el Deum recipientis corporis convenimus, aderat au- lem et Dei frater Jacobus, » elc. Non corpus Chrisli, sed beatae Mariae vult auclor intelligi , ad cujus ob- ituiu aposioli cl ipse Dionysius el alii sancli frair convenerunl

Ubi supernalurali contemplalione docere perspicilur, A lior * in sernionibus, (anluni largior in sensibus.

siniilia esse et appropinquare Deo ea, qnae non Unile el in duas niaximas logicae disciplinae divi-

sunt, quam quae * suni, non lamen privatione dilur paries , calaphaiicam plane et apophaticani,

subsianliae , sed superexcelieniia naturae ; quid di- id est , in esse et non esse. Ubi analyiicae artis re-

stet * i(iter causas ; et causalivj^s maluin nihil esse, gulis uiiiur, et nos praeclarissime commonel, per

neqiie in rerum natura sobsislere , neque substan- privaiionem omnium , quae dici seu intelligi posr

liae neque Tirtuli neqne operaiioni flocere ; ea quo- sunt, oporiere ad veriiatem, quae esl causa om-

que, quae per privationem de Deo dicuntur, per nium , quae ab ea et per eam et in ea et ad eam

excellentiam in ipso intelligenda esse. Quarius de creata sunl *, per excelleniiam essentiae recurrcre. piystica theologia , qui , quantum celeris est coar-

INCIPWNT LlBRl SANCTI DIOJSYSII AREOPAGITAE •, QVOS JOANNES lERUGENA • TRANSTVLIT DE GRAECO IN LATINUM , JVBENTE AC POSTULANTE REGE ’ CAROLO LUDOVICI IMPERATORIS FIHO.

SANCTI DIONYSII AREOPAGITAE

DE CAELESTI lERARCHIA

INCIPIUNT CAPITULA LIBRi PRLMI «.

I. Quouiam omnis divina illuniinatio secundum bonilaleni jj X. Repelilio el cougregalio angelicac ordinaiiouis

varie iii prae?isa » proveiiiens manet simpla , ei non xi, Qoare omncs c;ielesies esseatiae commuuiter Viriule^ Loc solum, sed et «» unificai illuminala. caelesles vocentnr ‘«.

II. Quoniam pnlcbre diviuaet caelestia etiam ‘^ perdissi- XII. Quare secundum homines summi sacerdoles angeli mill« sjmbola roanifeblanlur. vocenlur “.

fll, QaiJ atl •> lerarcbia, el quae per lerarchlam intelli- XIII. Quare a .Seraphim dicalur “purgatus fuisse prophela

TV^Quid*signiOcet »> aogelorum cognoroioalio. ^^^- 0’"^ signiBcet ‘» iradilus angelicus numerus.

„ „ , . .. ..^ i. -NV, Quae formaiivae angelicaram virlulum imagines .

V. Quareomnes caelestes essentiae commuuiier angeli quiclii,’neum,(iuaelinmana elTigies.qui oculi.quae nares; dicanlur . quaeaures, quaooa^^.quis ijcius.quae palpehrae.quae

VI. Quae priuia caelpslium essentiarum disposilio, quae supercilia, quis audilus, qui denies, (|ui hnmeri, qu.ie media, quae uUiina bracliia ci irianus, qiiod cor, quae peciora, quae dorsa,

eorum xerarcuia. vlrgae, (juae arina, quae secures, qui geouielrici fuues,

VIII. De DoniiDalionilius el Virtulibus el Potestalibus et qui \eiili, quae nulx^s, riiiid aes, quid " eleclrum, qui

de media earum *” ierarchia. colores diversoi inn lapiduin, quae leonis forma, quae

aquilae species, qui equi, quae differentiae equinorum II. De Prmcipibus et Archangelis el AngelhS el de ultima colorum, quae l)u nina , qui currus, quae rolae, qiioJ

eorum Icrarchia. diclum gaudlum augeloruin ^

VARIAE LECTIONES.

• H quam ea, quae sunl. ’ E et Usser. distat. « Sic Fll ; BJquanluin coarlior est ceteris ; E <iuaii- tum coarlwr fit celeris ; Usser. q. c. sil celeris. * Usser. et ad eain ei propter eam creala sunl. » E li- leris minialis In hoc volumine continenlur libri sancti Dionysii Areopaiiilae. « Sic BCDII ; E Eriugena ; item cod. Florentinus Enugena. Codicibus FC lociis ille desiiicialiir, ‘E et ille codex Florentinus poslu- lante Dommo glonosissmo Rege cet. s £ Haec sunt in lioc de lerarcliia caeleiti totum capilula xv. 9 E provtsa. ^» et om. FH. «« F et. " £F est. ‘» EF sigtiificat ‘* EF dicuiitur. •» CEH eorum. ‘• EF vocantur. " EF vocantur. ‘« EF dicitur. ’’ E sujmficui. ^» F quae ora , auae aures. " G qui pedes , quae dorsa. ** B quod.

NOTAE,

« E enumerat hoc ordine : Quae formadvae an- quae tiares , quae ora, quae palpebrne , quis audilus,

geltcarummtulumtmagmes.Quidigneum,quioculi, qui luimeri, quod cor, quae dorsa , qttae alae , quis

quae aures,qms taclus , quae supercilia , qui dentes, amiclus, quis sacerdoiatis , quae virgae , quae secu-

quae bracliia vel itiantis, quae pectora , qui pedes^ res , qid venli,qiiod aes, qut colores diversorum la-

quae nuditas , quis lucidus amiclus, quae zonae. pidum , quae aquilae npecies, qui equi, quae differen-

quae arma , qut geometrici funes, qtiae nubes, quod liae equinorum culorum, quae flumina, qui currus,

ilectrum , quae leonis forma , quae lanunna ejfigies , qnae rotae , qitod dictum gaudium anqelonm.

W.T

LtBEH SANCTT PIONYSII AREOPAGITAB, EPISCOPI A ATHENARITM, AD TIMOTnEUM . EPISCOPfU EPHESIOnUM ‘.

Epigramma in beatum Dtonysium de caelesti lerarchia.

Angelicae sapientiae fulgores multos projecisli ho- minibus, manifestasti videre animo compositam pul- chritudinem.

Compresbytero Timotheo Diowsibs presbyler de caelesti lerarcljia’.

Liiinine siderio Dionysiiis auxil Atticiias

Areopagiles, magiiifictisqiie o-^^i;, PriiBO coinmotiis Phnelio > subctinte seJeiia ,

Tcmpore, qno trTecjpv " fixus erat D«tiiimit. Mox el • convcrsus, niira sliiperactiis eclipsi ‘, B

Conseqiiilur gaiulens Jerolhea ducem. Qni niox edoclus , pracclarus namqiie magister,

Pneumatis ’ excelsi fonie renalus erat.

• C.VbLtuSTIS ICRARCHrA. lOSI

Nec mora ; perfulgcns * caclesiis luce aopbiae **

‘at9(3« " edocuit , tle quibus orliis et eki ‘*. Namque ferunt Pauluni , qui Cbrislnm sparsit ** lu

[ orbeni ,

Ipsi feliccs iniposuisse manus. Asl *^ mox perfcclus, doctoris syminacbus ‘« in-

[ stans ‘•

Rexit Ktpom8<ns " pervigil ipxitpfi; " Alta debinc volilans Paulum super ‘ astra secutus,

Empyiei caeii tcrlia regna videl. Suspicit *° ac *’ Sernpbim priinos, sanclosque Cbe-

[ rubim ,

Aoibcriusque Tbionos, quo sedei ipse Deus. Hiist boa.Viriujcs, Doniinalus, aique Poientes

Agmiiiibns sacris eiiitet ordo sequens. “Aoj^wv, ipxorj/yiXti-it t« j^Ojbwv uyyiluv t» voiMvyM *”

Moiiiibus ** uraniis • teriia ritiit ‘ incsi. Ilos igilnr nuineros, lerno ler liniilc seplos ,

PracdicU Palris niysiiea dicla docenl.

iNciPiT m DE mimi iiimbma.

CAPITULUM PRIMLM.

Quomodo omnis divinii illuminalio secundum bonita- lem varie in praevisa proveniens mnnet simpla , et non hoc solum sed el unificat illuminala.

Omne datum oplimum, et omne donum perfeclum, desnrsum est, descendcns a Palre luminum^. Sed et omnis Palrc moU) manif.sialionis luminum proces- sio, in nos opiimc ac large proveniens , iterum ul unifica virius resiiiucns nos rcplet ei convertii ad congreganlis Patiis iinilalein el deificam simplicila- leiti. Eleniin ex ipso omnia, et in ipsum ^ “, ut divi- niim ait Yerbum. Ergo ** Jesiini invocanles Paternum lumen, quoj csl quod veruin esl *’, quod illuminat omnera hoininem venientem in mundum ^**^ , per quem ad priiicipale lumen, Patrem, accessum babui-

C suinus, considornbiinus, eiprinclpalemetsiiperprin- cipalem divini Pairis clariiatem , quae aiigelorura nobis in figuralis symbolis maiiifesiat beatissimas lerarcbias ‘, iininatei ialibus ei non trementibus men- lis ocnbs recipientes’, iierum ex ipsa in simplum siuim resiiluimur •’ radiuni. Elenim neque ipse iisqnnm unquam propria singulari unilatedeserttur; ad anagogicam vero et uiiificam eorum, quac pro- \m sunl , conieniper.tntiain optime et pulcbre niultiplicatur et.provenit, manelqne** inlra se munite, in incomnuilabili siniiiitudine unifnrmiler fixus , et in se, quanluiii fiis est, respicienies proportiQnaiiter eis " exlendit cl iinificat secundum simpliceni sui Knitalem. Eteniin ncqiie possibile est , aliter lucere nobis*” divinumradinm, nisi varielatesacrorumvela-

mus<^*‘in sacralissimorumeloquiorum Patre tradilas J) minum anagogice circumvelatum, et bis, quae secunt iUuminationes, quantum ppssibile *, respiciemus, et dum nos sunt, providentia paterna connaluraliter ei ab ipsissymbolice"nobiset anagogice^manifestatas proprie praeparatuni. Propter quod et sanctissimsm caelestiumanimorum Ierarchias,quantumpotenlates nostram lerarcbiam tcleiarcbis > sacrorumpositio^

VARIAE LECTIONES.

’ E episcopum de caelesli Jerarchta. ’ Fglossa i. e. supiens. * F i. e. soli ; Usser. Phoeburn ; B phebo.

• F alossa t. e. luna. Angelo Mai. atlmriit. ’ F glossa i. e. cruce; BCDH stayro ; E tauro. * Sic BCDFGH; E, Usser., et Angelo Mai ut. ^F glossa i. e. defectus solis. • F glossa i. e. Spiritus sancli. * Sic codd., F praefufgens. " F glossa i. e. sapientiae. " Conj., BDH Atticas, C Attichas, EFG Altidas (F c. gbssa t. «. Athenienses) ; Usser. Attilas. ‘* Sic BCDH ; E el Usser. orius adest ; F orliis erat. " F spargit. ** F At. ‘• F glossa t. e. coadjulor. ‘^ Angelo Mai. ipse. ‘^ codd. cecropidas. ‘^ codd. archiereus , COII archierus ; F glossa t. e. arcltiepiscopus seu princeps sacerdotum. " Usser. suprn. " F cl Usser. suscipit. »” E et Usser. nd ; F at. *■" F glossa i. e. polenlatus. G %\os$:\ i. e. poleslates. " Sic versns ad codicum ficlem reslitiiendiis est. IJsserius eiiin oiuisit "" ‘" ’ " ‘■"" ’ * *’ ‘" * ‘" “”’ "" " ‘"

7tA’/Jv T£ chorus «vtXwv ts T£^avTwv BCDH

oyranis^

i. Usserius eiiin oiuisit qiiia iii codice siio pcssumdiilus crat. Male Aiigelo Mai ^kpyjuy ^Kpx»’/- s oqikSiv Ts T£>avTwv. ‘* F glossa i. e. spirilibus. " Sic F c. glossa :. e. caelesiibus ; ; E oyrnniis. ‘* BF glossa t. e. ordo. " E iii ipso. ‘* BH ^os crgo. " esi om. E ;

BH quod est verum. “* AE in hunc mtindiiin. " BH habemus. " .\ possibile est. " BH t. e.

signilicative. “^ Bll i. e.conlemplative. " BH i. e.summasacerdolia. *^A.respicienles; Krecepturi. ^” Sic

A ; BH resiituemus; E reslituimus , " A c/ manet. " A se eis. *” BE nobis lucere. . *" A perfeclissima.

*• A dispositio.

notaf:.

« Ja.o!». I. i> Uoin. XI.

< ioau. . «« Ephes. H.

*059 JOANNIS SCOTI 1610

raeleslium .crarchianim supermundana uniiaiione A ci rotasqnasdam igneas snper caelum imaginemus, lignam judicans, etdiclas’immaieriales lerarcliias el ihronos maleriales Divinitaii ad recubilum ne- inaterialibus figuris et formalibus composiiionibus cessarios, et equos quosdam mnliicolores, et armi. varificans tradidit , ut proporlionaliler nobis ipsis feros archislrategos, et quaecunque alia ex eloquiis a sacratissimis formationibus in simplas et non figu- /^bis sacre et formabililer »» in varietale manifesla-

Ijvorum symbolorum Iradita snnl «. Elenim valde arlificialilcrlheologia faclitijs sacris"^ formalionibus in non figuratis intellectibus usa est, nostrum, ut dictum est, animuni revelans, et ipsi propria et connaturali reductione providens , et ad ipsum reformans anagogicas sacras " Scripturas. Si cui aulem videtur, sacras quidem recipi composiliones, lanquam sinipliciumf in seipsis ignolorumque nobis et incontempiabilium subsistenlium, inconvenientes vero aeslimat sanclorum iniellecluum in eloquiis

ratas ascendamus aliiiudincs et similitudlnes, quo-

niam neque possibileest ’ nostro animo, ad immateria-

lcm’ illam ascendere caelestium lerarchiarum et » imi-

tationemetconlemplalionem, nisi ea,quae secundum

ipsum est, materiaIi,manuductione ulatur, visibiles

quidem formas in>isibilis pulchritudinis imaginalio-

nes arbilrans, et * sensibiles suaviiates figuras invi-

sibilis distribuiionis, et immaterialis luculenliae

imaginem maierialia lumina , et secunduni inlelle-

clum conlemplaiivae plenitudinis pervias » sacras

disciplinas, et adunati ad divina, et ordinali habitus B sacras descriptiones, el omne, sic djcere, durum hoc

angelicorum nominum thcatrum : et debuisse ai^ iheologos ad corpoream facluram universaliler in- corporalium venientes, propriisea, et, quantum pos- sibile, cognalis et reformare ** et manifeslare figura- lionibus ex ‘a apud nos pretiosissimis et immateriali- bus " qnoquomodo et supereminentibus essentiis» el ’ non caeleslibus et deiformibus simplicilalibus terrenas et " novissimas circumposilas multiformi- tales. Hoc quidem et nostrum sublimius fuiuriim esset, el supermundanas manifestationes non dcdu- ceret in ’ inconvenientes disstmililudincs •. Hoc eliam in divinas illegitime " non injuriam faceret virtules, et aeque nostrum non seducei;et animum in immundas se inserentem composiiiones. Et for- ’’ tassis eliam aestimabuntur supercaelesiia leoninis quibusdam et equinis multiludinibus repleri , et inugiliva laudum oralione , el volalili angeloruna principatu, etanimalibus aliis, et maleriis ignobilio- ribus , tanquam ad inconscquens et ignobile et passibile reclusa describemlo «^ pcr omnia deformes clare manifeslalivorum eloquiorum simililudines. Sed veritalis, ut acslimo, inquisilio oslendit, eloquio- rum sacralissimam snpienliam b in animorum caele- slium formalionibus ulrumque valde providisse, ita nt neque in divinas, sic " forsitan diceret quis, injnriam facerel virlules, neque nos in viles passibi- iiler infigeret imaginum humililales. Quia quidem cnim pulchre procnralae sunt informium formae, et j. flgurae carenlium figuris, non unam causam dicerei/’’

canim , qiiae hic sunt, disposilionum ordines; et Jesu parlicipalionis ipsam divinissimae eucharistiae assumptionem , et quaecunque alia caelestibus qui- dem esseniiis supermundane, nobis vero symbolice Iradita sunt. Propter hanc ergo nosiram • conraiio- nabilem theosin misericorsperfectionisprincipium,et caelestes lerarchias nobis manifestans, et commini- stram earum perficiens noslram lerarchiam , ad virtutem noslram similiiudine deiformis suae ^ sanclificalionis , sensibilibus imaginibus supercae- lestes descripsit inlelleclus in sacroscriplis eloquio- rum coraposilionibus , quatenus « nos reducerel » per sensibilia in inielleciualia, et ex sacre figuralis’* symbolis in simplas caelestium lerarchiarum sum- raiiates.

CAPITULUM II.

Qmm pu.chre divina et caelestia etiam per dissimiliH symbola manifestantur.

Oportei ergo, ut aestimo, primum exponere, quam quidem esse speculalionem omnis lerarchiae aesii- mamus “,, et quid ipsius unaquaeque divinis profuit laudatoribus; deinde caelestes lerarchias laudare secundum ipsarum in eloquiis manifeslalionem , conseqiienlibusque his dicere, qualibus divinis for- mationibus caelestes figurant ordines eloqniorum sacrae descriptiones, et ad qualeni oporlet " ascen- dere per formas veritatem, ut non et nos eodeni motio mullis immuiule aesiimemus, caelesles et •* deiformes animos muliipedes esse quosdam , el nuiliorum vulluum, ct ad bouin pecudalitaiem , aui ad ‘* leonum bestialem iniaginaiionem formalos, et ad aqiiilarum curvo roslro speciem, aut ad vola-

quis esse noslram analogiain, non valenlem imme- diaie in invisibiles exlendi conlcmplationes , et desiderantem proprias et connalurales reductioncs.

tllium tripartilam alarum commoiionem elTiguralos, qiiae possibiles ‘^ nobis formaiiones praetendunl

VARIAE LECTIONES.

’ B quoniam^ i)Wposs»fcj>. » A »oh malerialem. ^ el om.A. ‘^ e( om. A. A discursas. ^ noslram

om. E. ’ A earum. , « A wi ’ A perdncerel. «* A sacris ligurulis. " Sic EH; A neslimemus. " Sic.\E; \ oportent. " g< om. H. ‘^ndom. AH. ’ A /■oima/i/er. ^^ Asacrispoelicis. " X sanctas. ‘* A /or- mare. " ex om. A. »” E mnterialibus. " B ex. " elom. BE. " in om. A. »* Sic AE ; BH dissimulnliones. ’ A .timul injusle. ‘ A dum describuntur. " AE si sic forsilan ; BH si forsilan. ‘" A diccl. " B passibiles.

" E/.cch. I; Apoc. IV; Isaiac VI; Daii. VII; Z;i fhar. 1 ; Ajioc VI; Ezech. \XI!I , JobXVI; S;ipionl

NOTAE. V :

.losiir \ ; II M:i<’. ill.

I zoch. XXVill , Joh XXXVl

iiirorinium supernaturaliumque speculaiionum. SeJ A simililudines, non aesilmo quemquam benc sapien-

quia et hoc myslicis eloquiis cst deceuiissimum, per inconiprehensibilia el * divina aenigmaia occultare, et inviam multis ponere sacrani abditamque super- mundanorum intellecluum verilalcm. Est enim non omiiis sucer , neque omnium , ut eioquia aiunt , scientia «. Si autem deformes imaginum descri. ptione * causas aestimaverit quis dehonestari *, dicens referri sic lurpes formaiiones deiformibus et ^ sanclissimis disposilionibus, sufGcit ad eum " dicere, quomodo duplex est sanctae manifeslationis modus , unus quidem quasi consequens , propter similes provenientium * sacrarum figurarum ima- jjines, aller vero propier dissimiles formarum factu- ras, in omnino inconsequens et indecorum formatus.

lura contradicere. In *’ quidem enim pretiosioribus •• sacris formaiionibus ** consequens est et ** seduci auriformes quasdam acstimantes esse ** caelestes esscntias, et quosd;im viros fulgureos, decora indu- tos vestimenta, candide et ignee innocueque resplen- dentes **, et quibuscunque aliis similibus imaginatis formis theologia caelestes figuravit inlellectus. Quod quidcm nc palerentur, qui nihil visibilibus bonis allius inteiligunt, sanctorum theologorum restitutiva sapientiaet " ad indecorasdissimilitudines mirabiliter descendit , non concedens roateriale nostnim in lurpibusimaginibus manens “requicscere”; purgans vero sursum versus ** animam **, et suggerens de- forinitate composilionum, tanquam neque justo neque

Iiaque colendam superessentialis ©Eapxtaff * beali- B vero probante esse, neque valde malerialibus, quia

sic turpibus siinilia secundum veritatem sunt super- caeleslia et divina spectacula. Sed iiaque et hoc intelligere oportet, nihil eorum quae sunl, essc uni- versaliter boni participatione privatum. Siquidem, ut eloquiorum verilas ait, omnia bona valde <=. Est ergo ex omnibus intelligere bonas speculationes, et iiivi- sibilibus et inlellectualibus ex maleriis refomiare ** diclas dissimiles similitudines : altero modo inlelle- ctiialibus Iiab^ntibus, quae sensibilibus aliler dislri- biiia sunt. Etenim furor irraiionabilibus quidem cx passibili motu inest , et omni irrationabililale ^* est repletus furibundus eorum motus. Sed intellc- ctualibus altero modo opprtet irascibile intelligere, declarans, ut aestimo, eorum virilem rationabilila-

tudinem manifestaii\orum eloquioruin myslicac tradiliones aliquando quidcm ut ralionera et intellectum ct esseiitiani laudant, divinam rationali- tatem * et sapieniiain ejus declarantes , et vere cxistentem subsistenliam , et eoruin , qnae sunl, subsisicniiae causani veram,. et quasi lumen eam reform:int , et viiain vocanl, lanlis mirabilibus rj.>formalioni])us gloriosioribus quidem existenti- bus “, ct maleriales formaiiones excellcre quoquo- modo ‘ prob.Ttis, deficientibus et sic thearchica " ad veritalcm simililudine. Est enim super omneiu essenliam etvilam, nullo quidem ** ipsam lumikc characterizante , omnique ratione et intellectu simi- liludine ipsius incomparabililer dereliclis. Aliquando

kcro dissimilibusmanifcstalionibus abipsis eloquiis ^ C lem et immilem ** quielem in divinis et iinmutabili-

bus fundameniis. Eodem modo concupiscentiam quidem esse dicimus in irrationabilibus inconsul- tam quandam et malerialem ex iiaturali motu aut consueUidine in mutabilibus incontinenter ingenitam passibililalem, et irrationabilem corporalis voluptaiis continuitatem , simul omne animal compellenlis in secundum sensum concupiscibile. Cura vero dissi- miles similitudines intellectualibus circuinponentes, concnpiscentiam eis circumformemus **, araorem divinum ipsam intelligere oportet super raiionem ct ** intellectum immaterialiiatis , et inflexibile et non indigcns dcsiderium superessenlialiler caslaeet impassibilis coniemplationis, et ad illam puram et snblimissimara clarilalem, et invisibilem el formifi-

supermundane laudatur, eara invisibilera, et infi- niiam , incomprehensibilemque *■ vocaniibus , ei ca “, ex qiiibus, non quid est, sed quid non esl, significalur. Hoc enim, iit aestimo, potenlius est in ipsa, quoniam quidem, ut occulla et sacerdolalis Iradilio subinlroduxit , non esse secundum quid eorum quae sunt, eam vere dicimus • ; ignoramus auiein superessenlialem ipsius et invisibilera el ineffabilem infinalilatem. Si igitur depulsiones ’’’ in divinis verae, inteniiones " vero incompactae, ob- scuritati arcanorum magis apla est per dissimilcs reformaliones *’ raanifeslalio. Et nunc itaque iioii lurpes replent caelesies ornaius eloquiorum sacrae dcscriptiones , dissimilibus eos forraarum facturis

manifeslanles, et per has ostendenles malerialibus D cam pulchriludinem aelernae vere et invisibilis so- simul omnibus supermundalium ** excellentias. Quia ciclalis, et veluli " polcntiam excipit qnidem in vero et nostrum anlmum reducunt magis dissimilcs suflicienii el in conversibili, et a nullo alfligi valenle ‘•

VARIAE LECTIONES.

«<om. A. * E descriptionis. ^ k inhonesUnn. "” A ac. * A Auwc. * A pervenienlium. ^ BEH j. e. divinilaiis. " Sic AE ; HH ralionabileni. ^ A formant. ‘ A formationibus castioribus manenti’ bus. " DH quomodo. •» A divina. ’ A Inniine ipsu. ‘^ A et incomprehensibilem. ‘ A quae. ‘* X didicimus. " Anegationes. ^^ A n/firmaliones. ^^ .\ formnlJones. " BH supermundiatium. ’ Pro /n A Per. ** k preciosiores. ^ \ sacrns fo]-mationes. *W( om A. *’ csse om. A. ** cancHdum el igneum in-

nocue respergenles. " et om. A. ‘” A remanens. ** A quiescere. materialibus formare. ’’ A omnis irralionabilitatis. ‘* A immanem. *" vefuli om. B.

A ferens. *’ A animae. " A ex

‘* A n nntlo affligilur virlute.

•» -Matlh. VII ; I Cor. II.

" Boi». XI ; I Tiin. VI ; Psal. CXL.

•* A circumformamus.

3«

et om. A.

NOTAE.

•^ Goii. I.

JOANMS SCOTI

loa

per inconrusum et incommutabilem ’ divinae pul- A essentias ex inconvenientiljus dissimilibus slmilltif-

chriludinis amorero, et universalem rcvocationem in id, quod vere est appetendum. Sed et ipsam irrationabilitatem et insensualitatem iii quidem irrationabilibus animalibus , aut inanimalis ma- teriis, defeclum rationis et sensus proprie “voca- mus : in autem immaterialibus et iniellectualibus essenlils, sancte et decenter superemineiis* earum, ut supermundallum , conCtemur nostra iransltoria et corporalt ratlone et materiali allenalo incorporallbus aniniis sensu*. Est Itaque non el* dlssonas refor- mare » caeleslibus formas, ei ex villbiis inaleriae par- libus , qtioniam el ipsa ex vere bono siibsistentlam possldens, per omnem sui materialem disposiilonem resonanllas* quasdam intelleclualis pulcliriludlnis

dinibus reformaniS secundum dictas causas. Non enim forlassis aeque non” nos in quaestionem qui- dem exindigentia, in anagogen quoque’ per dlllgen- tem dlvinorum scrulallonem venireinus, nisl defor- milas nos extorqueret manlfestalotiae angeloruin reformalionis**, non sitiens nostrum aninium reina- nereindissimlllbus forraarum facturis, sed Iiiclanlein. ncgare inateriales passibililates, et assuescenteni pure extendi per vislbilla in supermundanas allilu- dines.

Tanta quidem a nobisdictasuntproptermateriale& et inconvenientes divinorum eloqiiioruin angelica- rum"imaginumdescripiiones. Deinde autem scgre- gare ’ oportet, (julil ipsnm quidctn esse lerarchiam

habet, et possibile est per eas reduci ad iminateriales " aesilmemus ’, quidve ipsa lerarcliia prosil’’ lerar-

primas formas dissimillter, ut diclum est, similitu-

dinibus acceptis’’, eieisdem* non similiicr, compacte

autem et pulchre intellectualibusque et seiisibilibns

proprietalibus definilis. flaec myslicos theologos in-

veniemus non solum caeleslium dispositionum de-

clarationibus mirabiliter circumformantes, sed et’

ipsis aliquando thearchicls" manifesiaiionibus. Et

allquando quidem ipsam cx luminlbus preliosis lau-

dant, ut solem jusllliae, ut stellam maiuiinam, in

animum sancte orientem, et ul lumen incircumve-

lale" et intellectualiler’* resplemlensa : aliquando

vero ex medils , ut ignem Innocne spleiidentem , ul

aquara vltalis pleniludinls datrlcem , et symbolice

dicendum , in ventrem subeantem , fluminaque re-

dundantem, immensurabiliter refluenlia: aliqiiando

aulem ex novissimls, ui unguenlum suave, ut la-

pidem angularemb. Sed el bestialem ipsl formam

circumpoiuint,elleonisei’» elpanllieris ** speciem"

coaplant, et pardaliniam vestiunt et ursam saevien-

tem«. Addamveroetquodomnium viliusesseetmagis

signiOcare visum est, quia et vermls specie ipsam

seipsam circumformanlem divini" sapientes iradi-

deruntd. Sicomnes theosophl,etoccultainsplraiione

prophetae, sanctls incontaminaiis distinguunt sancta

sanctorum , el dissiinilem sanclam figurallonem ho-

norant, ut neque dlvina immundis tractabilia " sint ,

neque mirabilium agalmatum *’ sludiosi contempla-

tores tanquam veris remaneant figuris. El’>dlvlna

chiam sortientibus*^. Dux verosil serinonls Chrlstus, si quidem roihi fas dicere, meus, lotlus lerarchicae raaiiifestaiionis inspiralio. Tu vero, o pucr, sccun- dum sanctam nostrae saccrdotulis tradiiionis legis- laiionem , ipse sancte et decenler ausculia mirabi- lller dlctorum, divinus in Deo et" in doctrina faclus, et secrelo animl , quae sancia sunt, citcumtegcns exlmmunda mulliludine, tahquamiiniformiacusiodi. Non enim fas, ut eloquia aiiinl, in porcos projiccrc invlsibillum margarltarum iiiConf;isiim ctluciformein beneficumque ornatum ^.

CAPITULUVl lil.

Qttid «?■(’" Jernrcliia, etquae per lerarchiam KlilUas.

Est quidem lerarchia secundum ine ordo divliius, cl scientia , et aclio , dciformi quantiim possibile, simiilala",juxta ‘* Inditas ei divinilus llluniinalioncs proporlionaliter in Dei siniililudinem ascendens. Di- vina pulchriludo, ut sinipla, iit oplima, ul telelar- chica", pura quidemesluiiivei-saliler otnni disslniili- tudine ; dislrlbuiiva vero , secundum dignitaiem unluscujusque proprii hinilnis; ei perfecliva in sn- crificio divinisslmo, seciindum ad scipsam perfeclo- rum compacte immiitabilem forinationem. Interpre* tatio Igilur lerarchiae est, ad Dcum, quanium possi- bile , slmilitado et uniias , ipsum habens omnis sanctae et scientiae et actionis ducem , ei ad suum divinissimum decorem immuiabilitcr quidem deft-

ilaque honorificant veris negatlonibus , et ad novis- n nieiis,quantumque*^ posslbile refv/iaians", suos lau- simacompaclaru V. -»«!onanllarum*“diverslssimilitu- datores agalmata divina pcificit, specula clarlssima dinibus. Nihil crgo inconsequens , si et caelesles et munda , recepiiv? prir :;ipalis lumiuis et divlni

VARIAE LECTWNES.

K immutabitem. * A supereminenlias. * S.c BE ; AH nostram transiloriam et corporalem rationem et malerialem et alienatum incorporalibus animi sensum excellentes. ‘et om. A ’ A formare. A injrt- gines. ‘H acceptalis. * A easdem. e< om. A. ‘ A divinis. " A circumvolule. ‘ A itmsibiliter. " ei om. . ‘ AH pantherae. ‘” A spccialilalem. ‘«A divina. " A recle uccepta s\nL •’^kimaginum. “Etom.A. »” A »inafl>»a(iV"«n, ‘A formant. ’ Pro aeque nonkutique. ‘quoque om. A. *^.A

(ormationis. “A angelicas. » Sic AhEH. ^^ \ aestimamus

• A sorlientes. *’ Pro in Deo et A divina. > E est.^ A simulans quantiim vero est possibile. *’ A reformat tt.

^OTAE.

•’ A quidque ab ipsa lerarchia prosunt. . **ketad. ** \ consummaliva. **A

• Mulach. I ; Apoc. H.

i-Exod. ni; Joan.I, % i.

*Caiil. I;lsai. XXVMI;Osc. V, t

•1 Psalin. Xn. • Matth. VE

1045 VERSIO OPERUM S. DIONYSll. — CAELESTIS lERAflCHIA. 104C

radii , el iiidita quidem clarilate * sacre replela, A doctrina per inspecloruni s^crorum scienliam. Non

eamque iterum copiose in ea, quae sequunlur, decla- rantia, secundura diviiias leges. Non enim fas esi sanctorum perlecloribus aut sancte perfeclis, operari quid * omnino praeier proprias leletarcbias * aut sacras ordinaiiones ; sed neque subsisiere aliier, nisi ^ divinara ipsam " claritatem appetant *, et ad ipsamsacre et decenter respicianl’, ei reformeniur * secundura uiiiuscujusque sanclorum inlellectuum analogiam. Nonne ergo lerarchiam qui dicit, sacrani quandam universaliter declaratdispositionem’,ima- ginem divinae speciosiiatis in ordinibus et scieniiis lerarcbicis , propriae illuminationis sacrificantein inysleria, et ad proprium principium, ui licet, assi- inilaiam? Esi enim unicuique lerarchiam sortien-

“ergo unusquisque lerarchicae (fifpositionis ordo sc- cundum propriam analogiam reduci^Jir ad divinain cooperationem, illa perficiens graiia ei DtY» daia vir- lute,quae tbearcbiae*” naturaliter et supern;.‘iirali- ler unita sunl*’, et ab ea superesscntialiter acta , (?* ad possibilem Deum diligentiuni animorum imiia- . tionem ierarcbice manifestaia.

CAPITULUM IV. Quid significet angelorum cognominalio. Igitur lerarcbia bacquid sit, ulaestiino,benc*^ a nobisdeOnita, angelicam lerarchiam ’ consequen- ter” laudandum *", et mirabiles ^ ejus in eloquiis formarum facturas ** supermundanis oculis intuen- dum", ut ascendamas in deiformosissimam eorum

tium perfeclio, boc esi, secundum propriam analo- B simpliciiatem per mysticas reformaiioncs**, et simul

giam in Dei imiiaiionem ascendere , et omniura divinius, ut eloquia aiunl, Dei cooperatorera fieri», el ostendere divinara in seipso aciionera, secundum quod possibile est , relucentera ; uipote quoniam ordo lerarcbiae est, quosdam quidem purgari, quos- dam vero purgarc; el qnosdam quidera illuminari, quosdam vero " illuminare ; et quosdam quidem ’ perfici, quosdara vero perficere, unicuique deiforme adunationiqualicun^iuemodo. Divinal)ealiludo,quan- tum in bominibus dicendura, pura quidem esl simul oinni ** dissirailitudine, plena vero* Inminis aeierni perfecla,elnonindigenssimiilomnisperfectionis, piir- ganset illuminans el perficiens. Magisauterapurgatio sancta et illuminaiio et perfeclio super purgalionein, siiper lumen, ante perfecia, per seipsam perfeela,per C seipsam perfeclionis principium , et omiiis quidein lerarcbiae causa, omnisque sacri secundum super- eniiiienlem excelsitudinem. Oporlet itaqiie, ul aesli- mo , purgandos quidem puros perfici omnino , el omni liberari dissimililudinis confusione: illurainan- dosvero repleri divini luniinis*\ad conlemplaiivam habiludinem et virlulem in ^‘caslissimis mentis ocu- iis renovandos : ex irapcrfeclo ‘^reslaurandos parti- oipes lieri exploralorura sacrorum perfectivae scien- li.ie : purgalores vero, magiiiludine " purgalionis aliis traderc propria castitale : illuminatores aulem, iit luculentiores animos, et ad participalionem lumi- iiis et distributionem proprie habentes, et ditissime sanctae repleti clarilalis’*,omniiio snum superexcel- lensluinen in eos, quidigni sunllumine, supervehe- re : perfectores vero, tanquam praeceplores perfe- ctivae traditionis,perficere perficiendos sacralissinia

D

omnis ierarcbicae scieDtiae principiura laudabimus iii divinitus praefata ** rerigiositaie ei leletarchicis ** graliarum actionibus. Priinura simul omniura illiid dicere verum, ut bonitate universali supei-essentiali8 ihearcbia’\ eorum quae sunt, essentias substituens, ad esse adduxit. £si enira boc oraniuni causae, el super omnia bonitatis propriuni , ad communionem suam ea, quae sunl, vocare, ut uniciiiqiie eoruin, guae sunt , ex propria definitur analogia. Omnia igitur , quae sunt , participant providcntiain , ex superessenliali et causalissima divinitalc mananloni. Non enim fortassis essent, nisi eonim, qiiae sunl, esseniiam ex principio assumerent ^. Exisicntia igitur omnia esse ejus participani ; esse enim omnium est super esse divinilas ‘ . viventia autera eadem snper omnem vitam vivifica virlute*’ : ratio- nalia ** el iiitellectualia eadem ’ super omnem et rationem et intelleclum per se perfecla el anteper- fecta sapientia ‘^. Clarnmqiie, quia circa eam illae essentiarum sunt , qnaecunque ionumerabiliter ab ea acceperunt. Sanctae ergo caelestium cssenliarum disposiliones superea, quae tantura sunt, ei irratio- iiabiliter viventia , secundura nos rationalia ierar-> cbicae iraditionis pariicipaiio*’ factae sunl. Invisibi- liier enim in divinam iraitationera seipsas refor- mantes , et ad ihearchicam siuiililudinein super- mundane aspicienles , et formare " appelenlesi iniellectualem suain speciem , copiosiores pulobre babent ad eam communiones , adtendentes quiderai suut [oinnein vitam. ipsaeergo sunt primo et innu- merabililer**], et seinper adsummura, quantum fas, in confirmatione** divini el inflexibilis amoris inlcn-

’ A inditae q. clarilatts AE appelunt. ’ AE respiciunt.

VARIAE LECTIONES.

• A quidem. ’ A propria liostiarum mysleria. * A ««•
• AE reformantur. * B sacra quadam… disposilione.

» A tpstus. »»Het quos-

•A divino lumine. " in om. A. ‘ A redur

dam. " quidem om. A. ‘* A ab omni simul. ’ A H veri. rendos : el imperfectos. " BH magniludinem. " A rarilalis. ‘• Sic codd. ; A Nonne. " A diviniiali. " A et supernaturaliler tnsunt. ‘ hac om. A. ’ A est. ** A bene ut aeslimo. " A angelica Jerarcltia, ** A deinde. “’ A’ laudanda. ** A mirabilesque. " A facturae. ^” A inluendae. " A \formationes, ^* A divina. ’’ A perfectissimis. ** A diiinitas. ‘» A essenliae et principii assumptione. " SicE; AB diviniiatis. " A eandem s. o. v. uni/icam virliitem. ‘* A rationalia auiem. ** A eandem. ‘" A per- ieclam et anteperfeclam sapientiatn. *’ AH parlicipatione. ** H reformare. ^ A mutiipiiciler. omneni vir lam — innumerabililer siipervacanea sunt, et e periotio scquenti videnlur liuc lllala esse. Exlant vero in omnibus codicibus. ^ B confirtnaiionetn.

NOTAE. « lCur. 111; III Jo.in. I. Mallh. V.

mi

JOANNIS SCOTI

*04»

tae, el prJHcipaies iHuminaiiones imroatenaliier et A docoere , delnde per ipsos in nos scieniiae gratia

pure recipieotes, et ad ipsas ordioatae , «t intelle- ctualem habenles omiieni vitam. Ipsae er^^o suiit primo et innumeraoiiiler * in participatione Dei lactae, et priuio et muliipticiler manifestatrices di- \ioac occuiiaiionis. Propterea et ulira omnia cogoo- mijiaiioi>e angelica scleetim dignae factae sunt, eo qiiod primo in seipsas * edunt dtvinam illuminalio- nem, et pcr se in nos deferunt, quae supra nos sunt, nianirestaiiooes. SiqHJdem, ut theoiogia ait, per an- gelus nobis donalae sunt, et gloriosos quoque ante legem noslrds paires angeli ad divinum reducebant, quod agendum introducentes, et ad rectam veritatis viuin ex errore et viia immuada reducenles , aut OFdines saeros mysteriorum supermundalium , aut

descetidild. Sicergo divinissimus Gabriel Zacharianv quidem suntmum sacerdotem mysleria edocuite-, hoc est , prophelam •» fore ex ipso contra spen» graiia divina nasciiurum puerum divintlus etsalutar riter mondo manifestaidae virilis Je«u divinae ope- rationis. Mariamque’* qnomodo ii» ‘* ipgsi foret divi^ num ineffabilis divinae formationis mysteriwm f. Asfr alios angelorum Josepb erudiebal , qoomodo vere. implerentur divinitus promissa progenitori David *. Alius vero paslores , tanqiiam muliorum rediiu " efc silentio conversos *• evangelizavit , et cum eo niulli- tudo esercitus caeleslis illnm valde laudabilein in- debant his , qui in terra sunt, dosologiara. Respi- ciamque ad excelsissimas eloquiorum luminis appa-

occultas visiones, aui divinas quasdam antepraedi- B ritiones. Yideoenim, quoniam ei ipse Jesus, super-

caelestium-essentiarum superessentialis esseniia, ad.. id , quod secundum nos est, immutabiliter veniens, non resilit " sub se et miliiari ct elccia humana bona ‘" ordinalioiie, sed obedicns subditur Palris ci Dei per angelos dispositionibiis. El per^medios ipsos annunlialur Joseph a patre disposila filii ad Aegy- piura recessio , et iierum ad Ju^Iaeam ex Aegypto, iransduclio •>. Ei per angelos ipsuin videmus sub, palernis legislalionibus ordinatumi. Insto cnim dicere ut scienti noslris sacerdoialibuslradiiionibus expressa, etde angelo ipsum Jesum conforianie;auL quia et ipse Jesus per noslram salutarem beneli- cienliam’^ et manifcslaloiiam veniens ordiiiationem, ai>gchis magni consilii appellalur. Elenim, ut ipse.

lem divinas visiones gloriosi palres nostri erudiii ^ angelus*" praediclus aif, quaecunque audiviiaPa,-

simt ’ per medias caeiesies viriules. An • non et Ire, annunliavit nobis i.

caiiones prophetice reveiantes « . Si autera quis dixerit, et inde immediale iiiisse quibusdam sancto- rum iheophanius , discal et hoc sapienter ex sacra- tissimis eloquiis , quomodo hoc quid et qnale ’ est Dei occultum, nemo vidit neque videbii^. Theopha- niae aulem sanciis faclae sunt secundum praediclio- nes a Deo * per quasdam sacras videnlibus propor- tionalium visionum manifestationes. Ipsa igilur sa- pientissiina tbeologia visionem rilam, quae in ipsa est descripta , revelavit divinam , quasi in forma informium similitudinum, ex videntium in divinuin reductione, pulchre vocari theophaniam, quasi per ipsam ex * videntibus divina facia illuminatione, et quid divinorum ipsis mire perdocenlibus ‘. Has au-

sacram legislalioneiiieioquiorumtraditio velulperse" qiiidera dicit ex Deo Moysi donalam , ul eiiam nos vere docfeat, divinos eam esse et sacros characteres’^? Docet auiem et boc sapienler theologia, per angelos eam in nos provenire, tanquara divino legali ordine illud legaliier ponenle, hoc est, per priraa secunda in divinum " reduci. Etenim non solum ct in super- pesilis el suhjcctis anirais, sed el in aeque polenlibus ipsa lex dentiilur superesseniiali oraniura ordinalio- nis principio, hoc est, per iinamquamque lerarchiam primas et medias et ullimas esse et ordinaiiones, el virloles , ei minorum esse diviniores doclores ei

CAPITULUM V,

Quare omnes caelestes essenliae cqmmuniter angeli dicunlur.

Haec quidem est, quanlum a^d nos, causa angeli- cae in eloquiis cognominationis, Scruliari aulem , ut aeslimo, oportet, oh quam causam theologi omne&. qiiidera simul caclcsies esseniias angelos vocanl : ad raanifestalionera autera venienles superraunda- liura ipsarum disposiiionum , ordinem angelicum. specialiler norainant, coinpleiive terminantem divi- nas et caelesles res: anie ipsum vero superposite.

nianuduclores, in divinam adductionem ct illiimina- ^ archangelicos ordinant ornalns, principesque el po- tionem el convraunicalionein.Yideo aulem “, quiael teslales et virlules, et quascunque his superlSrmatas diviiiuraCbrisiiburaaHilaiisniysleriumangeliprimum esseniias eloquiorum cognoscunt manifeslaloriae.

ex

VAIUAE LECTIOMES

’ A muUipliciier. * BH in seipsis. * A lioc quidem quod est. * A &ecnndum decentes Deum. om. A. « A c|nidein divinis ipsis snncte perficieniibus. ’ A perceperunt. * A Aut. » BE inde. ** H di- vina. " autem oin. BH. " BH pcr prophelam. ‘» A Mariam quoque. ‘* in om. A. *» BH retatu. ‘« A purgaios. " EH relisit. ‘” A resiliL a se ordinata el assumpta humana ordinalione. "" A beneficam. " BE angelo. *" A angelus dixit.

NOTAE.

a Gen. XIX, XXil ei XXXI ; Judilh. VI ; Dan. VII ; Mallh. H; Aci. X; Apoc. IV. b Num. XII; I Tira. VI. ^ Deut. IX. ‘< Matih. I.Luc. I, IL «■ Luc. I.

f Luc .

6 Malih. I; Luc. H.

h Mallh. il.

i Luc. XXII.

i Joan. XV ; Isai. iX.

f049 VERSIO OPERUM S. DIONYSH. — CAELESTIS lERARCHIA. 1050

iradilionis. Dicimus aulem , qtiia i»er oninem san- A eioquioi-uni manifeslaiionem. Trinum crgo iiunc or-

naium, quasi unam ei aeqne onlinaiam, ei vere pri-

dam disposilionem excellenies quidem ordines habciU el * inferionim disposilionum illuniinalione^ et virluies, non aiiiem pariicipantes se * excellen- tium sunl ullimi. Ergo sanclissimos excellenlissima- rum essentiarum ordines et ’ angelos vocant ilieo- logi; etenim sunt manifeslaiores et ipsi tliearchicae iliuminalionis >. Ordinem vero extremum aniinorum Caelestium non habent ralionem archas aut thionos, aut seraphim nominare ^. Neque enim est in par- licipatione excelleniissimarum virtutum : sed sicul ipse nostros divinos summos sacerdotes reducit ad cognitos ei diviniialis fulgores, sic el ante se essen^ tiarum adhuc iuimundae virtutes reducunt, et ad divinum suut consuminantis angelicas lerarchias disposilionis. Nisi quidem quis el lioc dixerit, com- RUines ergo " esse omnes angelicag nominalioncs, secundum omnium viriulum caelestium in deifonve et ex Deo datum lumen snbjeclionem et supereini- nentem communicalionem. Sed ut magis a nobis ratio dijudicata sit, considerabimus sacre in eloqniis expressas sanelas et decoras proprielates uniuscu- jiisque caeleslis dispositionis.

CAPITIU.UM VI.

Quae prima caeleitium essentiarum dispositio, quae media, quae uUima.

Quanti quidem sunt et quales supercaelestium es- sentiarum ornatus, et quomodo secundum eoslerar- chiaeperficiuntur, soiamdiligentersciredicocoiitem-

mam lerarchiam, communis noster dixit dux : qtia « non est " alia deiformior, el per se praeoperaniiluis Divinitatis iliuniinalionibus inunediale " inienlior. Secundain vero esse ailexPotestalibus etDominaiio- nibiis el Virluiibus completam. El ternaruin novissime caelestiiim lerarchiarum , angelorum et arcliangeio- rum ct principaluuin ^ dispositionem.

CAPITULUM VH.

De Seraphim el Cherubim] el Thronis et de ‘prima eo- rum Jerarchia.

Hunc nos recepturi sanctarum lerarchiarum ordi- nem dicimus, quia oinnes ‘» caeiesiium intellectuuin B cognominalionesdeclaralionem habenluniusciijusque deifoiniispropiieiaiis. Et quidem sanclam Seraphim iiomiiKilionein, qui ‘« Hebraeorum sunl scienles, au* incendenies maiiifestavere ‘\ aut calefacieates; eain vero Clierubiin mullitudinem scieniiae, ani fusioneni sapientiac. Pulchre igilurprima caelestium lerarchia- rum ab excellenlissimis essenliis sancliflcalur, ordi- nem habensomnibus aliiorem, hoc est,circa Deum im- mediate collocari, el primo operantes thcophanias et perfecliones in eam tanquam proximam priiici- paiius deferri »». Calefacientes ergo nominaniiir et Throni, et fusio S3pienliae,,‘manifesiaiivo deiformiuin suarum habiludinum nomine. Mobile enim semper eorum circa divina, el incessabile, etcaHdum, et acu- tum, et siiperfervidum inleiitae ‘* et non indigentis pJativam eorum teletarchiam ; adhuc et eos non co- C et inflexibilis semper molionis, et superposilorum re-

gnoscere * proprias virlules et illuminaliones, el suam sacram et superornatam ordinalionem. Impossibile enim, nossciresupercaeleslium animorum mysleria,et sanclissimas eorum perfectiones, nisi ibi dixerit quis, quaecunqueper eOs nos ^ tanquam propria bene scien- tes Diyinilas mysteria docuit. Non ergo nos quidem nihil’ proprio molu dicimus. Quaecunque autem an- gelicarum speculationum a sanctis Iheologis coutem- plata sunt, iiaec docenles nos, quanium potenies su- inus, exponeraus. Omnes theologia caelesies essen- tias novem vocavit manifestativis cognominationi- biis *>. Quas ’ divinus noster sanclus perfector in tres 8egreg.it lernas disposiiiones. Et primam quidem esse dicit circa Deum existentem semper, et aitenle ipsi et ante alias immediate uniri traditam. Sanctis- simos enim Thronos et oculosos et pennosos ordines, Cherubim Hebraeorum voce ei Seraphim nominatos, secunduin oninibus snperposilam propinqiiltatem , circa Deum iinmediale collocari ait iradere divinorum

duclive el active assiinilalivum, tanquam recaleflcaos illa etresuscitans in similem calorem “, et igneum caeliius et Iiolocauste purgativum, et incircuinvela- tum et inexlinguibile, habens sicsic**semperlucifor- mem et illuminativam proprielatem, omnis lenebrosae obscurationis perseculricem ei raanifeslatricem, Se- rapbim nominalioneni aut manifestalionem docet. " Ipsa vero Cherubim cognoscibile eorum et deividura, et allissimae luminum dalionis acceptivum , et con- templalivum in prima operatrice virlule divinae pul- cliriludinis, ct sapienliflcae tradilionis repletura, et coramunicativum copiose ad secundafusionidonatae sapientiae. Ipsa autem aitissimarum et compactarum sedium omni diligenler cxaltari ignominia subjectio- " nis, elad summum supermundane sursum ferens, et oinni extremitate inflexibiiiter >” in siiblimissimum *V eicircavereexcelsum totis virtutibus incommutabili- teretstabiiiler coIIocatum,et divini superadventus,in omniimpassibilitateetimmaterialitate acceptivum, ct

• E participant esse. ’ BH quidem quid.

VARIAE LECTIONES.

’ et om. A. “^ A nominandi. ’ ergo om. AE. 9 A Has. ‘” esl ora. A. " E in medielate.

• el om. A. ^ no$ om. A.

quae. ‘* A E manifeslare. ‘» A coUocatur… deferuntur.

‘• Sic B., A habenlemque se sic; E habentem sic sic, H habens sic

habent. »» A ineffabiliter. " A * submissum.

IB

.* SicBEH; A ignorait. » de om. EH. " AE

A et forsitan inlimae. " AE caliditatem. ‘* A * nominationes aut manifestaliones

NOTAE.

« Heb. I.

Coloss. I.

<^ Eph. III;Coloss. «1 I. Thes. IV.

40M J0ANNI8 SCOT! 1054

(lciferam , e( famularitcr in divinas 9U6cepUones A c^ 3(1 immaterialein oi inTisibilem pulchritudinem.

npertnm.

Haec qnidem nominum ipsonim, quantum ad nos , declaralio. Dicendum vero, quam lerarchiam eorum aesiimamus. Omnis quidem enlm lerarchiae speculationeni Deum Imitanti deiformitate dependen- tem inflexibiliter essc, et diviili omnem lerarchtcam aciionem in pnrlicipationem sacram el tradiiionem purgaiionispurae^etdiviniluminiSjetpet^fectivae^cien. tiae, sufTicienicr jam a nobis dictum esse arbilror. Nunc auiem dicere dlgne persequamur ^excelsissi- mos intelleclus, quoraodo jam secundum cos le- rarchia ab eloquiis manifeslatur. Primis esscnliis, quae post substanlilicam carum thearcbiam col> locniae , et veliiti in vestibulis ipsius ordinatae,

quaatum fas, in conlemplationem adducuntur, et divinorum operum scibiles raiionesi ut primae et circa Deum essentiae fleciuntur, et ab ipso perfectio- nis principe excelsissime sanctificutae sunt. Hoc ergo theologi aperle declarant, suppositas quidem caelestium esseniiarum dispositiones superfirmalis ornate erudiri dcificas scieniias : uinniuin vero al- tiorefi ab ipsa tbearthia, quantum fas, doctrinis ‘* illuminari. Quasdam enim earum introducunt a prio- rlbuS sacre erudiias, Dominum esSe caelesiium virtulum, et regem gloriae in caelos humanilus receptum ^. Quasdam vero apud ipsum Jesum quae- rentes^ et pro nobis suae divinae aciionis scieniiam discentes, et eas ipsum lesum immediate docentem^

omnem snnt ,i’iivisibii’em et visibilem superexcel- B et praelargiens eis raanifeslantem suam humanam

lentes faciam • virtnlem, propriam aestimandum cst csse et omnino aeipiiformein Jerarchiam. Puras igitur eas aestimandum, non ut immundis maculis el inqninalionibus liberal;is, neque ut materialibns rcceplas phantasiis ‘, sed ut omn! subjectione * mundas et altiores, el omni superfirmaio templo se- cundum excelsissimam » casiitatem, omnibus dei- formosissimis virtutibas snpercollocatas, et proprlo per se motu , et eodem motu , secundum diltgentis Deum inconversibile ordinis inflexibiliter receptas, d in subjccta contumetiam omnino nescientes, sed incasualem et intransmutabilem hahenies propriae deiformis specialitatis purissimam collocationem. Contemplaiivasque iteriim sensibilium symbolofrura,

benignitateni ^. Egoenim, inqnhf dispulo jusliliatn et judicium salutaris i>. Miror autem, quia et caele- stium essentiarum primae, et tanlum simul omnes supereminenles thearchicis illuminationibus, ut me- diatae quaesliones reverenter appetanl’. Etenim non inde interrogant, quare tui rubra venimenta, apud seipsas vero deliberant ante interrogare, ostendentes quidemt quia disciint, et deificam scientiara appe- lunt, non autem praesilientes per divinam proces- sionem inditam illuminationem. Non ergo prima caelestium inlellectuum lerarchia ab ipsa iheletar- chia saDCtiticata, quo in eam immediaie cxtendilur, sanctissima •♦ purgatione mulio lumine anteperfe- ctae. Gonsamroationis proportionaliter eam implens,

aut intellectualium speculationes, neque ut varietate ^ purgatur et iiluminatur et perficitur, omni quidem

saerae Scripturae theoriae ia ilivinum reducias, sed ul omni immateriaii scientia altioris luminis repletas, el forinificae et principalis pulchritudinis, et superes- sentialis ei terlucentis ’ conlemplatione, quantum fas esi, refertas , communicatione autem Jesu siml- liter digne factas, noii in imaginibus sacre fictis * forinative figurant deificam similiiudinem, Sed ut vere ipsi approximantes in prima participatione scientiae deificOm ejus luminum % et quia Deo simile Ipsis subjectissime * donatum est, et communicant hujusmotli, ut possibile, in praeoperalrice virtute deificis ipsius et homanls virtulibus. Perfectasau» lem similiter, non ut sacra varietate anafyUcam scientiam ilhiminatas, sed ut primae et superemi-

ninorationepura, priroi vero luminis plena, et primc datam cogniiionem et scientiam participans perfecta. Comprebendens auiem et hoc dixcrim fortassis non immeriU), quia et purgai^o est, el illuminatio, el per- feclio divinae scienliae assumptio, ignorantia qui- dem utpote purgans, secundum ordinem indiia scien- tia perfectiorum docirinarum , illuminans autem ipsa divina cognitione, per quam et purgat non prius contemplantem ‘*, quam manifestat per altiorem, iiluminationem , et perficiens iterum ipso luminc secundum habitum scleotia lucidissimarum doctri- narum.lpsa ergoest, quantum adnostram scientiam, prima caelestium essentiarum dispositio, in circuitu Dei et circa Deuro iramediate’stans, et simpliciief et

nentis deificationis reptetas, secundum excelsissi- D incessanter eircuoMens aeternam eius scicntiam.

mara ‘*, quantum in angelis , divinorum operum scientiam.NonenimperaIiassanctasessentias,seJab ipsa ihearchia sanctiflcatae, in ipsam immediate ex- tcnduniur,omnes"" supereminenti virtute et ordine, et ad casiissimam omnino fortitudinem collocantur,

secuiidain exceHentissimam, quantum in angelis, semper nrabilem ** coilocationem, mulias quidein ct beatas videns pure cohtemplationes, simpto vero et inmiediaio fulgore " illuminaia, et divino alimento repleta ; multa quidem primo data fusione, sola vero

VARIAE LECTIONES.

Sic, codd., A prosequamur. » A* facturam propriam. ’ A matertalimn receptarumpbantastarum. * A tminutione. ’ A’ excellenlissimam. ^ perlucentis. “^ k sacrefaetis. * k lumen. ^ A substantiatiter, • AE exceilenlissimam. •• A* omnibus. ** A doctritia, E dqctrinas. " SiC ABE; H beniqnam liumani-

itttem.

’ A appetunt

u

quo m eam-

" AE simvlos vero etimmediate fulgores

Psal. XXIII.

sanciiasima om. BH. NOTAE.

‘■ H contempkuive. ‘* BH mobite.

b Isaiae LXIH.

1033 VERSIO OPERUM S. DIONYSII. — CAELESTIS lERARCHIA. mi

domesUca el uninca divinae refectionis uniliue : A ^^ uiiiversa tlissimililudinc , cl kyriarchiac inces-

inullaque comniunione Dei el cooperalione digiia cf- fecla.ad eam, utpossibile, similitudinem ’ bonaniiii habiludinuni el aclionum : mullaque divinorum sii- perposile cognoscens, ct divinae scientiae el cogiii- lioiiis in parlicipatione, secumlum quod fas esl, f.cia. Proplerea ei laudes ipsius llicologia liis, qui in teria sunt, tradidil, in quibus inirabiiiter manifeslatur excelsissimae ipsius illuininaliuiiis eniineiitia. Aiii quidem ejus, sensibiliter dicerc, lamqiiam vox aqiia- rum i^eboanl : Benedicta yloria Domini ex loco siio. Aliiautem illam valde laudabilem eipiissimam recla- mant Iheologiam: Sanclus, sanclus,sanclus, Dominus Sabas, plena omnis terra gloria ipsius “. Has aii- (em exceisissimas caelestiuin aniinoruin hymnolo-

santer appetciiicm, et ad ipsam ^ illius ipsius natu- raliler subsislenlis virtulis simililudinem, quanlum possibile, et seipsam el quae posi eam sunt, deifor- miter confornianlem, ad nuilum varia * videntium, sed ad proprie ov universale conversam , et kyriar- chicaesemper deiforniitatis in parlicipalione, secuii- diim quoJ possibilc est , ipsi faclam. Ipsam vero sanclarum Virtutum fortem quaiulam el incomrau- tahilem virililatem , in oinnes secundum earum deiformilatem opcraliones, ad nullam susceptionem inditarum ei divinariim iihiniinationum imbecilliier informatam *, poteiiter in imitationem Del reduciam, iion relinquentem suimel imbeciilitate deiformeni motum , sed firmiter ferenlein insuper essentialem

gias jamquidem in hisquae sunt de diviiiis laudibus, 6 et .potenlincam virtiitem , el ipsius imaginem vir-

quantum possibile, aperuimus, et * diclum est de his in illis, quanlumadnos, siifficienler. Ex qiiibus in cdmonitionem ^ sulTicit diccre tanlum secundiiiH praeseiis lempus , quia iheulogicam scienliam ^ ipsa prima di$positio, quantiim fas, illumiiiata est a thearchica bonitate, quae lanquam dcifoniiis lerar- chia, et aliis quideni eandem deiude Iradidit, illud por hreviiatem dicere subintroducens, ipsam piis- simam ct snperlaudabilem et laudahilissiinam thear- rhiam fiis est benedictam esse a theodochis, qiiantuin possibile cognosci et laudari inlelleclibus. Ipsi eniiM siint lanquam deiformes divini loci thearchicae, ul elo- quia aiunt ^, quielis. Et qiiia monas estetunitas tres substantialiter, et supercaelestibus essentiis usque

tiitis “* similem, juxia quod licet, fac(am,et ad ipsam quideni ut principalem virtutum potcnter conversam, ad secundam voro virlniis datricem el deiformitfr provenienletn. Ipsam autem sanctarum Poiestatum aequipotentem divinarnm Dominationuni et Virtu- tum benc ornaiam el inconfusam circa divinas susceptiones ordinationem , et ordinatam ‘^ stiper- miindanae et intelleciualis potestaiis, non tyranoice in ea , quae inferiora sunt , polestativis virlutibiis praecipitaiae , sed potenter in divina post hene ordinaias reductae, ei posl se deiformiter reducen- tis , el ad potentificam exusiarchiam , quanlum fas est, assimilatae, ei eam; ui possibile, angelis reve- lanlis in bcne ordinalis ‘* per ipsam ordinibtis po-

novissima lerraeextendensbonilalemsuamin omnia, C teslativa virtule. Has habens deifoniies proprietates

quae sunt, provideotiam, tanquam omnisessenliae su- perprincipale principium el causa, et omniumsuper- essenlialiler immensurabili continenlia circumligans

CAPITULUM VHI.

De Dominationibus el Yirtutibus et Potestalibus, et de tnedia earum lerarchia.

Transeundum autem nunc nobis in mediam cae- lestium intellectuum dispositionem , Dominationes illas supermundanis oculis, qiiantum possibile, ex- plorantibus , et veri. poteniia specuiamina * divina- rum Polestatum et Virlutum. Etenim unaquaeqne super nos essentianim cognominatio Dei imilatorias earum signincat deiformes proprictaies. Igitur san-

media caelestium aiiimorum dispositio purgalur quidem el ilUiminatur et perncilur, quemadmodum diclum est, a divinis illuminationibuSi inditis sihi secundo per primam Icrarchicam dispositionem , et per mediam illam secimda manifestalione delalis. Itaque per alium diciionem venfre in alium angelum auditum, symbolum faciemus a longe superperfeciae et per processionem occiiltae in sequeoiia perfe- ctionis. Nam ‘* sapienies circa sacras nosiras im- molaliones aiunl , pcr scipsas lucentes divinorum plenitudines, per alteras contemplativaruin partici- pationum esse perfectiorcs. Sic ‘aestimo et angeli- corum ordinum immedialam participationem prirao in Deiira extemorum, perfccliorem esse per nicdiC’

ftarumDominalionum manifestativam nominalionern D laJem perfectorum. Propler qiiod et a nostra sacer-

aestimo declarare absolutani quandam et oinni igno- minia minoralionis libcram anagogen, non ad sinii- liludinem * tyrannicarum dissimilitiidinura ullo modo universaliler eam inclinatam , liberaliler severam Dominalionem , omni minulivae servitiiti superposi- tam, non iiuiigentem subjectionis oinnis, et remolam

dotali tradiiione perfectivae,lucincae, et purgativae viriutes primi intellectus nominantur inferiorum , tanquam per sc in omnium siiperessenliale princi- pium reduclorum, etteletarcliicarum ‘* purgationum et illuminationum etperTeclionum in parlicipalione, secundum qiiod eis fas, factorum. Hoc est enim

VARIAE LECTIONES.

’ Sic II; ABE similitudine. * Sic codd., S. ut. » A recordalionem. * AB theologica scientia. ’ X’ spe’ eia’itiva. * E non assimitat tyrannicarum. ’ ipsam om. ABH. * AE vane. » AE iufirmalam. " AE Hr l«»t similem. ^* A’E ordinalum. " A*E bene or«fl/is. " BE Enim. ^^ \ mysticarum.

NOTAE.

• Ezecn. 1 ; Ezech. III; Isaiae VI,; Apoc. IV.

b Psal. IX, XLVI, LXXIX; Isa. LXVL

1055 JfOANNIS SCOTl

oiDuino (livina taxiarchia divinitus promulgatuni , A per priina secuntla divinis parlicipare illuminalio- nibus. Inveuies autem hoc et mulioties theologis expressum. Quando enim divina et patema huma- niias Israel con\ersibiliterpro sacra ejus SAluteeru- diens ‘, et ulciscenlibus et immitibus naiionibus in correclionem tradens, omnigena provisorum in melius traduciione, et in captivitatem dimisit, et ad prio- rem clemenler reduxit conslantiam * , vidit * theo- logorum unus Zacharias unum primorum, ut aesii- mo, et circa Deum angelorum, commune enim, ut dixi, est omnibus hoc angelica cognominatione, ab ipso Deo disceniem de hoc consiliaria ‘^, ut dictum cst, verba : alternm vero subjectorum angelorum, in occursura prijni provenientem, tanquam ad illumi-

I05G

CAPITULUM IX=

De Principibits et Arcliangetis et Angelis el de ultima eorutn lerarchia.

Reliquus nobis in contemplalionem ornaius, angelicas concludens lerarchias , a deiformibus Principibus, Archangelis et Aiigelis disposilus. Et primum • quidem dicere necessarium aesUmo* secundum quod mihi possibile, sanciarum earum cognominationum manifestaliones. Manifeslal enim ipsa quidem caeleslium principum illud deiformiler principale et ductivum ’ cum ordine sacro et principativis " decentissimis viriulibus, el ad super- principale principium eas universaliter converii, et alias ierarchice duci, et ad illud ipsum, quantum

naiionis suscepiionem et metalepsim “; deinde ab B P^^^’’^’^®’ reformari " princificun» principium, ma-

ipso divinum consilium tanquam a summo sacer- dote erudiium, ei hoc docere iheologum conversum, quoniam fructuose habitabilur Jerusalem a mulii- tndine hominum ». Aller aulera tbeologorura Eze- cbiel ^, et ab ipsa dicit hoc sacratissime promul- gatum esse Cherubim superfirmata gloriosissima Divinilate. Enim Israel, ut dictum est, exercitativa butitanitas per disciplinas in melius traducens , jusiitia divina obnoxius contemnat, innoxios jusli- iic-at. Hoc docet * primus post Cberubim, lumbos sapbiro praecinctus, qui poderem ^ juxta symbolum ierarchicum induebatur. Reliquos autem angelos , qui secures habebant, divina taxiarchia imperal a priori doceri de hoc diviQum judiciom <=. EL.i|ui-

nifeslareque superesseniialem ejus taxiarcbiam or- naiu principalium virtulum. Ipsa autem sanclorum archangelorum, aequipolens quidem est caelcstibus principatibus. Est eniin el eorum et angelorum, ul dixi, lerarchia una et disposilio. Verunlamen quo- niam quidem non est lerarcbia, non et primas et medias et uliimas virtules habens , archange- iorum sanctus ordo communicaiive lerarchicae me- dietati exlremorura recipiiur. Etenim sacralissi- mis Principatibus communicat, et sanctis Angelis. Ipsis quidem, quia ad superessentiale principium principaliter convertitur, et ad ipsum, ut possibile, reformatur, et angelos unificat secundum bene or- natos ejus et ordinalos et invisibiles ducalus. Istis

dem enim dixit, mediam pertransire Jerusalera, el G vero, quia et eis ypofeiico est ordine divinas illu-

dare signura in frontes innoxiorum virorum ; aliis : Exite in civitatem post eum, et perculite, et nolite parcere oculis vostris, ad omnes autem, super qiios est signura, ne appropinqnetis ^. Quid<forlassis quis dixerit de dicente ang«Io ad Daniel : Exivit sermo ; aut de ipso primo, ignem ex medio Cberubira re- cipiente ? « Aut illud ejusdein abundaiUius in ordinis angelici ostensionem, quoniam et Q)erubim immiitit ignen\ ia< manus. sanctara stolam induti ^ Aul de vocante divinissiraura Gabriel, et dicenle ei : Fac illum irUeUiger^ Ivisionem ^ 1 Aut quaecunque alia a sacris theologis dicta, sunt de caeleslium thear- chiarura ^ejlormi ornatu. Ad quem nostrae ierar- cbiae ordinatio, seoundum quod possibile est assi-

minationes ierarchice per primas virtutes suscipiens, et angelis eas deiformiter annunlians, et per angelos nobis manifeslans, secundum sacram uniuscujusque divinitus illuminatorum analogiam. Ipsi enimangeli, sicut praediximus, compleiive consummant omnes caelesliura animorum dispositiones, secundum quod consummandum est% ut !n caelestibus cssentiis babenles angelicam proprietatem, et magis apud nos angeli, quam priores,aptiusnominaii, quanlum et circa significantius ipsis est lerarchia et magis circumornalus.

Excelientissimam quidem enim, ut dictum est disposilionem, tanquam ipsi occutto primitus ordi- nale " proximanlem , clain formans, aestimandum

milata , angelicara pulchritudinem , quantwn in ^ sanctificare sccundam. Secundam vero, quae com- imaginibus habebit, formata per eum et reducta ad plelur a sanctis Dominalionibus et Virtutibus et superessentialem simul omnis ierarchiae taxiar- Potestalibus, ejusque est Principibus et Archange-

lis et Angelis lerarchiae principari “, prima qui- dem lerarchia manifesiius, ea vero quae est posi

VARIAE LECTIONES.

cbiam

7»

• A corripiens. * A beneficentiam. ^ AE Videt. * AE consolatoria. " A pcrceplionem. « AE aocelur- ’ E poderam. ’’’ taxiarchiam om. BEH. ^ AF vrimas. ’ A principale educlivum. " A principalihus. " A formari. ‘* k-^ordinare " A. praesse.

NOTAE.

• Zach. II. 1» Ezech. Vlli •^ Ezech. X. •1 Ezech. IX.

e Dan. IX. f Ezech. X. « Zach. 1.

10.7

vKUSio oPKauM s. mo.wsii. — c.^ellstis iLi;AUtiii..

\ii’o*

« ani

oociilliiis. Priiicipaluuiu auleni cl Arcliange- A ^H”» sccuiiduiii xisioiics <li!>uibuuiiue!.l, ol gciilibue

lnmm cl Angeloiuiu maiiifesliilivam disposilionciu buinanis loraicliiis per conseqiieiiiiain praecipcre, iil sil pcr onliiiem ad Deum reduciio, el convei-sio, ei coinmunicalio, el unilas, aiUiiieii el a Deoomni- hus lerarclriis opiiine indiia, el coinnniHicalive SHperveiiiens, et cuin ornaiii sacralisstnio pix)c«ssia. Indc llieologianoslramlerarcliiam angeKsdislriltuil, principciu Judaeoruiu |iopuli Micliad uouiinans *, cl aiios gcntiuui auiicos. Slaluil euiiu excelsus ler- iiiiiins genliuuisecuuduin uiiincniiu angeloruiu Dei’>. Si adleiii qiiis dixerit, el quoiundo Ilebraeoruin po- piiliis reduclus esl soius in <(bearcliicas illtiniinalio- ues, Tcspondendum, quia iion angdorum retlas scienliiis accnsari oporlet aliarum geiiliinn iu iioii cVislciitcs Deos errnre, setl illos ipsos piopriis in- ftcxionibiis ex ea, quae esl iu diviiium, recUi redu- clione recidcnlcs, ainore proprio, ci superbia, et ipsis opiiiionum diviniiuset * corralionabiiiier cullu. Hoc pcrbilielur el ipse Hebracorum popul.ns perpes- siis csse. Cogtdiieneni enim Det, ail, repulisti, et fo$l cor ttium exisii <=. Ncque eniin coaclain babemus vilain, ueqirc per provisoruui propriani polesla- tcm diviita lumina providae tUuiMiiialioiiis «licae- canUir : sed inlclleclualium visionum dissimililudo, superplena palerna bonilale, lucis donalioiiem aut onniiiio non palicipatani facil, et ad earuin reior- tualionein nou dislnbntam, aut participaliones facit diffsreutes, parvas aut inagnas, obscuras aut daias, atiius el sia:picis et semper eoJem modo se *’ ha- beiilis ct siipercxpansi roulalis radii. Deiiide qiiia’^ <jl aliis gaili’jus, ex guibus el nos respesimus iit illud omnibus paTaiiun in tTadiliutictu cl apertura diviDi luininis el ningnum el copiosum pelagus, non alienigeiiae quidani iuipcrabant dii, unum autem umniiim principiuin, ct ^d ipsum feduxeruni se- (juentes, sccunduiu uitaniqiiaiBque geiilem priuci- Xtunles angeli. Melcbisedecb inleJligeudum suminura bacerdolent, exislentem Dci amicissimuiii eiislen- tibus, non existeitliiim , sed ipsius * vere exisieiilis cxccUi DoU ElCDiin sic siinpliciter Melcbisedech ipsi * tbeosopbi dod amicum Dct tantuni, sed et saccrdotem voeaverunt ^. An ut sa^ntibus aperte biguiflcarenl, quia noo si>luiu in ip&ura ^, qui vere

illis vcri Dei ininistri duces slatuli sunl, rurniatio- iium ab angelis visionis inaiiifoslalioiie angeloruui, coiiliuuo Siicris viris Danicl cl Josopli cx Doo pcr an- gdos revelala ‘. Ununi eniin esl oinniuni principiuui ct providcnlia. El iiullo modo acstiiiiandimi, Judacos quidcm plcui:ci’ duxisse divinitatein, Angelos auteni spccialiter, aiii aeqno Itoiiorabililer, aul oppositis*, aut Dces quosdam aiicrus iinpcrare aliis geiilibus : sed el elo(iuiuiu illud, secuuJuiii ipsain Siicram in- telligentiauiaccipicnduiii, nou utparlicnle^ Dco cum alteris diis anl angelis nostium dncaluin , cl Isracl in ^eiilis principatuin et geiitis dncatuin conlenlo, seJ ut ipsa qiiidciii una siniuloinnium excelsa pro- vidcuti:i, onities bouiincs salulariter pioprioruni li angeloiHini reslituloriis inanudnctioiiibus distri- bucnle, solo fcre ultra omncs Israel in veri Doiuiui illiiiniualionoiH ct cngnilionem convcrso. Unde llieoiogia •quideni selpsum posscdissc Israel in vcre Dei rainul.ilum signiltoans, facta est portio Domini, ait 8. Oslendens autem, et euin viriliin celeris gen- libusdislribuisse cuidaiu sanctoruni angoloruin, in cognosceudum per eum unuiu oiunium principium, Michael dixit Judaicura duxisse populum >> , apcrtc nos edocens, unam csse oinniuin providentiain, si- mul umiiibus invlsibilibus et visibilibus viraitibus STTperessentiatiler supcrcollocalam, omncs aulcni pcr singnlas genlcs iinpcraiites angelos, in ipsum ut f ropriiim principium scqucntes, vuliinlaie csscuiiali quas(|uc virlnles extendcre

CAPITULU.M X-

Repeliiio et conyregalio ’ angelicae ordinationis.

Connexa esi itaqiie sic ipsa quidemhonorahilissima circa Deuin animorum dispositio, ex teletarcliica il- luminatione sanctificala , in eam immediate ascen- dendo, occullior ei manifeslior divinilatis illumina- tioue purgatur el illuiitinatiir el perlicitur. Gccnltior quidcm, lanquam invisibilior, et roagis siinplificata et unificata : manirestior vcro, utanle data, ctprimo lucens ‘*, ei universaiior, et magis in eam, ut opor- tet, forma effusa. Ab ipsa aulem iterum proportionali- tersecuDda,eta secunda teriia,elexteitia sccuudiim nosierarchia, secundum ipsam bcne ornantis taxiar-

esl, Deura conver Jl, adhuc autein et aliis, ul sum- chiae lcgem, in harmonia divina et analogia, a J simul

nius saccrdos, eduxitea,quae est ad verain «t soiain dtviniiaiein, reduciione. Et koc autem taara suinine sacerdotale:u intdligentiam adinoiiebiiuus, quia et Piiaraoiii apiid ipsos .\egypiios imperaiile angelo •, et Cabyloiiioruin priiicipi praeside proprio omiiium providentiae et donijnationis providum et polcsiaii-

oinnis boni oinatus superprincipalc principium ct consiimmalionem ierarchice redncitur. Manifesiato- res autem omnes et angeli eorum, qui ante ipsas suiil; ipsi qnidcin honorabilissinii Dei movenlis, prupurtionaliler autein ceteri ex Dco moiornm. Tantum cnitn oin:iitim supcM-esreniiaiis Iiarmotiia

yt oin. E. •• se om. BK. • ’ E sijiuigoge. " A ordiuaia.

• Dan. X.” »> Deut. XXXII. « l>sec IV ; Joiem. II. d Gcii. XiV.

rATum. cxxn.

VAJftlAE LECTIONES.

»>»ii« om. A. » ipsi om. A. * BII in piunu * Bil oppositos. * BII paratil*. " «t iliu.nnnuur et per^itur ovn. Uil. ‘» AE lncel

ISOTAE.

0 Gen. XLI.

f Dan. n.

» Psal. CXXXIV ; Dcni. XXXJI; Is.. Xl.V.

‘-^ D;m. X.

2L

iO!.f

40ANMS SCOTJ

11 «J

umcuiqHt ralion;iliuin ei inlelleciualium sacro or- A larum saucUumn vinuium, H luiitorilius ommiK)

liiilti ct oniinala iluclione praevidit, quaiiUnn ipbc

lerarchiaruin unusquisquc ordo sacre el dcccnlcr

posiUis est, cl oinnem Ierarclii:im videmus in pri-

mns, et ntedias, eliiltimas viriiites divisam. Sed el

ipsnm pcr singulas, specialilcr dicciidiim, dispo-ilio-

«em ipsis divinis liarmoniis (Uscrevil : propicr qiio<i

ct i|LS0S divinissimos Seiaphim ipsi (licoiogi aiunt

; lierum ad alterum clamare “, aperte in iioc, ul

aeslirao, dcclarantcs, quoniam tlicologicas scieiiiias

ipsi prinai sectindis tradunt. Adilidcriiit autetu foriassis

el lioc non incoiigrue, quia cl secunduin seipsum

unusquisque el caelestis el humanus animiis spe-

ciales habet et prinias ei medias et uiiiuias ordina-

lioncs et virlutes, addictas per uniimqiiodquc * ierar-

annectere esseuiiis, iii convcrsione incoufusae an- gclicorum ornaluuui (axiarchiae. Juxta eniin sacpc a nobis rccte redtiilam raiionem ipsae qiiidcm su- perfiruKilac disposilioiies abuadanier habeul el niiiiorum sacras pioprielates, ulliinae vera inajoruin siiperpobit;is uiiiversiialcs noii liabcnl, parlxularilcr in cas priiito appaienlibus ilUiiiiinaiiOtiibiis , pui- priinas ^ proportioiialiler eis disiribtilis.

CAmiJLUM XII.

Quare secHudum Iwmhws leraicliue nng li voreiiur ‘.

Qiiaerilur auleiu cl huc itilciii^ibiliuiu eloquioriiiii sliidiosc iiiltieiiUbus-.si eniiii p.irticipaiitia cxcelsio- ruin iiniversilauim non suni iiliiina, ob qiiain cait- chicarum illuininalionum proprias auagogas pro- p sam sccuiidmu nos suiiiiiiiis sacerdos aiigclus Do-

porlionaliter manifcstatas^’, per quas unumqiiodque iii participationc lil, sicul idipsum el fas esl ct pos- sibile, supci-iiicogiiitisr>imac purgaiionis plenissimi liiminisanicperrcciae pericciioiiis. Esleniiii iiiliil per te perfcclum, iniiigens iinivcrsalis perfectionis, nisi Yere perfeciissiinum el anic pcrfectum.

CAPITULLM XI.

Quare omnes caelesles essctuiae commuiiiter Virlulei * caelesles vocenlur *.

His aulem deflnitis, illud dignum inlcUigere, ob qunin causam oinnes siiniUler angclicas essenlias virlules caelcstes vocare consuevimus. Non eni*n est dicendum, ul iii angelis, quuniam omiiium no-

miiii oiniiipulciilis ab eloqiiiis nominaiiir >>? Es( aulein iion cuiilraria raiio, nt aeslimu, anle deli- nitis. Diciiiiiis eniui, quia iinivcrsali el suporposila niajoi-um orualuuni viruite relinquiiiilur ul.imi. Media euim et pioportionali parlicipanl juxta uiiam siintil cuiicturuui et cun]uticlivam socielatcm: quale est, sancloriim Clierubim ordo p»rlici]>.-»t s.tpicntia et scieniia aliiori ; sub ipsos auleni esseit- tiarum dispositioiies parlicipaiii qniilem et ipsae sapicnlia el sciciilia , parlicubri (aiiien ad illos el subjccla. £t quidem umuitio in parlicipatione sa- piciiliae csse ‘, cl scicnliae, comuiune est oinnibiis (iciruniiibiis inlellecUialibus ^ : allonle aulcm,ei pi i- nio, aul secundo, aui infra, neqiiaquani cominiinc,. vissima cst disposilio ipsa sanctarum Virlulum, f; jcj si^.,|i „|,iciiique aiile pi-opria deliniUir analogia.

ct quidem novissimarum sancla ct dccora illumi iiaiione, si>perpoi>ilaruir. essenliarum disposiliones pariicipant; uliiiiiae vero primarum nuilo modo : 1 1 cujus gratia caelesies quidem virlutes ouines divini inlellecius nouiitianlur, Seraphim aulciii cl Throni et Doiiiinationes iiuilo niodo. Parlicipaiac enini ex- iiemae excelsissimis suiit univeisalibus propriclati- bus. Ipsi namque Angeli, et anle Angelos Archan- gen,ctPrincipatus,eiPotesiates, post \iriutes abipsa iiieologia ordinaii, cotnmuniler saepe a nobis siuii- liter ali.s sanctis essenliis caelesies virtuies vocan- tur. Dicimus aulem, quia cominiiniter in omnibus ulenles caclestium nominaiionc virtulum, non con- fusibneiii quandam uniuscujusquc disposilionis pro

tloc aulein et de omnibus divinis iiicnlibiis non for- lassis quis errans delitiiet. Eieiiim sicut priiiii abiiii- daiiicr habciil niinoriim saiicias piilchrasque pru- prietates, sic habcnt iillitiii cas prioruiii, non taineii similiter, sed infra. Nihil ergo, ut acsiitno, inordi- naium, si ct socundum nos siitnmuiii sacerdolcui angclum tlicolog a vocal , jiixta virlulem propriaui participanleni atigeloiiiiii hypofeiica propriclale, ct ad maiiifeslalivani euruiii siiiiililudincm, qiianluni possibile hoinifiibus, exleiitiiin. liiveiiies auteiu, qiiia el deos theolugia vocat el caclestes et supernas esscnlias , ct apiid iios ainicissiiuos Dci el tnirabilcs viros, el quidcm divitia oliscitrilale supcresseniia- iilcr simiil omnibiis et reinola ct supcrcullocata , ei

prieiatum iiitroducimiis : sed quoniam in tria divi- D jj„||q gjj ea eoruiii , quae sunt, siinili noininari

dtiniur secuiidum se siipermundana raiione omnes divini inlclleclui), iu essentiam et virluiem et opera- tiOncin, (iim siiiiul omnes aul eorum quosdam in- observaie caeleslcs essentias, aut caelestcs voca- nius virtiiics, eos periphrasticos, de quibus scrnio rst, signincarc nos aestimandum ex ea. quae per sing.ilos eorum est, cssentia vel virtuie. Neque enim i^iipcrpositain proprictatem jam b. ne a nobis discre-

VAHIAE LECTIGNES.

*E unum^uodcunque. ^’ E M anifestat. » E o/j^e/i virluics. * F. roeaniur. *BH /trjmn.

• esse otn. A. ^ A intelleclibH». * £ incetaanter.

proprie et oiiinino valeiile. Veruntamcn qiiacciiiKjMC el ititciiectualium cl ralionaliiim ad nnitalcm cjiis qtialisciinque virius universalitcr convcrtilur, ol ad diviiias ipsius illuminaiiones, quantum possibiie, inccssabiliter * cxtcnditiir, secundum virluiem, sl jtistiim dicere, divina imitalione, el divina univo- cntione digna facta est.

• E vorantuT.

• U.-ii. VI:

NOTAE.

k M.ihith. II, 7 ; Ajioc. H.

ICjI

\i:k^io oi’Kia’M s. dion^sii. — caeijkstis n:n.vRcni. nm

CAPITt’lA’M Xlil. A liaec anl aqtinni, :uit altcriim qniJ i»oii faoilc i^uer

Quare a Seropliim dicnlHr pttrgalHH fuhxe pro]yhetii litnas. Ago,clhocs(H;iiii<lnra virHilen) iiispicianms, iitqnid a theologis ^eraphim missiis fnisse dicalur «..Kl- <»nim exponcrel qiiisqnara, qiiia non snpposiiornm fjiiis angelornm , sed nnus qiiiifain mnximis essonliis iiinumeris pnrgal sacerdolcm. Qiiidam ergo aiiinl , qiiia juxta jam anle reddilam ciinctoriiin inlcJie- cJnum socieiatis dcfinilionem , non unnm circa Denm primarntn mcnliiim nominal Hoquinm in (beologi piiigalioneni venisse ; qnenilam vero praeslanliuin nohis angeloiMim, Raiicli(iraiUeiii propiietac piirga-

scentinm proporlionaliier caleficans. Juxta lianc igitur naturalis onliiialionis ralioncn) , supcrnatu- ralis ipsa omiiis boiii oniadis visibilis el invisibiUs laxiarchiae, congruae dihicidulionis ciarilsttein priino apparentcm , vA in copidsissiinis eCrusionibus exccl- hinlissimis maniCfstat cssenliis : el per ens, qiiae post suiu esscnliae , divino participant radio. Ilae cnim * primac cogflosccnlcs Deuin , et divinam siiper- eminenler desideranles virtulem , et praeoperalri- ces (ieri, quantum possibile, Deo simili virtnte cl aclione dignac cireotae siint, et posl se esscnlias ipsae ad similem virtulem, ul virliis, dciforiniter

^innein, Sorapiiiiii acquivecatioiic ’ vocatum fnisse exlendiinl, copiose ipsis tradentes ex supcrvenicnle jiro|Ut’r igiieam ei caeiestoin iliolorum ablatioiiem in eas clarilale, el illae iieriira subjeclis : el per jiocealoruHi , et piiigali in divinam obcdieniiam ic- p singiilasprimaei, qH.icesiposl eam.lradit. Ipsa aqn:t

siisciialionem. Kl eio;|uiiini niiiim ox Seraphim sim- pliciier dixisse aiiint, iion ciroa Denm collocata- rum, se<l iiobis praostaiiliiim piirgalivariim virliituii». Aller aiilem notj iiimis iiutmvenientem qiiaiulam praestilit mihi apfvlogiaiii siiper hnjusmodi sialii. Ait onim, quia propriam pnrgali\am sacrificaiioBein inagnus ille, qiii liinc erat, visionem formaiis an- g<!lus in tioceiidum divina ihcologum, in Dciim cl l>osl Deum in pr;K"oporatriceiii lerarchinm reposiiit. JU numqiiid igiiur haoc ralio vcrax csl? Ail enim •^iii 1m>c dixil : Qiiomodo divina virlus in oninia ve- iiiens implet, et {^>er omnia immensuraliier pervenit, ^t oninibus ilcriim esl iiivis.bilis, non soliim quasi ;ib omiiibiis snpcressenlialitor remola , sed et quasi

nonne el in omnes propoilionaliler pervcnil V Est ergo siinul ciinctis Uluininalis priiicipium illiimi- nandi Deiis qiiiilem natiira el vere et propri6 , iil luminis e.ssentia, cl ipsiiis esse et vitlerc causalis. Hoc fleiforiniter el Deo simiie pcrmanel, siiperposit;» oi posl se uiiaqu.iO()<ie divina Jiiiiiina pcr se in il- lam traiisveberc. Krgo cxcelltMitissimain caelestium aniii oriim disposiHuncm simul oinniuui reliipiaruni cssentiae, seciindiim qiiod consequeiis cst , posl Deiim prJncipium niiraiUur onuiis siicrac el divinae ficie«- liae , el divinae imrtalionis, lanqiiam per illaS in omnes et nos divina illumiiuiiione distribula. Pro- plcr quod ct omnem sacram ol Dco similem opcra- tionem in Dcum quidem qiiasi ciiiisaiem rcferunl :

iicciille in omnia iwrniitlens providas suas operalio- C deinde primos deiformes intelkctiis, lanr|unn» pri

ijcs, sed tanien oi omnibus intelieclualibiis propor- lionaliler snperliicet , et propriam illuniiiialiouem ingercns preliosiswmis esseiiliis, per eas qiiasi pri- inns.in submunitus se bene ornale dislribuit, sc- fiuidum imiiiscujiisqiie disposiiionis coniemplativaM ioinirieiisuralionem. Qiinni iit apertius dicam , ct jierpropria exempla, elsi deficiciUia Deo oinnibns le- iiioto , veruniamen iiobis manifestiora : solnris rndii distribuliones in primnm materiam benc dislribiitae, juipJent omnium lucidiorem, el per eam manifcslins {irnpiios declar.inl ’ splendores; acccdens vero eras- sioribus nialeriis, obscuriorem habet dislribuUvnm «uiperapparitionem, ex iliiiminandarum materiariim ’ ad ilhiniioationis dislribiilivum babiliim inoppoitimi-

Mos operalores divinorum cl magislros. Noii ergi» priiiia sanctorum angclorum (lisposilio magis siinMl omnibiis lutbet ^ igiieam proprieialcm, el eirii.sain divinac sapieniiae Iradiiianera ,et myslicam excelsis- simam divinarum illuminalioiiiim scicntiae, ot scs- sivam propriclalem geslantein , divinam susccplio- iiem signilicanlcm ? Ipsae vero supposilarum diSjio- silionescsseiaiaruni , iguea, sapicnie, scicule, Dei susceptoria virlule participanl quidcm iiifra , cl ad prinuis asprcionles, cl per cas ut iiniialioiie divina praeoperative digne Jactas in deiformitalis possihilc reductae. Diclas ergo sanctas{)ioprielnies, (|iiarum pariicipatio per priinas posl eiis subsislenics fiiini , ipsis illis posl Deuiu tanqiium lerarchiis roponiini.

tnle, et paulo posl ex hoc ad perfecte fere iiidistri- D Ail ergo liacc dicens •», visioncin ab iJJo ’ susce|Uani

biitum coart.iliir. Ileriim ignis calidilas magis se- ipsnm disliibiiit in capneiorn , ct ad simililudiiiem siiam beiie convenicnlia et bcne ducl;i : ad*vero re- fnrmatioinbus coiilrariases.«>eiUias ipsn mdlum abs- conso priinilivac opcinlionis vcsligium manifesldt. Kl hoceo ampliiis, quia his, quac iion siinl cognala, per opportunu sibi bnbentin admitruur prinmm, ul- ptue ignita faciens ab ignci.s fncUe mobitia, ei per

fiiisse llicologo pcr iinum impciaiuinin iiobis san- cloriini ct benlorum angelorum, ct aiitc illuininati- vam ipsiiis mnnuductioiiein in iJlani saiKlain con- tcnipl^vtionem rcposuisse. El sedeic vidit excclsis- simas esseiilias, qiianlum in symbulis diceii<!um, l»osi Peiim, et circa Deiiin collocatas, superprinci- palem summilaicin ai medio su|)erfirmataruiii vir- tulum supercollocalum. Ditlicit ergo visioaibus ipH«

• A* He.ifuivoce. V AEnb i//a.

• Isa. VI.

VARIAE LECTIONES-

• U ileclarenl. * 'renim. ‘•FMot. • A* Hnc etenim, VZ F.Hf onim.

NOTAR-

1’ ]s;i. V.

AEII Inibtli!.

JOA.VMS sr.oit ■’ ,,,fi4

liu’Ol»>^iis . iiiiia jtivU omncui siipcresseiilialcm sti- A plo, siciil beciiiKliiin iios suiutnus siucrilos per bwos

niinislros aul sacerdoics piirgaiis aiii illiiniinatis, ipse (liciJur putg.iro ci illiiininaie, pcr ipsiiin pur- galis oidinihus, per se iii ipsiiin repo:ioiilibiis pro- prias sacras opcraliones : sic el propriani purgali- vain scienliain el viriulein ipse pnrgaiionein tlieo- logi pcrdciens angelus, in Deuin quiilem veliili causalein , deiiide in ipsuni Serapliini , lanquam prinio agenlem suinniuin sacerdoleni, repoiiil; vel- nli lortassis qtiis dixerit, cuin angelica revcrentia purgaluin edoccfls, qiiia in le anle mc perficiendae piirgationis principium qiiidcm esl cxcelsuin, el cssenlia, ct Ciealor, ct cansalis, primasque essen- tias ad esse addiicens, el circa se collocaiionc coiili- nens, ei oljscrvans inconversibiles ct casii carenles.

peivniiiicntiam iiiconiparaliililor supercollucaluin est (iiviiiuni siinul onini xisiliili invisibiliqne viriiiie ; arqtii, qnia oiiininm esl reiiioiissiinoriim, ut univcr- sale, neque priniis coriiin, qnac stint, esscnliis siinili*. Adliuc cl oinnium ipstiin priiicipiiim el cau- sani stil)SlaiUilicain essc, ei ooriiin , qiiae sunt, se- creia siivgH’*arii:ile iinintilabile riiiidainenluin,ex qtio ct csse , cl bene essc, cliaiii ipsis summo Duinitis ’ esl virlulibns; Deiiide easdem sanctissiinnrum Sera- phiin edoclus est dciforines virtiites, sacra quidem ipsornm cognominalione , qnod csl igniliim, dc quo paulo post nos diceinus, qiianltitn noliis possibile, subinlroiluccre in deiforme ignilac viiliilisanagogas. Alariim vero expansa sacra forniatiitne in divitium ,

in p.rimis, iii modiis, in nllimis intellecriLns ab- B ei sei|»sum inovens in priinns piopriartim provi-

solniain et aUissiniain exlcnsionem. Sod ct cornm mullilicnm cl mtiltilonne videns inlcllcclnalis tiieo- logiis, et alis dislingni cam subttis pedcs, ct eam stiblus facics visioiiein , ct euin in mediis alis scm- per molum , ad invisibilein eorum , qiiae visa stml, ab ipsa reductits csl scientiam, maniieslata ci al- lissimorum intellcctuum inultivia el mitliivida vir- tule : et coruin sacra forinidine, qiiain liabent sn- permnndanc in aliioruin ol gravioriim siipcrbam cl audaccm el impossibilein scniiationcm : et in corw- inensnralionc Dcum iniilanlium actionuin incessabiic el altivoluin seinper motionis. Sed ct illam divinain ct niuUuin picciosam bynmodiam erudilus est, for- inante vlsionem angelo sccnndum viriulcm ijisi

dartim oporalionnm parlicipalioiies. Hoc eniin haec nic docons ail ipsius Seraplrim manifcslare missio- nem ‘. Summus aulcm sacerdos el posl Douin dux, ipse pracslanttum esseiiliarinn nriialus, a qtio ego pnrgare dciformitcr eruditns sum, ipsc igitiir esl pcr mc le puigans, per quom proprias proviilas aclroncs ex ocotilto el in nos produxil ipsa loiitis causa el opifex pnrgatioiii-. Hacc qtiidoin illcdoctiit mc, tibi aulem ego irado. Ttia antein concesseriiu inletlcctiiali ct diseretiva si.ienlia , atil aUeram par- lcm dfctariim causaruai absolvi du!)ilaiione, el eaii- dcm lionorare anle alteratn, taiiquam conscqiien» ct rationai.ile et aeqne vertim liabentem ; aiit a te ipso, quod vere vcri vicinins, iiivenire, aul ab

thcologo, ct iradenle propriam sacram scientiar». C .,,,g,.^ disccre, Deo videlicet danlt! , cl pritis reci

Docuil ergo enin el hoc, qnia purgatiocst quanluru- f-unque pnrgalis ipsa divinae daritatis iiicogiiiuic , quantnm possibile , pailioipaiio. Haec aiitcin cx ipsins diviiiilalis remolis cau-.is, qua onines sacros iiilcllcctus siiperosseHlialil..‘r occuUatione perliciens, allissimis circa se virtutibus maHifestiur quoiiiodo est, et magis semelipsain inanifeslat el distribuit. Deinde ex secundis aiit novissimis, aut noslris in- telleclnalibns virlulibus, quantum ab ipsa iinaqnoc- que sccundum dciformc eMitit, sic manifestam suam iltiiminationcm conducjt ad propriae occulta- tionis laudanduin ignotum. Liicut auteiii |>er siiignla secundis pcr prima, el si oporlet brevuer dicere, pri- ino c\ occiilto ad manifosltim dncilur per priinas vir

piontiiius aiigi>lis, ct aiigetorum aniicis noliis revolare per ejus inagis amabilom conlenipiaiioiiem. CAPITULllM XIV. Quid signipcel ’ iradilus (lugelicus numeru». El hnc aiitoin dignnin, iit aesliinn, iiitellecluali cogmlione, qiiia elo<|uioruin de angolis iraditio iniiies milia csse ait », el dccein * inilia decics milies, se- ciindum nos subliniissimos ntimerornm in seips:’.m revolvens ct ninUipIicans, el per hos aperle signili- cans inniimcrabiles caelcsiitim esseniiarum ordina- tioiics. Miiitae eniin siint bcatae inililiie snperniun- dalitim inleil.ctniiin, inrnniain et co:iriatamsiiperan- lcs inaterialium seciindum iios niiinerorum coniinen- surationem, et a sola gnostica dcfiniiae, secundum

lules. Hoc crgo Ibeologiis didicii ex lucein ducfciilc ^ jpj.g,„ sttpermnndanae el caelestis intelligenliac et

eum angelo, lioc esl, pui’g:ilioncni cl onincs divinas operalioncs per priinas essonlias rclucentos in oiniics rcliquas dislribui secundum uninscujusr|ue ad dei- licas participalioiies analogiam. Propier qtiod ct igiiile purgativain proprielalem ipsis Serapbim con- scqiiciitcr posi Dcum reposuit. Niliil ergo inordina- tum, si purgare dicilur ibeologuni Soraphim. Sic er\im Deus pnrgat oinnos, quoiuin lotins pitrgalionis ett causa. Magisatitem, pioxitne eiiiin utemnr excm-

VAKIAE LECTIONES.

munitis 010. EH. • A jui»iounn ^ E siguijicnl. * Sic .\E: Uh cl eeHlemt.

NOTAE.

scientiao dilissune cis doiiaiioiiem sanUate divina nniltae sci6ntiae sapieiitificae, oniiiium siniul qiiae simt superossentialilcr existonlisprincipii, et cansae sitbslantilicac, ot oontincnlis virlutis, el ambicnlis

consunimatioiiis.

CAPnLLU.M XV.

Quae sint formaiivde nngelicnrum virlutum imnginet.

For qtiod restat, remiilentes noslrum, si videiur,

inlellectnalem oculuin circa subliiues ronicinplatio-

♦065 VEIlSKVOPhULM S;. DIONYSII. - CAtl.ESTlS iEUARCUlA. 10C6

VKa ftiigeiico vi;;oro^ ad dividnam et iiiiilliparlit:im A proprinm mnnifestcl " actionetn. Iinmensiirabiiisque

bliliiiiinem iniiiljrormis angoiicariiin spcciiioiilioiinm el invisiliiiis per scipsnm, potcns siinnl oninitim,

v;)ricl:itiF^‘lesccii(lenirsileruiiiinipsistnn(]iinmincon- ct qiiaecnnqnc in eis snnf*, niiiil ad aclioncin pro-

seqiientilius iu siinplicilaleni CiU-lesliiim luiinioriini priaiii, nioltilis, Irailons seipsiiin omnibns qiioqiio-

.Tiiaiylice reflcxis. Uiium aineni sil lihi praecogiiiliim, modoproxiiiianlibns. Rcnovativiis nntnrac custo;)ia,

qiioiiioilo sicrao ronnatarinn iiiiagiiuim rcsoliilioiies illnmiiialiviis circnmvelalis spleii(lorilnis, incompfo-

«asdem aiiquando caclesliuin essentiarum dlsposi- liensiliiiis.clarus, (liscrcltis, resitiens, swsinn fercns,

liones saiictificantes significaiit, et ileriim sanclifica- acntemeans.exccisus, nonreceptuscontimiclia mino-

liis, el iiovissimas sanciificanlcs, sanciificalasquc ratronis, semper niolns, pcr si-ipsnm molns, niovcns

priinas, et e;isilcm, ut dictum est, primas el niedias alicnim, coinpreijendons, incompreliensn*, non iiidi-

cl uiiimas iialentes virtules, nnIlaiHor<lin«t.i ralionc gens alterhis, iatcns vere, creseeiis a scipso, cl ad

iniroducla, seciindiira Imjusinoili reseralionuin mo- siisceplas maierias maivifeslans snimel magniUidi-

dnin. Si qiii;Iein cnim sa«ctificari quasdam a priori- nem, activns. potens, simnl oninilnis praosens invisi-

lius dicereiiins , deifldc eanimlcm sanrtificanlcs bililer, neglectHS non cssepulalur.allrilH anlcm.sie-

prlores, itcrum sanciificantes nliiinaniin sanclificari Mii qnadam vindicia connaluraliter el proprie snbilo

aliipsis-iilis sanc-tificalifi, vei-e inordinatione res cl B’ reiucens, el ileriim incomprebensibiiiier impalpaW-

confiisione nmka interposita. Si vero easdem’ el iis, non minntits in oinnibns diiissimis suiincl liadi-

sanciiQcjtro el sanctificari dicimiis, niiiiqnam antcni liniiibns. El mtdtas foriassis qiiis invenict ign"spro-

ewundeni aul ab eisdem, scd eas singnlas sancti- prielales pniobras, ul in scnsiliiiiinis imaginibusdi-

ficari qiiidcm a prioribiis, sanciificare aiiiera no- vinae operaiionis. Hoc ergo scientes iheosopliu

vissiinas: non inconsequenier fortassis qtiis dixerit, caelestes essentias cx igne conformant, signilicanios

iii eloiiniis sacre faclas forinas, eas aiiqnanf^o possc carnm deiformeel,quantiim possibile, Deiimitaiiilc

et primis et nltimis el niediis virtutiluis pniclire el Scd el bnmaniformcsipsas describnnl, propter inlel-

vore circumdare. Et stirsum igiinr conv«rsH)iiiler ’ leclnale, el sursum babendo intnilivas virtules, ct

exiendi, el erga semetipsas fimilier oonvelvi, pro- fignr.ae^reclum et iticnienlum,el sccimdnm naturain

pri.iriim exisien:os custoditivas virtulum, el erga principalc et regalc, et socuivdum soiisnm minimnm

^eiiienlia smialiili prooessionc, providaseas in par quiilem, quantum ad roiiquas irrationabilium ani-

iicipalione virtniis esse, omnibns non fidso ooad- malium virtutes, omnium vcro potenlissiinumsecun-

unabil * cacJoslibus tsscnliis, elsi aliis qiiidcm duin intellectns magnitudincm virtMle, ci secundiim

su|>erposile el iiniversaliler, ut saep^ diclnm est, rationabilem scienliam conlinnilale *, et sooiindnni

ftliiji vero particulaiiier el subjocle. Inoboandum C natura animae iilicrum el polentissiinuni. Esl

aulcin rationo, et qnaerendum in prima formariim antcin et per singtiia, iit aesliino, oorpondis nosirae

resolutione, ob quam cans.im tbeologia lcre ultra niultiplicis partilionis invenire caclestes virtules,

omnesinvcniliirhonorans igiulam siicramdoscriptio- dicenles, coiispeclivas quidem signiJicare virlnlcs

ncm. Invenics ergo cam non- solum rotas igneas ipsiim addivina iimiinaria clarissimnm respectum,

fonformanlem, sed et animajia ignita, el viros quasi et iteruin teneram et liqiiidam et non roperenssam,

ignis fulgiiraiites », ct circa cas cacicstcs essentias sed aouie mobilem, et piiram, cl plana;ii impassibi-

ciimulos oarlonum ignis circuniponenlein, etflnmina liler divrnaiH>ni siisceptionem illiiminaiionnm. Oilur

immensurabili sonilu igne flagraiitia «. Sed el ctimm vero discretivas virlntos, illud supcr iiitclic^

Tbronos ait igneos esse, et ipsos excet.sissimos ctum snaveolenlisdistribntiimis, qnanlnm possibile^

Serapbim caelitus ardenlcs ei cognominatione si^ receptivnm, et non linjftsmodi scicntia disorelivniu

giiificare : ct Ignis pro rieiatem eiopeiaiioncm ipsis et oinniiio refiigrtivnm. Aniinm vero virliitcs, iHml

distribuii, ct omntDO sursunt deorsiim(|iie ignilam particeps«t gnoslicum divinae inspirationis snscepll-

lionoral sel(x;tiiii formarnm faclnram. Er.go ignciim vum. Gustalivas antemi invisibiliHm oscatnnv pleni-

significare ccnsco caeleslti«m aiiimoriim deilormissi- tudinem , el divinanim et alcnlliim promoiuum

mum. Ipsi eni.n sancii tbeoiogi b siiperesseiiitalem D sitscepiivum. Taciivas vero, convenicnlis ant nocon-

«t informom csienliam io igiie saope doscribunl, tis in scientia diagnosticum. Paipebras dciudc et

tnnquiim iiabente miiltas divin.ie, si fasdrcore, pro- siipercilia, divinanim visiomim imelKgentiae cuslo-

prielalis, quantum in v^sibi+ibus imagines. Ignis ditivum. Juvenilcm vero et adiitlam actalcin, illnd

cnim scnsibijis est qitidom, sie dicendiim.in omnibns innovantis semper vilalis virlutis. Denles autem, di-

ol pcF oiiima clarc venit, et removetiir oinnibus. visivum inditae niitrientis perfectionis. Unaquaoquc

Kl lucidiis ^ e&t simnl cl qiiasi occultus, incogttitits eniin essentia intellectualis donalam sibi a diviniore

ipse pcr soipsnm, non accumbcnte maleria, in quam nniformem inteliicentiam nrovida virinlc dividit cl

VARIAE LtCTIONES.

i^ conversabilitcr. W coaduiiavl. » BEII fulgonnites. ’ ¥M liicidiux. ’ AE inanifcKliil. * et

f.iecHiifiuc ineis suiit liunt om. Bil. rDlI firfuut. « BII coulinuale.

NOIAi:,

" 1’Al(!i. I; li.ri. MI; IV l’.’-. 11. ‘- Hrln. .

mi

JOANNIS StOT/

tm

iuuUi(jIicaC ait iiiroriorib (i(ictt’i(.era auaiu(;iatn. Hu> A ui>!>1i^ iiioia potvoiiionlciii eirecliiin , <>l (lcsnrsiuii

U)ci-us atilciii el iiracliia, el iiertiiu mamis, niclivun) ti opcrativnm ct ac4i,v«nn. Cor vero syniliolutn esse (1ci(ortn»s vitae, proprinm TiuiieiU viiiiitein deifor- i»ii(cr in ca, qnnc pr::etnlellecla sunt, sciutflanlis. Pcctora ilerum signifk^are (]uruin ct c’uslo(Jitivum, ul a sopposilo corde vivificae disttibutiouis. Dorsa Tero, coiiliiiiiuin sinuii ciinctanttu ferliliuni Ttrtu* Juni. Pedes auletn, moLiie et velox el cnrsiie in di- “»iiia st^inpcr ei^utis niwioiiis. Propler quod et [leiina- l(»s (licoiogi;! sam:ioniin iiHelleclifum rigiiratil pcdcs o. Peunatum nainquc significat-anagogicaiu \cl()ci(alcm , et caelcstc sursutu versus imieris .icliviim, et ab otimi bnniitt per sursuni rcreiis re- nioiuni. ipsa vcro peiiiiarnin t^viLis iiiiiil (errcnutn,

in ea (|iiae deoisnin, sursniu trnnsvecliMiiii iiMiitnn, crigonlein quidein secunda ad .snperiorcin cclsitu- dinciii , inovenlcm<|ite priina :id coniinniticalivani cl piovidani iiiinoniin processioiieiu «. Dicet autein furtassis qnis, aerei sprritus ‘Penlosain ofi^nomina- lionem deiforrne caelesliuni significarc. Habet eiiiin ei boc divinae operalionis imaginem et forinam , nt iji syinbolica llieologia pcr telraslicam dijudionlio- tiein per plura dcmonstraiumesl, sccundnni nalnra<^ niolivain, et gigncnlem, el velocein , et polentein capacitalcm, et igiiotnm nobis el invisihilc l.itil)niiin) niovcntiuni prineipiorum et consiiniinationnm. Nencia eiiim, infjuil, Hiide venit anl quo vadil f. SimI el nubis ipsis spccicm theologia circonirormal , sig»i-

scd toiiim nuinde et sine gravilale in exccisuin B ficaiis pcr iioc sacios intcliectus occnlti qniAlcnt

asceiideu&. Nuduin qnaque ci discalceaiuru ^ ci di- inissniii et absohituiUr el iiiimensiJfabile el purum, eorntu, tpiae exira suni, appositionc, etad simplici- fcileni diviuam, quanlunl possibile, assimilalivum. Sed qiioniam iteruni simpla et inullum varia sopbia r.i iiiidns vestil, et vasa quaedam dat ipsis circum- ferro, fcr * el animoruin cacleslium sacres aniictus cl organa, secuuduin qtiod ii©bis possibiie, aperia- iiiiis. Ciaram quidiem enim vcstem ignearaquec, sigiii- fioarc aeslimo deifbrnie jiixta ignis imaginem el biciiIentiiiiT, proptcr in caelo quieies, ubi .lumen ♦•l oniiiino invisibile dictMidnm anl inlcllectualiter illiiiiiiiiaiis, aul inlellecMialiler illuminalum. Sacer- (iouileni vero, ad” diviiia ci mystica- .<;peculamina . iliiotiviiiii el lotfus vilae voliim. Zouas qnoque, fe- ^ «Miunaintii ipsarum cHStoditivum virtutnm, ct con- greg.iniora eas babiturn in seipsum nnite converli, n circnlariter cuni faciliiale casu eaiente naturac siiuiliiiidine circa seipsum circutnferri. Virgasetiam, regulc ac dncale, reclaque ’ oinnia do/iniens. Tela vcro el seonrcs, dissimlliludiiuim separaliviitn , et discernenlium virlulum acuinen, et elBcax el acino- suin. Geomolrica et leclonica vasa, fundativum et acdiQcalivnm et fierfecllvum, et quaeciinquc alia reduceiitis et converlenlis sunl secundorutn provi- dciiliae. Esl autein quande et in nos divinorum jn- (|i<:iorum sunt sytnbola illa, quae acta sunt, a sanclis angelis organa, aliis quldem declaranlibus corrigcn- leiii disciplinatn , aut pHnienleiu |nslitiam , aliis vero angustae liberiatem , aut disciplinae fii;etii, aut piioris coiislantiae * resumplionem, aiit opposi- lioiieni alioruiu denorum, parvornm aut maguoiuii), sensibiliura aul invisibilium ^ : et oinnino lorsan non dubitarit perspicax aniraus pulcbre invisibiUbns a.lunare visibilia. Ipsos etiaiu vehlos nominari coruin velocilatem signifieal , et in omnibus feic

VARFAE LECTIONES. ’ Bli sed. * BH rectaeque. * A beneficentiae, * el oni. A. ’ HH ad

NOTAE.

D

hiiuiiiis supcrmundaue siiperrepleios, prima appan- tioneprituam tnauifcstaiioncin poinpose accipienics, el ipsam eopiose in ea, ifiiae snnt seoundo, incide el proportionahler disltiijueiitcs : cl qnia geiiilalo eis el vivificHiii el aclivuni ct perfcclivnm siibsislit, jiixia inlellectualeni imbrinm coiiCcplioneni, qnae excipiens sinus huroidis pluviis iii vitaies parlc<( evocalur. Ipsa autein el * aeris el clcclri cl lapidiini ninllicoloriini speciein llieologia caelestihus essftiilirs circumponit «. Eleotium quideni, qiiasi anrifomic simul et argenleum, sigiiificat imputribilem, nt iti aiiro, elsimul largum, et uon minulum, ci inconl:»- minatnm splendorein, el apertam, iit in argciilo, et lueifomiem, el eaeleslem claritatera. Ciialco a«t(>m secundum Iraditas raliones aul igneinn ,aiit aiiri- forine attribuenduni. Lapidum vero miillicolorcs species significare aeslimandum , aut qttasi albas liiciforme, aiil qoasi rubeas aMriforme, aul qnast paHidas juvenile et nGvuiii ;. cl per singulas ^pecie» invciiies anagogicam lypicarimi iinaginum dijudi- calioncm. Sed quoniain qnidom li.icc secundum virtulem a noljis snflicienier dicia ess(j ai’biti)i% transeunduin iii sanctam rcsoraliononi caolesliiini aniniorutn sacie liguratae bestialis lormalionis. Leo- iiem enim significare censeiidiini principale el rubii- slum, et indomitum et abdiliini inelfabilis diviuiia- lis, ut virlus assimilativum imelicolnalium vesligio- rura circumvelamine el myslice forta’ssis poinposo ainiclu , secttndum divinani illiiniiiialioncm in sein-l reslilulo itinere. Ipsaui vero bovis, valiUuni et no- vum, et » inlellecluiiles sulcoslatun» in susceptio- neiu caelesiiura et gigiienliuui imbrium „ et cuslo- ditiTum el poteutissiraum. Ipsam debinc aquibe, regale cl allifertim, elcilivolum, el ad poteiitificuni alinieiilum acuturaet soliriura, ei agile, et bene uia- cbinaluiii, cl ad copiosiiiii el iiinltohiceniem raiiiura

• Ezecb. i.

hGe». .WHI.XIX.

’ Apoc. I.

.< t£t:rb.X;Jiidic. \i;ILMac. V;Ezech. XXXXl;

Apoc. XXI; Apoc. 111; Zacb. Vllf. •Gdi. XXMH; Juau. I. f Joan. III, 8 ; Is3iae V. F IsaiaoLV; Apoc I; Dan. II.

Itt€9 VtRSlO OPERUM S*. WU.MSII. — ECCLi:Sl.\STlCV lEn.MlClllA. Ur.9

(livini solis desiderio in speciihliTarum virtnlimi A directo. Est .lutem et per ali.tm anngo|:;(^n dijudir-iire

sanisobtutibus.immediate, rectc.et innexibiliiercon’ inlellectnalinin rotarnni iin.tginariam descriptionem.

lemplativum. Illan) vero c^uorum, obediens et fre- Vocilaiuin cst eniin eis, ul ail ihcologns, SjSan * «.

iiabiie; ci albnmqnidem, vere lucidum, ct qnasi Signific.it anlcm lioc, jnxla liebrairam voccin, rcvo-

inaxime divini luminis cognaiissimum ; eornin au- Kiiiones vcl revelaiiones ». Igiieae siqni.iem el dci-

iKiii, qiii nisri sunt, ?>HUiiiin ; rnbrum vero, ifriienm fornies rotac revoliiliones (|iii.lein ’ liabei.l circa

61 iiclivum ; coniniisloriim qnoque ex allio et nigro, iilipsnm opliinum sem|>ennobili motn : revelatioiies *

pcifecliva viitiite cxlremonim conjunctivnm , cl vero sccrelonim manifeslaiione, ei ciicu.iisnlijeclOT

liriiiia sccnmiis , el secnnda priinis • conversibililer riim rediictione , cl allariiin iiliimii.alionnm in ea

iro proviile connectens. Sed si non sermonis conspi- qt,ac subjccla snnt dedncliva perfeclione. l\eli(|inis

caicmns corainciisuralionem , et per pai tes aiiinia- noliis in cxplanalionem de gaudio caclesliiini disposi-

liuin dicior.jm proprielates , et oniiies corporales lionum serino. Elenim acccptrices omnino non sunt

ooruin conformaliones adunasseinus forlassis non ejiis, qn.ic secundum nos esl, passibilis delectalionis.

iiicongniecaelcsiibusvirlulibnssecundum dissiiniles Congaudere aulcm Deo -i dicunlur perdilorum in<

«HiMiludines. Fnribundura quidem in ipsarum in- venlione, jiixta deiformem epiilalionem, el in provi-

ttllectiialein forliludinein, cujus novissinius furor «sl B jeniia et salutc in Deum redennlium deiformiiatc,

•oiius; ipsam veroiterum concupiscentia.n, in amo- el copiosissima laetilia, et illa consianlia ineffabili,

rcin divinum : et suinmattin » dicendum, siinnl in cujiis parlicipaiione saepe facli suiit et viri sancli

«nines irrationabiliinn aniinalium et sensus et innl- per dcificos divinarum illuminaiioniim snperadven-

iiplices paries in » imr.iateriales caelesiluin esseniiae lus. Tanla a me ei de sanciis reformaiionibus dicla

inleiligenlias el uniformes virtutes rcdncenles. Suffi- snnt : diligenli quidein carnm manifestalione defici-

ciunl auiem sapienlibus non soluin liaec ipsa, sed et mus. Haec aulcm consummata, ut aesliino, ad noii

urtius significaiivae iinaginis dijudicatio in proxi- humililer nos remanere in liguralivis phanlasiis.

marum simili inodo declaralionein. Inspiciendiimquc Si autem et Iioc dixeris , qnomodo non omniuin

et lioc, fluvios diclos fuisse, ei rotas, et ciirrus con- deinde angelicarnm in eloquiis virluliim. aut opera-

nexos c:iele$libus cssenliis ». Ignca qiiidem cnim lionum, aul iinaginum fecimns memoriam : respon-

Oiiniina significant divinos proniotus, copiosani ipsis demus venim, quia quarum quidera supcrniuiulanara

et iion deficienlein affliieiiliam donantes, et vivifica tcientiam ignoravinius , in ipsis nos allerius luci-

nuiiienles fecundilale. Curius auiem, conjunctivam ditci docenlis egemus ». Quaedam aulem tanquam

siiiMlitudiiiuin societalcm •». Rolae autem, pennatae diclis aeque potentia praetermisiinus, conunensura-

quideincum sint , inqiic ea , quae aiite conspccium C ijoni sermonis providenies, ei super nos secretura

sutit, inconversibiliter et inflexibililer euiites , pcr siientio honorilicainles. Explicit liber de caelesii le-

icclam ct jusiam viam eximiae operalionis carum rarchia. Angelicarum descripliomm illtimiHaiiotm

viriutein in eamdem sine flexu et recle seciam viani, defudisli , hominibtis revelasCt videre animo eomposi-

siiHul omiiiearum inleHectuali rolatu supermundane tum asirum.

SANCTI DIONYSII AREOPAGITAE

DE ECCLESIASTICA lERARCHIA.

EFiGBAMMA iN BEATUM iHONvsiDH DE KCCLKSiASTiCA D Compresbyslero TiMOTHEo DiONYSios Presbylcr.

lERARCHU. I_ Q„jig gn erciesiasticae lertrchiae tradilio, et quae ejut- Symbola divinorum mirabilium tacrorum uniformi dem speculatio.

fnbula, in stngularitale recipiens uniut iumini? IC De periicieiidis in pholi.smate.

unam clnrilalem. “I- De perlicleudis in synaxi.

INCiriUrST CAPITUL.A DE ECCLESIASTICA ‘V. De perfideiidisinmiro, ei In Ipso offier* ods.

lERARCHlA •. V. De jacerdoiahbus consuniinalionibas.

VARIAE LECTIONES. « et secttnda primis om. EFI. »E consummatim. ’ in ora. AEH. ^Coiij.; codd. ei lcxtiis ^{raec. 7sX y»> yiX. » vel revelaliones om. BE. • et deiformes — quideni om. BH. ^ Sic AE; liH revoluiiones. *EHaec suni in huc de ecclesiastiea Jerarchia toitim capitulawi.

NOTAE. • Dan. VII; Ezecb. I, X. i Luc. XVI.

• IV Reg. I; Eiecb I. • Tob. XJi.

«^ liwcli. X, 12

TI. Dtr perilcicQJorufa oriliiiibus> VII. De perflciendls in clorniiciilibus.

Praecumbenliiim «tpilulonim «locJrinsini seciiO’- dum dtiplicem pcrficil modum. Primiim enim cxpo- nir lioc , quomodo perficitur myslerium caphnH, ac

ilcinde ibcoriae qtiaudank Iradiliofieiu : ulptiia m)u>lerit iilnmriialionis expositio primirm ; df inilc SHCunda llieoria ejns. iJerttra ^mysterli ffuv»5;»f cxposilio; deimle ibeoria ejus.

INCIPIT IIBER DE ECCIESMMi lEEiRGHU.

CAPtTULUM I.

Quat sil eceleiianicae lerarehine trudiliOr- ct q»ae ejusdem speculutio.

Uuia qnidein secHmlum nos Icrarcbia piierornni diriiiornm saerali&siiua inlenta alque divina habe- lur deilica scicnlia el operalione el consuinmationc, ex supermundanis el sacralissimis nos ostendere opurlcl eloquiis sacrac perfcclionis mysteriorum TiXer/iv bis, qui ex lerarcbicissacramcnlis .el trudi* tioiitbus perfecli sunt. Scd vide, quomodo non ex principia, si sancl» sanclOTum revenerare. Si autem et quaestint secreta Dei intelleetualibus et invisibilibus scientiis bonorificabis, imparticipala quidem haec et Miconlaminnla ab imperfeclis con-

A cbiani laiuFantibns. Tunlnm lamcn dicere iieccssa- Hiim, quomodo cl ilta el onniis iiunc laudans siipra iios lerarcbia unam babet et eandein per oiiiiiem lerarcbicain aclioiicm virliitcin, ipsmnquc siiiu<- iniim saccrdoicm, qnompcfo ju\ta cuiu essenlia el analogia el ordo babel perdci secnndHm divinii, el deificari, ct snlijeciis iradere sccundura disntlateni niiicui(|ue, facia ei divinitus sacra dcificalionc. Ipsosqiie sutxlitos seqiii qnidein mefiores, exlendere ven> minores in ea qnae aule sunt- Quosdain auteni. cl piaeesse, el, qiianliim po:»bibilc, alios ducere, et per banc dtvinam ct ierarcbicam liaimoniam vere subsislcnte I>ono el sapienli et oplimo participare uniimquodqne quaeque virtules. Scd ipsae qdidem siipcr nos essenliae et ordiiiaiiones, qiiarnm jam

servans, sacris^ autcm solis, sacrorum cum sacra g memoriam &;icram feciinus, el incorporales snnl cl

iiluminatione, saneie et pukhre communicans. Sic

enina, ut tbeolegia Deum laudantibus nobis Iradidit,

et ipse Jesns divifiissimns animus et snperessen-

tialis, omnis lerarehiae et sanclificalionis el deifica-

lionis principium et essentia et divinissima virtus,

bcaiis et nostmm raeUorib»s essentiis significan-

iius simul et intelleclualiiis illucel, et eas ad pro-

priuiH iumen assimulal sccundum virtntem, nosiras-

que ad se exteniatas, eta s &s^tendentc bono amore

eomplical mullas altetilaifs, et in uoiformem et

divinam coosummans vilara, babilum et aclioiiera,

saactam ei pulcbram doiiat divinue sucerdotaiitalis '

virtulem. Deinde in sanctain venientcs divini saccr-

dotii operalionem, pcopius qnidein nos ciScimiirsu-

invisibiles, et supcrmundana est secundiiin ipsas lerarchia : eam vero secnn’-"» nos videinus propor- tioiialtter nobis ipsis sens’; Mliiim syniboloruin varie- laie niuflipbcalam, es ‘jns icrarcbice in uitifoi’- mem iheosin in commcnsura, qitae secundum nos est, rediiciinor, Peninque el divinam virliilcni. Ipsae quidem, ul iiilelleelus, iiuelligiiut juxla qiioil eh fas est : nos vero sensibilibus iiuaginibus iti diviuas, quautum possibile esl, rednciiiiur cun- templationcs. Vereque dicenduin , unuin quidem esl, fiijus omnes uniformes appetiinl, parlicipaiit vero uon uniforinitereodera el uno cnle, sed sicut unicuique divinajiiga * distribunnt juxla dignilaics- partem. Sed haec quUiem nobis io ea, (luao es\ de

pernosesseniianunsecundum vimutemsimiliiudiuiG vrsibilibiis k et senstbilibus , aciione raiilto laiiu&

inaitentis et iminulabiiis earu(n sacrac coilocalio- nis, ei * bac ad boatam Jesu ei ^livinani claTiia.teni rcspicienlcSf et quaeciinqiie videre |>ossibile, explo- rantes sacre ei speculaiionibus.scientiae iiiinuinati, iiiysticara disciplinain censccrati el coDsecraules, iiiciforines et deifici, perfecti el perfQctiores fieri IHiteriinus. Quacdam igitur Angeiorum e$i ct Arch- angelorum lerarcbia^ei superraundaiium Principum, elPoteslatum, et Virlulum, DoiniualiomHnqnc, et diviiiorum Tbronorum, aul aeqiiipoleulum Tlironis cssentiarum, quas tiieologia atteiite et seinper circa Deum esse et post Deuni iradil, Cberubira eas llebraeorum voce et Serapitim nominans : orualniim «orum et lerarcbiarum sanclos ordines et divisioncs

dicenda sunt. Nunc vero nostram lerarcliiara, pritt- ci^umquc ejus el essentiam, quantuin po^ibiie esi^ dicere tentabo^oinnium lerarcbiarura principiura el censuraraalioneni Jesum invocaus. Est quidcin le- rarchia oninis, seciindum bonorabile noslrae sacrae traditiOnis, omnis subjectorutn sacrorum ratio, aut universalissitua bujus fortassis lera^rciiiae, aut buJMs saerorum consuraraatio. Nosira igitur lerarcbia di- citur et est eontinens oraniam, quae juxta eam suntv sacrorunti actio : seeundum quara divinus lerarciies perfectus omniura babebit,^ quae secundum ipstini siint, sacratissimonim participationem, utpole lerar- cba cognominaius. Sicut enim lerarcbiam qui dicit» omniuni simul coraprehensara dicit: sacroruni dispo-

coniequens invenies in eis nostram, noii coiidigne D siiionem : sic lerarchen dicens, declarat mirabilem quidem, iit possibiie autein, et ut ilieologia sacra- el divinum viruin» omnis sacrae eruditura scientiae, lissimls Scripluris subinlioduxii, jiixta cas Icrar- in qiiopurc stia Icrarcbia omnis perficilnr etcogno-

VARIAE LECTIONES.

^WLsaccrdotnlis. * BH i-.r. ’ BH>i«. ’ \HlLdc ‘iiuisibilihys, [dc oiu. fi)..

♦n73 VEHSIO 0I*EUIM S. DlONVSIl. — ECCLESlASTlCA lEHARCUIA.. tf’^

sciUir. Iliijiis priiicipiiiiu leraixliiae, fons viiac, cs- ,\ iioii proplcr iiniiitthilos sohtiii , qiti!;iis tio<: sytnl»d;i

scnlia ixuiltatis, iina cxisU;iiliiIiii lans^i Triiiitas, e\ 4|ii.i t’l css«; cl Leiie esse sulisisleiilihiis per hnniu- ijein. Hac oiniiiuni siimmitato divinissinia |iriiici|).iii tiealitiulinc, iriiia iinica, vere cxislcnlP, si^ciindiiiii noViis incomprelifiisibile, biiic desiileiabilissima xoliinlas quiilein csl ralioiialis s:iliis cl scciindiitn nns el super nns essentiariiin. Ilaec aiilcm non alitcr lieri potest, nisi ilcincalis salmis. Dei!iralio aiitoin cst ad Dcinrk, qiiaiitujii possibile, el stmtliliido cl uni- tas. Oinni aiitain lioc coinmime lerarchiae SiiniRnim, ad Deiim ct divina allenta diicciio,.^vihiltis atquc poienlcr sacrificaia, et ab eoriiui coiilrariis pcrfecta cl inconversibilis reversio.cognitioeoruin, qiuiesnnl, q.uac ea, qiiae siitii, est, iiitelleclualis veriialis ci vi-

laiigere fas, scd qiiia cl syiiiholiGa quaeilain est. Qiiod qiiid«m dixl proporiioiiiililcr nohis ipsts noslra lerarcliia, desiderans sensibilia tii eani cx eis ad iiivisibilia divininrcni nostrain rediirtionem. Reve- laiidiie tniiicn snnl sjimboWuiH r.itkMie.s divinis sa- cris perfcrtoriliiis. Qnas iioh est jiisiiini ediicere in adliiic pcrlii-iendos, soieiiles, qiioniodo sacroriim Dco tr>dctilfr Iegi6l»!nres oriiatiiihn .stntnlis e( iiKOiinisis ordinihiis, el iiiioqMOfpie seciindiiiii di^Hitalem acci- picnle proporlioiiihiis c^t sacris distrihiitionihus (c- rarchiain ordinaveriinl. Propter qiiod el tuis sacris confcssionibus credons, rocordari enim earum san- clum est, sic omnom qnidein sitperiinsilant lerar- chicain sanctaiii laiuloiii * non tn.vlos alleri, coiitra

sio ctscieiilis, uoifiMimis consummationis divinapar- B ncque ordiiiatos tibi dMforines sacros peifeclorcs.

ticipalio, ipsiiis iinius, qiiantuin possibiLe, conlCfD- platioiiis lefeclio,, nulriens invisihiliter el deificans omnein in se cxtcnlu:<i. Dicamiis itaqtie, qiiouiodo divina heatiiiido, natiira diviniias, piiiicipiiim ilcii:- cationis, es qiio deificari deiiicalis itonilatc divina lerarcliiain in salulc el unitate oiniiitim el raliona- lium et ijitillccliialiuin esscnliarum doiiavil. Ei sii- permundaiiis quidem cl bealis quictibus imnialcria- riits e( intcllccmalius. ^ion eiiim cvtrinseciis eas Deus in divitia inovcret, invisiliilitcr aiilein et in- titnseciis illiiiniiiatas cain in sc puram et iuimale- rialem divinissitnain volunldlem. Nobis autem, qiiod Ltrts el unifoi-iiiilor cl ooiinexim donatur, cx Deo Iraditis cloqiiiis, quaiilum nobis possiltile, in varie-

Eosque patieris confileri secnndiiin legcin ierarcbi- cain, rounilornm qnidein miinda tangere, coinmii- nicaroque snlis deilicalivoriim diviiiis, ot perfectoruni perfeclivis, saiictisque sanclissiniorum. AlioiMimque ierarcbicorufn tibi et hoc Iradidi diviiio dono.

CAP1TULU.\1 II.

De perficiendis in pholi$tnale.

Di^Uum csl igitur a nobis sacre, qiiomodo ipsa est secundiitn nos lerarcliiae inteipretatio , ad Deum nostra, qnantiim lirel, et simililiido et iinitas. Mujiis aneni, iil divina docent eloqnia, piissimorum man- dalorum dileolionibns et saeris actionihus jncunde [lerriciinur. Servabit enim, inqiiil, dUigens me vev’

tatc el multiliidiiie separabiiium syniboioruni dona- € bummeum, et Pater meit* * dUigel eum, el ad eum

tum est. Esseniia oniin noslrac lorarcliiac csi Deo tradiia cloqnia. Saiiclissiina aiilein eloquia haec di- ciinus, quaecunque a divinis iiostris sacre p.crfo- cloribus in agiograjthis nobis el llicologicis donala siutt deltis. Atqiii el quaecunqiio ab ipsis sacris vu’is immaterialiori doclrina et ininore qnoinoJo jam caelesli Lerarcbia, ex inlellcctu in inteilectuin per niediuin verbuui corporale quidem, iiiimalcrialiiis vero lamcn exlra scripiuram duces nostri crudiii BHJit. Neq^uehaec divinisiimmi sacerdotes iii sacrifi^ii rojninuiie, non velatis invisibilibus, sed in symbolis sacris tradiderunt. Esteniin non oninis muiidus, nc- quc oiiiniiim, nl etoquia aiiint, scientia ». Necessa- rio igiliir priml nostrac lerarchiae duces ex super-

teniemus, el mansionem apud eum> faciemus >. Qnod- dan ergo est princiinum sanctissinioruni man- daloruin sacrae actionis, ad aliorum divinoriim eto- ipiiorum el sacrarura acliOnum snsceptivam oppor- tunitalem formans animalcs nostros tiabitus , ad supercaelesiis quielis anagogen noslrum iter faciens sacrae et divinissiinae noslrae regcnerationis tradi’ tio. Li onim eommunis noster ait dux, secundum in- lellectiim quidein in diviiia prinierciialis motus est Deo divinaque dileciione, ad sacram operationehi divinoiutn mandaiorum pri»ci)>alissinia processio, esscudi diviniliis nos ineffabilissima creatio. Si enini essediviniliis estdivina generalio, num^^nid non * ali- quaudo qiiid nosceret Deolraditoruin? Neque qnidem '

esseiiildi dcilaie, ipsi diviiio tepleii dono, et iit ^ operareiur , <nii ncqne subsislere divinilus balHiit

Aul numq.uid ei nos tiunianum dicimus sut^islcre oporlet primuin , dcinde «pcrari secundu» nos? Qiioinodo an iion e.vislentis neqne molum, sed neqne snbsistenliam habentis « illud soluinmodo operanlis anl paiientis, in qiiibus csse natus est? Sed boc qui- dcm.iil aestinw), apertum. DeindeautemdLvina^divi- nae gencralionis iiispiciemns synibola. El mibi nutlus imperfectus in contemplalioneni veiiial. Elcniin iioa

iilipsiiin deinde praeire cx divina bonjtate * missi, et ipsi vero copiose amanles, lanquain Dii,coruii!, qni post se sunt, reductionis ct deificatiouis, scnsi- bilibus imaginibus siipercaelestia el varielale ct muL- tiludine connexim, cl in biimanis divinn, el in ma- teriaiibus immaterialia, et bis (luae secuiidiim nos sniit supcresscntialia, scriplis sins et non scriptis doclriiiis, sccundum sacras nobis dodcrnnl logcs :

VAULAE LECTIONES.

’ II pielate. » E lerarchicam secundnm laudem. ’ meus oni. B E ba’.iciilis exislentis, illud ; \ liahenlis, exisiens illiid. ’ divina oui. DI1.

NOTAE. « loan. Xlll; I Cnr. VIIL ’’ J.oaii. XIV, -25.

’’ A nfquaqnam " II cnnn, * H

t075 JOANNIS SCOTl fOTC

sy!;ircs ftilgorcs iii iiifliniis puiMllis iiiiiieri iion peri- A orulionein «acraiu facU. oi naiH- oniiii sic Ecclesiu

cuUi^um, iicqiie bis, qnae supn» nos sniil, audere Hiiincinim. Siquidem vera ost juxta legera lerarcliia, Oziaiu qiiiileui, qiiid sacris aliusus est, subveriens; C4iore vero, quia siipra se sacris; Nadab autein el Abiu.l, quia propriis prophatie abusi suul «.

Mysterium plwtismatit.

Suiniiius qiiidein sacerdos, assidue ad Deuin sinii- titiui.iie oiuncs lioiuiiios volens salvos esse, el iii «giiiiioiieui veritaiis vciiire t>, praedicat omnibus c.i, qiiac verc- suul, Evahgelia, Dcurn propitiuiti bis, 4(ui iu lorra suui, ex propria cjkT^leutein elnaturali IxMiiiaic, siinicieuter veiiire ad uiiitatem suam per huinanitaiem dignc acstimaiitcni, et ad sc unilati

complenie, subinlroducil qiiidera eum, ei exuit per miiiistios. Deiu staiuens iii occiduis inlenium, ct manus erigcutem ad ipsam conversns regioneni, ex- siiiTlare qiiidcm ipsi tcr jubeliir Satliana, et adliiic quae siint abrcnuiiliationis, confilcri. Et ter ci ab- renunliatiuncm conteslans, conrilenlem ler boct Iransducit ad orientem, et ad caeluui respicicuteui, cl inauus exleiidenlein, jiibet coordiuari Clirislo cl oinuibiis Deo tradilis sacris eloquiis. Eo vero et boc facienie , testatur ileriim icr confessio* nem. El iterum ipso ter conliteiile, oraiis benedicil, el manus iinponit. El ad sunimnm cxnentibus cuni ministris, aiTerunl quideiu sacerdotes unctionis sa- crum olcum. Ipse aiitem unctionein pcr signaiioiieiu

iiislar iguis assiniilare sibi iiiiila secundum ipsum B ler iucipiens, ccterum sacerdoiibus viriiin ungeie

.proposiiuin (.oaptautein. Quolqnot enim reeeperunt aum, dedit eis polestalem, filios Dei fieri. credenli- bus in notttive ejus, qui tioii ex sanguinibus, neque ex voluntate carnix, sed ex Deo nati sunt <=. Qui auieiu hoi'4iiu diligil vere supermundalium divinaui paflicipalioncui, veuieus ad quendam erudilorum, suadel se duci ab eo ea , quae est ad summum sa- cerdoiem, via. Ipse auiein universaliter subsecutu- fuiu esse proiuitiii iradituros, et digiie aceessionis .ejus, et «iiiiul oinnis in id quod deinceps est, vitae A^ogiiiiieuein recipcre, eum quideni iliiussaluie sacre iiiierroganie. Ad vero rei aliitudiiiem coutra mensu- jautein buuianutii, liori’ur<|uideiu suhiloetiiupossibi- JiUis ciicuuislant : obeuulibiistamen eis perficit, quod

omni corporc tradens, ad niatrem rilioliiaiis venii, ei tiinc aquain sacris invocationibiis sauctilicans, et tribus s’anctis&imi chrismatis cruciformibus efiTusio- tiibus perficiens illam, et chrismaiis sacratissimis immissionibus aequali numero sacrum Deo accepta- biliuin prophetarum inspiraiione melodeina coiiso- naiis, jiibet virum aflerri. Et quodam sacerdotc ex descriptione ipsius anaduchum pracdicante, ipse cfuidem a sacerdotibus ad aquam ducitiir, ad suinnii sacerdotis inanum : el ad eum manuductus, ipse sunimus sacerdos desuper stans, reclamanlibus ite- rum ad summum sacerdolem juxta aquam noineii porficiendi sacerdoiibus, ter quidein ipsiini summus sacerdos baptizat, tribus perficiendi dimersiouibus

lielituin est deiforiiiiier coulessus est. Et qui accipii ^ gt emersionibus irinam divinae beatitudinis invo

cuu), ducit ad ab lerarcbia cognominaluui. Ipse vero cum laeiitia tanquam in humeris ovem recipiens<i .itmliobus viris, ut dixiinus, priinum quideni laudat per iulcllcctuales Eiicharisiias ct corporalem adora- lioneiu uiiura beuigitum luincipiuni, cx quo vocala vocanlur, et salvata salvautur. bciiide oinnem sa- erum disposilionem iii cooperatione quidein et con- feslivitaie salutis viri , Eucharistiae quoque divinae koiiiiaiiSf in sacriim choruni congregans, in princi- ^o qiiideni qtiendam eloqiiiis iiiciimbenteiii omnibus Ec.clesiae plenitudiuilius hyninum psallit. Et post lioc diviiiain saiiitans meusani, ad viruin advenientem acceilit, el inlerrogat eiim, quid volens venil. Eo vero religioseaccusanle,jiixta anadochi traditioncm, n incrediililatem, ‘ignorantiain veri boni, divina vita de-idiaiii ‘, dignanteque per sacrain siiam mediela- lein Deo divina couseqni, testalur quidem ipsi pro- fiituram uuiversaleui fore propitiationem, tanquam perfectissimo el iminaculato Deo. Ei divinam ei conversatioDem introducens, el interrogans, si sic cotiversatus est, post confcssioiicin iinponit ejus ca- piti raaniim, ct signans, describi iniperat saccrdoii- bos viruin et anaduchum. Ipsis auleni describentibus

VARIAE LECTfONES.

• Dmna vita desidiam ora. BII. * AE adunatuni. * AE ipsa.

NOTAE.

• II Paral. XXVI ; Num. XVI ; Lcvit. X. « Joan. I, 12 ^ I Tini. II •• Luc. XV.

cans substanliaro. Accipienies autem euin sacer- d<iles, porrigunl accessionis et anadocho et duci, ct cum ipso accipientes vestiinenta perficiendorum adunatiiii , ad summum sacerdotem iterum redu- cunt. Ipse vero deificantisimo unguenio virura signans, participem manifestat de ceterosacre per- feciissimae Eucharistiae. llaec auteni pcrnciens, ab ista » in sequentia processione, ileruiu in primorura exiendiiur contemplatioiiem, quasi per nulUim tcni- pus aut moduin in alieno quodain praeter propria conversurus, sed a divinis in divina attendcns, scm- per divino Spiritu transordinandus.

Theoria.

Haec quldem, quantum in symbolis, sacrac Iio-i stiae divina generatio nihil indecorura aut iminuii- dum. neque ex sensibilibus habens characterrbu», sed Deo dignae conteniplaiionis aeniginata naturali- bus et bominera decentibus speculis iiuagiuans. Qiiid enini, si apparet, peccal, ei diviniorem ratio- neni perficiendorura silenteni consulii, el divina do- clrina advenienlia vivificalionem sacre peragens, el omtiis siraul tnalitiae per exiraiam el diviuam vitara

piirgalione j<t;r .ujiiam iialuiali coiporaliiis ipsi de- A <!«» iuiperfoLliis esl, ipse iion iniie ’ loiiciipiscel, m

ti:!t»ciaiii> ‘! Ilaec ergo etsi iiihil aliud diviiiius habcrel perriciendoruiii syinbolica Iradilio, noii inimunda es:>cl, ul aesliino, doclrinain quideni rcclae vilae introdnccns ‘, perrectaniqueinnialitia conversalionis soluiioneni, universaliter corpore iiaiuraliler pui- gato per aqnam, confirmans. Sed sit quidein h.tcc HiipeiTectis inlroduciiva animaruni aclio, ct icrar- cliioa ci uiiirurinia, quanlnin fas, a miillitudine dis- liiiguens, el coininoderans immundis ordinibiis in- coiiipaclam allitudinem. Nos sutemascensionibus sa- rris in pcrfecloruin principia respicienles, et ea,d|- viniiuseruJili,cognosceniusquoruinsun»tbiracleriim clHgies, clquurum invisibiliuinlmagines. Sunl enitn, ui in ea, quae esl de invisibilibus el sensibilibus,

brevi vero peripsa siii prinia, ileindcadliiic priora, el per illa in pracslanlia, et pei feclus in subl luissiinani diviuai)) in ordiue el sacre asceudel cainunuiiiuiietii. IIiijus esl ornalus el sacri ordinis iinago, advenien- lis conrusio.eleorum, quaesecuudumseipsum’siinl, cogiiitiu, ad summuui sacerdulem viae anadorhnm habeus niagistruin. Cum verosic :isccnde.nlcm ihviiia beatitudo in suam (Kiriicipalioiiein recipil, et \ro- priiiin luincn lanqiiain quotkun ipsi sigiio iradil, di- viiium pcrlitiens, el coiuniMutcantem divinorum, dis« Iribiilionis el sactae ordinationis : qiiorura e«l symboUim sacriuu, summo siicerdole advenienli duiialum signaculuni, el saccrdotum salutaris de- scripiio : in «alvaiis euni connumeraiis, el meinorrts

actione aperle dispulalum esl % quiedani quiJeni B sacris pouens apud euin ei »ua<k)cliuni, tanqnani

sciisibilitcr sacrae iiivisibilium ’ imaginaliones, el iii ea nianuduclio ei via. Invisibilia vero eofuiit, quae sccuiidumseiisumsunl.ierarchicorumelpriiici- |.inm et scienlia. Dicainus igilur, quoiiiodo est divi- naebe;<Utudiniskoiiiias, semperjuxlaeadenielsimili- ler habeiis proprii luminis beneficosradios, inonines copio^c expandil iiilelleclu.iles vulius. Si qiiis crgo disce.seril ab invisibili liiniine aiit invisibilibus, sn- perbus, per se potens, maliiiae anioje condoccns iialiiraliter iiispersos ei ad iiluininan.ltiin virttis, sub- pendilur praesentis ipsa iuini^iis non liiscedenlis, sed superliicentis ipsa aspiciciisel averlens occurren- Hs deifuriiiiler. Siqiieijns iiioderate ipsi dali visibilis visioiies supersilieril,. el ad ipsas super suiitii vtiUiim

vivincae ad verilatein viac amaloreni qiiidcni venini ct consequenlcin diiccns divini, non crranlciiiqno Deo tradilis duclionibus sequenlis nianuiluclorctn. Sed non inesl’’ snnime coiHrarioruui simni partici- pure,neque coniiunnioncm quandant ad ununi Iialieii- tem partitasbabere vitas, si unitis recipil firmnin par- ticipalioiiem, scdiinmoderatum esse et inordinaluni in omnibus uniformitate divisionibus. Qiiod quideni symbolorum traditio sacre insiniians, advenienlcui veliii priorem vitam exuens, el usque jiixla illam uU limos babiius solvens, nudum el discalcialum sislit ad occidua aspicientem, ci manuum abrenunciaiionc obsctirae malitiae rciiuentem commuiiiones, et Inge- nittitn sibi dissimilitudiuis babitum tanquaiu exspi-

cl.iillates obtueri RtUicialiler audebit, iux quidein C ranlem et nniversales confiteniem. Ad boc sic

operabitur praeier luceni iiiliil ; ipsa vcro perfectos iinperfecte concupistens, co qtiidein quo inconse-» queiites non eiiaiii iiiteliigct , liuinileinque iiiornale despiciciis, per seipsam jefellil. Veruintamen, qiiod qiiiilcm dixeram , beneflce senipcr nUL-llectiialUius vullibus diviiium expansum es’t Iuine!i, inesique cis recipere praesenie eo, ei seniper ad Deuiu decen.leni proprioruiii iraditioiiem exis:enle paratissimo. Ad hanc diviniis sitinmiis sacerdos reforniatur iiiiilaiiur iiera, luciformes suae diviuae doctrinae clarilates copioseinomnescxpandens,etadvenienietl)ilUiiuinarc bei iniilator paralissiinus cus, non invidiose, neqtie iinmunde priori apostasia immoderata quiiiqMuin scinper usuruSv sed diviniius semper pcovenieiii.ibus

oinnino iinmcnsurabilem ipsuiu et non communica- bilcm factuin ad Oricnlcm iransducit iii divino luiQtne slaltim et respeclum futurum fore mundc in pcrfectissimo malitia redilu permiticns, ct sacras eius ad ui)ura rationabili contuilu confessiones uni- fortni facto veritatis amore recipiens. Scd cst ibl claruin, ul aesiimo, ierarcUicorutu eiudilis, quia deviclis in forliludine ad unum resislenlibus, et coolrarioruni universaUbus intereniptionibus el hquc subsisleiitiis,.immuiabile praevalelintelleclualia dei’ fo^mis habiiudinis. Non eniin redire oportet tanhKi» ab Oinni malilia, sed et viriUter colloratum cssc et inlreprdum seinper contra perdilam in eam subje- clionem, iie(|ue tenipli Yeriiaiis in reqiiie aliqnandu.

suis in lucem duciionibus ierarckice relucens iii U fi^eri. A.tlcndc vero el aelcrnaliler in eain ui virtus.

bono ornaUi et ordiiie et analogia uniuscuiusqi^ead sacra commensurationis. Sed quoniam sanctue or- dinationis cst principium Deus, secundum qiiod se- ipsos cognoscunl sacri inlellectiis^ ad consequens uaturae visibile recurrens, in principioquidem qiiis, quando est» ipse videbil : et hoc accipiet primuni, ex respectu ad lunien sacrum donum. Qui autem propria bene impassibilibus oculis inspicit, ex non lucentibus quident revertetur ignorantiae obscu- Eis, Dci autem perfeciissiraa unitate el pariictpaiione

extendi ad perfcclissiina diviiiilati» asccnsionem sa- cre sempcr agcntem. Vides autcm borum diligenies imagines in ierarcbice perncietKtis. Dcifurniis qui< deni summus sacerdos inchoat sacram unclionem, sacerdotes vero sub ipso perficiunt unclionis sacri- ficium, ad sacra in siinilitudine perficiendum cerla- mina evocantes. secundum quae sub luilitanle Chri- sto facius est. Quoniam ui Deus est niilitiao crea- lor, ul sapiens vero legcs ejus posuit, operalus e64 ut bonus, decorus victoribus praemia. El adhuc di-

• recle iiUroducciis. « BH est.

D disputulur.

VAUIAE LECTIONES.

’ iim^nct — vmtibiitum om. Ull.

U uoii exindc. » Dil ipsum.

JOANMS SCOTI

im

vinms, qiioniani quhiciit nt opliMuts in rniiiiihus ef A spicianr.is, proiUer (iuid comnuine ^liis iemnhicii

fecliis esl ciiin ipsis sacrp, pro eorum lilierlate el viclorra, »<l mortts el corruptionis concerl:>ns polen- tom, cerlantibtis qnitleni tanqiiara Dcus perfeclus asceiidit gaudens Mnanel antein in Ktipienlis legisln- tionibiis, et secniidum eas sinC’ Iransgressionc eonlemJit ad bonorunv praoiniorum spein fir- miier hahens, siib optimo miKitiae Doniino ol duce orJiiiatiis. Snperans vero divinis vesligiis ntilitum piimi per l)(v<iitalein, Deum tmitantibus Hiiiitiis ad deiflcationeni contrarias ei rebieiaiites et operationfes el subsistentias, commoritnr Chri- sto, niystiee dicenduin |)ecoato, per bapiismum. Ei ineciun sapienter inteUigit, sacra cnm qtinnta piil- chriludine habet symLtota. Eleifkn qiieniarn qnidem

lelolis, discrele hu’c ultra ccteras iTponitnr, el sin- giilaiiiT^r praedicatur commiinio et synaxis, nnaqwa- qiie sacra pcrfecliva actione, parlitas nosiras vitas in iiniforireiii dcilicalionem colligenlcet diVersarutM detfonni rnmplicalionc ad nnum conimunioneni el unitalem donnnte. Dicimiis auteni^ qiii;i eas aliorliin ieranliicorum syinbolorum participationi ,^ consum- niatio cx isliiis divinis el perfeclivis inveiiire esl doiiis. Non eniin inesl fere, qiiandam perfici teletain ferarchicain , nisi divinissima Eucbarislia in eon- suininnlione per sitiguln pcrllciendorum ad nnum perficieiilcm in sacia actione concciioncm, el Dco tradita donaiione perfectivorum mystcrrorum per- ficiente ipsius ad Deuin commiinionem. Sl ergo

mM^esl in ndhls, nou esseniiae, non snbsistentiae, B unaquaeque ierarcliicariim teletanim, impcrfecia

juxla quod vi.sHm est aliis, uiiitorum vero separatio

roMs invisibiie ducens, aHiniaUi qitidem, nt in pri-

vaiione corporls seinper futtiram, eorpus vero ut in

terra occullum, aut jnxla alieram quantiatn corpora-

kim miiiaiioniim, ex e-.v qnac est secttndtim homi-

iiem speeie demoliitim, pulchre per aquam nniver-

salis occullatio iii mortis et sepulturae informitatis

»mai;ineaccipilur. Sacreigilur baplizandorumsymbo-

lica doctrina ntvstice docet» iribtis in aqua dimersio-

nibiis diviiiam liiduo lotidemqiie noclilHis in seput-

tiira Jcstf vii.ie datoris imitari morietn, qiiantiim

possihile viris divina imilalio, iti qiio juxta eloquii

a)y.->terialem el occultam traditioiiem, nibii invenit

iv.biceps niundi ». Deinde vero Inciformia vestimenta

quidem ens, ad iiiium nostram coinmiinionem et sy- naxim non perficiei : et esi teltMa, pnipier quod imperfectiim auferl. Finis antem loiiiis et capitulum divinoriim mysteriornm peifeclo tradilio, inerilo ierarchica intcltigentia cognomiiialioncm ei pro- priam cx aclionum vcrilale inveiiit. Sic et sacraiii divinae generaiionis tclelam, qiioiiiam prinuim lii- men tradit , et oinniiim est priticipiiim divinarum In lumen inlroduciionum, cx perfecto vera illiuni- nationis noiiiinalionc laudamus. Siquidem omnibus commune ieraicli’€is, Inccm sacri Iradere perlicieii- dis. Sed liaec piimiim videre donavit niilii, et pcr ipsiiin ejus |)riiicipale lumen rn alioriim sacroruin conspectnm Iticidncor. Ilaec auiem dicenle-, respi-

indiiuiit consummatum. Yirili eniin et deiformi con- ^ ciemus et vitleliimiis ierarcbice per singula dili

Irariurum impassibiltiaie, et a I untim firmo contuilu inornaium ornaiur, ct informe formificalur, hici- formi iiniversHliter vita splendens. Ungiienii auteni l>erfec!iva unctio odoriferum racit perfeclum. Sacra eniin divinae generatlonis consummati» coadunat coiisumniala divino spirilui. InvisibiliterautemoJori- fieuiii et pertectivum adventum, ineffabiltlmum exi^ steBtem, cognoscere inteliectualiter concedo dignis secundum iTUeilectuin diviiii spiritus sacra el deiflca cominunieatione. In fine autcm omiiium summus sa- cerdos ad sacraiissimam Eucharisiiam vocat per- fecltim, et perfectivorum mysteriorum ipsi tradit cominunioncm.

CAPITULUM IIL D

De perficiendis in symxu

Sedeitge, qtioniam htijiis commemoravimus, quam non mibi jtisium est transcurrenii ierarchicorum quid ante eam aliud budare. Etenim est, secundutn gloriosiim nosirum magistrum , telelarum teleia. Et oporlel anie alias eain sacrc scribentem, expo- ncii(em<|iie ex diviiia jiixla cloquia cl ierarclirca scieiilia iii sacram ejus ascendere divino spiritu contemplationem. Et primum qiiidcm hoc sacre in-

gentein sanclissiuiae telelao aclionem sacram et conteinplationein.

JUtjsleriumi sijnaxees sive cammnmoms.

Summiis qutdem sacerdos orationem sacram^super divinum altare perficien^, ex ipso adolere inchoans, iii omnem veiiii. sacri chori ambitiim. Rediens itc- rtim ad divinuni altare, inctpit sacra psalmoriim melbdia , concinente ei psalmicatn sacram orft- tionein omni ecclesiaslica dispositione. Deinde per minislros ipsa propheticariim deUartini lectio con- sequenter fit. Et post has fpris fiuiii sacro ambitii catechumeni, el ciim ipsis energumeni, elqui sunt in poenitcnlia. Manent autem diyinorum aspectu et communtono digiii. .Ministroruni vcio alii quidcm stant ad templi portas conclusas ; alii vefo aliiid quid proprii ordiiiis operanlur ; alli atitein mini- stratoria disposilione discreli , citm sacerdotibus super divinum altare proponunl sacrum panem el benediclioiiis caticeni, anie coiilessa ab oiniii Ec- clesiac plenitudinecalholica hymnologia.Cum quibiis divinns ponlifex oraiionem sacram perficit , et san- clain pacem omnlbus prodiillit; el salulamib”! inler se inNiicm otnnibus , inysiica sacroruin vo-

’ BIl lacram psalmonini tuelodiam. • Joari. XIY.

VARIAE LECTtONKS.

OT\E,

mi

“VKUSIO OPERUM S. DIO.WSII. — ECCll-SlASTlCA IKnAIU.MIA.

mt

luminur.i praedicalio perucilur. El lavanlibus inamis A f^l collocalionem olTicilur, ct oinniijus doiloi miLus

aqtia sumino sacerdolc el sacerJolibus , summus (Hiitlein sacerdos in mcdio divini allaris slal, cir- cumslanl auiein soli cum sacerdolibus minislroriim scletli. Et sacnis divinas acliones suinmus sacerdos lanjans, sacnficat divinissima, el sub conspeiliun <!ucii laudala per sacre proouinbenlia symbola, ol doiialioncs diviiiorum acluum ostcndens, in coin- miiniciicm coniin sanctifical. Ipseque venit, el alios adliorlatur. Accipiens vero et tradens divinam coin- munionem, iii EiK-haristiam sacram desinil, inullis (^uidem in sola diviiia symbola pio«picienlibus, ipso aiitcin seniper divino spirilu ad saucta perfeclorum priiicipia iii bcalis et irilelleclunlibus speculationiluis ierarcliice in puritate deiformis habilus ascendento.

Theoria.

Vciii igilur, o puer bone, posl imaginos in oniiiie ct sacre in deiformem principalium cxeinploruin vcrilaiem. Ulud perfeclis in coadunatam suaruni nuimarum iiitroduclionem dicam, qnomodo synibo- lorum varia ct sacra composilio nou sine inlcllcclu cis subnislil, el usquc ea, quae exlra sunl, ap parens solummodo. Sacralissiini quidem cniiii clo- qiiioriim canlus et lectiones, doclrinam eis strenuae vitae deniiuciitnl, el ab ois perfociam corruinpeiilis maliliac purg;ilionem. Divinissima auiein uniiis et «“jnsdcm cl panis et calicis communio cl pacifica (radilio similein coiiversalioiiein eis divinam, tan- qiiain simililer edenlibus pr(uiiulgal, ei divinissiinam

proportionaliter illucendo , circa scinolipsam vcr« esislit, et propria oinnino non (ransinulatiir iininit • bililate. Simililer divina synaxeos lcleia, otsi involnla cl simplox liabeat el compliciuim princ pinin, in sacraui varieiatem symbolorum clcinenlor inultipli- caiur, el usf|iie omnem intplet ieraiTbioam iinagi iini descnplionein, continuo uniformiterex his iierum in propri.im unilaiem colligilur, e( unificat in se sacr* icduclos. Jiixla bunc deiformem niodiim divinns siinimus sacerdos, el^i unitam suae lerarcbiae disci» plinam deiforniis in subjectos dediicit, sicronim aenigmatumpbiralilalibusutens; astiterum, tanqiiara absolutus ct minoribiis immensorabilis , in propr inn principiuin indiminuie rcsliluitur, et in unum suuni B inteilectualein faciens iiiiroitum, videt pure piTfo- ctorum tiitiformcs rationes, in secunda clementis processionis siiimnum, in prima diviniorem conver- sionem facien(es. Psaiinorum aiiieni modulado , conveniens omnibus fore ierarcbicis mysteriis, nonne futuriim cst explicari omnium sunnio sacerdolalis- simo ? Omnis qiiidem eniin sacra el agiograpbos delios, aut in Deo cxistenlium generatam subsisten- tiam, el disposiiionein, aul legalem lerarcbiam et convcrsationem , aut divini populi baeredilatuni distributioncs et babilallones, aut judicum sacroriim, aui regum sapienlum , aut sacerdoliim divinorum intelligentiam, aiil vetertim viroMim iii variela(e el multilndinc anxietaluin immutab lem in fortitudine pbilosopliiam, aiit actioiium sapientos doctrinas, aut

coenain et principale syinbolniD perfeclonim iii me- ‘■ divinorum ainorum canlica et divinas i nagiiies , aut

moriam sacram diicit. Juxla qnod et ipse syinbo- lorum rondi:or parliinr sanctissiinam. Nonne saiicie ei et unimode sacra concoenan,lcni docens ot recte simnl et dciforniiler, quomodo ipsa juMa babiluin vera iii divina assumpiio ad similiUidiiieiu eoruni communioneni ipsis advenientibus donatiir ?

Haec igilur, ul dixi, in adiiorum atria bene descri- pta, imperfeclis ailbiic ad contemplationem suflicicn- (em relinqnenles. in(remus a causalibus in cansas, jnxta sacram nostram synaxiii, el decoram invisibi-

fiiluroriiin propbelicas praedicationes , aut viriles Jt^su diviiias aotioncs, aut ipsornm discipulorutn Dco Iraditas ci Dei inii(alorias coiiversalioncs cl sacras dociriiias, aul occniiam et mysticam visionem ipso- rum discipuloruin dileclissiml ei divini ac mirabilis siipcnnundaiiain Jesii Ibeologiam ad deificaiionein opportunis niinciat ^, el sacris teletarum el deifor- mibus anagogis corradicat *. Divinorum autem canliium sacra Scriptura , inlenlionem babens et Ibeologias et divinas aotiones oinnes byinnizarc, et

linm Jesu lucidnco vijebi;iius Qewptwv, beatain decla- divinorum virorum sacras orationes et sacrificalioncs raiitem manifesle principaliiim formaruin pubbriui- laudare , universalem facit divinorum canlum, et dinem. Sed divinissima ei sacra telela, circninpdsiia narrationem ad lotius ierarcbicae leletae susccplio- libi * symbolioe vcslimcnta aenigmaluin revolaiis , ncm et traditioncm , habilum pnlcbrum elliciens, cplcndide iiobis manireslere * , cl intelleclmiles ^ divinitus eam ps llciitibiis. Cum igitur continua sa- iioslros vullns uniformi ct non veiato lumitic replo. cratissimorum bymnologia animales nostros habilus

Oporiet Igitnr nos intus adesse, sacratissimorum et invisibile prinii agalmatum denudantes. iu deifoi- niem ejiis pnlcbiiuidinem intendere, ol EL”.niniiin saccr.lolem divinilus videre a divino allari iisqnc exlrema lempli cum suavi odore venienlem, el ile- rum iii ipso perfective consisteniem ». Ipsa onim siiper omnia diviua bealiludo, etsi bonilaie diviiia provenial in pariicipanlium sua sacra communionoiii, sed non extra per subslaiitiam iinmuiabilem siaium

• BH sibi K narravii, E nuiciuvii

condignale dispnsuerit, ad paulo posl sacritiria po- nenda, et divitioriim cantiium coiisonaiitia ad divina et nosipsos cl intcr nos mvTceiirPconsensum, iit in una el confessa sacrorum regione • promiilgaverit coordinata et coadumbrala inagis in intelloctuali psalmorum psalmodia, per plnres et aperiiorcs ima- gir.es e( pratdicatiunes dilalanUir sacratissimis pro- fessariim consiriictionum lectionibus. In bis aspictens sacre, videbit uniformiter unam inspiralionein, ut

VARIAE LECTIONES.

^ Cnu’., \V,mnuifeslare,lil\ manifcslnl. «A resideniem; et ilerum — conmtentem om. BII. ’ Kt. corradicabit. ’ Sii> AE ; DH o^.if^‘ssa rtliffione suciuruui.

^^

40.S3

JO\NNI sroTi

:«J) 1100 diviiio splrilii coD«1ii&:!i). Uiuio piilclirc itt A lionon) qiin]iila;n sncralisnnianim. Iirthcl rotistinuna^

niuDilo posl aiiiiquioroin truililionciii Novuiii Tesla- inenluni praedicaiur, liivin.i el ierarchica crilinaiioiie iliud, aesliuio ‘, declaraiilc, qiioinodo ipsa quidein dixil fuluras Jesn divinas operuliones, boc veio per- fecit. El quoiiiodo illa qiiiiieai io iniaginiluis verila- leni * scripsil, hoc vcio pniescnieni deinoiislravit. lllius eniiii praeconiis , lioc per scipsiin) perfccla operaiione verilaleiii cogiiovil. El est llieologiae (livina operalio, consitiniiialio. Iloruin aiii qiiidem iioi) circunilubicinantcs iiiiiversalilcT sacraniin h;le- laruin, ncque iiiiajjines viJciil, inipiidenler neg..inies salulareni diVin.-ie geiierationis docirinain, eteloquiis perdile respondenles ilUnl : Vias luas scire noluiniiii ». Caiccliunieiios autem cnerguinenosqiie, el eos, qni

lioniiin. Esl auiciii conlrariis aiit sediiciioiiihiis aul perUirbalionibus dchoneslalnn) “. Sed ei ab eis sacralissimoniin divina commiinioatio corripiiur , et vaide merito. Si eiiim esl vcre, nl nniversaUler divinnsvir, divinis digiiiis,a(f siiae deirormilalis sum- niun) iii perreclissiniis et coiisiiinniativis deificalio- iiibns ascendens, iieqne qiiae siiiit cariiis operabitiir praclcr nalurae valde necessaria, el hoc si conseiva- verit ’ operose, lemplum aulem simul et conse- qiiens iii sua sul)limissima deificalione divini Spirilus erii, siinUi siiiiile collocans : non forlassis talis ali- qiiaiido a contrariis patietur phantasiis aut terrori- bus ‘, dei-idebit autem haec, el cnm advcniciitibus iuctabilur , et perseqiiotur , et operabitnr iiiagis

siinl iii poenitentia. sancuie lerarchiae lex peniiiait B Q”*"^ palielur, cl hoc » proprio iiabilii iinpassibiU

quidem aiidire Psaiinicam sacram oraiioneni, cl di- Tiiiani sanciissiiiiarum Scripturarum ieclionein : in aiuein ileiiide sacrilicationrs cl coiilcniplatioiics non vocat talcs, sed perfectos perfecloniin o(«!os. Esl ciiiin dciroriiiis lerarLhia jusiitiae s.icrae picna, eo qnod jiixta digiiitatcni iiiMCuiquc saiutaritcr dtslribiiit coinpactaiii uninscnjusquc divinornm parlicipaiio- nein iii oomiuensuralioiie el analogia se<;tiiidiiiii tcin- piis saorc doiians. Ulliinws iyilur catcciniiiienis dislrilxiitiir ordo. Suiil oiiiiii experlos et iiiilocti oranis lorarchio.ae peifoclionis, iioquo jiixta diviiiam ilesigtiaiioiiein divinani iiubciilus siibsisientiam, scd ndinic paternis elequiis obstoiricali, el adliiic talihiis forniis iiifi>rinaii,.ad cam ex divina gcneralionc primo

cl non indito, et aliis mediciis videiiiiur laiiiim ope- raiionum. Acstimo auiem cgo, magis vcro aperti scio, icrarciiicoruin purissima discretio pro laiibtis m'\l encrguntenos poliiilissimam operaliniioiu. Qui- ciiiiqite dciforiiii docediiiil vita, ol consciiliciitcs ol siinililer convcrsanlcs peniilis fiiiiil (lacnioiiiliiis : verc quidein exislentia et imnioi-t.ililcr croaia, ot aeieriialilcr deiectala, per exlroiiian) ol sibimct per- niciosam insipicntiain averlentos : nialeriaiem vcro el iiiiiltum passibilcm .ilienalioiieni, et porditas et oojinnipetitcs deiicias, et infirmain in alienis iion existentcm, sod opinabiiem delecialioneiii oonoiipi- scciilcs el operaiites. Prinii ergo ipsi ct jiotiiis iiiis iiuiilstii discreiiva voce soi^regeiitur. Noii oniiuju-

vil.tlemetpriinoiliHininantemeibcatain.iocessionem: ^ siiiin cst, eis aUcrjus cnjusdam sacri partioipaio

i.inquani si imperfecti el informes anle excidant jiixta caniem infanles prupria obsietricatione, veluti olicaccali et aborlivi, non genilalein, el non vitalem, ct non iliuminalnm iii terra casiim habobiint. Et itonnc quidain bene sapientum dicit, ad " nianife- «liim respiciens hiii.en, eos praefravari leiiebris a vuiva alienatos. Dixerit ^ aiim corporum disoiptina ^d lios, qiiae est medicina, luiiien operari iii capaci- bus lucis. ^ic el ’ sacroruni sapientissima discipiimi priiiio qiiidcjm eos formativorum et vivific;intiiiin eloquiorum inlroductio alimento obstctricat. Perfi- ciens autcm anle divinam generatioiicm eoruiii siib- siaiiti:im, dat sabilariter eis in ord iic <id luineii dei- rormein el perfcctivam coinmiinionem. Niinc auiein

qiiam eloquiorum conversoriae ad incliora docii iii.ie. Ea eiiiin diviiiontm supermundaiie sacrificalioiie cu< qiii siint iii poenitentia, et ad eam jam venienlcs absoondit, non omnino ad sacralissimuni admiilens. .^ppe.lal vero Ct hoc caslissime, quia in aii(|uo .ad dcifoniiilatissiininiuin imporfecte infinnantibns invi- siliiiihiis vado, el non commr.nicalus. .^liigit ciiiin pcr oiiinia olarissima vox non vjiicnles conjiingi <livinis- siinonim digiie commiinicaloribus; muilo magis pas- ^ibililcr energnmeiiilin mnUitudo immunda eril, H oiniii ; lienata sacrorum inspectione et oomniiin)- calionc. Deinde diviiio fiuiit foris lcmplo el siiper- exooilenliojiislerurgia " teletaruinindocti etperfecli, et ciim ipsis sacra aposlalae vila , con.seqneiiterq^e

lanqiiam ab imperfoolis separai peifocla b, ei lioiio ‘^ his adversus contrariorum et viiicnla et plianlasias

ornatiii sacronim providens, ct cateciiuinenum in <leifornii ierarcbiconim ordiiie obslctricalioni cl vitae. Energitmenuii) aulcin muliitiido itnmiinda qitidein et ipsa, seciinda vero sursuin vcrsus cale- chunienum est extreniilate. Ncqite eniin acqiiaic est, ut aesliino, univcrsaiiler indoclo et divinarum tcleliirum siimine non communicanli, quod parlicipa-

propter infirniitatem conslanles, laiiqiiani non pervonientes ad divina per corroiioratiiiii ei non indigenlcm conluitiim in deiformis iiabitus incommu- labile el aclivum. Deinde ciim ipsis contraria qiiidem apostalantes v|ta, nondum autem et phantasiis ojiis iiabitu et amore divino et ciaro pnrgati, ct post iios, qui non omnimodo uniformes et icgalilcr dicen-

• BH iil aesliino » E veritate. * E et. K informaium. * E sicul obsertuterii . •’ K icTurcliia; BH j. e. sacrificin.

• Job. XXf.

VA«I.\E LECTIONES.

• A Oict/, B!l DixertH. » E Sica* el. * dehonesltHumom. Rit’,

• AK erroribtts. ’ A adhuc; E ad hoc. " Bll parliciimlione*

NOTAE.

»• IS£V. I.

vm vF.nsio operlm s. DioN\sri. — ecclksiastujv ir.nvncutA. io8G

(liim iir.macnlaii, ei inconlaminaii sunt perfeclissimc A El boc aiuem sacre inlelligo, qiiomo;lo sn|»cr|>(>si4i8

sanctissimi. Tiinc sunclissimorum sacrilicalores. et contemplalionis amatores , s:)nriissim;im lclctam sancle el dccenier iiispicienlcs, laudmii liymnologia calholica benericnm cl Uonoriim largiens piincipiiim, subinirodncenies s;iliilaies nohis revelatao siinl le- lelac, sanclam pcifcclorum deificationeni s;!Ci ilicaii- te<. Hymnum anlem linnc alii qnidem liyii!iiolo’p’i im vocant, alii auicm rcligionis syml.oliim, alii v ro. iil acsiiino, diviiiiiis iornrrbicaiii Eiicliarisli;mi , l:int|iiam coMprelien&ivam iii nos diviniliis per- veiiipnlinm sarroriim donoriim. Videlnr enim mifii laiidnndorum omiiiniii (tivinonim operum riclionein circn iios fieri, esseiiliani ipiidnn nosliMm cl vilnin {leiftiniiiter snlistilneiis, fl p iiHipalibus cxemplis cl putcliris deiftir:ne noslnim finin.ins , ci divi;iiori babitu c( rcnoviitione in pnrliiipalionc coiisliliiens, seprcgans anlem ox ncglia;enlia ingcnilam nobis sollicitildinem divinomm dononim , rcficieiis nos lionis, in anlii|irim rcvocal, cl peiTcctissima nostio- riim assnmpiione c(msumm:)irssim.im proprioriim lra:lilioncm opiimc opei ntiir, et ali h;)C sociclaiem nobis Dei ct divinoruin don.nl. Sic auiem divina hn- man>tate s.icre laHidata , occnllns qiiidem di^vinus panis apponitnr, ct bencdiclinnis calix : divinissima anlem salutalio sancte agiiiir . el ngiograpliornm voluminum myslica et supcrmnndana rccilatio. iinn cnim unwm cst ad iimim congregaii, cl uniiis parli- cipare pacifica unilate , ad seipsos pacificalos. Si enim ab nnius contempbttione et sciciuia illumi- nati , ad uniformem et divinam congregaliunem unificamur, non fortassis in parlilas rescindimnr dccidere concnpisccntias , ex qiiibns maieriales creantur el passibiles adversus secundnm naluram acqniforme inf. slaliones. Ilaiic ergo, ut aestimo, uiiiformcm clinseparabilem vitam pacisactio’ sacra promulgat, simili similc coiiocaiis, ct partilis sepa- r.iiis di^Hna ct uiiila spectacula. Sacrarum autem labularnm post pacem recilatio praedicat sanclc firmatos, etad slrcnuae vii^ie consummationem im- iiiutabilitcr advenieiites. Nos qnidem pcr simililudi- iicm corum in bealissimum baliitum el dciformeni quietem hortans el manuducens, quibus tanquam viventihus praedical, el, ut theologia ait, non mor-

divino allari piis symbolis , pcr qnac Christiis significatur et participalur, adesl indnliiianier san- clorum professio , coiijunclionem corum inscpara’ bilitcr maiitfestans ad eum super mniidana cl sacra unilale. Mis aulem ca, quae dicia sunl, lcgc sacri- fii-a:is, staiis in conspectu saiK tissiniorinn syinbolo- nini , aipia maniis sninmiis sacerdos lavat cum IMidico saccr.luinm ordine : quia quidem, iit oloqiii;i aiiint, <|ui lolns cst, noii iiidigcl alicnjus alterius,nisi sunimorum, id esi, novissiniorum suoruin lavalio- nis d, propter snblimissi nam piirgalioiiem in castis» suno deilormilatis h;ibiln, cl ad becnnda provcnieiiii deiforiniier, iniuiensiirahilis erit et aljsulutiis, tan- qiiam perloctissime iiniforuiis, el ad uiiuiii iieruiii

B adnnatiin converlcns, qiiasi dcifi>rn)iialis salvantem plcniiudinem et inlegriiaicm. Sacer ergo luler «, uk dixinius, in ea secundum legeni ^’ er;it lerarchia; niinc autem suipmi saccrdotis et saccrdotum ma- niinm pnrgaiio ip^uin insiuuat. Eos enim ad san-t clissiiiiam vctiienlcs tepovf/totv, purgaie oporlei, et cxtrcmiis animae piiantasias, cl per simililudineiu ipsa taninni , quaiitum possibilc esi , admiitere nianifestiores sic ihoophanias, circa qiias poiientur superiiiuniialilMis fuigoribus in conformium spe-. cnlorum claritatem universaliurcm el lucidioreo> appclontibiis potvenirc proprinm splendorcm. >uinnii aiiicm sacerdolis et saccrdotiim iisquc ad summa, i I esl, novissima lavatio in conspectu lil sanclissi- niorum syinboioruni , lanquam in Chrisli omnes

^ inspicieolis nostras occultissimas noliones, et su- blimissimac purgalioiiis in ejus inienlissi;nis siibli- litatibus ei jiislissimis cl aeqnissiniis jiidiciis ter- minatae. Sic divini^s sumnius sacerdos unitur, et sacras divinas aclionos Iaud:ins , sacrificat diviiiis- sima, el snb conspectnm ducit laudala. Ergo esse in nos divinas ac4iofies diximus *, dcinde narrandum, quanla virlus. Non enim omnes laudare sufficiens cgo, neque aperle scire, et alios in mysieria ducere. Qnaecunque aniem a divinis ^imniis s;iccrdotibiis conseqnenler eloquiis laudanlnr et sacrilicanlur , haec , ul nobis possibile , dicemiis , ierarchicani inspiralionem diiccm invocantes. linmanam natii- ram principio ex divinis bonis insipienier perditaiii

luis. sed iii divinissimam vilain ex morte transeun- ij mnllum passibilis vila snscepit , el corrumpenlis

mortis finis. Conscquenter enim, qiiae vcro osl, bonitate pcrdila aposta^ia, sacrae in paradiso logi- slationis Iransgrcssioiie , recalcitranlem vivifico jiigo, propriis nulibus et delectatoriis adversarii, ct ininiicis scduclionibiis conlrariis, divinoruni bono- mm tradidit. Inde miseraDiliter pro quidem aeteino niortale muluavit, proprium autem priucipium in- corruptibilibus habeiis generalionibus , ad principil

libus ». Vide aulem, (piia ot recordalionibus sacris reslituimur, divina nicmoria non hiimanitus memo- rativa phanlasia declaraiilo, sed veluti si qnis dicat divinitus secnndum diviiiorum perfeclam deiformiuin prcciosam et immulabilcm cognitionem. NovU enim, aiunt eloqnia, qui sunt ejus ^; et : Preciosa in conspectu Domini mors sanclorum ejus <^ ; mortc sanctorum pro in sanciilate consummatione dlcta.

• A C sacra actio. » A E (licimus.

• Rom. VI.

t> II Tim. tl.

• l’s;d. CX.V.

VARIAE LECTIONES. NOTAE.

<> Joan. XIII.

Luter i. c. “io^jrriP, lavarrum. Kxod X., .\ XX VIII II XL

JO.VNMS scon

m%

coiiscqiioiUcii) inoiito Jiiclu esl fiiicii). Soil ci sui- A t^ni^^ii^ pcr saorc prociinibciiliii syi)ibo>ii. Vcluluiti

sum tlucciile vilu Yoluiil:irie reciileiis atl lorram contrariu cxlreiiiitnlc , Kravata esl iiiuftiini passihili inulahililale. Lrrans autciii i-ecla via, qiiae esl ad vere exislenlein Deuin, vuliiei;ita csl, el peidilis ei maleiicis suljjccHa mullil(i(JiiHbus , obliia cst, noii <liis, noque amicis, sed iiiimicis fumulaiis. Ipsis au- lciH immisericordiier ea seciinJum propriain imma- nilatcti), abutcnlibtis, in noH subsisieiilius scrvililcr iiicidil el perdilioiiis periculuni. Divinue aulcm boiiitalis maxima liumanitas, per se ipsum operu- tricem nobis divinitus iion induravil pivividentiafli, sed in veritule pariicipatioiic , qHue secundum iios siinl facta csl omnium sine pcccatu et ad Imniile Hostriim niiincala , cuni pi-opriorum inconfuso et

eiiim et iioii divisum paiiem rcvohms, ot in miilu diviiiens, c( iinioacHi caMcis omiiibus dispertiens symliolice iiiiilutom mH^liplicat, et distribuil ; san- ctissiinam in his iactionem suciain*, coiisummans. Unum etiim el siinplum el occulinm Jesu divinis- simi verbi, secundum nos iu hiimaiiaiione el ad composiliim et visibile, iniinulabi4i honitaic el hiima- nitate provenit, el ad se nosirain iiniflcuin societa- lein henigiie peregit , nostra humilla divi{iis&im4s suis suininc aduiians. Siquidem el nos tanquam memhra cor|)oii compagiiiamur ipsi secundum id- ipsum immacnialu ct divinu vilu, el iiuii coiTum> pcnlibus passioiiibiis jiixta iiiortiricutuiii iticoiiipucli cl defiirmes ^, el Hon coiivenientes efiicimur ad di-

immaciiluto perfeclissimo hubilu, ad se iiobis cuin- B ^’"■’^ nie;iibni ot siaiiissimu. Oportel ciii;ii nos, si ad

iiHinicutioiiem lanqnam congenilis dc cotero doi>u- vit , ct proprioruiH rcce{)il purlicip<;s tioiioriim. Apostaticue quideiu mullitudinis , siciil occuliu traditio habct, qiiae conlra iios csl> destruxit poieii- Uain, iiou per virtiilem superans, jiixla vcro ii>y- stice nobis (radilum eloquium, in judicio ct justitia. Quae enim ’ secuiHlum nos siiiil, ad contrarinm simul omne benigne reparavil. Quod etiim jiixta animum noslrum obscurum est, implevil divili el divinissimo lumiiie, et deiformihus oriiavit informc pnlchriludinibus. Animue vero hahitaculum in (ter- feclissima sahitclaiitumdccideHlis iiostrue essentiae, pollutissimis passioiiibus el corrumpentibns macu- lis liheruvil , renovulioHem noslram supCLinunda-

cum dosideraiir.is cominuiiioiieii), iii diviiiissimaiH bui sccundum curnen) \ilaiii rcspiccio, e( ad eum simililudij^i suciu jiccculo carenliu doifoiincm el immuculutiim hubitum rcciirrere. Siceniin compactc iiobis ad simile socielutem donabil. liaec sucris ac- liiinibiis suminus sucerdos inunifestat, velata qui- dcm do:)a jd maiiifesliim duccns, uniforniequc curuiii iii iiiiilia divideiis, et distrihulorun) ad ea, iii qiiibiis liunl sccuiidiim tempus uiiilati, socios eorum pcrficicns participes. Describit eiiini in his seiisibilibus, sub coiis,pcclum duceiis Jesum Chrislum, invisiliil.ciii iioslr.im, qiiaiiliim iii iinugii:ihus, vitaiii, secundiim Uouin ex occulto perfectissima et incou- fiisu juxta iios iii liuiiiaiialio:ie misericordilcr iii hu>

num osleiidens, el mullam perfoctionem diviiiam iii C turam nosiium spocilicuiuiii, el ad pariibile n«-

^)sis ad eam iiostris sacris, secundum qiiod pos- sihile est , siinilimdinibiis. Divina ^^en» -iuiitalio qHomodo iiobis aliter ingenila sil , itisi saci-ji- tissimarum divinarum aclionuiu memoria rcnovaia hCHkper ierarcUicis el sacris oralionihiis ol sacrifica- tioiiilHis? Hoc ergo facinius, ul eloqiiia uiiini “, in cjiis recordationein. Iiiiie divinus summiis s.iccrdos ad divimim ullare slans, laudat dictus sacras aclio- ties diviiias Jesu divinissiinae iiostrue providonll^e, <4uas ui saliile geueris nusiri heneplucito sanclissimi Padis inSpirilu .sancto secuiiduin eloqiiium consum- muvit. Luudans aiilem el cnlluin earum, el invisihi- lciii coiitoiiiplulioHom iiilelloctualibus ociilis inspi- cieiis, iii syini.olicam earuin lerurgiam veiiil, et boc

slrum immutabilitcr ox uiio sccuiidum iiuluruin^ii-k)- vonieiilom , ct jier bcnfgnam hunc huinunilaiis dilecliouem iii parlicipuiionom sui et proprioruiu honorum voc.intem liumaiiam genlein. Siquidem unimur ipsi diviiiissiinac vitue ad eain iioslraiH jiixta virlulom simililudiiic: per hocelium ad verila- lem commuiiicutorcs Deiot divinissimarum consuin- luulioiium erinius. Accipiciis ^iutom el tradens divi- iiain coitimuiiionem, in Lucharistiam sacrani de- siiiit ciim oimii i<.^ccl r.-siue sacra pleniliidiue. Purti- cij)utio cnim Kudilionein ducit, el iiiyslic;)m distri- Luliunem mysterioruin assmnplio. I^so ciiiiii tst calholicus diviiioruni ornalus ot ordo, priuuiiii in purticipalioiieriorietcoiisuminatione sacruiiidiice.il’’.

Dco Iraduiil;:. Uiidcet rcverenter simul el icrurchice D i^’’ se divinitus aliis doiiaHdorum, sicqtic el uliis

post sacras aclionuiu divinaruin lutides, pro ijisa siipra se actioiie sacra upologium facit, prius i^ucre ad ipsiim reboaiis : Tu dixisli : lioc facile in nieain rttcordjtwiiein >>. Dcinde Deo simili bac aciioue sacra digiius peteiis ticri , el ad ipsum Chrislum si- iHililudiiie <liviiia perficere, el dare castissiine, el s:iiicia purlicipantes sacre el decenler parlicipare, sacriiicat diviiiissima , cl sub cunspectutn ducil

irudeie. IVoplor liuod el diviuis doctrinis (|uiJuiii and^icier abiiteiites, uiite secundum eusconversalin- Hcmet bubiiiiiti immuiidi ei alieiii omiiinosacrasunt logislalione. Ut enim in solaribus splendoribus subli- iiorescl cJuriores essenliariiin priiitae iuQiixu rcpl.:- tue, per ouinia eas supcremiuens htmen in e.i, qiiae posi eas solis instur invehiinl : sic ol di- vino omiii non audendum aliis dux essc, iiisi secuii-

VARIAE LECiiONES. ’ AF. tiutem. * DH sauclhsima in his aclio muliiplicut. ’ liH pera(jit. * AB ddforina. » Bil ducen».

• ■ Ma.il. XWI;

XI.

NOTAE. Ma.“c MV; Liic. \\l; I r.or. i- Lnc. XMl, tO; M.iltli. XXVI; I Cor. XL

1089 VERSIO OPERUM S. DIONYSIl. — ECCLESIASTICA lERARCHIA.

(Ju(^} omnem hSibitum suiim faclum Dei formosissi- A plibiles imagines. Quoci enim

Deiini

imilniur

mum, et pro divina inielligenlia et judicio compagi- nalum approbalus. In his omnis sacrorum disposilio ierarcbicc condescendens, et divinissimis communi- cans, cum gratiarum actione sacra desinit, divino- rum actuiim proporlionaliter cognoscens et laudans gralias. Ilaque divina non parlicipanies et igno- ranies, n6n eiiam in Eucharisiiam venient : et qui- dem juxta propriam naturani dignis existenli- bus gratiae agunlur divinissimis donationibus. Sed quod quidem dixeram, aspicere aliquando divinis donis ex eo, qui in malo esl, conlnitu nolentes, in- grati ad magnas divinorum acluum permanserunt donationes. Gtistaie autent, aiunteloquia, et videie ^. Sacra enim divinorum doctrina magnificas eorum.

agalma, ad illam invisibiiem et boneolcntcm aspi- ciens formam, sic seipsuin ligurat et cirinj^ii, ad formosissimam imitationem. Et sicut in sensWVilibus imaginibus semper ad primam exemplarem speciein scriplor inflexibiliter inlendit, .td nullum aliudvisi> bilium retractus, aut secundum quid parlitus, sec. ipsumilludquod est describendum, si justum dicere, ellingit, et ostendet * allerulrum in allerutro proptei essentiae diflerentiam : sic mundis in animo descri bit ipsa ad beneolacem et occullam formam intenla et inflexibilis contemplatio non errans deiformosis- simorum phantasma. Jusic igitur ad superessentiali- ter suaveolentem et jnvisibilem pulchriludinem ad Deuni conversi, iMlelleciuale suum inconversibiliCer

qui discunt, gratias cognoscent, et divinissimarum B speciGcantes, nullain agunt in se Deum imitanlium

suarum altiludinem el magnitudinem in participationc sacraiissime inspicientes , supercaelesles graliose laudabunl actiones divinae benignitatis.

CAPITULUM IV

De perficiendis in myro et in ipso offerendis,

Tanta sanclissimae synaxeos sunt, et sic bona invlsibilia ad nnum nobis, sicutsaepe diximus,ierar- chice sacrificanlia societatem et coordinationem. Sed es’. hujus aequipotens aliera perfectiva operaiio, myri teletam duces nosiri *■ quam nominant. Partes itaque ejus * in ordine secundum sacras imagines intendenles, sic ad unum ipsius per partes ierar- chicis contemplationibus ascendemus.

Myslerium teletae myri.

uxU eumdem synaxeos modum imperfectorum absolvuntur ordines, accedenlibus scilicet et ierar- cbico in omne templum bene olenti ambitu, etpsal- inica sacra cantione, et divinissiraorum eloquiorum lectione. Deinde myron summus sacerdos accipiens, siipcrponit divino altari circumvelatuih a duodecim pennis sacris, reboaniibus simul omnibus sanclis- sima yoce sanctum Deo accepiabilium prophetarum inspiratione melodema. Et in ipso perficientem ora- tionera complens, in sanctissimis consecrandorum teleiis eo uliturad omnem fere ierarchicam perfe- clivam operationem.

Thcoria.

Ipsa igitur introductiva consuraraativa« hujus sanctificaiionis anagoge per ea, quae secundum divinum myron sacre aguntur, illud, aestimo, decla- rat, quod circumvelatur sanctis viris in animo sacrum et bene redolens, qnae divinitns jnbet san- ctis viris, non manifestas habere in gloria vana secunduin viriutem occulii Dei bonas et suaveolentes similitudines.Mundaeenim sunt Dei secretae et super animum suaveolentes pulchriludines, et invisibiliter ostenduntur solummodo intellecluaiibus, conformes feabere volentes oer viriutem in animabus incorru-

• nottri om. BH. * eiut om. BE.

• Psal. XXXIII,19.

^ATROL. CXXII.

virtutum in adspiciendum juxta eloquium >> homini- bus, sed sancte inspiciunt tanqiiam in imagioe.divino myro ab Ecclesia sacratissima circumvelata. Propter quod et ipsi secundum virtutem, sanctum et dei- forraosissimum intus Deum imitantes, et Deo descri- pti animi sacre circumvelantes, ad solam^ respfciunt arcbiformera inteHigentiam. Neque enim coniempla- biles tantum siint dissimilibus, sed neque ipsi ad illorum trahunlur visionem, sibimet consequenler : neque visibilium imagines bonorura et justorum, scd eorum, quae sunl vere, vere amant : neque ad glo- riam vident a raultitudine irrationabiliter beatificam, ssd boniim aut malum in seipso divina imitatione judicantes, agalraata divina divinissimae sunt bcne- C olentiae, ex seipsa verum bene olax habens, ad raul- tis dissimiliter opinabile non convertitur, veris suis pulchritudinibus unum formans, quod est sine simii- lalione. Fer reliquum, quoniam » exterius pulchri- tndinem contemplati sumus lotius bonae et sacrae actionis, in diviniorem ejus respicienius formam, ipsam in seipsa revelatam velaraina, eonteraplantes beatam, splendentem, raanifeste claram,et incir- cumvelaie intejlectibus r^ientem nos sunveoiehtiae. Neque eniin manifesta myri perfecta operaiio bis, qui circa sumraum sacerdoiera snnt, incoraraunica- bilis est aut invistbilis, sed econtrario usque eos perveniens, et statuens supra multos conlemplalio* nem, ab ipsis sacre circumvelatur , et raultiludine ierarchice distinguitur. Divinis enira viris sacratis- simorum radius, lanquam congeneralioni ab invisibili pure et iramediate elucens, et intellectuales eorum receptiones incircumvelate suavificans , ad sttbje- clum non prorapte provenit, sed ab ipsis, ut secre- torum invisibile contcmplantibus, sine pompa , ad dissimilibus incontaminabile, sub pennatls aenigma- tibus cooperiiur : per quae sacra aenigmata bene ornati ordines reducuntur ad sacram suam ainalo- giam. Est ergo, quod quidem dixeram, nunc lau- danda nobis sacra telelae operatio. consummaiivae

YARIAE LECTIONES.

• A e< ostendil,im ul ostendat. * E solarem. » BH quomodo.

NOTAE.

b Malib. III : XXIII

D

m\ JOANNIS SCOTl 109^

ierarcliicorumordinaiionisetviriulis. Propter qnod’ A ad ipsam in maUim minorationem incomiptlbiliior

ct lianc divini duces nostri tanquam aequipQtentem ot idem peragentem synaxeos sacrae perfeclionis • cisdem characteribus per multa et mysticis disposi- lionibus el sacris oralionibus ordinavenint. Et qiiidem summum sacerdotem, tanquam ipsis aspe- ctibiis ex diviniore loco bonam suaveolentiam in ea, quae deinde sunt, sancta proferentem, et ad se rosolutione docentem, divinorum participationem simul omnibus quidem fieri juxia dignilalem sacris, indiminutam vero esse et imniutabilem omnino, et acqnalitale secundum divinam collocaiionem pro- prietatis incommutabiliter stantem. Desiderio autem iterum eloquiorum cantus et lectiones imperfeclos quidem erudiunt ad viviferam filiolitatem, conver-

disposilas, in ipsa in nobis discretivi nalurali ^ vale- tudine, secundum deificas mensuras, et coadunatam animi ad Deum conversionem, in receptione divinjie suaveolentiae fieri, et benefacientia sacra impleri et divinissimo alimento. Non ergo myri syrabolica compositio taiiquam informatjone intormium, ipsum nobis subscribit » Jesum, fontem cxistentem divi- narum suavium receptionum divitem, beatum pro- portionibus divinis et principalibus deiformiora in- lellectualium reddentem, divinissiinos declarantem vapores, in quibus animi benefice delectati, et divi- nis assumpiionibus repleti, esca invisibili utuntur, ad intellectuale eorum penetranl juxta divinam pariici- pationem suaveolentium distributionum. Est autem,

sionemque ’ sanctara faciunt pollule energume- B ut aesiimo, clarum, quia super nos essentiis ut di-

num feruntque manifestam qualemcunque trahendo insane energumenis deiformis babitus et virtutis sublimissimum , proportionaliter eis ostendentes. Juxta quam lerrebunt maxime ipsi contrarias virtu- tes, et aliorum medicina praestabunt, divina imita- tione immobile quidem ex propriis bonis, ad vero contrarios turoultus aclivum non habentes tanium, sed et donantes. His aulem in intellectum divinun? expessimistranseunlibus,habitum sacrum imponunt ad non iterum sub malitia errandum. Quosdam, ut sint castissimi, indigentes consummate absolvuiit ‘^, quosdam sacros ducuntin divinas imagines et inspe- ctiones earum et coramunicaliones. Rcnciunl autem quosdam sacraiissime in beatis invisibiliter contem

vinioribus fontalis suaveolenliae relributio, prcpin- quior quomodo adhuc etmagis seipsam manifeslat el dislribuit, in lucidissimum earum et bene habile juxia intellectum receplivae virtutis copiose super- manans, et muUipIiciter occultata. Ad vero inlellc- clualium subjecla, et non codem modo accepliva, super virlulem inconlaminaie occullans visionem et participationem, proportionalibus participantium va- poribus in commensuralione » diviua dislribuii. Super nos igiiur sanctarum essentiarum lanium auperposilus Seraphim ordo in alarum duodenario significatur, circa Jesum sians el coUocatus, bealis- simis ipsius conlemplatiouibus , quantum juslum, obumbrans, et invisibilis distiibulionis sacre in

r • • •

plaVidnibus , compleiido uniforme eorum uno et ^ caslissimis susceptionibus replelus , et muliii

in laudabilem , sensibiliier dicendo , non silentibus oribus reclamans theologiam. Ipsa enim sancta su- permundalium animorum scientia simul erecta est, et incessabilem habetdivinum amorem, maliiiainque simul omnem superat et oblivionem. Inde, ut aesti- mo, hoc non silenti clamore insinuataeiernani eoniin et incommutabilera in virtute omni et gratiarum actione divinorum scientiara et inielligentiam. Incor- porales ergo Seraphim proprietates, in eloquiis sen- sibilibus imaginibus et invisibllium manifestatoriis sancte descripias, in exornamentis supercaelesiium lerarchiarum, ut arbitror, bene conteraplati sumus, et tuis intellectualibus oculis ostendiraus. Tamen quoniam quidem et nunc summum sacerdolem sacre circumstanies, ipsam nobis illam reformant excelsis- simam dispositionem, in brevi et nunc sanctissimis aspectibus deiformosissimam eorum claritatem vi- deamus. Multiforme igilur eorum et multipes “, manifestativum est, ut aestimo, muUividae eorum in divinissimas jlluminationes proprielatis, et semper moius etmuUivii divinorum bonorum intelligibilium. Alarum autem,uteIoquia aiqnt», expansampositio- nem, non nuperum saiictnm indicarearbjiror, secun- dum quod visumest aliis, sed quia circa Deum ipsius exceIIeniissimaeesseniiaeetordinis"ap?gog\caetab- . , ^^ VAHIAE LECTIONES.

4 </«?a om-. BH *A’verfectionem. " BH conversalionemque. " quosdam ut sinl — absolvttnl om. BH. L ueinde difasunt. • BH dtstrictionibus. ‘E natura. « H describit. » BH commemoraiione. ‘• mmuHiflex.

\eiordimsom.tim. ^„_,.,. *- ^

« Isa. VI. ^^T^-

(iiiificante. Quid aulem ? Nonne et non omnino puros, quorum jam memoriam fecimus, ordines clare absol- vit secundum eundem synaxeos modum praesens nunc sancta teletae opcratio, solis inimaginibus vidcns obtutibus divinis, et a solis iinmcdiatc sa- crali.ssimis ierarchicis anagogis inspecla el sacrifi- cala? Haec ergo jam saepe a nobis dicta, .superfluum nobis est, ut aestimo, eisdem revolvere verbis, et non ad ea, qOae deinde sunt “, iransccndere , suramum sacerdolem divinitus videntes a duodecim pennis circumvelatiim, habentem divinum myron, et sanctissimam in eo consummationem sacriflcantem. Dicainus igitur, quomodo myri corapositio congre- gatio quaedam est bene spirantium materiarum, in se copiose habens qualitates odoriferas, quantum accipientes olfaciunt secundum analogiara tanto in- gcaitae eis bono odore parlicipatioiiis. Credimus autem esse diviuissimum Jesum superessentialiter suaveolentcm, invisibilibus distributionibus ^ inlel- lectaale nostrum replentem divina delectaiione. Ipsa enira «ensibilium suaviiatum assumptio saluritaicm facil, et nuirit cum delectatione multa olfacieniium discretlvum, siquidem innocuum sit , et ad bene ~<)(ax in commensuralionc compactum. Proportiona- liter, si quis dixerit et intellecluales noslras virtutes

D

solula porfectisssime suiu eisiiperrnnndaiia.pnmaet A Jesum pro nosira uivina generalione dcmersum.

•nedin otextrema intelieciualium sui et deiforniium virtutum. Inde eioquionim sacralissima sapientia, .“Vlanim (lupiicationem sancte describens, circa fa- cieset niedia el pedes eorum imponit alas, univcr- saliter volabile eorum insinuans, iargissimum in id quod vere est anagogicac virlulis. Si autem facies et pedes tegunt, et solis volant mediis alis, intellige sacre, quia tantnm exaltaius excellentissimarum es- senliarum ordo timidus est circa inlelligentianim ejusaliiora et profundiora.etmediis alis in conimen- suratione ad divinam visionem exaltatur, divinis ju- gi» supponens propriam viiam, el ab ipsis sancte directus ad suimet cogniiionem. Quod autem elo- quiis dictum est, veluti, clamabat alter ad alterum,

hoc divino et potenlissiino descensu, in mortem suam juxla occuUum eloquium baptizalos, ex cor- rumpentis mnrtis veteri absorptione diviniuw eMiergeniem. et renovantem ad divinain et aeiernain Rubsislentiam. Sed et ipso perticienie sar.ratissi- mam divinae generationis teletam, divini spiritus superadvenium unguenti donat consummaiiva un- ctio. characterizanie, ut aesiimo, aacra symbolorum imaginaria descriptione ab ipso propier nos huma- nitus divino spirilu sanctificali, immtnabili sub- stanlialis divinitatis habitu , divinissimum spiri- t«m donatum. Et hoc ierarchice inlellige, quia et divini altaris sacram consummaUonem sanclissima- rum hostiariim legislatio sacralissimi unguent

istud aesiimo declarare, quia * deividis suis intel- B perflcit sanctissirais eflfusionihus. Esi antftm super

lige.ntiis sibi invicem copiose tradunt. Et hoc sacra dignum judicavimus memoria, quomodo eloquiorum Hebraea vOx, jnxta intelligibilem nominationcm , vocat sanctissimas Seraphim esseniias, ex ipsa ’ gecundum divinam et immutabilem vitam perfla- grantia. Dixi ergo, ul quae Hebraeorum sunt, inler- pretantes aiunt, divinissimi Seraphim ardentes et calefacientes a ibeologia nominati sunt, nanifestativo subsiantialis eorum habitus nomine, divinique un- enftnti juxta syrobolicam imaginura descriptionem motivas habentes virtutes, in manifestationem ipsius et actu aliorum vaporum distribulionera evocantes. Ipsa enim super intellectum suave olens essentia ab ignilis et purgatissimis roentibus in notitiam mo- , veri amat, et divinissimas suas inspirationes in di- tissiniisdislributionibus donat sic se snperraundane evocantibus. Non ergo divinissimus supercaelesliura essentiarnra ordo ignoravit divinissimum intelle- ctun» ‘1 «anctificandum descendentem. Inielligit au- tem eum sacre in his, qu:e secundum nos sunt, seipsum ’ subjicjentem per divinam et inelfa- bilem bonitatem, et a Patre suo, et a Spiritu humanilus sanctilicatum. Aspiciens vero pro- Drium novii principium, in quibuscunque divi- niins agit, secundiim essentiam mutabile haben- tem. Inde sacrorum symbolorum traditio. san- clilicato divino unguento Seraphira circumdat , incommntabilera videns et describens Christura in ea, quae secundnm nosest,nniversaliad veritatera in- buraanatione.Etadbuc ^ivinius, quia unguento utitur ad ^ omnis divini perfectionem, aperte ostendens, juxta eloquium, s»nriiQcantem sanctilicatum, tan- quam semper ipsum existentem seipso secundum oiunem divinam beneGcenliam. Propter quod et sacrae divinae generaiionis oerfectiva donatio et gratia in unguenti perficitur divinissimis consumma- tionibns. Inde, ut aestimo, et purgativo baptisterio unguentum in cruciformibus symbolis infundens summns saccrdos, super conspectum ducit contem-

caelestis et suoeressentialis theoria. omnis «leUica- linnis nostrae fit sanclificationis principium et esseniia et perfectiva virtus. Si enim est diviniKsi- raum nostrum altare Jesus principalis divina divi- norum aniraorum oblatio, in quo jiixla eloquium oblaii et myslice holocaustomati »ccessum habemus”, supermundanis oculis videbiraus ipsum divinissi- mum aliare, in quo perfecla perficinntur et sancti- ficantur, ab ipso ‘divinissimo unguento perfectuiu. Sanctificat enim pro nobis seipsum sanctissiroiis Jesus, et omni nos sanctificatione replet in se perfectionum dispensatorie in nos tanquamDeogeni- tos de cetero benigne descendentium. Inde, aestimo, secundum intellectum ierarchicum Deo traditnta divini nostrac lerarchiae duces pudicissimam hane ierurgiam unguenti teleiam ex perfecto actuose nominant, tanquam si quis dixerit Dei teletaroj utroque intellectu divinam ipsins perfectam opera- tionem iaudantes. Est enim ipsius hostia. et pro- pter nos huraanitus sanctiiicari, et deifioe omnia perficere, et sanctificare perfecta. Divinuin vero Dco accepiabilium inspimtione melodema, aiunt qui • Hebraeorum sunt scienles, laus Dei declarare, aut laudare Dominura. Totius igitur sanctae theo- phaniae et creationis in varia compositione ierar- chicorum symbolornm sacre descriptae, non incon- veniensest recordari Deo mofam prophetarum hymno- logiam. Docet enim et caste siiiaul et divinitus, lau- dibus sacrisdignasessedivinas aciiones.Haec quidem divinissimi unguenii perfecta operalio est. Tempus autem fortassis sit ’ , post divinas sacras acliones ipsas exponere sacerdotales ordinaliones et partcs, virtutesque earum et operalionesetconsnmmaiioijes, et super has Trinitatem superfirmantium ordinum, utcumoue demonstrata sit secundum nos lerarcbiaa dispositio, inordinatum quidem ei inornatum et com- mixtum clare distinguens, replens vero ornainra et OFdioatum et bene firmatum, in ipsis per se seipsam manifestans sanctorum ordinum analogiis. -Et onmis

plalivisoculis. usquc etiam suamraortemper cruccm quidem lerarchiaeternariamdivisioneminipsisjama

VARIAE LECTIONES.

liH * Et udhuc — utHur ad om. lill. " habemus oui)

♦ AII qttod, ’ ei ipxu oni. E, Bll. ’’ BH quae ’ sit om BH

seipsum om

nobis laudails lerarchiis, ut aeslimo, bene exposui-. A virtuie , et divina analogia praevisa, ct omnium

bono ornatu, el secundum ordinem compacta et

mus, dicentes, quoniam secundum nos sacra tradilio habet, omnem ierarchicam aclionem in sanctissimas teletas dividi, et divinas earum scientias et dociri- nas, et ab ipsis sacre perfectos. Non ergo sanctis- sima quidem supercaelesiium essentiarum lerarchia teletam quidem habet secundum virlutem propriam Dei et divinorum immateriaiissimam inteiligentiam, et deiformitatis integritatem, et ut * possibilc, Deo simiiem habitum : in liicemque ducens, et ad san- ciam ipsam consummalionem ducens • circa Deum primitivas essentias sacrosque ordines deiformiter et proportionaliter transvehit ad donalas eis sen>- pei deificas scientias ab ipsa per seipsam perfecta et sapientifica divinorum animoruin diviuitate.

conjunclivasocieiate. Sanciissimaergohostiarum sa- crificaiio*primam quidem habei deiformem viriutem sanclam imperfectorum purgaiionem : mediara autem purgatorum illuminatricem doclrinam : no- vissimam vero et priorum consummativam eru- diiorum in scientia pulchrarum doctrinarum consummalioncm. Ipsa autem sacrificantium di- spositio , in potenti virtute prima , per leletas purgat imperfectos : in media autem hicem ducit purgatos : in ultima vero et sublimissima sacrifi- cantium virtutum perficit divino lumine communi- canies in contempiabilium illuminaiionum scibilibus contemplationibus. Perfectorum auiem virtus

Ipsae autem primarum essenliarum subjectae dispo- g prima quidem est purgans : media vero post pur

siiiones, tanquam per illas divinitus exaltalae ad deiflcam divinitatis illuminationem, perfecti ordi- ncs et sunt et vere nominantur. Post illam vero caelestem ei supermundanam lerarchiam in ea, quae secundum nos sunt, benefice deiias sacralis- simas suas donationes aifert. Milibus quidem qui sunt secundum eloquium, donavit juxta legem lerarchiam obscuris verorum characteril)us et lon- gissimis principalium exemplorum inconsequenliis et figuris, non bene discrelam habentibus, occul- tam eis contemplationem in ipsis lucein infirmis aspectibus innocue declarans. Huic autem secun- dum legem lerarchiae telela quidem ad spiritualom Dei culium anagoge : manuduclores autem ad cnm ipsi sanctum illud tabernaculum a Moyse sacrc C eruditi, primo secundum legem pontificum doctore et duce. Ad quod sanctum tabernaculum inlrodu- ciive sacroscribens secundum legem lerarchiam, charactere formae ostenso ei super Sina montem « , vocat omnia secundum legem sacrificata. Anle vero perfecta a legalibus symbolis proportionali- ter ad perfectiorem doctrinam reducimus. Per- fccMorem autem doclrinam theologia secundum nos lerarchiam dicit plenitudinem hanc iliius vocans ct sacrum finem. Est auiem et caeleslis et legalis communicativae medietati cxtremarum recepta, ei quidem communicans iniellectualibus contemplatio- nibus ; huic vero * , quia symbolis sensibilibus varialur, el per ea sacre in Deum reducitur. Tri-

gaiionem illuminans, et quorundam sanctorum con- templativa : ullima auiem et divinior aliarum, ipsa sanctorum photismalum, quorum efficitur, contem- platrix , illuminaris consummativam scientiam. Sanctae ergo teletarum lerurgiae Irina virtus laudatur, sacrae quidera theogenesiae ex eloquiis comprobalae purgalioneetphotislica illuminatione: synaxeos autem ei myri teletae consummaiivae divinorum actuum cogniiione et scientia, per quam sacerdotum ‘addivinitalem tanquam unifica anagoge et beatissima communicaiio perficitur. Nunc autem sacerdolalem dispositionem consequenter enarran- dum, in purgativam et illuminaiivam et consumnaa- livam ordinalionem divisam

CAPITULUM V. De sacerdotalibus consummationibus, Lex quidem haec est ihearchiae sacratissima, per prima secunda ad divinissimam suam reducere lu- cem. An non sensibiles elemenlorum essentias vide- mus in magis eis cognaliora primum venientes, et per illa in alia propriam dividentes operationem ? Pulchre ergo omnis invisibilis et visibilis ornalus principiiim el fundanienlum in deiformiores pri- mos indit deificos radios venire , et per illos tan- quam lucidiores animos,el ad parlicipalionem lumi- nis el tradiiionem opportuniim habentes, in subje- ctos proportionaliter eis illucet el superapparet. Ilorum igilur est primorum, deividum secundis co- piose in commensuratione, quae jnxia eosest, os-

num autem similiter habet ierarchicae divisionis in ^ tendere ab ipsis sacre contemplaia divina spectacula :

et docere, quae ierarchica sunl, cum scienlia con- summativa ipsa divina eos, qui post se sunt lerarchiae simul omnia ‘, bene docentium, et perfe- ctam docendi virtuiem accipientium , et tradere secundum dignitatem sacra erudite et integre parii- cipantium sacerdotali consummationeb. Ergodivinus

sanctissimas teletarum sacrificationes divisa, et deiformes sacrorum ministros, et ab ipsis propor- tionaliter in sacra adducendos. Unaquaeque vero trium nostrae lerarchiae divisionum consequenter t legali et diviniori eorum, quae secundum nos, lerarcbiae prima et media et nltima ordinatur

• ttt om. BH. yina e. a. p. s.

• AE duces. ’ BH ergff, s. l.simulbenectt.

VARIAE LECTIONES.

• Sic A ; BEH sacrificio. » AE sacerdotium. • BH ipsa om«f<i di-

NOTAE.

Exoa. aV ; Hebr. VIII. ^ Codex .Toannis Scoli i|iii fiiil, h- 1. niulilus vidc- tur fuisse. Nara qucc in Cordcrii eiiitione Tom. 1,

p. 358 a verbis ‘H Se twv hpoyjpyZv Sjotxifffxvxrt? nsque p. 360 Ouxouv w Oeia twv ’lepapjtwv T«?tf sunl, in versionis codd. desiderantur.

mi

pontificum ordo pritnus quidem est deividarum * A fusc separans. Propler quod et sanctis eara statuil

ordinationum : subltraissimus auiem ilcrum ct novis- simus idem. Elenim in ipso perficiiur et implelur omnis nostrae lerarchiac dispositio. Ut enim omncm lerarcliiam videmus in Jcsum conswmmaiam , sic unamquamque in propriura divinum summum sacer- dolem. Ipsa auiem iei-archici crdinis virtus in omni- bus locaiur sacris universiiaiibus , et per omnes sa- cros ordines operalur propriae lerarciiiae mystcria. Discrete autem huic, ulira ceieros ordines, in suam operalionem divina iex dislribuit diviniores sacrifi- caiiones *. Hae auiem sunt perfectrices thearchicae virlulis imagines, consummanles omnia divinissima syiiiboia, et omiies sacras disposiliones. Elsi enim a sacerdoiibus perficiuniur quaedam colendorum sym-

poriis ierarchica legislatio, ad sacra provenientium inlroitum in pcrfeclissimis purgationibus insinuans, et ad sanctas eornm inspecliones et coinraunicaiio- nes ’ accessum purgativis viriulibus iradens, et per eas eos impollutos accipiens. Oslensus est igilur a nobis pontificum quidem ordo consuramativue et perfcclivus : sacerdotum autera illuminativus f. luciducus : minislranlium vero purgalivus et discre- livus : scilicet ierarchico ordine non perficere lau- tum,sed etilltiminare simul et mundarepercipiente, et saccrdolum virtute habenie in seipsa cura illumi- naliva et purgativara scientiam. Aliae quidem enim minores in ea , quae meliora sunt , non possunt transmovere, eo quod injuslum sit eis, ad hujusmodi

bolorum, sed nunquam aliquando sacram ihcogene- B conari majeslaiem. Aliae auiera diviniores virtutes

siain sacerdos operabilur sine divinissimo unguento : Aieque divinae communionii) perficiet mysleria, iiisi divinissimo altari commuuicativis superpositis sym- bolis. Sed neque ipse sacerdos erit, nisi ab ierarchi- cis consummalionibus in hoc sorlilus. Inde divina iegislatio ierarcbicorum ordinum sanctificalionem, et divini unguenti consummationem, et sacram alta- ris purificationem, divinorum ponlificum perfeclivis virtulibus singulariter divisil. Est igitur sanctificus ordo, consummuiivae virtuiis repletus, perfecta le- rarchiae discrete periiciens , et scientias sacrorum maiiifestaiivorura ^ erudilus, eiedocens proportiona- les eorum et sacros habitus et virtutes. Sacerdotum autem luciducus * ordo in sanctas

hosliarum inspectiones manuducit perfectos sub di- vinorum poniificalium ordine, et post eum sacrificans proprias sacras actiones , in quibus quod quidera ipse agit, deificas osteudeos per sacratissima sym- boLi , et coniemplatores adveuienies perficiens , et »a nctarum leleiarum communicatores : in summura aiiujm sacerdoiem remittens vel contemplalivarum scientiae contemplatarum sacrificationum deside- ranies. Minisiraiiiium vero ordo purgaiivus et dissl - niilium discretivus, ante in sacerdoium sanctificalio- nes acceiisionem, purgat advenientes, puros eos per- ficiens contrariis , et ad sacrificam inspeclioneni et comiiiunicalionem ‘coaplalos. Inde in sanclam Iheo- genesiam ministri advenientem veleri denudant

cura propriis et subjectas suae perfeclionis sacra scientia cognoscunt. Similiter quoniara divinarum sunt actionura iraagines , aliae sanctificativae dispo- siticnes bene ornati et inconfusi divinarum operatio- num ordinis , in scmeiipsis ostendentes ordinatas illuminationes in primas , et medias , et ultimas sacras actiones et ordinationes , in discretionibus ierarchicis ordinatae sunt, manifestantes, ut dixiraus, in seipsis divinarum operaiionura ordinatura et in- conrusum.Qiioiiiamenim thearchia, in quibuscunque inest, aniraos purgat priraura, deinde illurainat, et illurainatos consumniat .-^d dsiformem pcrreclionem : merito pontificalis divinarum imaginum in discrelas »s _ seipsam aliernat ordinationes et virlutes , operose

ostendens thearchicas operaiiones in sanciissirais el inconfusis ordinibus ponderate et inconfusc slatutas. Sed quoniam sanctific»s ordinationes et parlicipationes viriutesque earum et operationes diximus, quantum nobis possibile est, et sacratissi- mas earum , quantura polenles suraus , inspiciemus consummatidnes.

Mysterium sacerdotalium contummationutn. Summus quidem sacerdos ad ierarchicam con- siimmationem accedens, utroque pede inclinans anle conspectum divini allaris , super caput habet Deo tradita eloquia, et ierarcbicam raanum, et hoc raodo a perficienle eum summo sacerdote sanctissiinis in- vocationibus consummatur. Sacerdos autem utroque

vestimento, adhuc et absolvunt, et ad occasuin in |^ pede inciinans fn conspectu divini altaris, super ca

abrenuncialionem staluunt , et iterum ad orium transducunt — purgativae’ enim sunt ordinationis et virlutis — repellere universaliter jubentes advenien- libus prioris.vitae amictus, et prioris conversalionis lenebrosu.m , ostendentes et edocentes eos rcordi- naodos , a non illuminanlibus in illuminativa frans- cendcre. Purgativa igitur est ministrativa disposilio, in manifesiissiraas sacerdotum sa.ictificationes redu- cens purgatos, et imperfectos dijudicans, et inflam- ITKms mundalivis eloquioruni illuminalionibus et doctriuis , et adhuc iininundos sacerdolibus incon-

put habel ierarchicara dextram , et hoc modo a per- ficiente eum siimmo sacerdote sacrificis invocatio- nibus sanctificatur. Minister vero uno pede inclinans in conspectu altaris , super caput habet perficieotis eum summi sacerdotis dextram, perficiendus ab ipso ministrantium consummativis invocationibus. Uni- cuiquc autem eorum cruciforme signatur a perfi- cienie summo sacerdoie signaculum , et per unuin- quemque recitatio fil sacra , et consummativa salutalio , sahitanlc omni ‘ivino praesente viro, ct coiisummantc suninio sacerdoie ad aliqnid

YARIAE LECTIONES.

• Sic B; AEH dmiJum. * TiU diviniorem saciificationem. * Bll manifeslalorur,. BH communionem. * BH communioues.

EH luciduus.

1099 JOANNIS SCori «00

diciaruiu ilivinanim ordinaiionuni consummaiinn. A *’liic« porfociionom , annuncians discipulis, ut do-

Theoria. Comnmnia quidem suni sunmiis sa^ordoiibus, et sacerdolibus, el ministris , in saccrdolalibus eorum consummationibus, ad divinum allare accessus, et iucliualio, ierarchicae manus imposilio, crucifonne signaculum, praeconium », consummaliva saluiatio. Separata autem etdiscretasummis quidemsacerdoii- buseloquiorum supercaputimpositio, nonhabenlibus hoc minoribus ordiriibus. Sacerdotibus vero ambobus pedibus inclinatio, non habente hoc. minislranlium consummatione. Minislri enim, ut dictum esl, uno in- clinant pede laritum. Igiiur ad divinum altare accessiis ct sufflexio insinuai omnibus sanciifice perficiendis, supponere universaliterconsumniaiionisprincipi Deo propriam viiam, et suam inlellectualem universita- B qi”>il divinum snmmum sacerdoiem, non per seipsara

quia aiunl ^,ab Uierosolymis non reccdere, sedexpe- ctare promissionem Patris, quam audislis, mei,quiavos baplizabimini in Spiritu sanclo. £l quidem et ipsedi- scipulorum vertex.cumcoordinaia sibi ierarchica de- cadc, iu duoJenarii discipuloruin vcnicns sanclificam consummalionei.:, in thearchiae eleclionein timidus reliquit : Oslende, dicens, quem eligam<^, el a divina sorle divinilus ostensum in saiicti duodcnarii ierar- chicuni nuinerum reccpit. De diviiia aulcm sorte huic Maithiae data alii quidem alia dixerunl, neque re- cic, ut aesiimo. Meum vero et ipse sensum dicam. Videtur enim mihieloquia sorlem nominasse divinum quoddam doiium, declarans ilii ierarchico choro ad divinam eleciionem *bslensum. Praeter ’ enim ali-

lem castissimam ipsi ct oblatam accedere ei confor- raem, et ut possibile, dignam existenlem ihearchico etsanclissimoeisacerdolali aIlari,offcrente sanctifice deiformes intelleelus.ierarchicae autem manusimpo- sitio similiter quidem manifestat perfectivam princi- paleni prolectionem, sub qua tanquam disciplinissan- cti custodiuntur paterne, ipsis quidem habilumetvir- tutem sacerdolalcm donantem, contrarias vero eis virtuies segregantem, Docet autem simul el omnes perficere sacerdolales operaiiones , tanquani sub Deo agenies, perfecios, et propriarum operationum eum habentes in omnibus ducem. Cruciforme aulem Signaculum , omnium similiter carnalium concupi- scenliarum interdictionem, et Dei imitatricem vitam.

motum, oportetsacerdolales facere perfectiones, scd Dco submovente eas iei-xrchice el caelitus perficere: ipsa autem nd finein sacerdolalis consummationis sa- lutalio sacram inlclligenliam habere. Omnes enira, quicunq!!C adsunl sanctificis existentes ordinibus, sed et ipse perlkicns summus sacerdosj saluiat per- feclum. Ciim enim sanctificativis habiludinibus et virlulibus et divina vocalione et sanctificalione ad sacerdolalem perfeetionem advenit aninnis sacer, ainabilis est coordinatis el sacratissimis ordinibus, in deiforinosissiniam ductus pulchritudinem, amanti- bus aequiforitiibns animis, el ab eis sacre adjulus. Ihde ad se invicem sanctifica salutalio sacrificalur, aequiformium animorum sacram societalem decia-

respicientem recte in virilem Jesu et divinissimam ^ ‘’^“s. et inter sc invicem amabilem laelitiam, tau-

vitam usque ad crucem et mortem cum ihearchica peccato carentia venieniis, et sic vivenies tanquam conformes signantis in cruciformi propriae peccalo carenliae imagine. Sacram vero consummaiionum et consummandorum recilationero summus sacerdos reboat, inysterio declarante , quomodo amicus Dei sanctificalor esl ihearchicae eleclionis , non ipse propria gralia perficiendos in sanclificativam ducens consummationem, sed a Deo molus in omnes ierar- chicas sanctificationes. Sic Moyses legalis sauclifica- lor neque fratrem, qui est Aaron, in sacerdoialem consummationem ducit , et amicum Dei se esse, et sanclificum aesiimans , usque dum divinitus in hoe motus , a perfeclionis principe Deo sacerdotium

quam integrc salvaniom *• sacerdolalem formationi deiformosissimam pulchriludineai.

Haec igiiur; ut diximus, sunt communia tolius so:ictific!te consummaliionis. Snmrtius autem sacerdos discrele haliet eloquiorum super caput sacratissim ata siiperposilionent, Quoniam enim consummativatCtiiiiR sacerdolii virtus et disciplina divinis siimmis sacer- dotibus a diviiia donatur et perfeclionis principe bo- nitatCj pulchre in ierarchieis capilibus superponun- tur Deo tradita eloquia, contimnUim et disciplinale manifesiaioria totius Theologiue et iheurgiae et theophaniae in ratione omnium divinorum et sacro- ruin operum et verborum, quae a benefica iheurgia nostrae lerarchiae donala sunl, lanquam dciformi

perfecit. Sed et divinus nosler et primus sanciificus, ^ summo sacerdote lolius ierarchicae virtutis inlegre

factus est enlm et hoc super nos hHmanissimus Jesus, non seipsum glorificavit, ut eloquia aiunt, sed qui locutus est ad eum : Tu sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedecli “. Propler quod et ipse in sacerdotalem consummationem ducens disci- pulos, et quidem subsistens ut Deus perfeciionis priuceps, tamen in sanclissiraum suum Patrem el d!- vinum Spiritum perfeclionis principalemretulitierar-

parlicipante,- onmium aulem ierarchiearum sancta- rum laudaliooum et sanctarum aclionum verani et Deo tradilam scientiam , non illuniinato lanturn, sed cl aliis proportionibus lerarchicis tradente> et perfi- cienteindivinissimis scienliisetsiiblhnjssimis anago- gis, ierarchicesimn! omnia toiius lerarcbiae perfectM- sima.SaccrdolibusaulempedumincIinatioconveniens cslullramiuistralivam dispositionemjtanquam anum

VARIAE LECTIONES. » cruciforme^praeconium om. BH, supra el in marK. ailscr. E. » AE a divina etectione. ’ AE Ptcpter. *B nUulanlem.

JNOTAE. » Psal. CIX ; Hebr. V ; Luc. XXII. " Act. I, 24.

b LucXXIV; Aci. I, 4.

HOt VERSIO OPERUM S. DIONYSll. — ECCLESIASTICA lEKARCHIA. «02

inclin.inlc Illa, el hoc icrarchico sclieniaio consuin- A ‘^ciipfalioiiibus eoruin ei coinmunicalione simul

mante. Ipsa igilur inclinalio significalsubjectum ac- cossiim accedentis, leferentis Deo quod divinitus ac- cedens. Quoniani vero, ut saepe dixiinus, ties sacrae consuniniantiuir. dispositiones propter tres sanctis- siinas teleias el virlules supersedent tribus consum- niandoruin or.Uinibus, ei sub divina juga salularem eorimi sacrifieanl accessum : apte ministrativa dis- posilio taiK|nam purgativa ‘, unam sacrilicat pur- gandoruin accessionem, sub divinum eain super- ponens altare, tanquaui in ipso purgatis aniinis su- permnndiinc oblaiis. S.’\cerdotes autem utroquepedt incimant, veluli a suis sacrc accessibiis non soluin muiulatis, sed et manirestatissimis suis sacrificatio- nibus anagogice purificata vita, in contemplalivum

omnis sacrae laetitiae repletus, ac per hoc ad divi- nuin scienliae eorum sanclissimis ascensionibus suis virtutibusque proporlionaliier revolans. Hunc ego • dico sancti populi ordincm, tanquara per omuein venientem purgationcm, et sacra maiiifestissimarum hostiarura inspeciione el communicalione, quaiitum justuin et ’ digimra. Perficiendorum aulem omniuoi allior ordo monachoruin est sacra dispositio , oni- nem qiiidem mundalam purgationem , univcrsali viriute, et perfeclissiraa propriarum aclionura casli- tale , omnique, quantacunque fas ei , conleiii- plando sanciificatione, in iuieliectuali thcoria ct coinmunicatione facta, et pontificum consumma- tivis virtutibus mancipata, et divinis coruin iliu-

habitum el virtulein sacrifice consummati. Summu» B minationibus et ierurchicis traditionibus edocla,

autem sacerdos, ulroque pede inolinans, super caput babet Deo tradita eloquia, Dei ministrativa viriule purgante et sacrifica iliuminaios, aft inspeclorum aJ» ipsis sacroruni proportionaliter eis scientiam iefar- cbice ducens, ct per eam consummans accedentes in inlegram secundum eos oblaiionem.

CAPITULUM VI.

De perficiendomm ordinibus. Hi quidem sacerdoiales ordines el partitiones,- virtutesque eorum 6t operationes et consummalio- nes : sub ipsis aulem irinilas consummaudorum ordinum dciiide narianda. Dicamus igitur, quia purgandi quidem sunt ordines sacrificantibus et niinislrantibus dislinciae mulliludines, quarum jara

considerans per se sacraruin hosiiarura sacrifica- liones, et a sacra earura scientia proportionaliter in ccnsummatissimam ascendens consuminaiionem. Iii- de divini duces nostri nominationibus cos sacris di- gnati sunt, aiii quidem tberapeuias , alii ^ autem monachos nominantes, ex Dei puro minisierio el fa- raulatu, et non partita et singulari vita , tanquam unificante eos ^ in separabilium sacris compli- cationibus in deiformem uniialem , et amicam Deo consumraationem. Propier quod et con- summativam eis donavit gratiam sacra legislatio , et quadain eos dignata est consecrativa invoca- tione, non ierarchica : illa enim in ^*> solis fit sancii- ficis ordinibus, sed sanctificativa a sanctis sacerdo-

memoriam fecimus:ejus quidem tanquam adbuc ad- ^ ^’’^“S lerarchica perfectione secmido sanclificata.

-niinislrantium obstelricibus eloquiis ad vitalein ap- probationem et formandae el figurandae : ejusque quasi quae * ad divinam, ex ea apostalavit; vilam revocandae bouorum eloqiiiorum conversoria do- clrina . ejusque tanquam adhuc a contrariis tumul- tibus infirmiier timidae , et a facientibus virluiem eloquiis corroborandae : ejusque velut adhuc ^ ad sacras aciiones ex pessimis traducendae : ejusque tanquam transductae quidem, nondum vero castis- sime conversalionem in divinioribus habitudinibus et imraulabiiibus habenlis. Isli enim sunt purgandi ordines adminisiraliva obstetricatione et purgaiiva virtute. Hosministii sacris suis virluiibusperficiunl,

Mysterium tnonachkae consummationis. SacerJos quldem stat in conspectu divini alldris, monachicam invocationedi psatlens. Consummandus autem retfo sacerdotem stat, non utroque pede in- clinans, non uno pede, hon supfa caput habens DeO tradita eloquia : tantum vero sacerdoti adsians psallenti super ipso mysticam Invocationem. Perfl- ciens autem eara sacerdos, ad perficiendum vehiens inierrogat primum hoc, Si prifMum abrenunciat di- visis non solum conversationibus, sed el phanlaSiis. Deinde perfeclissimam eumvitam docet, lestimonium perhibens, quia oportet tnedia eum •’ supcracfstfire. Haec autera omnia perficienle intentius confitenle,

ad consummate purgalos eos illuminatricem mani- n cruciformi similitudine signalus ipsum sacerdos

festissimarum sacrificationuiu contemplaiiouem et communicationem transordinandum. Medius aulem ordo est * conieiiiplaiivus, et quibusdam sacerdotuin proportionaliler in omni puritate " comiuunicans, sa- cerdoiibus in illurainandum se distributus. Elenim est, utaesiimo , clarum , quomodo ipse purgalus omni immunda macula, et caslissimum habens pro- prii aiiimi immulabile fundamentum , in contem- plativum habitum et virlulera sacrifice transit , et communicat per se divinissirais symbolis in con-

londet, trinam divinae beatitudinis invocans Sub- sianiiara, et vestem omnem exuens, alteram induit, et cum aliis sacerdolalibus**viris,quicuiique adsuut, saluians eum, sociuin perficit iiiearchicorum myste- riorum.

Theoria.

Quod nequepedibus inclinare, neque super cJiput

habeieDeo tradila cloquia, adstare autein saccvdoti

invocalionem psallenti, decbrat monachicum ortii-

nem non esse praelatum aliis, scd in seipso siantem

VARIAE LECTIONES. ’ disposilio lanqunm purgativa om. BEH. • quae om. A ; E quia. * adhuc oin. BH. * est om. BH. " AE

m vurilale omm. " A£ eum media.

« A*E crgo. ’ el om. A; Eest. * Bti alios — alios. ’ eos om. E " AE sacerdotibus.

‘» in om. E.

iii singulari el sacra slatione, sacerdolales sequen- A minaiivus : consummalivus deiformes sutnm. sacer-

tem Ofdines, et cum ipsis tanquam consequeniem ^ in divinara per se sacrorum scienliam benc crcdens ascendentem. Partiiis autem non solum conversa- tionibus, sed etiam et phanlasiis abreuunciatio con- summatissimam signiAcat monachorum philoso- phiam, in scientia unilicantiuni niandatum operan- teni. Est enim, ufdiximus, non nicdiae perliciendo- rum ordinum, sed omnium altioris. Propter quod ciinulta in media ordinatione indiscrele energu- inenis igiiorantur modo quodam * a singularibus iiionachis, taiiquam ad unum sic debentibus uniiicari, fit ad divinaiii unitatem coiigregari, et ad sanctifi- cam, utjustum est, reformari vitam, veluti cogna- lionem ejus habentem in muitis, et magis ei ultra

dotes. Purgandus » vero ordo sacrae inspectionis et communionis particeps, quanium adhucpurgandusS Contemplaiivus ordo sacer populus. Consummandus autem ordo adunatorum moiiachorum. Sic enim secundum nos lerarchia, Deo iradiiis ordinibus sacre disposita caelestibuslerarchiisconformisest, divinae imitationis suae, quantum in viris, salvans deifor- mes characteres. Sed dicis, quia caelestibus lerarcbiis desunt omnino purgandi ordines : non eniin justum neque verum dicere, tanquam adhuc quaedam caclestis dispositio sii^polluta. Ego autem,quia qui- dem immacuiati perfeclissime sunt, et castissinium superraundane habent^confileri meomnino, si noii oin- ninorecido sacratissirao intellectu. Sieniraaliquiseo-

reliquas consumniaiidorum ordinationes proximan- B rum.amalitia receptus, caelesti quidem et inconfusa

ceciditdivinorum animorura harmonia, in obscurum apostaticarum multitudinum evectus est casum. Scd est * dicendum mirabiliter in caelesti lerarchia, quia purgatio in subjectis essentiis a Deo quantum ^ ignotorum illuraioaiio, in perfectiorem eas scientiam ducens thearchicarura cognitionura, et ignoraniium eorum, quorura nondura scienliara habebant, ulpoic purgans per primas et diviniores essentias, reductas in superiores divinarum coniemplationum et raaiii- festiores claritates. Sic et illurainandi ordines sunt et consuramandi, et purgativi, et illuminativi, et consummativi secundum caelestem lerarcliiara, tanquam «xcelleatissimis et divinissirais essentiis inferiores sacras et caelestes dispositiones cum

tein. Cruciformis aulem similitudinis signaculum, sicul jam a nobis dicium est, declarat omniura siraul carnaliura desideriorura interdictionem. Crinium vero tonsura significat niundain Bomini non figura- tam vitain, iion in ficlis figuris anirai liberiaiem superposile fucaiiieni, sed ipsara in seipsa non huraanis pulchriludinibus, sed coadunaiis et rao- nachis in dciforraosissiraum reductam. Prioris autera Ycstimenti expulsio, et alterius assumptio, a media sacra vita in perfectiorem , transordinationeiu significat, sicut in sacra theogenesia vestimenti raulatio declarabat repurgatam vitam in contempla- tivura et illuminativura habitura ascendentem. Si autem et nuiic sacerdos, et oranes, quicunque

adsunt, sancti consuraraaium salutant, sanctara ^ omni castitate purgantibus in ordinibus et propor-

deiforinium inteilige societatem, caritate in laetitia divina condelectatam sibi invlcem. In fiiie vero omniuin sacerdos in tbearchicara communionem vocat consuraraatum, significans sacre, quomodo perfectus, si vere in monachicam venil et in coadu- natam anagogen, non coateinplator soluminodo erit secundum se sacrorum, neque juxla mediura ordi- nera in coramunioneni veniet sacratissiraorum sym- bolorum, sed cum divina a se participalorum sacrorura scientia aliero raodo supra sacrain plebem in assumptionein veiiiet divinae communionis. Pro- pter quod et sacerdotalibus ordinibus in sacre con- sumraativis suis sanctificationibus, in line sanciis- simaruni suarum oblationura, sanctissimae Eucha- ristiae communio traditur a consummante eos sumino sacerdote. Non solum , quia divino- runi inysteriorum assuraptio uniuscujusque ierar- chicae participationis esl consuramatio, sed quia ct ipsa coinraunione et divioissima donatione proportionaUter eis secundum uiiamquamqu esacrae oinnes ordinationes participant, ad propriam earum posiiionis anagogen et consumraationem. Coraprc- hensum cst igitur a iiobis, quomodo sanctae quidem teletae purgatio sunt et illuminaiio et consumraaiio : niinistri autem purgativus ordo : sacerdotes illu-

tionibus caelestium lerarcbiarura , implentibusque eas divinissiraarum illuminaiione, et consuraraanti- bus iii saiictissima tbearchicarum intelligenliarum scieiitia. Elenim [^jara a nobis diclura est, et eloquiis divinilus comparatur, non eas esse oranes caelestes dispositiones in oranibus sacrls deividum illuniina- tionum scieniiis, sed ex Deo quidein iraraediate priraas, per iilas siraililer iterum ex Deo subjectas, proportionaliter eis illumiuari raanifestissimos Divi- nitatis radios claros.

ordines — consequentem om. B H. • tit om. BH. • BH et. ^ AE lanqmm.

CAPITULUM VII.

De perficiendis in dormientibus.

His autem definiiis, necessarium dicere aestimo, et quae a nobis sacre in dorraientibus perficienda sunt. Eienim nequo boc coramune cst sanctis et iinraundis : sed sicul diversa forraa est utrorunique vitae, sic et ad mortera venientes, qui quidera sa- crara habent vilara, in veras promissiones Jivinitatis respicientes, tanquara veriiatera suara in ea, quae secundura ipsara est, resurreciione conteniplaturi, cura firina et yera spe in laetitia divina ad mortis surarauni veniunt, velut ad finem divinorum certa- minum, in perfectissima et non deficiente vila et salute» quae secundura eos erunt omnino sdentes per

VARIAE LECTIONES.

E ignarjinier^ (jmdammodo.

A E Purgattts. * AE puryalus.

fuluram suaui universalenj resurreclioi»em. Sanciae A aulem domeslici secandum divinam habitationem et

enim animae, ad eam in mala secundum hanc viiam polenlem cadendo conversionem non venientes, in ea ilerum generaiione in conversibiiein babebunt deiformosissimam iransordinaiionem. Munda auiem ^anclaruin animarum conjuga et coeuniia corpora con- scripia ’ et commiiilanlia secundum divinas suas collocationes, in animarum incommuiabili secundum divinam vitam fundamento conrecipient propriam rcsurrectionem.Eoquod enim unita erant secundum hanc vitam sacris animabus, velut membra Christi facta, deiformem et incorrupiibilem, immortalemque ei beaiam recipient quieiem. In his ergo sanctorum osl qnies in laetitia et immutabili spc, in divinorum certaminum perventura summum. Immundorum

similem conversaiionem, ipsum, qui est, beaiificant ad palmiferum opiale venientem fmem, et victoriae causali gratulatorios cantus refernnt, adhuc et se veniuros fore ad similem oplanies quietem : acci- pienies vero eum, ad summum sacerdoiem ducunt, lanquam ad coronarum divinarum donaiionem. Ipse autem canlans suscipit et pcrficit secundum legem sacram in sanctis dormieniibus perficienda.

Mysteriiim in sancie dormientibus.

Congregans divinus sacerdos sacrum chorum, si- quidem sanciificu fuerit ordine dormiens, in conspe« clu divini allaris inclinans eum, initialur ad Deum oralione el Eucharisiia. Si autem sanclis monachis aut sacro populo ordinatus est, ad honorabile sacer-

vero alii quidem in non subsisieniiam irraiionabili- B doUum ipsum inclinat ante sacerdotalem inlroitum ter aestimant redlre : alii vero corporalem in seinel

corrumpi propriarum animarum conjugaiionem, vel- II t incompactam eis existeniem deiformem vitam et beaiam quietem, non intelligentes, neque satis in divina scientia erudiii, inchoaverunt jam secundum nos in Chrisio deiformdsissimam vilam. Alii autem corporum aiiorum disiribuunt animabus conjugaiio- nes, injuste agentes, hoc in ipsis, utaestimo, suspi- cantes divinis animabus, ei sacris relributionibus nun recte privanies ad finein venientia divinissimo- rum cursuum. Alii autem nescio quomodo ad maie- rialcs noliones revocaii dixerunt, conformem hujus vitae sanctis promissionein sanciissimam et beatissi- mam quietem, et escas proprias muiala vita his, qui in angeiis injustis sunt, projecerunt. Sed non recidet C quis a sacratissimis viris in tales errores, sed confe- stim se suscepluros esse Chrisiiformem quietem, scientes, cum in finem venienthujusvitae, in ’ incor- ruptionem suam viam veluii propinquiorem Jam fa ctam roanilestius vident, et donaiiones divinitatis laudant, et divinae deleciaiionis implentur, ad ea, quae retro sunt, conversionein non in aliquo limcn- les, sed bene scienles, quia possessa bona firmiler et aeiernaliler habebunta. Coinquinationibus aulem pleni ei imnmndis maculis, qui quidein sacram quan- dam consecuti sunt doctrinam, ipsi vero eam ex proprio animo perdiie projicienies, in corrumpentes sponte se dederunt concupiscentias, cum ad finem veniuni hujus vitae imparati, ut eis bene spernens

Dcinde perficit ad Deum eucharislialem oraiionem summus sacerdos. Consequenter ministri in divinis eloquiis prolatas non mendaces promissiones de sa- cra nostra resurreclione legentes, sacre cantant confitenies hoc et poientes psalinicorum eloquiorum cantus. Deinde ministrantium primus resolvit cate- chumenos, et praedicat jam dorn)ientes sanctos, cum quibus dignatur modo defunctum coordinata recita- tione, et horiatur omnes petere iu Christo beatam consummationem. Deiode accedens divinus summus sacerdos, oralionem sacratissimam super eo facit. Et post orationem ipse summus sacerdos salula dormientem, et post eum praesentes omnes. Salu- lanlibus autem omnibus infundit dormienli oleum summus sacerdos, et pro omnibus orationem ^acram faciens, reponunt in domo honorabili corpus cum alioruoi coordinatorum sanctorum corporibus.

Theoria.

Sed haec quidem sLviderintaut audierint immund apud nos perficienda, late ridebunt, ut arbitror, et erroris nostri miserebuntur. Non oportel auteni ad h«c mirari. Si enim non crediderint, ut eloquia aiunt <:, neque intelligent. Nos auiem invisibilia per- ficiendorum inspicienles, Jesu luciduco dicainus, quomodo non irrationabiliter summus sacerdos in aequO mililantein chorum iniroducit et imponit dor- mientem. Significat enim mirabiliter, secundum illas erunt onines in ipsa ilerum generatione voca-

manifestat eloquiorum divina legislalio ^, perdilas ^ lioiies, puranihic propriam vilam implenles. Ulpoie

si deiformem quis Iiabuii liic et sacraiissimam viiam, quantum viro Dei iniilabiie iicilum est, in divinis erit per seculuni fuiurum et beatis quielibus. Alii autem ejus per exiremain formae demissionem sa- cram lamen conformes et ipsae reoo.‘’eiit sanctaa rclributiones. Pro hac divina justilia suminus sacer- dos gratias agens, orationem sacrain facit, etcolea« dam laudat thearchiam, tanquam destructivam con- tra omnes injuslae et tyrannicae potentiae, transdu-

propriis passioiiibiis voluplates aliis oculis inspicien- tes, et sacram vitain, qua stulie recesseiunt, beati- ficanles, miserabiliter et coactive rescinduntur hac vita, ad nullam sacram spem manu^ucti propter pessimam vitam. Talium auiein nullo futuro secun- dum dormitationes sanctorum virorum, ipse quidem ad finem veniens propriorum certaminuin, laetitia sancta replelur, el cum deleclationc multa ad viam ascendit divinae iterum generalionis. Dormientis

^Econspecta. *tRom. AE.

• Psal. y, XXV, LXXXllI.

• Jer. V;Sap. V.

VARIAE LECTIONES.

NOTAE.

« Isa. VU.

JOANNIS SCOTI

coiiicmqiicnos in propriasjustiflcaUones. Divinnrum A tissiraac r|iiielcs deiformes, suscip.entcs omnes in

cjiioqdt; proarfs^ioKum (eCticf et cantus roamfestatoritt qntdcnT Siint b°^ii{i&srmithihi qiiietudifium, in iniirmi- tate ljab£fnt^s cbnsiimmatioiiem aieiernaliler grava- bdrll : dtJtmlenlis vero divinitus recepiiVa, viven- thnn .^uiem adiiuc exhortativa ad similem consura- m.itfonem. liitende, quia nunc non omnes juxta tonsuettldlHfeft purgandi ordines resolvuntur : soli vero 5t\ttH g^pelhmiur clioris catecliumeni. Etenim ipse quidfem irterudilus est universaliter omnis sa- crae lioslitWj 6t ad nulium, neqno parvum neque magnum, sacre consummaiidorum inspicere ei fas csl, tanquam neque sacioruin conlemplalivae virtu- (is pariicipans per piaeluceniem ci luciferam llieo- gcncsi.im. Ceteri <;ro purgaiidorum ordines In do- cdina quidem jam fiiini sacrae traditionis. Stulle ^ autem ad ea, quae inferius sunt, iterum currentes, oporiei iii ea, quae anie sunt*, propriam reductionem perficere, divinorum quidem, quantum in symbolis, sacre aspeciibus et communicaiionlbus raiionabill^ ler segregantur. Nocebunt enim ininiurtde eorum participantes, et ad plurimum divinorum Gl 6«um venienl contemplum. Non iiioonvenienier aatem adsunt in nunc perficiendis, aperte edocendf et vi- denies secundum nos formidinem mortis, et sancto- ruinrelribuliones a veris eloqalis laiidatas, ei cali- gines fore lalibus iramundis iiifiniias. Permittitur eiiim eis aeque utile^ videntes sacrO consHmmalum cx niinistraiiva recitatione socium vere existentem a seculo » sanctorum niirabiliier praedicalorum. Et

eis ineffabilem ct beatissimam consummationem. iDicas forte, utique haec quidem recle dicta esse a hdbis : dubitare vero lioc, quare divinam bonitaiem siirnmus sacerdos deprecatur *, peccalorum petens dormienti remissionem ei delformibus aequipolenlcm el lucidissimam pariem. Si enim retributiones reci- piat omnis a divina justitia, quae in praesenti vila bonorum aut alterorum peregit, finivil aulem secun- duin hanc vitam proprias operationes qui dormivit, quomodo per quandam suramus sacerdos orationera in alleram requiem transvehet ultra dignilatein ejus? El quidem ibi vitae relributionem habebil partem unusquisque, bene scio eloquia sequens : Sepsit enim, inqiiit, Deus adversum se, at feretur unusquis’ que per corpus ad quae gessit, sive bona, sive mala *>. Quia vero justorura oraliones et secundura hanc vi- tam, quanto magis post mortem in his, qui digni sunt sacris oraiionibus, operantur tantummodo, elo- quiorum nos edocent verae traditiones. Aut quid a Samuei Saul annullatus est? Quid autem * Hebraeo- rum populo profuit prophetica oratio? Etenim tan- quani si quis sole propria donanle lumina, illaesis oculis in parlicipatione solaris luminis pelit fieri, proprios aspeclus exterminans : sic ad impotentes concupiscit et superfluas spes, qui sanciorum summe mirabiiium oraiiones, et secundum nalurani eorum sanctus operaliones exagitans, negligentia divinis donis et manifestissimis deiforraibus mandatis rece- det. Dico aulem, eloquia sequens ‘i-, utiles omnino

forlassis et ipsi ad simile desidefiuin venient, ei ex sunt in hac vita sanclorum orationes secundum

ministratiTa scieniia edoccrttur,- beatam vere csse in Clirigto consummatione^n.

Dciiide .iccadcns divinus summus sacerdos orjltioi- lioiicin saeram super dormieniefacii, et post orati«- nem ipse summus sacerdos eum salutai, et^dcinde Fir;i(*Seiiies oiiines. Ipsa igilur oralio divinam boni- lat^m agprecatijr, omnia quidem dimiilere per hu- nfan.’>m infirmiiatem com.missa dormienti, ordina- rcqiie eum ih lumineet regione viveniium, in sinibus Abrahatn et Isaac et Jacoi), ioco quo expellitur do- l0.r et tristiiia et angiislia. Hae quidem ergo, ut ar- bilrbi-’, clarae sanctorum bealissimorum relribuliones.

hunc modum. Si quis divina appeiens dona, cl ad parlicipaiionem eorum sacrum habilum habens, lanquam propriae cognoscens parvitatis, veniens ad quendani sanctorum viroruro , dignatus fueril eum sui fieri adjutorem et conservum, lucrabi- lur omnino ex hoc omnes superanlem ulilitatem. Consequetur enim quae petil divinissima dona, reci- piente eum divina bonitale, et propriam vereati conscienliam, erin sanctis confessione, et peiitarum sacrarum petiiionum laudabili desiderio, ei consc- quenli ei deiformi habiiu. Estenim et hoc diviuis judiciis promulgatumj divina dona dignis partici’

Qiiid enifn foilassis fiat perfectissimae laelitiae ei pando in ordine divinissimo donari per dignos tra-

iliuminalrici immortalitati componderaium , etsi j) dere *. Hunc ergo si quis dehonoraverit sacrum or-

nuixime rioslris proporlionibus significalivis omni

aliiores anirao promissio;ies significatae, et aciiva

fearuin verilate relictas habent nominationes? Venun

eliiin essc eloquium aestimandum, quia oculus non

vidil, uec auris audivit, el in cor liominis non ascendit,

qiiae praeparavit Deus diligeulibus se a. Siiius aulewi

§unl, ut arfciiror, beatissimorum palriarcharum et

rellquorum sanclorum omnium divinissimae et bea

naliim, et ad “^ miliiarem aesiimationera voniens, suflicientem seipsum aesliraaverit ad divinum collo- quium, et sanctos conterapserit, et unam aut peti- liones indignas Dee el non sacras petierit, et deside- rium divinis non corroboralum habuerit et sibimet Gonsequens, consequetur per seipsum iiidisciplina- bilein peiiiionemt De dicia autem oratione^ quatn summus sacerdos superoral dormienti^ iu nos ve-

sunt om. BH. E iihmo

EH seculorum.

VARIAE LECTIONES. • el om, AE. * B devrecelur.

’ BH enim. • BH iradi. ’ Pro «l flu

NOTAE. ,’ !^?’ vvf^ " l^^^- ’’ 9- XXVn ; Deut. I, IX; Psal. CV.

r i” V v.^’^‘v?-^, " ’ ’ ^^’’ ^’ *0 i ’ f^e»- XXVIII ; c jac. V.

Exod. XVII, XXXII, XXXUI; Num. Xf, XIV, XVI

HOQ VERSIO OPERUM S. DIONYSU. — ECCLESIASTICA lERARCHIA. HlO

niontcni ex divinis nustris ducii)us traditionom di- A omnrbusiernrcl)icisvirtutibu8utcndum,qiionioJocun-

ccrc necessarium’. Dlvinus sumraus sacertios expia- nalor est, nt cloquia aiunt «, divinarum justiiicaiio- num : angclus 6iiim Domini omnipolentis est. Didicit crgo ex Deo traditfs eloquiis, quia Siincte vivenli- bus iucidissitha et dlvina vita secundum dignilatem a jiislissimis jugis reddilur, despicicnte bonitate divitiae bumanitaiis ingehilas eis ox humana infir- miiaic nrjictilas, <7H0HJfl»i quidem neino, uteteloquia aiunt, mutidus a sorde ^. Haec quidcm ergo summus sacerdos scit promissa ex veris eloquiis : pelil auteiit conlinuo fleri, i^t donari sancle viventibus sacras’ retributiones^r simul quideni in Dei imilationem deirormiter cSbrmatus, et allorum doiiatas, proprias cxpeiens gratias i Sltnul autem et non mendaces

que consummationis princcps cas divinilas movcrit. Aliis auiem sic in summos sacerdotcs, iu quibuscun- que agunt ierarchice, aiicndendum, lanquam a Deo commotos. Spemens enim vos, ait, me speniit K Sed redeamus indictaeorationis consequcnlia. PerGciciis enim eas summus saccrdos, et ipse s.Muiat dormien- tein, et deinde praesenlcs omnes. Delectabilis eniin est et honorabilis omnibus deiforinibus secunduin divinam viiam consuminalus. Posl vero salutalioncin inruiulii (lormienli oleuiii sunHnus sacerdos. Meiiioi!- tb autem, quia secundum sacram theogenesiani aiuo divinissimuni baptisma, prima pariicipalio s;’.cri symboli donatur perficicndo post universalem prio- ris veslimenli depositioncni unctionis oleum. lii (iiic

promissiones scienS fotuTas ‘, et praesenlibus ma- g antem nuncomnium super dormienlem bleum iiifun-

nifestans apcrte, quia abeo secundum legem sacram expetendae * omnibus eruni -juxia divinam vitam consQmmatls. Non enlm summus sacerdos divihad jiislitiae ypophelia petfefet aliquando nisi Deo aina- billima, et ab eo donari dlvlniius pfobiissa. Propter qilod inimundls rton Ordt haec dormientibus, quo- niaiii non soluoi ypophelido in hoc averletur ordine, et quid iefafchiCo’rum supcrbe audebit, a perfectio- num princlpe movendus, ct quia reciani orationem consequitHr, ab justo eloqulo et ipse non immerilo audiens ‘. Pelitis, et non accipiiis, qitiamak pelitis <=. Non ergo divinus suinmus sacerdos expelil dJttliilns promissa, el amabilia Deo, et oninino doiianda, et lioc proprio deiformiter habilu osiendens bonoruin

ditur. Et tiinc quidem olei unciio ad sacra certaini- na vocat consummanduni : nunc vero infusum olcuiii manireslat, secundum ipsa sacra ccrtamina militan- tcm et consummatum dormientem. Hacc perficiens summus sacerdos reponit in domo pretiosa corpusi, cum aliorum aequc potentuin sacris corporibus. Si enim ii) aninia et corpore Deo aknabilem viiam, qui dorinivit, vivebat, preliosum erit cum sancia anima coiiiniilitans ei corpus sccundum divinas collocalio- nes. Inde divina justiiia cuiu proprio corpore ipsi (ionabit relributas quietes, tanquam coeunli el coin- pariicipanti sanctae aut contrariae vitae. Propier quodet sacrorum divina tegislalio divinas cominuni- cationes ambobus donat : animae quidem in pura

ainico Deo, et praesenlibus aperte manifestans san- G eOHtemplalione et scienUa perfectoram, corpori vcro

clis futura dona. SIc et dt«orelivas babent sUinml £acci’doles viriutes, nianifestatores divinarum jusli- licaiionuni, non ut ipsoru)n irralionabilia desideria sapientissima divinitate miiiistratoric sequeote, scd ut ipsis ypophetice subinovente perfectionis principe spirilu vocalos Deo juxta digiiitatem segieganlibus : Accipile enim, ail, Spiritum suncium : quorumcunque dimitlitis peccata, dimittunlur ; quorumcunque le- nelis, retenla sunt d. El divinas revelaliones san- ctissimi Patris illumiiialo eloquia ajuiit : Quod- cunque ligaveris in terra, eril ligalum in cSelo; et quodcunque solveris ih terra , eril solittum in caelo c, tanquam Evangelisla illo t^t omni juxla ipsum summo sacerdote, secundum in eo facliis

per diYinisslmum tanquam ih ima^ne ungucnlum, divinae communicationis sacratissima syiiibola lo- ium bominem sanctificans, et universalem ejus sa- lutem Sacrfficans , el consummalissimam ipsiiis rcsurrcctionem futuram fore denunlians per callioli- cam sahclificatloiiem. Consummativas auie)n invo- caliones nou esi justu)n in Scripluris hiterpiolaii- tibus, neque mysticuni earum, aut in ipsis opoaias cx Deo virtules ex occulto ad commune educerc : sed ut sacra )iostra iradilio habet, iii pomposis do- ctrinis-eas ediscens, et ad diviniorem habitum cl anagogen amOre divi)io et operationibus pcrfccliis, ex leletarchica illuiiiinatione ascendet ad excelsissi- mam earum scienliam. Quod aulem et pueros non-

paternaruin justificalioiium revelaliones, inanife- D juni divina inteUigere poientes, sacrae parlicipes

slator et consuinmator Dei ainicos adduceiilc, ct iiiipios exhaereditanle. Sacrain cnim illam tlieo- logiam, ut eIo(jula aiunt, non per Seipsuin hioius, ncque cariie el sanguiiie rovelantibus, sed a Deo iiivisibiliter euni propria docente respondil. Divinis igilur sumniis sacerdotibus, sic el discretioiiibus ct

fieri divinae genorationis, et sacratissimorum diviuae coinmunicationis symbolorum, videlur quidon, ut ais, i)ninundis blasphen)o risu dignu)n, si audire noii valeutes edocent summi sacerdotes divina, et non iiilclligontibus imagines tradiderinir gacras Ira- diiioiies. Et quoJ adbuc risibilius, qitomodo pro cis

VARIAE LECTIONES.

BH futuris. ’ AE expelenda — erit.

NOTAE.

• Psal. CXVIII; Mal. II ; Matlh. XVlll. bJob XV; III Keg. Vlil Eccl. VII Roin. Ili : 1 Joan. I, III ; Jac. UI. » Jac. IV, 3.

d Joan. XX, 22. « Malth. XVI, Id. f Luc. X, 16.

mi JOANNIS

alii abrenuiuiaiionem dicunt et sacras confessiones. A Oporlet aulein tuani ierarchicain intelligentiam non angusiari in erraniibus, sed et timens simul et eorum luciducaius gralia diligens defendere adversus pro eis prolalas insidias, proponenlem et boc juxta le- gem divinam, quantum nou in noslra scieniia omnia divina circumscribuntur, multa autem a nobis igno- torum causas habent divinas, nobisquidem ignotas, notas vero nostrum melioribus ordinibus. Mulla au- tem et excelsissimas essentias latuere, et a sola diligenier cognita sunt sapienlissima et sapienliflca iliearchia. Yerunlamen quia et de hoe ea dicimus, quae quidem deiformes nostri sancti perfeclores, ab antiqua erudili traditione, in nos adducebant. Aiunt enim, quod quidem est veruin, quia secundum legem divinam reducti infanles ad habitum sacrum ve- ^ nicnt omni perficiendi errore et immunda vita. M’iltunique hoc divinis noslris ducibus in animum veniens, probaverunt recipi infantes secuiidum hunc sacrum modum. Itaque nalurales adducendi pueri parentes tradere puerum cuidam erudiiorum bono- rum divina paedagogo,et de celero a se»puerum per- licil, tanquam a * divino Paire et saluiis sacrae ana- docho. Hunc ergo summus sacerdos condteniem juxia divinam educare puerum viiam, repetii abre- nuniiationes conliteri et sacras confessiones, non, ut illi forsanridentes dixerunt, alium pro aliodivina do- cens. Neque enim hoc ait sic : Pro puero ego abre-

SCOTI

nuntiationes aut sacras confessiones facio, scd quia puerabrenunliat : hoc esi, confiteor puerum credere in sacrum sensum venientem nostris anagogis : abrenuntiaturum quidem universaliter contrariis, confileri aulem et operari divinas confessiones. Nihil ergo, ut aestimo, inconsequens, si secundum divinam puer anagogen educaiur, ducem et anadochum sa- crum habens, babitum sibi divinorum insinuantem, et custodein a contrariis peritum. Tradit aulem puero sacris symbolis summus sacerdos, ut in eis converseiur,etneque formeturadvilam alteram, nisi divina conlempianiem ^seraper, el communionein eo- ruininprofeciibussanciisfactam,habiiumquesacrum in eis foriem, educatumque pulchre * a divino ana- doclio. Tanta, o puer, et sic bona nostrae lerarchiae videnlur mihi uniformia spectacula “. Ab aliis au- tem similiter inientius * animo non haec tantum visa siint, lucidiora autem multa et deiformiora. Et tibi, ut arbilror, omnino lucebunt splendidiores for- mae, et divinissimis diciis in ascensionibus uienli ad excelsiorem radium. Trade igitur, o ainice, el ipse mihi perfeciiorem illuminaiionem, et oslende meis oculis quascunque videre poleris pulchriores fonnas et uniformiores. Confido enim ego, quia liis, quae dicla sunt, repositos in te divini ignis ascen- dens usque vapores. Explicii liber de ecclesiastica lerarcliia.

SANCTI DIONYSII AREOPAGITAE

DE DIVINIS NOMINIBUS.

Epigramma in beatum Dionysium de divinis C Nominibus.

n animum splendor in divinQS Scripturas t.Ulelingens formas varielaiibus sacra «c^nifia, el post stu.:am niorlem viialibus sapieutiae eloquiis sonantibus divinos munifeslorios liymnos

Compresbytero Timotheo Dion\sius presbyler. '

INCIPIUNT CAPITULA DEDiYlNIS NOMINIBUS ».

I. Quae sit ralionis iiuerpretatio, et quae divinis nomini- bus iradilio.

II. De uniia et discreia llieologia, ei quae sil diviaa unilas et dlscretio.

III. Quae sit orationis virlus, el de bealo leroliieo, et de revereali ei conscripla lUeolugia.

IV. De opiimo, lumine, bono, amore, exsiasi ‘, zelo, et quia m;ilum neque esl, nequc ex eo quod esi, neque in exisieDlii)us.

y. De eiislenie in quo, el de paradigmalibus.

“VI. De viia.

VII. De siipienlia, inlelieclu, raiione, verilale, fide.

VIII. De viriuie, justiiia, salule, redemplioue, in quo et de iiifloqualilale.

IX. De magno, parvo, eodem, altero, simili, dissimili “, staiu, iiiolu, aequaiitale.

X. Deomnipotenii, anliquo dierum, in quo et de aeterno et tempore.

XI. De pace, el quid vult sibi lioc perse ipsumesse, qu«e per se ipsam vila, quae per se ipsam virlus^ el quae sic dicta.

XII. De sanclo sanctorum, rege regum, Doraino domino- rum, Deo deorum.

XIII. De perlecio ei uiio.

VARIAE LECTIONES.

•oscom.AE. » AE SM&. *E speculanlem. * B habilumque sncrum in deiformem ducaium pulchre. • BH speculata. ’ BH inlenliis. ‘^ E Dionysii Areopagilae episcopi Allieuarum ad Timotlieum episcopum Epliesi de divinis nomjnifcus. Coinpresbyieiocet. * E Haec aulem in lioc insunl de divinis nomimbus loium capiiula xni. * Codd., swT«ffswf ‘” Codd. de simili.

IIIS

YERSIO OPERUM S. DIONYSII. — DE DIVINIS NOMINIBUS.

4IU

IGIPIT IIMR DE DIYMS NOMH.

CAPITULUM I.

Quae tit ralionis interpretatio, et quae divtnis nomi- iiibus iraditio.

Nnnc aulem, o beate, posl iheologlcos characleres iti divinorum nomiaum replicalionem , quantuni ii- cet, iranseainus. Sii autem etnunc nobis eloquiorum lex praedefinita, veritalemnos invenire eorum, quae de Deo diclasunt, nonin credibilibus sopbiae verbisa, sed in approbaiione spiritu movenle theologorum virtutis, per quam ineffabilibus el ignotis inefiabi- Hter et ignote conjungimur, secundum meliorem noslrae rationalis et iniellectualis virtutis el opera- tionis unitatem. Universaliter itaque non audendum dicere , neque intelligere quid de superessentiali et

A sunt, tanquam omnibus superessenlialiter separata. Et multos theologorum invenies, iioi\ soluui ul invi- sibilem eam et incompreheKsibiiem laudantes, sed et inscrutabilem simul el investigabilem , lanquani non ente " vesligio ullo in occullam ejus multiiudi- nem,pervenientium. Non tamen communicabile esi universaliter bonum ulli eorum quae snnt, scd in seipso manens superessentialem collocaium radium uniuscujusque eorum quae suni, proportionaliter illuminationtbus optime supermanifestat, et ad possi- bilem sui contemplationem et societalem et simili- tudinem extendii sacros animos, quantum fas est, sic divinilus desiderantes , et neque ad superius moderate indiia divina manifestatione impossi-

occulia divinitate, praeter divinitus nobis exsacris p ijiiiigr glorilicatos , neque ad inferius ex ea ,

eloquiis expressa. Ipsius enim super ralionem et intellectum et esseniiam superessentialitaiis ipsa superessentiairs scientia reponenda S in tanium sursum respicientes , quantum se infert divinorum eloquiorum radius ad superiores claritates circa divina, temperantia et sanctitate > coarlatas. Etenim si quid oportet sapientissima et verissima theologia suaderi, juxta analogiam uniuscujusque animorum respiciuntnr divina, et. inspiciuntur thearchicae bo- nitatis in salutari justitia ab his , quae in mcnsura sunt, immensurabilitatem divinitus tanquam illo- calem distinguente ‘. Sicut enim incomprehensibilia et incontemplabilia sunt ^sensibilibus " invisibilia, et his, quae sunt in figmentb et similitudine, simpla et

quae in malum est, minoratione resolutos, sed bene ponderate ei recte in radium eis superlu- ceniem extenios , et commensurabili justarura ‘* illuminationum amore, cum reverentia sacra, et temperate et sancte revelantes, ipsa sequenies tbearchica juga , quae etiam totas gubernant super- caelestium esseniiarura sanctas dispositiones. Hoc quidem super intellectum et essentiam thearchiae occullum inscrutabile est etiam intellectualibus mentis revereniiis. Haec arcana temperanti silentio honorantes, ad lucentes nobis in sacris eloquiis splen- dores intendamus, et ab ipsis in lucem ducamur " ad thearcbicos hymnos, ab his supermundane illu- minali, el ad sacras hymnologias formati, ad viden-

non simulata, et secundum corporum flguras for- C dum etiam commensurate nobis per eas donata divi-

matis incorporalium intacta et non flgurata intbr- roiia^ : juxta eamdem veritatis * rationem superat essenlias superessentialismagnitudo, etanimos super animum “^ unitas, et omnibus virtiitibus impossibiie est quod super sensum est arcanumque rationi omni super rationalebonum, unilas unilica omnis unitatis, et superessentialis esseniia, et intelleclus invisibilis, et verbum arcanum , irrationabililas , et invisibi- litas, el innominabilitas secundum nullum eorum, quae suni, ens, et causale quidem essendi omnibus : ipsum autem non ov, ut omris essentiae summitas^ et utcumque ipsa de seipsa proprie et scienter ma- nifestat. D« bac igitur, ul dictura est, superessentiali et occulla divinitate non andendum dicere, neque

na luminaria, et largum principium omnis divinae apparitionis luminis laudandum, sicut ipsum de seipso in sacris eloquiis tradidil : tit quia ommium est causa, et principium, et esseirtia, et vila, el quidem . recedentium ab eo el revocatio et resur- rectio, ad vero deiformitatis incorruptibile perdito- rum revocatio et reformatio, juxtaque agitationem immundam mohiiium collocatio divina, et stantium munimcn, el ad ipsum reductorum restilutiva ma- nuductio, et illuminatorum illuminatio, el perfecto- rum perfeclio principalis, el divinorum divinitas, el simplicium simplicitas, et unitorum unitas, principii omnis snperessenlialiter superprincipale principium, et occulii, secundum quod ‘*jusium est, optima tvadi-

Intelligere quid , praeier divinitus nobis ex « sacris D tio.et simpliciler dicendum,viveutium vita,et eorum eloquiis expressa. Elenim sic ipsa de semetipsa in quae sunt essentia, omnis vitae et essentiae princi- eloquiis opiime *** tradidil : ejus quidem, qualis est, pium et causa, per suam, ut sint quae sunt, aclivam Mieotia et cooiemplatio omuibus invia est,quae et continentem bonitatem

VARIAE LECTIGNES.

• AE reponendum. * A* certa moderantia divina ad sancliiales. ’ AE dislinguentem. * sunt om. E. ■ A* sensibus. * A* virtutis. ’ A’ voces super animos. * A, unilas. • A* in. " A* proprie. " BH miovente. t " K’ justorum. ^^ A. ducantur. ^^ quod om. E.

• 1 Cor II, 4.

NOTAE.

iHi JOANNIS SCOTI HiS

Haec a * divinis eloquiis didicimus, et omnen), sic A uiiiiam invi^ibilium contemplalionum vcritatem pro-

dicere, sncrain Tlicologoniin hymnoiogiam invenies ad beneficas dtviaiiatis processiones roaniCeslaltve et laudatijVe divinas nominationes praeparanlem. Unde in omni Tere theologica aclione th.earcluam

idemus divinitus laiidatam, ui rooBodAin quidero et uniim, propter siroplicilatero et unitatero supernatu- ralis imparlibililatis, ex qua ut uniQca virtule uni- mur, et partiiis nostris alteritatibus superroundane coinplicaiis, in deiformem monadem congrcgarour ct Deum imitantem unitatem. Ut Trinilatero vero, propier subsislentera ler superessentialis fecundita- lis expressionem, ex qua oronis paternitas in caelo et in terra est ei nominatur «. llt autero ca^isam eoniiB quae sunt, quoniam omnia ad esse adbibita sunt per

portjonaliter inteodirous, et post omnem secaiuiiim nos cleiforroijum intejligenliam requiescentes noslras inielleciuales operationes, in superesseniialem ra- diiiro, secundum quod justum est, immiltemus, in quo omnes fines omnium cognitionuni superarcane ante substituli sunt, quero neque intelligere possibilo est, neque dicere, neque omnino quomodo contem- plari, propler qtiod omnibus jpse remotus sit et su- perincogotlHs, et omniuro quidero cssentiaiiuni cognitionum et virtuturo suroroitales simul et om- nee ^uperessentialiier in seipso praeanibientem, om- nibiis vero incomprehensibili virtute et supercaele- stibus aniinis supercollocaturo. Si enim scienliae orones exislentium sunt, etin ea, quac suiit, tincra

cjus subslantificaro bonitatem. Sapientera v£ro et B habent, ipsa oroni essentia sumroitas, et omni scien-

bonam, quia existenlia omnia, quae propria natura, incorrupiibilia salva sunt, omni harroonia divina et eacra pulchrilodioe sunt repleta. Humanaro auiero differenter, qui^ his, quae secundum nos sunt, ad Teril^tem umver^aliter in una sui subsistentiarum * commuoicavjt, et revocaiam ad seipsam reslituit huroanam novissimam partero, ex qua inelTabilitei simplex Jesus composilus est, et appositionero asstim- psit temporalein aeternus, el aequalis nobis factus estnatura, omniumsecunduroomnero naiuraroordine superesscntialiier munitus, curo incoromulabili et incoftiiisa propriorum coHocatione, et quaecuroque alia deifica Uiroinaria eVoquiis consequenter divino- rum nostrorum ducum occuUa traditio expresse no-

lia est remota. Et st melior est omoi ralione et omni scien4ia, ©t super intellectum universaliler et essentiaro eoilocatur, omnium quidem curo sit ac- ceptiva, etcoroprehensiva, el anleprehensiva , oin- nibus autem per se universaliter incoroprchensibi- lis, et neque sensus ejus est, nequc phantasia, neque opinio, neque nomen, neque verbum, neque tactus, neque scientia : quomodo de divinis nonrinibus nobis actitabiiur serroo sine vocabulo, et super noroinatio- nem superessentiali deitate ostensa? Sed quod qui- dem diximTis, curo theologicos characteres exposui- mus, unum, incogniium, superessenliale, per &% oittimHtn, quod quidem est, trinaro unitaiero dlce, oiMoBsov, ei i5f*«ya5ov, neque dicere, neque iutdligerfi

bis donavit. Haec ei nos di^Jicimus, nuuc quidem C poasibilc esi. Sed et sanciarum virtulum angelicae

conralionabiliter nobis per sacra velaroina eloquio- ruin et ierarchicaruro traditionuro huroanilatis, sen- sibili(>us qiHdem invjsibilia, et his, quae sunt super- csscntialia, circurovelantis.et rormaset siroilitudines carentibu$ forrois, et siroililudinibus ci.rcumponenilis et supernaturalem, et non figurataro simplicitatem varietate partitorum symbolorum et multiplicantis et praefigurantis. Tunc autem cum ioCDrruptibiles et irtunortales facti fuerimus, et christiforroes , et beatissima recipierour quiele, semper cum Domino juxla eloquiuro erimus ^, visibilis quidem ipsius di- vinae flaaDi/estationis in caslissimis contemplationi- bus pepleii, «lanifeslissiroissplendoribus nos circura luslrantis, sicut discipulos in illa divinissiroa trans

unilates, <|uas sive specuiativas , siv.e accepiivas oportet dicere, sii^erincognilae et superluccntis bo- iiilatis, et arcanae sunt el incognitae, et solis ipsis subsistunt * super scientiam angelicain dignis suis angelis. Hi^s deiformes angelica imitatione, quanlum •licet, (joadunati animi, quomodo secundura oronerti iftlellficlualem operationem requiescunt, talis autem fit deificatorum animorum ad summum luinen uniV tas,Iaudant ipsiiro potissimeper omnium, quae sunt, ablationem, in hoc vere et supernaturaliter ilhinii» nati ex beatissima curo ipso uniiate, quia oroniiim qiiidem est, quae sunt, causale, ipsum autem nibil, ut omnibus, quae sunt, siiperesseniialiter exaltaturo. Igilur superessentialitatem divinam, qualisest super-

formatione ^ : invisibilem autem ipsius illuroinatio- ^ bonitatis supersubsistentia, neqiie ut verburo aut nero impassibili et immaieriali intellectu partici- pantes, et super iirtelleciuro uniiatem insuper appa- renlium radiorum ignolis ei beaiis experimenlis , in

virtutem, neque ut animuro aut vilain, aut esscn- tiaro laudare est justum, nullo eorum, quaecunque’ super omnero veritaiein verilate sunt, dicitur : sed ut oroni habitu, motu, vila, pliuntasia, opinione, noroine, verbo, virtiile, iiilciligcnlia, essenlia, sta/- tu, collocatione, unii^ie, siiinroilale, mullitudine, oronibus, quaecunqiie existentia simt, superouuHOu- ler £€motam. Quoroodo vero ut bonitatis subsisieii-

diviniori imitalione siipercaelcstium animorura. iStcttt angeli enim, ut eloquiorum verilas ait, eri- mus, et -^i Dei, filii resurreclionis sunt ^. Nunc au- tem, utnobispossibile, necessariis quidem in divina symbolis utimur, et ex ipsis iterum in simplam et

VARIAE LECTIONES.

• E de. » BH substanliarum. * AE christiformi. * E et sape^.

NOTAE. « Ephes. III. c Math. XXVII; Marc. IX: LuoIX

b I ThcsB. IV, 16. *Luc. XX, 36.

Uil VERSIO OPERUM.S. DIONYSII.

lia ipsius csse omnium, quae sunt, est causa optima A priiicipalis divinilatis * providenlia cx omnibus causativis laudandum, quoniam ct circa ipsam om- nia, ei propier ipsam, et ipsa est ante oronia, et omnia in ipsa conslitula sunt, etessendo hanc om- nium accessio et substaniia, et ips^m omnia deside- rant, intellectualia quidem ct ralionabilia sctenler, subjecla vero his sensibiliter, et alia, secundum vj- talem motum elessentialem et conditionaleni neces- silatem. Hoc igitur scientes theologi, et tanquani in- nominabilem cam laudant, ei ex omni nomine. Inno- minabllem quidem, ut cum aiunt, divinitatem ipsam in una mysticarum symbolicae dlvinae manifestaiionis visionum increpasse dicenlem : Quod nomen tui »? et sicut ab omni eum Dei nominativa scienlia reducens , dicere : Ei ut quid interrogas nomen B meum, ei hoc est mirabile ^. Aul nonne * hoc vcre estmirnbile nomen, quod est super omne nomen, quod innominabiie, quod omni supercollocatum no- mini nominato, sive in seculo hoc, sive in futuro « .* Multivocam vero, ut cum ilerum eam inlroducunt dicenlem : Ego sum wv ^, et vita “, lux f , Dciis « veritas, et cum ipsi omnium qausalem iheosoptii miil- livoce ex omnibus causativis laudant, ut oplimum i», i’t bonum sulsapieniem’’, ut dilectum ^ ut DciMn [icorum ‘, ut Dominum dominorum °, ut sanclum sanclorum °, ut aeternum p, ut existentera i, el ut seculorum causalem •■, m viiae largitorem », ut sa- pientiam *, ut intellecium “, ut ralionem ‘, ut scien- tem ‘’^, ut proferentem omnes Ihcsauros ab omni scienlia ^, ut virlulom t, ut potentem ^, nl regem C rcgnanlium^a, ut anliquura dieruni ^^, ut non sene- sceniam ee, utlmmutabilem ^^, ulsalutem ee, utjftsti- tiam ^’, utsanctiQcaiionera »», utredempiionem ^^, ul

— DE DIVINIS N0MINIBD8. IHS

in magnitud.inem omnia excellenlem !i, ut tn aur:\ levi kk. Atque et in animis jcum egse aiiint n, etin animabus”",etineorporibus”°,et incaelo ‘’.etin terra PP, et simul in eodem eundem ii, immunda^ num ‘’, circamundanum, supermundanum ■» super- caelestem *, superessentialem ^^, solem »’’, stel- lamvvvy^ ignemtx, aqiiam yr.spirilum”, rorisa”», nebulam ^^^, per seipsnm, lapidem «cc et pelram d«id ; omnia quae sunt, et nihil honim quae sunt«ee. Sic igitur onmium causae, et super omnia en(i, el Inno- minabile adunabunt, el Gmnia eorum quae sunl no- mina, ut diligenter sit dniversoruiB regnum, et circa eam sint» omnia, et ab ea, ut causa, utprincipio, «t fine dcpendenlia, etipsa secundum «loquium sil om- nia in omnibus, el vere laudaluromnlum subslanlia inchoativa et consummativa, et coniinens custos ’ ’ ‘. et pascens«68, el ad seipsam convertens !>’’*», et iiaec aiunans imniensurabiliter el excelse. Non enim con- tinentiae, aut vitae, aut consummationis causa tanium est, uta " solahac, aut aliera providentia superno- minabilis honitas nominaretur : omnia vero siiitplici- ler et indefinitc in seipsa, quac snnt, praeRmhivit • perfeclissiniis uniussuae elcausalissimae providen- tiae bonilatibus, el ex omnibiis, quae snnt, liarme- nice laudalur et nominatur. £t quidem non has solas Theologi divinae nominationes honorant, quae siint ab omnibus aut parlilis providentiis, aut provisis : sed et a quibnsdam est, quando divinis responsis iu sacris templis i’ i aut aliis formis magistros kkk^aut prophetas^^i illuminantibus, juxta aliaset atias cau- sas ‘^ et virtules nominanl super dictionem, et supcr noniinalionem bonitalem , el formasei etsimililudi- nes »«"> human.is,aui igneas ^"«, aut electrinas cir- cumponunl»"°,etoculosejusPPr,eiauresi^i,etneKO»

• E divinitalis princivalis.

iient. ^ E causasque

a Genes XXXU.

bJu(I.XUl,18.

« Ephes. I, 21.

d Exod. Ill, U.

•Joan. XiV, 6.

’ Joan. I, liseq.

« Genes. I. Isa. XLII.

«»Luc. XVIII.

1 Psal. CXVllI.

k Job IX.

i Cant. V.

• Psal. XLIX.

» Apoc. XVII.

«Dan.lX.

P Baruc. IV.

<i Exod. III.

’ Prov. m.

• Act. XVII.

« I Cor. I.

■ Job X.

‘Psal. XLIV.

‘MIReg. Vlli.

*Col. II.

VARIAE LECTIONES.

• A An «0«. ‘Efluaenon stinl. * AH smh<. ’ a om. E ‘A praeam-

NOTAE.

y I Cor. I.

^ Job Xi, XII.

“o Apoc. XIX.

ib Dan. VII.

« Ecple. XMII.

dd Malach. UI.

eeMatlh.L

Hlsa. XLV.

BMCorl.

i»’’ Isa. XXXL

ii Psal. CXLIV.

" III Reg. X.

“Petr. II.

«»"» Sap. VIL

n»» I Cor. XVI.

oo Psal. X.

pp Jerem. XXIIL

qi Isa. LV.

" Sap. I.

" Isa. LXTL

tt Psal. LXVI.

"” Malth. VL

-” Dau, VII ; Malach. lU.

^“v Apoc. H. " Detit. IV. yy Joan. IV. " Thren. JV.

aaa Osce ^iV.

bbb Eccles. XLIIl. •« Psalra. CXVH. 44d 1 Cor. XIX. eee I Cor. XV. itf Isa. XXI. es« Ecqles. XXIV. W»i’ Thren. V. iii Isai. V. kkk III Reg. VIII. 111 Jud. VI; m mag. ^l, XU Exod. VI; Isai. VL “»"» Canlic. I, V. “«"» Deut. IV. <><"> Ezech. I,VflL PPP Hebr. IV. «in Isai. V.

1119 JOANNIS SCOTl H20

crines », et facies ^, et manus «, et posleriora ^, el A rnm Iioc : Ego sum qtii sum *. Si non secmidum to-

pennas «, ei bracliia *, et dorsa «, et pedes ^ laiulant, coronasque >, et ihronos •’, et calicem ^ et crale- ras ejus””, et alia quaecumque mysiica sunt, circum- formant, dc quibus in symbolica Theologia secun- tium vinulein diximus.Nunc vero quaecunque pracr sentis sunt actionis, ex eloquiiscongregantes, et sicut quadam rcgula his, quae dicta sunt, uientes, et ad earespicienles, ad reserationem invisibilium divino- rum nominum proveniamus. Elquodquidem semper per omiiem nobis.TlieoIogiam ierarchica lex induxit, divina contemplaliva viriule theophanias inspicie- mus, proprie dicere theorias, et aures sacras mira- bilium divinorum nominum replicationibus appona- mus, sanclis sancta secundum divinam tradiiio-

lam aiunt divinilatem laudari, juxta unam vero pariem hoc describi, vim faciunt : quomodo aiidient : haec aulem dkil,quiest, qui erat,qui venlurus estom- nipoiens «. Et : Tu vero idem ipse es “. Et : Spiriltis veriialis est, qui a Palre procedil ‘. Et si non toiain esse ainnl divinam vilam, quomodo verum, quod dixit divinum Verbum : Sicut Palersuscitat mortuos et vivi- ficat, sic et Filius, quos vult, vivificat ‘^». Et : Quia Spiritus est vivtlicans ». Quomodo vero et domlnatio- nem habet omnium tota divinitas, de quidem Deum gignente deilaie, aut genita, nil dicendum est, ut aesiimo, quoiies a Theologia in Patre et Filio divul- gaiur Dominus, sed et Dominus Spiriius est, etbonum auiem et sapiens in tola divinitaie laudatur, et lu-

ncin collocantes ‘^, etindoctishaec deridentibus et il- " men, ei dcincum, ei causale, et orania quaecunque

ludenlibus auferenles : magis aulem ipsos illos, si- quidem omnino sunt hujusmodi quidain homines, in hoc divina pugna redimenles. Te quideni haec custo- dire oportet, o bone Thimoibee, juxta sacratissimam inductionem, etneque dicta, neque prolata divina fa- cere in indoctos. Mihi autem det Deus divinitus lauda- re noD vocatae et non nominatae diviniiatisbeneQcas nmlias nominationes, et ne auferat verbum veri- latis ex ore meo “.

CAPITULUM II

De unita el discreta theologia, et quae sil divina uni- tas et discretio.

Divinam totam subsistentiam, quia est per sc

loiius diviniiaiis sunl, in omoem reducunt eloquia d>inain bymnodium, complexim quidem, ul ciiin dicunt, omnia ex Deo, decursim vero, ut cum ait qnidam : Omnia per ipsum et in ipso crealu sunt, et omnia in ipso consiiluta sunU. Et : Emiite *Spiritum tuum,et creabunlur ^ . El ul brevilcr dicat quis, ipsum divinum ait Verbum : Ego et Pater unum sumus. Et : Omnia quaecunque liabel Paler mea sunt. Et : Omniameq lua sunl, el tua, mea ^a. Et iterum : quae- cunque sunt Palris et ipsius ‘, divino Spiritui co- muniier et iiniiim reponunt : divinas operaiiones, honorem, fonlem, et non deficientem causain, et disiribuiionem oplimarum donationum. Et nullurii in divinis cloquiis inconversibilibus nationibus al- ipsam bouilas, segregans et exprimens ab eloquiis C trilorum aesiimo ad hoc contradicere, quia divina

laudatur. Et quid enim aliud discendum est ex sa- cra theologia, cum ait, divinitatem ipsam iniro- ductam dicere : Quid me interrogas de bono? Nemo bonus nisi solus Deus P. Hoc quidem el in aliis quae- situm nobis oslenditur, omnes semper Deo praedi- clas divinas norainationes non pariim, sed in tota ct perfectissima et integra et plena divinitate ab eloquiis laudari, §t omnes eas imparlibiliier, abso- lute, inobservate, universaliier, omni * universalitati in toto perfecte, et omnis divinitatis reponi. Elenim sicut in tbeologicis characteribus admonuiraus, si non de tola Divinitaie diseril quis hoc dici, blasphe- mat <i, et scindere injusie audet superunitam unita-

omnia loti divinitati assunt secundam divinam per- feciam raiionem. His igitur a nobis breviier qiiidem in talibiis et parlim, in aliis vero sufficientcr cx eloquiis et ostensis el definilis, qualemcumque re- plicare divinam nominationem universalem conahi- mur, in tola ipsa divinitate accipiendum. Si vero quis dixerit, confusionem nos in hoc contra divinam discretionem inlroducere, talem raiionem nos neque ipsum aeslimamus suadere suQicientem, quomodo est verax. Siquidem enim est qiiis omnino eloquiis absistens*, longe ibi universaliter erit et a noslra philosophia. Et si non ex eloquiorum sibi divina sapientia curat, quomodo eliamanobis curabil in

tem. Dicendum igitur, quomodo in omni Divinitale j. theologicam scientiam suae manuduciionis? Si au- hoc accipiendum. Eienim ipsum ex bono natura ait icm in eloquiorura veriiaicm rcspicii, bac et nos Verbum : A^gio 6ontts ««m ‘■.Et quidam Deo accepiH- regula et luraine utentes ad apologiam, quanlum bilium prophetarum laudat Spirilum bonum. Er Ue- polentes sumus, recte gradiemur, dicentes, quo-

VARIAE LECTIONES.

» univertaitler omni om. BH. • Sic E; ABH Emiiies. * BH ipsi. * A subsistens.

NOTAE.

a Gantic. V. k Psal. XXXIII.

e Psai. cxvm.

d Gen. XVJ. • Deut. XXXIL t Isa. LU. « Exod. XXXIII, t Deut. XXXIII. i Isa. XXIV.

k Dan. VII. 1 Psal. CXV. »° Cant. VIL ° Mallh. VII.

0 psal, CXVIII

p Matth. XIX, 17, Luc. XVm, 19.

1 Joan. X. ‘Matih.XX, 15; PsaL CXLII,

» Exod. III, 14.

• Apoc. I, i. « Psal. Cl, 28. y Joan. XV, 26. ^’ Joan. V, 21. X Joan. VI, 64.. y Rom. XI, 36. / Psal. CIII, 50 aa.Ioan. X,30;XVIL

%m VERSIO OPERUM S. DlONYSll. - DE DIVINIS NOMlNiBUS. 1122

inodo tlicologia quaeilam quidem unilim iradit, quae- A oinniinn orania lumina, et unam clarilatem indis-

dam vero discreie. Ei neque nnlta separare juslum cst, noiue discreia confundere, sed seijuenies eam juxta virluleni in divinos splendores respicere, et inde divinas manifesialiones accipientes, sicut qiiamdam regulam forraosissitnam veritaiis, ibi posiia cusio- direin seraetipsis non nuilliplicala, et non mino- rata, et inconversibitia fesiinemiis, in cusiodia elo- quiorum cusioditi, et ab ipsis in cuslodientes ea cuslodiendura potenies. Unila quidcm ioiius divtni- tatis sunt, utin ikeologicis citaraciertbus perplura ex eloquiis ostendiinus, superlionunh, snpcrdeumj superessentiale, snpervivens, supersapiens, et quae- cumque supereminentis sunt abiationis, cum qui- bus el causalia omuia, optiinura, bunum, ov, viven-

cretam reluceniem, et non etiara quis, ut arbiiror, poierit alicujus lampadis lumen ab aliis ex orania luiniiia coiiiiiieiiti uero discernere, et viderc siiie altera parte alteram parlem, totis in tolis inconfuse contemperatis. Scd. si etiara unam quis ardeniium siibduxerit doiiio ^, ceibit ei proprium totum lumen, nuiium quiddam aliorum luminum in seraetipsa coraplectens, aut suiraet alteris .relinquens. Erat enimearum, quod qliidem dixi, omnium ad onuiia perfeciissima uniias , iflcoraraixta universaliler, ct nuUa parie confusk : et Iiuec, exislente in corpore aere, el ex maieriali igne pendenic luinine. Ubr vero superessenlialem unitatera supcrcollocari dici- HHis, Hon in corporalibus tantum unitatibus, sed et

tiura parens, sapiens, el quaecumque ex optimis suis B l»is» quae sunt hi animabus ipsis, et in ipsis intelle-

donationibus ^ oinnium bonorum causa denomina- tur. Discreia aulem Pairis superessetitiale nomen, et res, et Filii et Spiriius nulla in his reciproca- tiene, aut omiiino communiiate introdocta Est au- tera ilerum ab bis discrelum ipsa secundom nos lesu perfeciissima et iminutabilis subsistentia, et quae- curaque secundum ipsara ‘sunt humanitatis essCn- tialia uiysteria. Oportet autem, ut arbitror, raagis recipientes nos perfectissimum divinae et unitalis et discrelioni^ exponere modum, ulcumque nobis bene coiispiciens omnis ingenita est ralio, varium quidem oinne et non manifestum relinquens , bene discreie vero et manifesieet bene ordinate propria secundum virlulera considerans. Vocant enim, quod quidem

ctibus, quae habent incoramixlim et supernuindane per tota deiformia et supercaeleslia luraitp juxta participationera corrationlibilem participantibus oin- nibus superfemoia unilate. Esl autera et discretio in superessenlialibus tbeologiis , non quam dicebain solummodo, quia el banc unitatera incommixtim collocat, ei incontuse unaquaeque principalium sub- stanliaruin : sed quia et quae sunt superessentialis theogoniae, iion reciprecantar ad se invicem. Sulus auiem fons superessentialis deitatisPater, dum uon sit Filius paicr, neque Pater filius, custodieiitibus propria laudibus recte unicuique divinarum subslan- tiaruin. Haec quidem secundutn ineffabilem unitaiem etsubsibteiitiam unilaset discretio. Siautemetdivina

et in aliis dixeram, nostrae iheologicae tradilionis G discre"iio cst oiiiima processio unilatis divinae su- sacri doclores uniiaies quidein divinas superarca- nae et superincogniiae uniialis occulias ei inremea- biles supercoilocaiiones , discreiiones vero optinias

diviniiatis et processiones , et nianifesiationes. Et aluRt sacra eloquia sequenles^, et dictae uni- tatis propria : et iterum, discreiionis esse quas- dam speciales et uniiates et discretiones , et * in unilaie divina sioe superessentialiiate. Uni- tum quidem est uni principali Trinitati et com- mune superesseniialis subsistentia f superdeus deitas superbonus bonitas omniura , summilas summilaluin omnium *, toiius proprielatis immuta- bilitas, super principatum unilas,inefifabile, multivo- cum, ignoraniia, omne invisibile, oranium positio , omniura ablatio, super omneiu et positionern . et ablationem inter se invicera , si sic oportet dicere , principalium substaniiarum mansio et collocaiio, universaliter superuoita, et nulia parte confusa, sicut lumina lampadum, ut sensibitibus et propriis utar exemplis, dum sunt in dorao una, et lota in se invi- cem lotis sunt, et diligentem a se invicem proprie snbstantem babent discretiotiem, unita discretione, et unitate discreta. Etenim videmus in dorno muliis unilis lampadibus ad unum aliouod lumen unita

D

perunile semetipsam bonitate el pIuHficantis et inuliiplicatiiis, uiiitae qiildem snnt seciindum di- vinain discretionem immensurabiles tradilioiies , esscnlialitales vitales , sapienlificationes, aiiaeque donationes, omniura causae bonilatis, juxta quas et participiis el participatvtibus laudantur impartici- pate participata. Et hoc etiam commune , et uniium, et unum est toti deitali , omnem ipsam totam ab unoquoque participantium participari, et a nullo iterum nuUa parte : sicut reta in raedio cir- culi ab oranibus in circulo circumpositis rectis lineis , et sicut signo efiurmata mulia pariicipant principalis exempli signo, et in unoquoque efforma- lorura toto et eodeni existente, et in nullo secundum nullam parlem. Superponitur autem etiam his cau- salissimae deitaiis iinparticipatio,quoneque atlactus ejus sit, neque alia quaedarn ad participantia com- mixla societas. Et quldera dixerii quis, non est signum in totis efformatis totum et ipsum. Ac per hoc non signum causa : omnein enim seipsam illSi , et eadem, et unicuique indit •. Ipsa quoque par ticipantlum differenlia dissimilitudo facit decolorata, uno, ct toio , el eodem principali exemplo. Ui, si quidera mollia et forinabilia, aut eliam plana et con-

’ A denotninationibm ; B dominationibut. domu. * H indidii.

Pa«ol. CXXIl.

VARIAE LECTIONES.

• AB ttt. * Summitat $ummitatum ommum om. BH.

JOANNIS SCOTl

figuraia ‘, et neque conlra exemplala el dura , b invisibiliter, divino principali spiritu super oninem

ueque diffusa el instabilia, puram habebunt el clarara et cunsequenlem formam. Si vero quid dictae oppor- tunilalis defecerit, hoc causa crit imparlicipalionis e( obscuriiatis, et aliorum quaecumque inoppor- tunitati participatiouis fiunl. Discernitur aulem bene decora in nos divina operalione secundum nos ex nobis universaliter et vere substanlificari supe- ressentiale Verbum, et operari et pati, quaecunque bumaBalionis ejiis , divina aclione sunt discreta et summe miranda. His enim Pater el Spiriius secun- dum nihil communicare verbo, nisi ibi quis dixerit secundum optimam et humanam voluntatem, ei se- cundum oinnemsuperewiuejitem et arcanam divinain operationem, iii * qua operalus est secunduiu nos

intellcctuiii iiiiinaterialem el dcincalionem snper- collocato , el Patre et Filio oinni paleinilale et filiolilule divina supereminenler exallatis. Neque enim est diligens similitudo causaiivis el cansalibus, sed habent qiiidem causaliva cansalium receplas ima< gines; ea vero causalia causalivis reinovenlur et su- pcrcollocanliir ju\ta proprii principihrationem. Gl nl secuaduin nos uiar exempirs, doliciae ei tristiliae dicuntur effeclivae deleclandi ei conlristandi : ipsae vero neque delectantur , neque conlristantur ^ et ignis calidus ei ardens non dicitur uri et caleOeri. £t vivere si quis dicat per se ipsam vi^m> et illu- minari per se ipsum lumen , non recle dicit secun- dum nostram ralionem, nisi ubi juxta alterum liaec

factus incommutabilis Deus , el Dei Verbuin. Sic B dicil modum , quia abunde el essenlialiter anle

ei nos divina et intelligere ratione, et discernere festinemus ‘, quomodo ea divioa et uniuulur et discernuntur. Sed harum quidexu et unitalum et discrelionum quascunque in eloqniis divinas causas invenimus, in tbeolQgicis cbaracteribus , propria de unoquoqiie percipientes, qiiantum possibile, exposui- nius : ea quidem relegenies vera ratione el re<!li- cantes, et sacrum et revelatum intellecttini iii ina- nifesta eloquiorum speclacula adJucenles . his vero ut * niysticis et secundum divinam iraditioiiem super intelleclualem operationem relrusi. Omnia enim divina, el quaecunqne nobis nianifeslunliir , parlicipiis solis cognosciinlur. Haec anlcin qualia quando sunt secnndum propriiim principiiiin el

insunt baec causalivorum caiisalibus. Sed et hoc toiius iheologiae nianiteslissimum secundum nos Jcsu divina formalip et arcana est raiioni omui^ et incognila intellectui omni , el ipsi praeslanii honO’ rab^issimoruni angelorum. £t quidem viriliiereum snbslantificatum fuisse, mysiice accepimus : igiiora- mus vero , quompdo - ex virgiiialibus sanguinibus altera ultra naluraiu lege formaius esi, et qnomodo siccis pedibus, corporalem molera hai)eniibus et maieriae gravitaleoi , snperambulavijt humidam et iiislabilem essentiam *, et alia, quaecunque siiper- naluralis suni Jesu pbysioiogiae. Haec aniem a nobis in aliis sulOcienter dicia sunt , et glorioso duce se- cuiidnmilteologica sua obscura commeaia laudaniur

(iiiidamentum , super intcllectum suni , ci oninom C vaUlesupernaturaiiter. Quae quidem il.l^sive a sacris

essentiam et scientiam: ui snperesseiiiialeocciilitim, Deum, aut vitam, ailt essentiam , aut lunien , aut rationem norainare, quidem nihil alleruin inielligi- mus, quara in nos ex ipso prodnclas virlules dcilicas, autsubstantificas, aul vitae genilrices, aul sapienliae donatrices : ipsuin vero juxla omniuin inteileclualiuni operalionum per frncluin liesideraiuus, nullain vi- dentes dei/icaiioncm , aui vilani, aul essenliam , quae diligeoier similis esi oinnium remoiae jnxia oraneni supereininenliamcausae. Iteruni quia qiiidcm esl fonlalis deilas Paier, Fiiius auleiu et Spirilus Dei genilricis deitatis, si sic oporiel dicere, frutices Deo gcrminaii , et veluii flores et snperesseiiiialia luraina, ex iniiabilibuseloiiuiis ai^epiinus: quoniodo

Iheologis accepit , sive ex disciplinata eloquioruiQ inveniionc consideravit , ex mnlia circa haec et exercitaiione et periiia, sive etiam ex quadam eru- diius sit divinlore inspiralione, oon solum discens, sed el uffectns divina, ei ex ipsa ad haec coaffectiooe, si .sic oporiei dicere, ad iodocibilein eorum et mys- licaiii perfeclus unitalem el fidem. £l ut muita et beaia spectactila polentis illius inlelligenliac in niinimis addainus , iiaec de Jesu ait in colicctis ab eo tbeulogicis oltscuris coninieutis.

Sanclissimi leiothei ex theologicis comineulis.

Ommuni causa el repleiiva Jesu deilas, parles uni- versali consonas saivans, cl neque pars, neque lolum

autem baec suul, neqtie Jiceie, neque inlcliigere ^ ^sl, et tolum a purs, ut omne ei parlem et to.tum in

possibile est. Sed usque ad boc omnis noslrae in-

lelleclualis actionis virius, quia omois divina paier-

iiilas et lliiolitas ex omnium remota palerniiaie

priiicipali et filiolilate principali * doiiaia est ot

nobis et superoaelestibus virtulibus, ex qua et dii ei

deorum palres deiformes liunl.el iioininantur anirai,

spiritualiter scilicet taii paternilale el niiolilale ^

perfecia, hocest, incorporaliter, iramaterialiier ,

’ H configuraliva. lilaie om. EH.

in om. AE.

semetipsa conmbiens, et supereminens, et excellens, l^erfecttt quidem csl in imperfeclis, ut perfeclio princi’ palis: imperfecta vero in perfeclis, tanquam super- peifecla ei anieperfecla : forma formificans, in infor- mibus, tanquitm forma principalis: informis in ipsis formis, tanijuam superformis essentia lotius essentiae, incontaminatas supergrediens , et superessentialiler, omni esseniia remoia, tola prinbipia et ordines desii-

VAKIAE LECTIONES.

• AE fcstinamus. * AE et- ‘^ ci filiolitati principali om. EH. ’elfilio

NOTAE.

• Malth. XiV ; Marc. Vi; Joan. VI.

Hi5 VERSIO OPERUM S. DlOiNVSll. — DE DIVINIS NOMINIBUS. 1I2G

nan$, et oMtii principio et ordini supercollocnla. El A mullus in diviiia, lumeii mundi, liaec ait divinilus \n

mensura esl eorum quae sunl, el seculorum, et super seeulum, et ante secula : plena in indigetuibus, superplena in pleniludinibus , arcana , ineffabilis , super animum, super vitnm, super esssntiam : super- naluraliler habet supernalurale ‘, superessenliuliler* tuperessentiale, IJnde quoniam quidem el usqtie naluram pro amore liominum ’ veiiit , et vere essen- tia esl , *t vir superdeus crealus esl. Propilia autem sinl nobis super animutn et rationem laudiinda. Et, si in his liabel sufiernalurale el superessetniale ^ , non solum ipsa iwmutabililer nobis el inconfuse cum- municavit , niliil perpessa in superplenilitdinem suam ab ineffubili novitale : sed quia el hoc otnnium novorutn maximum novutn , in naluralibus uostris

sacris suis Jileris : Nam etsl sunt qui dicuntur dii, sive in caeto, sive tn terra, siquidem ^unl dii mulli et domini mulli, sed nobis unus Deus Vulcr, ^x quo omnia,et tios in ipso ‘’; et unus Dominus Jestis Chrislus, per quetn otnnia, et nos per ipsum “. Eicnini in d- vinis nniliiles discrelionuni poleiilanlur el anleprin-r cipanlur, el nibiloniiiuis sunl unila eliani posl unins irremeabilem el ‘clenienlein (liscielionem. Has nos socias el unius lolius i!eitaiis discrcliones, id est decoras processiones , ex manifesianiibiis eas in eloquiis divinis pQoiinibus laudare , seciiinJum quod possibile esl, lenubinuis : hoc, ul dicliiin esl, prae- cognito, omneni benefici^n» diyinani nominalionem, in quaciinque pQnitur diviiiarum subslanliarum, iii

tupernaiurnlis erat, in liis quae juxta essenliam su- g lola eain recipere divina universitale mobservaie peressenlialis ‘, oitinia iioslra ex nobis propler noi.

CAPITULUM m.

\iuae * oralionis virtus., et de bealo lerotheo, el de retierenti el conscripla iheologia.

Et primam, si vrdelur, perfeotissimam, et omnium Dei processionuin manifeslatoriam, optimam nonii- nalionem pronunciemus, optimarum principaleni ct superoplimam iovocaales Trin taiem, declaralivani ouiuium sui opiimariiiji pfovidenliarum. Oporiet enim nos oralionibus primum in eam, ut boiiorain principium, reduci, etniagisei approximantes, inboc doceri oplima dona circa eain collocala. Eteiiim ipsa qiiidem omnibus adesl, non oinnia vero ei a<lsunt. Tunc aulem, cum eain invccainus caslissi.mis quideiii ov illud ex se adduciione miiliorum exislenlium C oralionibus, revoiuto quoquc animo, et ad divlfiam

superhnbebat.

Hoc quidem sutricienter. In autem raiionis specu- lalionera perveniamus. cominunia et uniia discre- iionisdivinae nomiiia. seciindumquodnobispossibile, replicanles. El ul aperle de omnibus deinccps prae- dRfiniainus, discrelionein divinain dicimus, ul dicluiu efil, pulcbras divinilatis processiones. Donans eniin oronibus quae su.^rt, et superfundejis oninium bono- ram participaliones, unile quidem discernilur, plu- rificatur vero singulorilcr, el mulliplicatur ex uno irremeabiliter. Ut puta quoniam uv cst Deus su- peressenlialiter, donat autcm e.sse bis quae sunt, et adducit totas essenliiis, nuilliplicari dicilur unum

quidem ab unle, nihil minus illu et uno in multi- plicaiioiic, et adunaio juxla processionem , el pleno in discrelione , omiiibus essendo, quac sunl , su- peressontialiter reinotnm , et ciemenli loiorum processione, et iioii miiiorata fnsione indiininularura sui Iradilionum. Sed et unum uy, et onini parii el toti, ei uni et miilliludiui, ab uno iradens, ununi est eoJein modo superessentialiier , neque pars ov mui’- titudinis, iicque ex parlibus lolum , ei sic neque iiiiiim esi, neque uiium babct. Loiige enim ^ bis esi siiper uiinin, ab itis quae suiit unum , et muliitudo inipariibile, siiie plcniiudiiie superplenitiido , onine vinum ei niitliiludinem adducens et peificiens et conlinens. iteruin ex se deiiicaiione secundum \ir-

uniiaiem Oj:portunitate, luiic et nos ei adsunius. Ipsa enim neque in loco est, iilet a quodani, aut ex aliis in alia iraiiscendal; sed et in oainlbus existen- libus eani esse, dicere relinqu.tur, siiper omnia, et omnium comprelicnsiva inultitudiiiis. JNos igilur ipsos orationibus exlendimus in divinorum et opli- uioruni rauioruni excelsiorem respeclum ; veluti multi lumiiiis splendorein, ex caelesli summitate suspensum, in ea, quae bic sunl, pervenientem, et semperejus in conspectiim manibus aitribuiis agea- ics, iraherc eaiii quidcin pulamus, verilate aulem non deducimus illain, ci suisain t;l deorsuiii prae- senlent, sed nos ipsi lediicimur ad excelsiorcs hici- dissimuruin radioriiin darilales. Aut veiul iii Qavim

Lutem uniusquisque deiformi dcorum niullorum ^ ascendenies, et recipienles ex qiiadam petra exlen-

faclorum videlur (luidem csse et dicitur unius Dei discretio el inulliplicatto : est vero nibil ininus prin- cipalis Deus, et superdeus, superesseiiliaiiler uiius, Deiis impartibilis, iinpartibilibus iinilus, sibimctipsi el niullis incoiiiiiiixius, el non inulliplicalus. El boc supernuluraiilcr inielligens coiniiiuiiis iiosier cl magisiri iu divifiam iiluminatioiiem munuduclor ,

sos funes, et velut nobis in receptionem daios, non •m\ nos pelram, sed nosmetipsos verilale ct navim ad peirani adducimus. Sicutet boc in contrarium, si quisjiixta validam petram siaos in n^virepeiialur, agel qiii<leiii iiiliil in stantem el inimulabilem pelram, se vero ipsiim .\U illa seg,iegabii,et quanto inagis oani lepulcril, la .10 magis ab ea reverleiur. Proinde et

VAUIAE LECTiOINES.

• AEe< supernaturale; supernaturale om. BH. » B,supernaluraliter. ’ .\E pro humanitate. * BH su- peressenliale Jesu deitas, non. " essenliam super om. BH. * AE autem. ’ AEiii ipsum. * Sic codd. , index capitulorum quae sit.

NOTAE.

» l Cer. VIU, 5.

1127 JOANNIS SCOTI H28

ante omne et roagis ex theologica oratione incboari A potenteni bonitatem divmae .inflrmitatis — omnium

oportet, non ut trahenles ubique praesentem et nus- ‘^uaiii virlutem, sed ut divinis memoriis et invoca- tioiiibus nosmeiipsos injungentes ei et adunanles. Et hoc autem aeque derensione dignum, quia glo- rioso duce nostro lerolheo theologica diligeiitissima elemenia exceHeniissime congreganle, nos tanquam non suflicientibus iliis, aliasque et praesentem theo- logiam conscripsimus. Etenim si quidem ille dein- ceps actitare omnes iheologicas aciiones dignum duxisset, et partitis arabitibus pertransisset lolius tlieologiae capitulum, non foriassis nos in tantam aiit insaniam, aul stultitiam * veniremus, tanquam perspicacius illo el diviniUs arbitrando tbeologiis addere delectabiliora , baec superfluo dicentes, ac si

dominabatur post iheologos, ut cognoscis, aliorum sanctorum doctorum totus ex populis, toius exi- stens seraeiipso, eladlaudandum societaiem patiens, et ab oranibus, quibus auditus est, et visus, et cogniius est, et non cognitus est, Deo acceptabilis esse et divinus laiidator judicatus. Et quid tibi de bis, quae ibi theologice posita suni, dicam ? Eteiiim si non et a meipso eloqiierer, saepe scio a te et partes qaasdam divinarura illarum bymnodiaruin audiens. Sic tibi festino ex parato divina persequi. Et ut ibi mystica, et ut mnllis incffabilia, el ut incognita tibi relinquamus, ipse multis usus erat cominunicare, et quaiitos poterai in e:iin, quae secundum nos est, sa<- cram scientiam adducerc , quomodo supereminebat

parvipendendo adhuc, et injuriara faciendo, et in B raulios sanctorum magistrorura et temporis mora,

magistrum et ainicum existentem, el nos post Pau- lum divinum in illius eloquiis formati, gloriosissi- mam ejus et conieraplationem et explanaiionem nobismeiipsis subripientes. Sed quoniam veriiale, quae divina sunt, pretiose introducens ille, coiispi- cuas nobis deflnitiones exposuit, et in uno mulla ambiens, prout possibile nobis, et bis, quicunque sunt secundum nos magistri, nuper perfeclarum ani- marum jiibens aperire, et discernere nobis commen- snrabili sermone conspicuos et potentes intel- leclualissimae viri illius virtutis ambitus : et saepc nos et tu ipse in hoc exhoriatus es, et librum ipsum, ul superexaliatum reraisisti. Propterea el nds euni quidera, ut perfectorum et honorabilium sensuum

et raentis puritate, el osien&ionuni diligentia, et ceteris sacris oratioiiibus. liaque nequDquam ali- quando ad sic magnum solem conlradicere conaii essemus. Sic enim nosmelipsos constiluimus et cogiiovimus, ut neque sulficienler inlelligere invisi- biiia divina capiamus, neque ut ineiTabilia divinae cogniiionis liceat dicere et exponere. Longe autem existenles, deserimur divinorum virorum iii theologi- cam veritatem scienlia, quiaomnino etiain in hoc per abundaniem limorem venimus, neque omiiiiio audire aut dicere quid de diviiia philosophia, si non secun- dum iniellectura percepimus. Sic non oporiet sus- cepiionem divinarum cognitionum negligere. Et hoc nos docuerunt non solum Juxta naturam appe-

magistrum, his, qui super multos sunl.segregaKus, G litus aniinorum araabiliter semper dulces, adjuncta

veluti quaedara secunda eloquia, et Deo unclos con-

sequentem. His autera , qui secundum nos sunt, pro-

portionaliler nobis nos divina trademus. Si eiiim

perfectorum est solida esca o, lali esu alius quantae -

fuerit perfeclionis? Recte igilur a nobis ei conve-

nienlissiine hoc dicluin esl, per seipsain quidem

contomplalivara invisibilium eloquiorum visioiiem,

el conspeclivam eoruin doclrinam, honorabilis indi-

gere virtulis; in hoc autem fereniiuin verborum

scienliam et disciplinam minoribus devolis et sacra-

lis cOnvenire. Alqui et hoc nobis observaluin est

valde modulose. Itaque ipso divino duce jiixia ex-

pressioneni lucidara bene discrelis, niliil oiniiino

injungeiidum unquam ad taulologiani in proposili ab

eo eloquii explanalionem. Quoniam et cuin ipsis Deo D

acccplabilibus nosiris summissacerdotibus — quando

ct iios, ui aesiimalur, el tu, et iniilii suncloruin no-

slronim fralium in visioncm vitam inclioaiilis et

Deuin recipienlis corporis conveniinus ; aderal au-

leni et Dei fraier Jacobus, et Petrus veriex ei lio-

norabilissima llieologorum summilas: deiiuie placiiit

post visionem laudare summos sacerdoles siinul

omnes, quomodo unusquisque eral idoneus, inullum

VARIAE LECTIONES

• AE in (anlum aul insanla aul sluUitia. * BH substantiam.

NOTAE. « Hcbr. V.

supernaturalium contemplatione, sed et ipsa divina- rura legum egregia dispositio : ea quidem, quae super nos suni, depellens multum actitare, et ut su- per dignitatem, el ut impossibilia : omnia autein, quaecunque a nobis appetunlur et donantur, discere alienle iinperans, et aliis divinitus Iradere. His igi- tur el n.ossuasi, et ad possibilem divinorum inven- lionem laboranles aiii fonnidantes, sed et non valen- tes Mi “nosirum meliora aspicere, inadjutos” relin- quere non sustinenies, in conscribenduni nosmet- ipsos perduxinius, novum quidein nihil inlroducere audenles, siiblilioribiis autem et secundum partcs siiigulas inlerrogalionibus, quae praeclare dicta siini vere ab leroilieo, discernenles el exprimentes.

CAPITULUM IV.

De 0 timo, tnmine, bono, amore, exslasi, zelo, etquia lualum neqtie ov, neijue ex eo, quod esl, nequein exislentibus.

Si coinmodum ergo, in eam jam sermone divinam nominalionem redeamus, quam remote theologi su- peidivinae deilati ab omnibus segregant, ipsam, ut arbiiror, divinam subsistentiam * bonilatem dicen

1K9 VERSIO OPERUM S. DIONYSII. — DE DIVINIS NOMINIBUS. im

tes, el quia existendo opiimum , ui essenliale opli- A cooperla vivunt et obruta, ei simpliciler quaecuiKpie

mum, in omnia, quae sunt, extendil bonilalem. Elenim sicutquidem qui secundum nos est sol, non cogiians aut praeeligens, sed eo esse illuminat omnia, quae parlicipare lumcn ejus sccunduin pro- priam potenlia sunl ralionem, sic et optimum super solem , ut super obscuram imaginem excellenter principale exemplum , ipsi subsistentiae omnibus existentibusproporiionaliier supermiitit totius boni- latis radios. Perquossubsistereinvisibiles etinlelle- ctuales omnes,etessentiae, etvirrutes.ci operationes per eos sunt, el vilain babent non deiicientem et non minoratam , omni corrupiione et morie et maleria et generatione purgalae, et inslantia et fluxu et aliud aiiier ferenie mutabiliiate sursuni

sensibilem habent aniniam aut viiam, ci haec onmia per oplimum animanlur ei viviftcantur. Et germina omnia nutritivam et motivam habent vilam ex optimo, et quaecunque sit inanimalis et non vitalis essenlia, per opliniumest, et per ipsum essenlialem habitum soriita. Si aulem et super omnia existentia est, quomodo igitur esloptimum? Et informe formi- iicat , et in se solo non essentiale essenliae excellentia, et non vivens superans vita, et non intelligens superans sapientia , et quaecunque in optimo informium sunt supereminenlis specifica- tionis. Etsijusluni dicere, uptimuin quod est, super omnia exislenliael id, quod non ov, appelil, et con- tendit quoinodo in opiimo el lioc esse enle su-

positae, el incorporales , et immaleriales intelli- B peresseniiali juxta omiiiuin ablalionem. Sed quod

guntur, et ut intellectus supermundane intelligunt, ei exisieniium proprie illuminaniur rationes, et iterum in cognaci, quae prOpria sunt, deferunt. Et habitatiouem ex bouiiaie habent , et fundamentun*. eis imle esl, et contiuenlia, et cuslodia, et refectiu bonorum, eiejus appeienies, et esse, et bene esse habent, ei ad eam, nl possibile, reformalae, et bene «peciricalae suni, ei his, quae post se sunt , com- i Municant, ul divina lex suggerit , in «as ex bono prodeunlibus donis. Inde eis superornaii ordines , ad se ipsas uniiates, inCer se invicem locationes, in- confusae discretiones, ad meliores reductivae mi- norum viriuies, circa secunda provideniiae majoruin, propriaruin uniuscujusque virtulum cuslodiae, et

quideni nos in raedio praelermissum elfugil, et cae- lestium principum et subliiuilaium causa optiinum, non aucta et iion minuta, et oinnino iinmutabili eadem latitudine, et consonantium, si sic oportet dicere, maxima caelesii via moluum, et sideraliuin ordinum , et decorosilatuin, et luminum , et collo- calionum, ct singularum siellarum penneabilis multi modaemoiionis.ei ejus, quaeestduorumluminaiium, quae eloquia vocanl niagna , ab eisdem in eadcnt circummeabilis rcvolubilitalis, secundum quae apud nos dies et nocles leniiinalae, et menses et anni mensurali, temporis, ei eorum quae in tempore siiul, circulares motus segregant, et numerant, el ordinant, et conlinenl. Quid si quis dixerit de ipso

circa eas non labenles ambitus, circa appetilum ^ per se solari radio ? Ex optimo eniin lumen et imago

oplimi immuiabiliiaies et subliinitates, el qiiaecun- que alia dicta sunt a nobis in eo de angelicis pro- prietatibus et ordinaiionibus. Sed et ’ quaecOnque ipsius caelestis ierarchiae sunt angelicae mundaliones, et supermundani luciducatus, el consummaiiones totius angelicae perfectionis, ex causalissima et fon- tali sunt bonitate, ex qua et deiforme eis donatum est, et elucere in eis occullam bonilatem, et esse angelos lanquam enuntialores divini sileniii, et ut luminaria clara in adytis existenlis inlerpreialiva praemissos. Sed et post illos sacros et sanctos in- tellectus, animae et quaecunque sunt animarum bona, per summe optiraam sunt bonitalem, ama- trices eas esse habendi essentialem viiam, insolubile ipsum esse, ei posse ad angelicas inienlas vitas per eas ut-optimas dnclrices, in omnium optimorura bonitalem piincipalem reduci , et inde emanantlum illuminalionum in parlicipatione fieri , secundum suam analogiam et deiformilalis donationem , quae- que virlus parlicipare, el qiiaecunqiie alia a iiobis inliis, quaesunl (ieanimabiis, eniiineratasiint.Sed ci de ip^is, si oporiel diccre, irralionabilibus animabus aot animalibus, quacctinquc aeia secanl, el quae- cunque in lerra gradiiinlur , et qiiaecunqiie in terram exlenduntur, et in aqiiis vitam aul in mari et in terra sortientia , et quaecunque sub lerra

D

j

bonitaiis. Deiiide et lucivoce laudatur optimum, velut in imagine principalis forma manifestala. Sio enim omnium summitalis divina bonilas a subli- niissimis et inaxiinis essentiis usque ad novissima pervenil, et adhuc super omnes esi, neque his, quae sursum sunl, anticipanlibusejusexcellentiam, nequc iiis quae deorsum suiit, ambiium transgredieniibus ; sed et illuminat potentia omnia, et quae non sunt, facit, et vivificat, ei coniinet, et perficit, et mensura est existentium, et aeternitas, et numerus, et ordo, et ambitus, el causa, et finis. Sic et divinae boni- latis signiGcativa imago, magnus hic et plena luce, et semper luihine sol secundum multam conso- nanliam , et omnia quaecunque parlicipare eun) possunt , illuminat , et siiperextenlum habet lu- men in onmia , expandens visibilem mundum , sur- sumque et deorsum propriorum radiorum claritales. El si quid eas noii participat , hoc non iniirmii- taiis aiit brevilatis est illuminaiivae ejus dis- iriliutionis, se.l per assuinplionis lumiuis inoppor- timiialcm non repansorum in iumiiiis parlicipatio^ ncin. Uar|ue miiUa sic habentium radiiis transiens> quae posl illa, illuminal, et nihil esl visibilium, quo non recipialur secundum propriae claritalis super- excelleiilem magnitudincm. Sed el ud gcneralixmctn sensibilium corporura committiiur, et ad riiam ea

VARIAE LECTIONES.

et om. AE.

U7>\ JOAISNIS SCOTI m<i

niovel, el nnliit, et .lugel, et perliclt, et pingat, el A superinciimbendo , et simpliciler omnein iUiimi-

rcnov:)t, cl niensura cst, el iniincrus lioranim, die- rum, el toliiis secimdum nos temporis lux. Illa enim lux esl, elsi tunc imperfecta erai, qiiam quidem di- viiius dixil Moyses”, et ipsain illain terininasse pri- mam secundum nos diernm irinitalem. El sic qui- dem omnia ad semetipsam boniias convertit , el principaliier congregairix est (iispcrsorum, ut prin- cipalis et unifica deilas, et omnia ipsam, iil princi- pium, ul conlineiiliam, ul finem appcuini , el opii- mum est, ut eloquia aiunl, ex quo omiiia siibsislunt et sunt, tanquain ex causa perreciissima adducia, et in quo oinnia constituta sunt^, tanquain in omiiipo- lenti consullo custodita et comprehensn, el iii quod omnia converluntur, sicut in propriam singula suin-

nalricis virtutis dominationein, tanquain principalis lucis , el phisquam lucis , in semelipsa comprehen* dens el superans et intendens , et inlellectuaiia el ralionalia omnia congregans , et perdila faciens*. Etenim sicul ignorantia separalrix erranlium est, ita invisihilis luminis praesenlia congregairix et wiitrix illunnnalorum est et perfecliva , et adhuc conversiva ad vere ov, ex multorum opinione vano- ruin converlens varios vullus, aut polius dicendiim phantasias, in unam verani et puram el uniformem congregans scientiam, et una et unilrice liicc iinpll- cans. Hoc optimum laudatur a sacris theologis, ut boniim, el ut pnlchrjm, el ul dilectio, et iit dileclis- simum, et qiiaecunque aliae decentes sunt forniificae

milalem, et illud concupiscunl omnia, inlcllectualia B et graliosae speciositatis divinae nomiiialiones./tJo-

quidem et ralionalia scienter, seiisualia vero sensi- bililcr , sensus autcin cxpertia iiisilo inotu viuilis appelitus, inanimalia aiilem et tanliimmodo existen- tia ad solam essenlialem parlicipalionem opportuni- (ate. Secumium hanc signifioaloriac imaginis ratio- nem et lux congregat ot converlil ad seipsam omuia visibilia , mola , illumiiiala , caleficala , omiiiiio ab ipsius splendoribus comprehensa. Ac por hoc et sol, qiiia omnia soluta facit, el congregat dispersa, et omnia eum sensihilia desideranl, aul ul videndi, aut ut movendi , el illnminandi , el calefnciendi, el om- nino comprchendi a lumine appeieiilia. Et neqiie ibi dico jiixla anliqniiatis verbum, qiiia Deiis est sol et Creator huju&cemodi universitalis , proprie procurat

num aulcm et piilchrum non separandum in ipsa in nno omnia feompiehemlenti causa. Haec cnim in existciitibiis omnibus in participaliones et parlici- panlia dividentes , bonum quidein esse dicimus pulchri parliceps , puichrum vero parlicipalioncm pulchrificae omiiium bonorum causae. Superesscn- tiale aiitem bo.^ium pulchrum qiiidem dicitur, propler ab eo onipibus exislenlibus traditam pro- prie’ unicniqiie pulchritudinem , et velut omnium bene compactionis el claritatis causale, instar lucis fiilnnnans simul omnibus pulchrificas fontalis radii sui iraditiones, ei veliil omnia ad seipsum vocans. Inde et pulchrum dicitur, et velut tota in toljs se congregans. Et bonum vero , sicut omne bonuni

manifestnm miindum, sed quia invisibilia Dei a crea- C simul, et plus quam bonum , et semper ov, secun

tnramundi facluris intellecla consjnciuntur^et aeterna ejtts virius et divinitas<^. Sed haec qiiidem in syinbo- lica theologia. Nunc autem inielligibile optimi luci- vocum nobis laudandum et dicendum, quia lux in- visibilis oplimus diciliir, omnem quidem snpercae- lestem inielleclum implendo invisihili luinine, omnem vero ignorantiam et errorem abigendo ex omnibiis qiiibuscunque inest animabus, et omnibus ipse lu- miiie sacro tradendo , et inlellecluales earum oculos repurgando circumposita eis ex ignorantia caligine, el removendo et replicando mulla gravitatc tenebras condensas: et tradendo primo qiiidem claritate mo- deraia, deinde illis lanquam deguslantibus lumen, el magis desiderantibus, magis scmctipsam intus dando ci copiosc illucendo, quia dilexerunt mullum, ei semper extendendo eas in ea , quae ante sunt, jnxta suaii) inspicitint auidogiam. Lux igitur invisi- bilis dicilursiiper oinnemlucemoplimum’, ut radius foiilalis eV supermanans luminis efftisio, oinnem sn- permundanum, et circummundanuin, el immunda- num intellectiim ex plenitudine sua illuminans, et intellectuales coiiini toias revocans viriutes , et omnes conlinens superordinando, et omnia superans

\ARIAE LECTIO.NES.

• B optima ; H optimam. ^ B\ restaurans.

NOTAE " r.en. I. ^ c Roni. l, 20

^ Rom. XI. ^

D

dnin eadem et simililer bonum, et neque faclum, neque solulum, neque auctum, ncque tabidiim, ne- que hic quideni bonum, bic vero inaluin, neque tum quidem, tum vero non, neque ad hoc quidein bonum, ad hoc auiem maliim, ncque ibi quidem , ibi autem non. lanqiinm quibusdain quidem ov bonuin, quibus- dam vero nonbonum : sed ul ipsiiin, per ipsum, ouin ipso, uniforme semper ov bonum, et ut omnis boni fontem et pulchriludinem supereminenter in semel- ipso praefereiis. Sinipla enim et superexcellenii om- nium bonorum natura oninis pulchritudo et omne bonum uniforiniter secundum causam ante subsistlt. Ex bono ipso oinnibus existentibns esse secundum propriam rnplioneni singiila quaeque bona, et per bo- num omniuin copulationes et amiciiiae et societates, et bono omnia adunantiir, et principium omnium bonum, velut factivum causale, et movens omnia, et continens ea propriae pulchritudinis amore , et sununum omnium et. dileclissimum, velul perfecti- vuni oausale — proplerenim bonum omnia (iiint — el exeinpl;;bile, quia secundum ipsum omnia scgregan- tnr. Ideo et id ipsum est oplimo bonnm, quia bonum et optimnm juxia omnem causam omnia concupi-

scum, ei non est quid exislenliom, quod noii paili- A slalus el moliis ct ex ipso, el per ipsiiin, cl iii

cipat bonqin ei optimum. Audebii autein et hoc ratio djcere, quia ei quod non ov, participat bonuin et optimum. Tttnc enim et hoc bonum ei opiiiuum, cum in Deo secundum omnium ablationem siiper- essentraliier laudatur. Hoc unum opiimum et bonum singiilariter est omniuiu multorum bonorum et opti- moruin causale. Ex hoc omnes existenlium essen- tiales stibsistenirae, unitiites, discreiiones, iinmuia- bililates, alteritates, similitudines, dissimilitudines, societates contrariorum , dis^linctiones unilorum , providentiae superiorum , vicissitudines aequifor- migm, conversiones inferiorum, omiiium semetipsis custodiiivae et immutabiles habitaiiones et colioca- tiones : et iterum omnium in omnil)us propriae uni-

ipsum, et proptcr ipsuin.- Eleniin cx ipso, el pe» ipsuni el essentia, et vita omnis, el meiilis et ani’ mae e t omnis naturae parvitales, aequalitates, ma- gniludincs, mensurae omnes , existentium corralio- nabiliia’.es, et compactiones, et concretiones , uni- versitales, partes omnes, unum, el.multitudo, con- jnnctiones parlium , totius multitudinis unitates, consumiuationes universalitalum , quale, quanlum, taniuin , muliutn , comparationes , discretiones , omnis mullitudo, omne sumroum, termini oinnes, or- dines,emineiitiae, elementa, formae, omnis esseutia, omnis virlus, omnis opcratio, omnis habitus, oinnis sensus, omnisralio, oinnis intellectus, omnis illumina^ tio.oinnis scientia,oinnisunitas, et simpliciteromne

cuique societates, et compnginntiones, et inconfiisae B ov ex bono et optimo, et in bono et opiimo est, et in

amicitiae, et harmoniae universilalis , ir) universo concretio’nes, insolubiles contineniiae exisientiiira non deficientes suscepiiones faciendorum , status omnes et motus : alii intelleciualium, alii animarum, alii corporuin. Siaius enim esi omnibus et motus, siipcr omnem statum et omnem motum collocans unumquodque in suimet raiione, et movens in pro- piium motum. Et moveri quidem divini dicunlur animi : circulariler quidem , uniii non incho- aniibus et non lerminaiis illuminaiionibus boni 61 oplimi : direciim vero, quandocunque proveniunt in subjectorum provideniiam , recta omnia lermi- nantos : oblique , quia et providentes inferioribus, inreversibiliter rnanent in immutabilitate , circa

bonum et opliinum convertilur. El oinnia, quae- cunque sunt et fiunt, per bonum et opliinum sunt el ilunl, ei ad lioc omnia videt, etab ipso moventur et contineniur, ei propter ipsum, et per ipsum, et in ipso omne principiuin exemplalivum, consumma- tivum, inlelleciuale, speciale, formale, et simplicl- ter omne principiuin , omnis continenlia , omne suininum : aut, ut comprehendens dicain : ornnia qnae sunl, ex bono et oplimo, el omnia, qiiac non suiil, superessehlialiter in bono et opliiuo : et est omniuin principium el fVnis superprincipale et super- finale, qiiia ex ipso, et per ipsum, et in ipso et in ipsum omuia^, iii ait sacer seriiio. Omnibus igitnr csl bonum el oplinuim concupiscibile et aniabile et dele-

immulabilitatis causale bonum el oplimum inces- ^ clabile, et per ipsiim el proplcr ipsuin minora ct

sanler circumeuntes. Animae • autem moiusest circu- laris quidem* in semetipsam inlroitus ab his.quae foris sunt, et intellectualium suarum Virluliiin uni- formis conversio, sicut in quodam circulo inerrabile suuin donans, et a inuUis , quae suiit extrinsecus, se convertens et congregans, primum insemeiipsarn, deinde velnt uniformem factam, adunans adunate adunalis virlutibus, et sic inbonuniet oplimiim ma- iiuducta, et super omnia exislenlia, et unuin el id- ipsum, et non inchoans, et non finitum. Oblique vero .inima movetur, quanlum proprie se ipsa divinas ittnminatur scientias, non intelleciualiter et poien- ter, sed raiionaliier et invesligiose, et ut coinmixlis et transitoriis operalionibus. Per vero directum.

meliora conversiltiliter ainant, el sociative aequi- forinia, aeqiie honorabilia, et mcliora rninora provi- de, et baec semetipsa singula quaeque connexe et omiiia boiuim el oplimuin desiderantia facit, et viilt omnia,-qiiaecunqne facit et vult. Audebit autem et Iioc dicere vera ratio, quia et ipse omnium cau- salis per bonilalis excellenliam oinnia amat, omnia facit, oinnia coniinet, omnia converiit, et est etiara divinus amor opliimis optimi per oplimum. Ipse enim bene faclor exislcnlium amor, in oplimo per excelleiiliam anle subsislons, noii sinit ipsum in- fecundum in so ipso manere, movit aulem ipsum in agendum juxta omniuin geniliyam excellentiam. Et ne qiiis nos arbitrctur conlra eloqnia amoris cogno-

cum non in semeiipsam rnlrans , et singulari intel- ^ minalionem honorificare. Est quidein enim irratio-

leclualilate mota; hoc enim, ut dixi, est, quod se- cundum cyclura : sed ad ea circa se proveniens, et ab his extrinsecus, tanquam a quibusdam symbolis varialis et multiplicalis, in simplas cl unilas reduci- tiir conteinplationes. Horiim igiliir ct sensibilium in universo trium motuum, et inulio priiis unoquo- que mansionum et stationnm ot coliocalionum cau- saie esl, et continens, etfinis Iwniim cl oplimum, c£ super omnem atatum el molum. Proplerea omnis

nabile, utarbitror, el elultum, non virluti inlenlionis allende. sed diclionis ‘. El hoc non est divina intelligere volentiuin proprium , sed sonos leves accipieniiiim *, et lios usque aures iranseiinies extrinsecus continentium, et nolcnlium .«cire, quid qiiidem qualis dictio significcl . quoinodove cain oporleat et per alias aequepolenles cl manifesliorcs dictionesdeclarare,[palicnli!iinquc elemonlis, el lite- ris non inielleclis, et syllabis ei diciionibus iacogni-

• BH Initio. • BH quidam.

• Koni. XI, 36.

VARIAE LECTIONES.

• BE dictionibus. * AE recipientium. NOTAE.

ltS:i JOANNIS SCOTf H5G

lisei iton ingredieniibus in animae suae inleliectua- A nes. Et est hoc yirtulis unificae et conjunctivae, ei

le, sed foris circa labia et audilus suos percrepi- lantibus, ac si non liceat, quaituor numerum per bis duo significarej aut simpiam lineani per rectam lineam, aut malernilatem pe.r palernilatem, aut aiiis quihusdam mullis oralionis parlibus idipsum signiG- canlibus. Oportet scire secundum reclani ralioiiem, qiiia eleinenlis, et syllabis, et diciionibus, et scriptu’ ris, et orationibus uliinur per scnsus. Sic cum nostra anima intelleclualibus opcrationibiis ad invi- sibilia movetur, abundani cum sensibiiibus sensus : sicul et intellecluales virtutes, cuni anima deirormis facta per unilalem ignotae inaccessibilis lucis, radiis desiderabilibus invisibilibus iheoriis. Cum vero ani- mus per sensibilia reformari fesiinat ad contempla

<]ifferenter contcmperativae in bono et opiimo, per bonum et oplimum antesubstiiuiae, ex bono el opti- mo per bonum et opiimum editae, continentis qui- dcm aequipoientia secundum sociabilem vicissitudi- nem, moveniis autem prima ad minorum providen- liam, ct collocantis inferiora conversione superiori- bus. Est autem et ecslalicus divinus amor, non sincns seipsos csse amantes, sed amandorum. Et declaranlur quidem superiora providentia facla in- feriorum, et acquiformia inter se invicem continen- tia, el minora ad prima diviniori conversione. Proinde et Paulus magnus.in excellentia divini factus amoris, el mente excedentem suam virtutem assu- mens, divino ore: Vivo e^o,ait, jam non, vivit autem

biles invisibilitates , pretiosiores omnibiis sunt " i» »«« C/iris<Ms «. Et vere amalor el menle excedens,

clariores sensibus provectus, lucidioraverbaplaniora

‘visibilibus, sicut cuni iion plana sint accuinbentia

sensibus, neque ipsa animo assistere sensibilia bene

poterunt. Yeruntamen ul non haec dicere putemur,

lanquam divina eloquia submovenles, audiant hanc

araoris nominalionem criminanles : Ama eam, in-

quit, et cuslodiel te; amplexare eam, et exaltabit te ;

honora eam, ut te compreltendat ‘«; et quaecunque

alia secundum amatorias theologias laudanlur. Ei

quidem visuin esl quibusdam nostris lerologis et

divinius esse amoris nomen eo diledionis *. Scribit

aulem ct divinus Ignalius : Meus amor crucifixus

est ^. Et in ipsis anle inlroduclionibiis eloqiiiorum

jnvenics quendam (licenteni de divina snpienlia :

Amator factus sum formae ejus «. Itaque hoc amoris

nomen ne tjmeanius, nequequisnos conlurbelsermo

de hoc disceptans. Mjhi eniin videntur tlieologi

commune quidem diixisse dilectionis et amoris no-

men : propterea autem divinis magis referre vere

amorem, propter inconsequenlein talium virorum

adamalioneni. Pulchreeniin vere aniore non a nobis

tantum, sed et ab eloquiis ipsis laudato, niulliiudi-

nes non capientes unifornie amaloriae divinae nomi-

nalionis, proprie semelipsos in parlibile et corporale

et dividuum labefecerunt, curn non sit verus amor,

sed umbra, aut magis casus vero amore. Remotuin

enim eslmulliludine singularedivini etunius amoris.

Ideo et sic difficiiius nomen mullisputatum in divina

sicsic inqnii, Deo, etnon ipsam sui vivens, sedipsani amutoris vilam, ul nimis diieclissimam. Audenduin autein et hoc pro veritale dicere, quia el omnium causalis bonorum ei oplimorum omniuin amorc per excellenliam amaloriae bonilatis babitudine sua fil, in exislenlia omnia providentiis, et ut bonilale et dilectione et ainore fovetur, el ex super omnia ei omnibus remolo ad unum omnibus deduciiur juxla mente excedenlem superessentialem virtuiem rc- deuntem semeiipso. Propler quod et zelotem euin divini sapientes appellant, velut multum in exisien- lia optimum amorem, et ut ad zelum suscitatorem concupiscentiae suae aniatoriae, et ut zelolem eam , ostendentem, et concupiia zelantem, et utprovisis ’ eum exisientibus per semetipsa zelantibus : el om- nino bono et optimo est amabile et amor, el in bono et optimo antecollocaniur, et per bonum et optimum suni et fiunt. Quid autem oinnino theologi volentes , aliquando qiiidem amorera et dilectionem ipsum dicunt, aliquando vero amatura et dilectum ? Eo quidem enim causalis, et ut praevolens et genitor : hoc aulem ipse est. Ei eo quidem movelur, eo autem movet, quando ipse suimei et sibi esi praecessor et movens. Sic auiem dilecium quidem et amatura eum vocani, ut bonum el optimum : amorero vero iterum et dilectionem, ul moyentem simul, et ut reducenlem virlutem eum qui est in seipsum solum, ipsum per seipsum bonura et oplimum. Et

sapieniia slaiuiiur.et ad reductionem eorumet resli-j) sic quidem edicendum, exislenlem semetipso per

scmetipsum excellentis unitatis optimam processio- nem, et amaloriura motum, simplum, per seipsum molum, per seipsum activum, praecxistentem m optimo, et ex optimo existeniibus emanantem, ei ilcrum in optimum convertentera se, et infinilum seipso, et carens principio, divinus amor ostenditur difierenter, sicut quidam aeternus cyclus, per opli- mum, ex optimo, et in oplimo, et in oplinium, in-

lulionem in veri amoris noliliam, et ita, ul absolva lur in ipso difficullas. A nobis auiein itenini, ubi et inconsequens qniddam saepe inlelligendum terrenos caelos secundum opinioncm niciioris famae. Ceci- dit, quis ait, dileclio lua super me, sicul dileclio mulicrum^i.lncliicescenlibnsdivinissublimitalibusin cadem virlnte slatuilur a sacris Ihcologis dilectionis

et amoris nomen secundum divinas manifesialio

VARIAE LECTIONES.

• E comprehendal le. * A noiiien amoris quam dileclionis ; H quatn dilectionis nomen amorts

NOTAE.

» Prov. IV. d II Reg. I.

»> Episi. :id Rnm. VK. e Gal. 11,20.

^ Sap. VIII, 2.

mi VERSIO OPERUM S. DIONYSII.

enarrabili conversione circuiens, et in eodem, et per A idipsum et proveniens semper, el manens, el revo- lutus. Haec el communis nosler sanctus perfector dl- vinilus inlroduxit per amalorios liymnos, quorum ron inconsequens recordari, et ut sacrum quoddam wput imponere de amore nosiro sermoni.

Jerolhei sanciissimi ex amatoriis liymnis.

Amorem sive divinum, sive angeticum, sive intelte- ctualem , sive animalem , sive naluralem dicamus, unitivam quandam et continuhiivam inletligemus * vir- tutem, superiora quidem moventem in providenliam inferiorum, aequiformia iterum in sociabilem vicissitu- dinem, el novissima subjecta ad meliorum et super- positorum conversionem.

Ejusdcm ex iisdem amatoriis hymnis. B

Quoniam ex uno mullos amores ordinavimus, con- sequenter diximus , quales quidem eorum , qui in mundo sunt, et supermundalium amorum et scieutiae et virtutes, quos supereminent secundum reddilam ra- tionis speculalionem, intellectualium et invisibitium amorum ordines et dispositiones, post quos per se in- telligenles, el si qui vere ibi bonis amoribus superap- parent,etMymnum proprie lnjmnizant. Et nunc iterum recipientes omnes in unum et compliclum amorem, et omnittm ipsorum palrem convolvamus simul et congregemus ex mullis, primo in duas comprelienden- tes eum amatorias universatiler virtutes , quarum po- tentatur et principatur omnino ex omnium summilate omnis amoris immensurabilis causa , el ad quam ex- tenditur connaluratiter unicuique exislentium ab exi- ^ stentibus omnibus universalis amor.

Ejusdem ex iisdem amatoriis hymnis.

Age nunc et has iterum in unum congreganteSf dicamus, quia unja quaedum est simplex virtus , teipsam movens. ad unitivam quamdam temperantiam, ex optimo usque exisienttum novissimum, et ab itto iterum consequenter per omnia usque optimtim ex seipsa, el per seipsam, et ad seipsam seipsam re- volvens, et in seipsum temper eodem modo re- votuta.

Et quidem dixerit quis : Si omnibns esf bonum et oplimum amabile.ei ad seipsum,etdilectum— ap- peiit enim Ipsuni el quod non est, ut diclum est, et conlendit quomodo in ipso esse, et ipsum est for- D mificumet inforniiiim,et in ipso,et quod nonest, su- peresseniiaiiter dicitnrel esl— quomodo daemonica» mulliludo non appelit bonum et oplimum, admale- riaiis vero exislens , et angelica erga appetitum opiimi siabililaie recidens, maii«.omnibus causa el sibi ipsi el aliis, quaecunque vilianlur, dicitur? Quomodo autem omnino ex optimo aggravata daemonica ’ gens non est deiformis? Aul qnomodo oplimum ex optimo faciMm muiatum est? Ei quid viliavit ipsum? Et omnino quid malum esl? Et ex

— DE DIVINIS NOMINIBUS. H58

quo principio substiiit^? Etex quo existentium cst^ Et quomodo oplimus ipsum adduccre volueril? Quo- modo auiem volens potuerii? Ei si ex alia causa malum, quae altera existenlibus praeler opiimuni causa? Quomodo auiem et, provideniia exislente, est malum aut facluin omnino, aut non interemplum? Ei quomodo appetitquidexistentium^ipsum praeter opiimum?

Haec quidem ergo aeque dicil. Talis autem cae> corum ralio. Nos vero dignabimur apud eum in rerum veriiatem respicere. Ei primum quidem boc dicere conGdemus : Malum non est ex opiimo, et si ex optimo est, non malum. Neque eniin ignis fri- gere, neque optimi non oplima adducere. Et si cxistentia omnia ex optimo — natura enim optimo , adducere et salvare, malo vero corrumpere et per- dere — nihil esl existenlium ex malo, et iieque ipsum erit maluin. Si quidem et sibiipsi malum sit, et si non hoc, non omnino malum erit malum, sed habet quandam optimi , secundum quam omnino est, par- tem. El si existenlia bonum et opiimum appetunl, et omnia quaecunque faciunt, per inspectum optimum faciiint : et omnis e^Lisientium speculatio princi- pium habet et /inem, opiimum— jieque eniin in mali naluram respiciens facit quae facit — quomodo erit nalum in exisientibus, aul omnino ov , lali optimo desiderio deserium? Et «i existentia omnia ex oplimo, et opiimum summitas existentium , est quidem in oplimo, et qi^od non ov, ov; malum autem neque ov esi. Si aulem non, non omninomalum, neqtie non oV. NuIIum enim erit universaliter non ov, nisi in optimo secundum superessentiale dicitur hoc. Erit igitur optimum simpliciter. et exisienle et non exi- stenie multo prius supercollocalum. Malum vero neque in essentiali, neque in non existenlibus, sed et ips» non exislente magis distat optimo et noa essentialius.

Unde ergo est malum, diceret quis. Si enim non est malum, virtus et malitia idem , et aut omnis omni et aut inpartlbili corrationale; aut neque vir- tuli pugnans erit malum. Et quidem conlrariuoi temperantia et intemperantia, etjustilia el injuslitia. Et neque alicubi secundum ju^tum etinjustum dico, et temperantem el inlemperantem, sed ct anie foris manifeslaianieius,qui.est invirtute, ad contra posi- tum dislaniiam,in ipsa multo prius anima universali- ter dislclerunt virtutibusmaliliae, etr.ationipas$ione3 insidiantur, et ex his necessarium dare, quod bono malum conirarium. Non enim sibi ipsi boiium con- trariuin, sed sicut ab uno principio et uno cgenitum causali, socieiale et unitale el amiciiia gaudei. Et neque minus^bonum inajori conlrnrium : neque enim minus calidum aut frigidum pliirimo contra- rium. Esl ergo in exislenlibus, el ovest, et opponi- tur buno malum. Et si corriipiio esl <ixisleiiliura, non expellit hocesse maium, sed erit el hoc ov, et

VARIAE LECTIONES.

• AE intelligimu». ’ A daemoniaca, E daemonia. * A daemoniaca; Edaemonia. » et qunmodo — existenlium om. BH. * oonum majori — minut om. BH,

• BH subtisttr

JOANNIS SCOTI

n40

cxislentiiim gigiiincum. Aut non saepe hiijus cor- A leficata : et relinquenle ea cnlidit^tlc et vitae el

ntptio, hiijiis fii getieralio, et erit nialnni iii univer- sitatis pleiiitiidinem coiiiperft!cttMn , et niiiverso iiiimquid iinperfccium esse quod prupter seipsuni praeslitum.

Dicil aiilem ad haec vera ralio, qnia malum , sl maiam, nuilain csseulrnt) aul gencraiionem facit, soliim vero vilial et coriiimpit, quanliini iii se, el e»i$ten(iuin siriistantiam. Si aniefjn genificiim qnis ei csse diial, oi bujus corruptione alleri dare geiie- ralioneni, respondendiim vere, numqnid conunipnnt, qiiae dam genenitionem? Sed corniptio quidem ot maliim, corruinpii ei viliat taiilum : gencraiio vero et essenlia per lionum fiunt. El erit inalum cor- luplio quidoni per seipsuin, genilicum vero per bo-

menlis inulta existeiiiium cxperiia, ei essentia drus exaltalur, et est superessentialiler. Ei simpliciier aliarnm quidem siinul oninium abeunle ipsa , qnae non est ingenita, omniiio habitudine sunt exislenlia etsubsislerepossunt *. Qiiodveroper omnemmodnm bono privaluin, nuinquam niisquam nec eral, ncque est, neque erit, neqiie csse polcsl. Quale est inconli- nens. Eisi privetur bono jiixla irralionabilem coii- cupiscentiam, in hoc quidem neque est , neqiie exislenlia concupiscil , partic ipaf inmen bonum secniidnm ipsam nnitatis et amicitiue obscnram con- sonantiam. El furor participat bonum, per se mo- A’endo et appelendo opinabilia mala ad opinabile bonuin erigcre et convertere. El ipse cerlanlis vitae^

niiin. Et »i quidem nialuin, neqiie ov, neqiie exi- B appetens, lanquam lotius* viiaeappelens, etegregiae

sicntium faclivum. Pcr auiem boiiuin et ov , et bonum Sv , et bonorum factivum. Magis autem ne- queenimerit idipsum secwndum seipsum et boniim ei roalum, neque ejusdem corruptio et generaiio eadem secundum idij)suin virlus, neqiie hoc virlus, aut hoc corrnptio. Ipgmh quidem mahim neque Sv , neque bonum, neque gignificum , neque exi- stentium et bonornm factivum. Bonuni autem in qnibus quidemcunque • perfecte incst, perfeci-a fa- cit, etpura, «lintegra oiiinia ’ optima : iniiins vero Ipsuin participantia et iinperfecta sunt boiia , et niixta per defectuni boni. El non esi universalifer maliim, neque boninn, neqne beneficum : sed quod magis aut minus bono proximum, proporlionaliler

sibi opinioiiis , et lioc appetere, et ad egregiaip vilam respicere, participat bonum. Et si oinninQ boiiuin coiisumpscris,.neque essentia cst , neque vita , neque concupiscentia, neque motus, neque nliud aliqiiid. Itaque et fieri ex corrupiione geiiera- lionem, non esl mali virtus, sed ininoris boni ad- ventus, quanlum el aegriludo defectiis est ordini^ non omnis. Si eniin hoc fieret, neque aegritudQ ipsa subsisteret. Manet auiem et est aegritudo essenliain liabeiis miniinnm ordineni, et in se sub- stiititum. Quod cnim omnino expers boni, neque ov, neque in exisieniibus : qiiod aulem mixtum, pei: bonum in exislenlibus, ac per hoc in existenlibus, ei ov, quantum bonum parlicipat. Magis auiera exL-

erii bonum , qtioniam quideni ipsa per omiiia ve- ^ sieniia omnia tanluin erunt magis et minus, quantui^

liiens perfeclissima bonitas, non usque solas im-

plel circum se omnino oplim’as essentias, cxlenditur

aiitein usque novissinias, his quidein universaliler

adveniens, Iris autem minus , aliis vero novissime,

M iinumquodqtie eam participare pole exisienlium,

El quaedam quidem omnino boiiuin parlicipant ,

quaedam vero niagis et minus privaniur, quiiodam

autertl obscuriorem habent boui participalionein ,

et aliis secundum novissimain consoiianliam adest

bonum. Si enim non proporlionaliter unicuique

bonuin adessel, essent divinissiina el honorabills-

sima novissimorum habenlia ordinem. Quomodo

aulem et essel possibile, unifonniler oinnia parli-

oplimum participant: etenim in essendo per seip- sum, nunquain nusquam ov, neque erit. Hocaulein’ ibi quidetn ov, ibi verononov, quantumquidemrccedit ab eo, quod senoper est, non est : quantum autein ex esseaccepii, tanium est, et ei omnino esse, et qnod non o*, ipso conlinetur et salvatur. Et malum, qiiod qtiidein est omnino a bono recessio, neque in magnis neque in minimis ^ bonis erit. Hoc aulem ibi qiiidem bonum, ibi vero non boniim , pugnat quidem bono ciiidam, non omni autem bono : tenetur autem et lioc boni parlicipatione, et siibstanlincat et sui’- met privatioiiem bonum lola sui participatione. Omnino enim abeunle bonoquid eril bonum? Nequtf

cipare bonum? Niimquid oinnia exisientia similiter |n mixtum, neque per se malum. Si enim malum irth

In universalem ejus participalionem opportuna?

Nunc autem haec est boiii virtutis superexcellens

magnitudo, quia et privala et suimet privalionem

posse facit, secundum quod univeisaliter est sui

participare. Et si oportet fiduiii dicere vertim, et

pugnanlia ei sua virlute cl suiil, et pugnarc pos-

sunt, magis autem, ut comprelieridens dicam, oinnia

existentia , quantum suni, et boiia siinl, el ex

bono; quanlum aulem privanlurbono, iieqiie cxisten-

lia suiit, iieque bona. In quidein eiiiin aliis liaiiiiiidi-

ibiis, qiiale est caliditalis aui frigiditatis, siinl ca-

per.recium esl bonuin, absenlia perfectissimi boni et imperfeclom , el perfecluin bonum aberit. El tunc solum erit et videbitur malum, quando his quidem esl malum, quibus opponitur, his auiein lanquam bonis anfertur. Pugnare enim sibi invicem eatieni per eadem, in omnibus impossibile. Non igitur ov maium.

Sed neque in exislentibus esl mahim^. Si enim omnia existentia ex bono, el in oinnibus cxisienli- bus el omnia continet bonum, aut non erit inahiin, aui in bono non erit. Etenim neque in igne frigus,

■ VARIAE LECTIONES.

• Sic E; in quidem om. A; BH in quibuscunque quidem.

• AE JoluB • B 6»iim. • AE ntinus.

• omnia om. OAE.

BII subsislunl.

HU VERSIO OPERUM S. DWNYSII. - DE DIVINIS N0MINIB13S. iUt

neque ille viiiatnr eo, el malura Itono exisienie. Si A Seil neque daemones naiura ma)i. Elenim si aa-

tura mali*, neque ex bono, neque in eiistenlibns.

autem fuerit, quoiiiodo erit in bono malum? Siqui- dcni ex eo inconsequens cl impossibile. Non pole ciiim, ut eloqiiioi um veritas ail, arbor bona fructus nialos facere <i, neque iilud iierum. Si auiem non cx ipso , cx alio chiruiii , quia principio el causa. Eleniin aul maiuin ex bono eril , aut bonuin ex malo : aul si non lioc possiliile, ex alio principio et causa erit et bonum malum. Omnis eiiim dyas non priocipiiim : nioiias aulein crit lotiiis dyadis princi- piuui. Et qiiideni iiiconsequens, ex uno el eodem (luo omnimodo coiilracia provenire et esse, et ipsum principium non simplum el singulare, sed partilum et bifornie, et contrarium in seipsum et mulaliilc. Iinii 0 vero neque duo cxistentium contraria priiici-

ncque ex bonis conversum, naliira et seniper mali cxisiunt, sequilur : sibimct siinl mali, an aliis? Si quidem sibimel, an corruni|»unt seipsos? Si auteni aliis, quoinodo corriimpunt ant qiiid ’ corriimpunl, essentiam, an virUilein , an aclionem? Si quidcm esseiiliam, primiuu quidem non juxla naturam. Na- lura eiiim incorruplibilia non corrumpuiit, sed ac- cepliva corrup:ionis. Sequilur : neque hoe oninino et oiniiiho inalnm, scd nequc corrumpilur qiiid cxislciiiiiiin, secundum qiiod essenlia el nalura, sed dcrociii jdxta naliiraiii ordiiiis, harmoniae et com* nieiisuiaiionis ralio infirmalur, maiiere similiier habeiis. Inlirmitas aulem non perfecla. Si enim

pia possibile esse, cl ea inter se invicem et in uni- B perfccla, et corrnptionem et sulijectum interimil;

el eril ipsa corruptio -et suimet corruplio. Ilaqiie iiujiisiiiodi non malum, sed deliciens bonum. Quod enim omiiiiio expers boni , neque in exislenlibus eril. El dc virtuiis et actionis corruptione eadem ralio. Deiiule quomodo ex Deo facti daemones sunt iiiali? Bonum enim bona adducit et subslituit. Et qiiidein dicuntur mali, dixerit quis, sed non seciin- diini quod siini , ex optiroo enim sunt et opiimam sorliebanliir essenliam , sed secundum quod non sunl, iiifirmi, ut eloquia aiunt» servare suum princi- pium. In quo enim, dic raihi, vitiari dicimus Suijity VK(, si non in cessatione divinorum bonorum habitu- dine ei actione? Sed iiaque si naiiira mali daemo- nes, semper mali. Et quidem malum instabile esL

verso pugnanlia. Si eiiim hoc dareiur, erit et Deus non innucens, neque sine rixa, siquidem si sit quid eum perliirbans. Sequitur, eruniomnia inordinata et seinper piignantia. Et qnidem amicitiam omnibiis exisientihus boniim iradil, et per se pax , ci pncis donans laudalur a sacris tlieologis ^. Proinde et amica bona, ei compacla omnia, el una viia cgcnita, et ad ununi opliniuiii coordinnta et adunala, et si- inilia coniparata inter se invicem. Iiaque non divi- iiiim nialuni, ct nialiiiu ’ non divinum. Sed neque cx Deo m.ihim. Si enim non bonus, aut bene facil, ct bona addticit, et 4ion aliquamlo qiiidem et quae- (lam, aliquando aulem non et non omnia. Tra«smu- l;Uioiiem quidem in hoc faciet et miitiibilitatem , et

ciica se, hoc est, oinninm divinissimnm et causam. ^ Non igitursi semper sicsic habent, non mali : quoil.

Si autem in Deo boniim subsislenlia est, erit trans- ferens ex bono Dens aliquando qiiidem wv , ali- qiiando aiitem non wv. Si vero pnrlicipalione bonum non habet, et ex allero habebil, el aliquando quidem habebit , aliquando aiilem non h.ibebil. Non igiiur cx Deo maluni , neqoc in Deo, neque simpliciter scciindum tcinpiis.

Sed iieqiie in angelis esl malum. Si enim enunciat bonitaiem divinain doiformis angelus, illud wv se- cunduin pariicipalionem seciimlo, quod qniilem se- cuiulum caiisaTTi ennnciat primo, iniago est Dei angehis , manifeslatio occulli luminis , specuium piirum, splcndidissiiiium, immaculatum , inconlami- miium, incoinqiiinatum, reciiiiens lolam, si justum ^ ilicerc, spccirtsiialem hene foimalae deiformilalis, (l pure declarans in seipso, siciit possibile est, bo- nit;ilem, qiiac cst in adytis. Nonigitur neque in an- gelis est ni.ilum : sed puiiiendo peccantes siint inali. Hac ergo /alionc ct coinpescenles delinquen- tibus mali , et sacerdoUim divinis mysleriis immun- dum prohibeiiles. Et qui(!em neqne puniri mahim, sed dignuin fieri poena. Ncque secundum dignitatem prohiberi sacris, sed non sancluni et non sacruin

enim semper idipsum, oplimi proprium. Si aulem non et semper mali, non nalurales, sed indigenli^e. angelicorum bonorum. Sed nOn onmino experles boni , secundum quod et sunl, et vivunt, et inlelli- guni, et omnino esl quidam in eis concupiscentiaa niolus. Mali aulcm esse dicunlur, propler quod in^ firnianliir circa nauiralem operalionem. Falsa exg9 conversio est eis mahim, eta cognalis suis egressio, et informiias, et imperfeclio, et inipoientia, el sal- vanle eis perfeclionem virlute inQrmitas , et fiiga et casus. Sed itaque quid in daemonibus nialum ? Fnror irraiionabilis, amens concupiscentia, phanla- sia proierva. Sed haec et si sunt in daemonibus» non omnino neque in omnibus, neque haec secundum se maJa. Et enim in aliis animalibus non inotus talium, sed interempiio est et corrupiio animali , ^i malnm. Habiius enim salvat, et esse facit haec ha- beiilem animalis naturam. Non igitnr malum dae- monica gens, qiianlum esl juxla naluram, sed quaa- lum non est. Et non miitauim esi daium in eisj totum bonum, sed ipsi dalo ceciderunt lolo bono. Et dalas eis angelicas donaliones nunquam ipsas comniotas fuisse dicimns , sed siint el inlegri et clarissimi, elsi ipsi noii videnl participantes sua?

ficri, et inconlaminalis inopporuinum

VARIAE LECTIONES.

• BEH bonum. ’ fl«( quid corrumpunt om. BEII.

NOTAE. . Matth. VII, i3 biCor.XlV;Ephe«.n

«43 JOANNIS SCOTI U44

boni conspeclivas virtutes. Iiaque quocl sunt, et e\ A Si aiiiein sine his dum sil, materia secundum se

sine deleclaiione est et informis, quomodo facit quid materia, quae neque paii potest secundum se liabens , Sed iiaqoe quomodo maleria malum? siquidem enim

opli:no sunt el oplimi , et bonum cl optimum con- cupiscunt, essc, ei vivere, et ijilelligere exisieiiiium appete!‘ies : el privaiione, ei fiiga, ei casu, conna- turaiibus sibi oplimis dicuntur mali , secundum quod non sunl : et quod non esl appelentes, ma- lum »ppetunt.

Sed animas quis esse dicit malas? Siquidem quia contendmil nialis provide el salulifere , lioc non mdlum , sed bonum , et ex bono, el malum bene faciente. Si aiilein vitiari animas dicimus, in quo yilianlur, si non in bonaruin habitudiiium et opera- tiomim defectu, et per propriam infirmiiaiem jmper- feclione et perdilioiie ? Elenim et aera biinc circa nos obsciirari dicimus defectu et absentia lucis :

nihil. Non enim est neque bonum, neque malum. Si aulein quomodo exisieniia oportet omnia ex bono , et ipsa ex bono relinquitur? Et si bonum raali fa- ctivum, sit raalum ut ex bono ov bonum, aul ma- lum boni factivum, sit ct bonum ut ex malo malum. Aut duo ilerum principia , et haec alio uno juncta vertice. Si autem necessarium dicunt materiem ad pleniiudinem lotius nlundi, quoraodo materia raalum? Aliud enim bonura, quod necessarium. Quomodo auiemopiimusexmaloadducitquaedaraadgeneratio- nem?Aulquomodo malumoplimonecessarium?Fugit

ipsa aulem lux seraper lux ’ esi , et tenebras B enim optimi naturam malum. Quomodo autemgignit iUuminans. Non igitur neque in daemonibus, neque Jn nobis maluni, ut ov malum , sed ul defectus et desolalio propriorum bonorum perfeclionis.

Sed neque in animaiibus ’ irrationabilibus est maliim. Si enim inierimas furorem ei conciipiscen- tiam, et alia, quaecunque dicuntur, et non suiit simpliciler eorura naturae mala : grande qnidem et ferox leo perdens neque leo erit. Mansueius au- lera omnibiis facius canis, non erit canis. Siquitleiu canis quoddam custodilivum , et quoddam adve- niendi quidem domeSlicum , abigendi v€ro exlra- neum. iJaque quod non corrumpit nalurara , non malura, corrupiio aulem naturae infirmilas et de- fectus naturarmm habitudinnm, ct operationum, et

et nutri nafuram materia malaexislens? Malumenira, secundum quod sit malum, nullius est genilivum, aulnutrilivum, aut omninofactivum, aulsalvalivura. Si aulem dicerent, ipsain quidera non facereraalitiam in animabus , aitrabere vero eas , et quomodo erit hoc verum? Mullum enim suum in bonum aspiciunt. Et quidem quomodo fiat hoc, materia omnino eas in niahim altrahenle ? Ilaque non ex materia in animabus nialum, sed ex ipso delicio. Si autera el huc aiunt, ma- teriam omniraode sequunlur et necessaria instabilis materia ex seraetipsis collocari non valentibus, quo- modo nialum necessarium , aut necessarium inalura? Sed neque hoc quod diciinus privare , secundum virlutera propriam pugnat bono. Universalis eniin

’ “• ‘f ’ — r

■virluinra. Et si omnia, quae sunl per generationem, privaiio universaliter impotens : pariicularis vero

in lempore habent consuramationem , neaue imper- fecium omnino contra omneni naturara.

Sed neque in tola natura malum. Si enim non omnes nalurales rationes contra universaliter ’ na- turani, nihil est ei contrarium : ejus autem per sin- gula, hoc quidem secundum naturara erii, hoc vero non secundura naiuram. Alii enim aliud contra naturam * : el hocinde contra naluram, ut malitia : hoc contra naturara privatio eorum , quae sunt naiurae. llaque non esi raala natura , sed hoc natu- rae malnm, non posse, quae, suni propriae naturae, perficere.

Sedneque incorporibusmalum.Vile enim et infir-

iion secundum quod privatio , habet viriutem , sed secundum quod non universalis est privatio. Priva- tione enim boni particulari existenle, nondum raalum : et facta, el inali naiura periit.

Golligenti auieni dicendum : Bonum ex una et tota causa , raalum ex multis et particularibus de- feciibus.

Scit Deus malum, an bonum et apud ipsum causae raalorum virtutes suni beneficae.

Si malum aeiernum, et creat, et potest , et est, et agil : unde ei haec ? Aut ex bono, aut bono ex malo, aut ambobus ox alia causa.

Oinnequod secundum naturam, ex causa definita

mum defeclus formae et privatio ordinis : hqc au- p gignitur : si malum incausale et infinitum , non se-

tem non omnino malura, sed minus bonum. Si enim oranino fiat soluiio boni, et formae, ordinis, peribit et ipsura corpus. Quia vero neque raalitiae causa animae corpus, clarura ex hoc, possibileesse, etsine corpore extra subsistere maliiiam , sicul et in daemonibus. Hocenim et intellectibus, ei aniinabus, et corporibus nialura , habiiudinis propiioruin bo- norum infirraitas et casus.

Sed ncque multum murmurat in maleria malum, ot aiunt, secundum quod maleria. Etenim et ipsa oriiatus, etformae, ei speciei habet pariicipaiioncin.

ciindum naiurara. Neque enim in nalura ejus contra naturam, neque inarlificiahs in arte ratio.

Igitur anima maloruin causa, sicut ignis calefa- ciendi : et omnia, quibuscunque vicina fuerit raalitia replet. Bona quidem animae natura : operalionibus aiiteni aliquando quidem sic habel , aiiquando vero sic. Siquidem ex nalura el csse ejusmalum, ei nnde eiesse? Ex creatiice omniuin exislenlium opliina causa. Sed si ex ea, quomodo seciiiuium esseniiam malum? Bona eniin omnia eadem egenita. Si auiein operaiionibus , si aulem hoc non praemissum &i

VARIAE LECTIONES.

• Sic A; BH semper in luce; E lux super luce est. ’ Sic A; BEH animabus. ‘"•” * Alii enim — ualuram om.BH.

$atem

Sic BEH; Xvnivei-

il45

aulero , numquid unde virlutes? Numqiiid et dei- A leni, el proprie unicui<iiic exislenlium providet.

formitale ejus facla? Relin(|uilur ergo , maliim in- firmilas et defectus i)oni esse.

Optimorum causa una, optimo malum conlrarium, nialicausaemuliae. Nonquidemfaclivae maiotum ra- tione8etvirlutes,sed impoieniia.et infirmitas^etmix- lura dissimilium immoderala. Neque inimobilia , et scmper sicsic habentia niala, sed mulla, et infiniia, el in diversa ferenlia , et his mullis omnibus cl nialis.

Principium el finis erit jjonuni. Propler enim bo num omnia, et quaectinque conlraria. Elenim et haec agimus bonum desiderantes. Nemo eniin malum re- spiciens facil quae facit. Proinde neque subslantiam liabet malum, sed conira substanliam, propier bo- num, et uon ex eo factum.

Propterea el vnnam aut disceplanlein niiillbrum non recipimus rationem, qui oporlere aiunt providentiam et invilos^nos in virtulem ducere. Corrumpere enim naturnm, non esi provideniiae. Unde ui * provideittia uniiisciijusqiie nulurac salvatrix per seipsos moto- rum, ul per seipsos molorum, providet, et omnia, el ea per singula,simililer universo eiunicuique, quan- tum provisorum nalura recipit tolius el largissimae provideniiae editas proporiionaliter unicuique prO’ vidas bonitates.

Non igitur ovmalum, nequeinexistenlibus malum. Non omnino enim malum, vacat malum et fieri ma- lum secundum virlulem, sed per inOrmilatem. Et daemonibus, quod quidem suntel ex bono, eibonum.

Malo esse ponendum secundura acciuens, et per B Maluin auiem ipsis ex propriis bonis casu et muia-

aliud, el non ex principio proprio. Ilaque qiiod fa- ctum, rectnm quidem esse puiandum , quia ex bono esse putandum, quia propter bonura fil, verilaie au- teni non /ecium esse. Quamobrera quod iiod bonnin, bonum arbilramur.

Osienditur aliud ’ conoupiscibile, et aliud factum. Non igilur malura est ex via, neque est ex visione, neque estex natura, neque est ex Causa, neque e!»t ex principio , neque est ex fine , neque est ex ter- mino *, neque est ex consiiio, neque est ex suostan- tia. Privatio igitur est malum, el defectus, ei infir- roitas, et iminoderantia, et peccatum, et inconspi- cuum, et informe, et non vivens, et non inielligens, et irraiionale, et iiuperfectum , et incollocatum , et

bilitates, circaque similitudinem ei habilum infirmi- tas cognatae ipsis * angelicae perfeciionis. El appe- lunt bonum , secundum quod et esse et vivere et in- telligere substiluuntur. Etsi non appeluiil bonum, ii qu«d non esi appeiuni ** : et non erit boc appetitus , sed vere appetitus peccalum.

In scienlia aulem peccanies • vocant eioquia * circaerroneamboniscienliamautactionem infirmos : etscienies volunlalem, etnon facienles : audiloresqui- dera infirmos aut circa fidem, aut operaiionem boni : et noleiitiam quibusdam convenire benefaciendo per falsam conversicuiem » aut infirmitatem volunlatis. Et sicomnino inaluro, ut saepe diximus, infirmitas, et impossibitilas, et defectus est aut scienliae, aut er-

— r »

incausale, et infinitum , et iufecundum, ei pigriixa, ^ raniis scientiae, aut fidei, aut desiderii, aut opera

et infirmuro, et inordinatum, ct dissimile, et mul- liui), et tenebrosuro, et inessentiale, et boc nunquam nusquam nulluro ov.

Quomodo oninino potest malum ad bonum ex niixlura? Quod enim omni bono expers, neque est quid, neque potest. Etenim si bonuro et ov est, et consullorium , et bene potens , el aclivum, quomodo polerit quid contrarium bono, et subslanlia et sa- pientia ei virtuie et operaiione privatum ?

Non oronia oinnibus, et omnino eadem secundum idipsuin inala. Daeinoni maiuin, conlra deiforroera iniellecturo esse . aniroae, conlra raiionero rcorpori, contra nnluraro.

tionis boni. Et quidero dixerit quis, non vindlcabile inOrroitas, econtrario vero concessibile : siquidem nonliciluro erat posse, bene si baberet ratio : si au- lem ex bono posse, danie juxta eloquia ^ ea, quae suntopporluna omnibus.simpliciternon laudabile ex bo«i propriorum bonorum habitu peccatum et irra- lionabilis conversio, et fuga, et casus. Sed haec qui- dem a nobis in his, qiiae sunl de justa eldivina ju- stificalionis observantia , satis secunduro virtutem dicta sunt, secundum quam sacraro aclionein elo- quioruro veritas sophisiitas et veriiaiero et falsita- lein contra Deuin loquenles inlirroavit, tanquam perverse sapientes raiiones. Nunc auiero, quantum

Quoroodo omninoraala,providenliaexistenle?Non _ secunduro nos, sullicienter * laudatur bonuro, ui

esl roalum, si malum neque ov, neque in exisienti biis, et nihil exislenlium iinprovisuro. Neque enim est inalum ov, conspicuuro subsislens bono. Et si nul- lum existeniium non parliceps boni, nialum autem defectus boni , nihil aulem exislentiuin privatur universaliler bono : in oinnibus existenlibus divina providenlia, et nihil exislenlium non provisuro. Sed et faclis malis opliine el pulchre providenlia usa cst

vere roirabile, ut principium et finis omniuro, ul con- tinentia existentium, utforniificum non exislenliuro, ut omnium bonoriim causale, ut malorum non cau- sale, ut providentia el bonitas universalis, et supc- rans exislenlia et non exisienlia, et mala, et suara privalionem bonam existenlero omnibus appetibilc, et amabile, et delectabile , et quaecunque alia in his palam veia ostendit, ut arbitror, raiio.

ad nostrara aut aliorum aui formaiionero aut uiilita-

VARIAE LECTIONES. » E autem aliud. ’ E ex defmitione. " EH et. * BE ipsius. » Sic A; Et st non appetunl — appe- tunl om. BEH. ® BII peccatores. ’ E conversationem. * BH sufficientes.

NOTAE.

• Isai. XLVIU; Psal. XXXV; Luc. XII; Rom. II ; b jacob. I. m I ; Jac. IV.

CAPITULUM V.

T>9 ente ’ tft quo et de paradigmatibus.

Transeundum aulem nunc in vere existentem vere enlis tlieologicam essenliae noniinalioiicn. Tanlum »uiem admonebihius, quia raiioni inienlio est, non superessentiaiera essenliam , qiiae siiperes- seiuialis esl, nianifeslare. Ineffabiie enim boc et iiico§no3cibiIe est , et uniVej-saliter inexplaiiabile, et ipsap) siiper«xaliaiani tmitaleni, sed substaniinuain in existenlia omnia divinae essenliae principalis processionein iaudare. Eieiiiin opliini .divina nonli- naiio, totas enininm causaiis processiones mnni- Aeslajis, etin exisienlia ei iii non existeniia omnia* estendilur, ei, super cxisienlia el super non exis

JOANNIS BCOTI 114$

A jores ex eo donationes accipienles, sicut et cetera sensualiuin superant diiia ex superultundaniia ralio- nis,: et haec sensu, et alia viia. Ei esi, ui arbitror, hoc verum, quia inagis ipsi suiit proximiora et divi- niora reliquis. Quoniam quidem et de his diximns, age optimum, ut vere, et existeniiuni qmnium sub- staniilicum laudemus : a>v toiius esse secunduin virluiem bupeiesseniialem esi substituens causa, ei i/^ crealor exisientis subsi^teniiae, subsiantiae, essen-’ tiae, naiurae principium.iet mehsura seculoruin, et teniporum es»eniialiias, ct aeiernitas exislentiuni , lcmpus faciorum, esse uicumque iaclis. Ex onte aeicniu|u,et essentia, el^y ettempus, etgeneralio, ci iuctum. J[ii’existenU exisi-eniia, ei uirumque sub- sisieniia et subsianiia. Eienim Deus nondum est mv.

toilia esl. liaec Vero eiiiis in omnia exislenua B sed simpliciler ei iacircumfinite to^uui in seipso esse

!Ntenditur, et Buper ojnnia e»l. Asi ipsa vitae in otnnia vivenlia extendilur, et super viventia esi. Ipsa deiii supientiae iu oinnia inlelleclualia et raiioiialia el sensuaiia extenditur, et ^uper haec omnia esi. Has ergo ratio laudare desiderat providenliae mani- festaiivas divinas nomiiiaiiones. Noii .eniin expojiere ejus superessentialem bonitaiem, et esseiuiuni , et vilaai, et sapientijim se supcressenlialis deilatis pro- miuit, quae esl super omneai bonilalain et deiiaiem el essentiam et sapientiam et viiam in occiuliis, ut eloquia & dicunt, supercuilocaia , sed exprimeulem benencam providenliam , sHperemineuieiu bonila- lem,^ et optimorum omiiimn cuusaiu laudai, ei ov, el vilam, et sapientiam subsianiiiicam et vivilicuni, et

coainbieiis. Proiiide el rex dicitur seculorum , tan- quam \n,senieiipsoei circa seipsum toiius esse et oiitis Sttbslitutor.Ei neqiie erat, neque erit, neque facius esl, nequc fii, neaue liet. Magisauleflo neque est, sed ipse est esse existeniibus, cl non exi&tentia soluin, sed ipsuni esse exisienivum ex aiile aelernaliier onte.lpse enim esi secundum secuiorum subsisiens ante secula. Recipienles igi.tur ilicamus, quia omnibus exisienlibus el seculis esse ex providenle ontis. Ct omne quidem secwluin eiienipus ex ipso • totius auiem et seculi et lemporis, ei Qiunis utcumque oulis, qui est ante wv, principium ei causa, et oiiiniaipsum participant, ei a uullo exisieniiimi rccedit, et ipse csi aiite omnia, el oiiinia in se consliuiil, el siuipliciler si quis ul-

sapieniiae dalricem causam essentiae, et viiae, ei C cuiuque esi, in ante oiite ci est, et inieUigiiur, et

inieilecius, et ratioiiis,ci seiisus percipieiiiiuin. JNon aliudaulem esseopiimunidicii, etaliud ov,eialiudvi- tum,aut sapientiam^ ne.iuemuliacausuliu, eialiorum alias creairices deilaies supereuunentes ei subdilas : ^ed unius Dei totas opiiiuas processiones, et a iiobis laudaiasdivinas nomiuaiiones: eiesse quidein uiaivcr- satis uuiusDeiprovideiiliaeiiianiieslativam, qiiabd^iin aulem universaliorum ejusdem el pariiculariorum. £t quidem dixerit quis coiiira hoc, eudem exisieule vilam, et vita sapienliuni superexloiiUiin, exislenlia quidein vivenlia, ea auiein,quaecunquc vivuut, scu- sualia , et eadem ralionalia , ei raiionuliu ^ in~ tellectus supereminent , et circa Deum suni, cl niagis ei approxiinant. £l quidein uporlebal :nuxi- maruni ei Deo donaiiuuum pariicipaiiiia el ineiiura esse, el celera supereuiinere. Sed si quideai iiiessen- lialia ei animalia quis substiiuat iiitelleclualia, bene haberet ratio. Si auiem et sunt divini aniiiii siiper reliqua existenlia, el vivunt super aiia vivcniia, et iDieliigunt, et cognoscuntsuper sensum ei raiionem, et ultra omnia exisleniia bonum ei opiimum appe* tunt et participant, ipsi magis suni circa optimuin, abundantius ipsius purticipantes, et plures et ma-

D

/

suivalur. Elante aliu sui participantia esse praeniit- tilur, et esi ipsum per se esse maximum, per se vi- tam esseudo, per se sapientiam essendo, ei per se bimiliLudinein divinaui essendo, et alia quaecuiique pariicipaiiiia, aule omnia esse participaiido. Magis et haee per se omnia wv existentia participando idip- sniii per se es.se participanl *. El nihil est essentia, et secuiiduin id ipsum esse oinnium. Meiito alii^ ’ in pi’iucipalius,utwv, Deusex praesianiia aiiorunisui botioium laudaiur. Etenim praeesse et superesse fe- slinaiis, el siiper.ins esse, ouine, hoc dico per se esse, aiite subslilil, et ex ipso esse oninis : quomo- do ergo ov substiui? El qiiidem priiicipia exjsten- lium omnia, ijisius esse parlicipantia, el sunt, et priiicipia siinl, ei priino sunt, deinde principia sunt. Et si vuil vivenliuiii, ut viventium, principium di- cere per seipsam viiain, ei similium, ui similium, per seipsam simililiniinem, ei uniluruui, ui unito- ruHi,per scipsam uuilaiem, etur<iinaturuiu, iit or- diiiatorum, per seip!>aiu ordiuatiunem, et alionim, quaecunque iiujus, sive liiijus, sive ’ amborum, multorum participantia, lioe, aiit hoc, aut ainlio,.aut inulia sunt : per seipsa purticipia iuvenies ipsius esse

VARIAE LtOTIONBS.

• Sic codd ; Jndex capitulorum exi»<«nte’. * omnta om.AE. " B\ irrationalia. ‘* BE parlicipat. ’ Sic BEH; A Et nibil eslessenlia, cujus non sit essenllti et secuium, idipsum per se esse, Merito iijilur «liis,
• sive om. BH .

NOTAE.

• PsaK XVIIjJob. XXYin.

1149 VERSIO OPERUM S. DIONYSII

primum ea participanha, et eo esse primuin quitiem A exislenlia, «leinde hujus aul liujus principia exisien- lia, et parlicipando eo esse> exislenlia parlicipaia. Si autem baec pariicipaiione esse suni, niuUo ma- gis eoium parlicipantia. Primam igitur ipsins per seipsuin essedonalionum, per seipsam summa iKmi- late praemissa, el maxima prima parlicipantium

1 laudant. Et sunl ex ipsa, et in ipsa, et ipsnm esse, el exislentiuin principia, et cxisftentia Ofnnia, et quae utcumqtie ab esse conlinentur : et lioo immen- surale, et eonvolule, et uniie. Eienim in mofnade omnis mimerus anle subsisiit, el habet numerum omnem monas in sen>etipsa singuiarlter, et binnis numerus unilur quidem iti monade : quantum au- tem monade provenit, tanium discernitur et muhi- plicalur. EIl in cenlro omnes circuli lineae secun» ® dum priitiam uniialem coTisu1)stitutae suht. Et om- nes habet signum in semetipso simplas uniformtier unitas ad se invicem, et ad unum principium,et quo procedebanl, et in ipso ’ quidem centro uni- Versaliier adunantur. Breviier aulem ieo disiahtes, breviter et discernuntur : magis aiitem recedenles, Biagis. Et simpliciler, quanlo cenlro proxiiniores sani, lantum el ipsi et si1ji invicem adunantur : et quantam eo, lantum et a se invicem distant. Sed et in tota omninm natura omnes secuiiduiii singula na- turae rationes convoluiae sunt per unani inconfusain unitatem : el in anima uniformilcr seciindum pactes omiilura providae tolius corporis virluies. Nihi! epgo Inconsequens, ex obscuris imaginibiis in omiiium caiisale ascendentes, superiiiundanis oculisconleni- plari omnia in omniura causali, et sibi invicem op- posita uniforniiler et uiiile. Principium enim est e.xisienlium, ex.quo et ipsum esse, ei omnia utcun- que existenlia, oinne principium, omnis finis, onmis viia, omnis immorialitas, omnis sapieniia, omnis ordo, omnis harmonia, omnis virtus, omnis cuslodia, omnis collocalio % oinnis dislribuiio, omiiis inldle- clus, omnis raiio, oninis sensus, omnis habitus, om- nis stalus, omnis molus, omnis unilas, omne judi- ciiim, omnis amicili;i, oinnis coinpaclio,, omnis dis- cretio, omnis terminus, et alia quaecunque ab esse existentia omnia characlerizant. Et cti ipsa omnium causa invisibiles et intelleciuales deiformium ange- lorum essentiae, el aniinariiin et lotius niundi na- tura, el quae utcunque anl in aliis subsisiere, aut

. secnndum escogilationem esse dicuntur. El quidem igiiur sanctissimaeet praesiantissimae virluies vere exisientes, et vehu 4n vestibulis siiperessenlialis Trinitaiis slabilitae, ab ipsa, et in ipsa et esse, et / deifortniier esse habent, el post illas subdiiae subje- ctuin, et novissimae extremum, quanium ad ange- los : quantiim vero ad nos, supei-niundanum. Et alia omnia exisieniia per eandera raiionem ei esse, et beiie esse habent : et sunt, et bene sunt, ex ante onie esse, et bene esse habentia : et in ipso el exi-

D

— DE DIVINIS NOMINIBUS. liSO,

stentia, et bene existenlia, et ex ipso inchoala, et in ipso ciistodita, et in ipsuin consummata. Et qui- dein honorabiiissima ipsiusesse fcribuunt melioribus e..seniiis , quas ei aelernas vocant eloquia : esse auiem ipsum existentibus omnibus nunquaiB dese- riiur. Bi ipsiim vero esse ex anle onie, ei ab ipso est esse, et non ipse esse, ei eum babet esse, et ^v principium et meiisnra, anie essentias wv el onlis, et seculi, ci omuiuin substaniificum prineipium, et medietas, ei consummatio. £t propterea afo eloquiis ipse vere anle-uv juxla omnein existeniium inielli- gcniiam multiphcalur, el quod erat tii ipso, el quod esi, el quod eiii, et quod factum esij et 6i, et flet, proprie laudatur. ilaec enim omnia «iiviiiiius inleili- geiiiibus secundum omnem excogitationem ip- suiu superessentiaiiier esse signiflcant, el ubiijue existenlium causalera. Etenimneque quidem esl hoc, boc aiiliiin non est : oeque ibi quidero est, ibi.autcm non est : sed omnia esi, ut causalis omnium, ci in ipso omnia principia, omnes conlines, onines coti- elusiones, omnia exisientia coarobiens et praeiia- bens, et super omnia est, ut * ante omiiia super- essentialiter super-Mv. Proinde et oronia de eo et simul praedicaniur, et nihil est existeutium : for- mosissimum, speciosissiinum, sine forina, sine s^e- cie, principia et media et fines existentium immeB- surate et remote in seroetipso praearobiens, et om- nibus esse jaxiaprimaqa et superuniiam causarp i^- coiitaminaie declarans. Si eniin juxta nos sol sensi- bilium esseniias et qualitates, ei quidem inultas et discreias exislentes^ tamen ipse uaus ens,et unifor- mis illuminans iux renovat, el lAitrit, et. cuslodit, et perficil, ei!discernit, et unit, ei refovet, et fecun- da esse facit, et augetf et muut, el coliocat, et plantat, cl removet, et vivificat omnia, ei omniiim uiiumquodque proprie sibi eundem et uiium i>olem pariicipat, et muitorum pariicipantium udus sol eaiisas in seipso uniformiter praeambil : muVlo ma- gis super terrae et ipsius et omnium causalis, prac- lexisse ipse oniniiim existentiumparadigmata sccun- duiu uiiani supeiessenlialeiii unilatem concedendum. Deinde ei essentias adducit juxta ab esseniia egrcs- sioiiem. Paradigmaia aulem dicimus esse ipsas in Deo exisientium substanliScas ei uniformiler praetexlas raiiones, quas theologia praedestinationes vocat, et Uivinas el opliraas voluntates, exislentium discreti- vas ei faciivas, secundura quas ipse superessentialis exisieniia oinnia et pruedestinavit et adduxil. Si au- lem philoso{)hus Jignum ducil Glemens , et ad all- quid paradigmata dici in ex’istentibus aniiquiora, provenit quidem non per propria et perfecta et sim- pla nomiiia raiio ipsi. Goncedentes aulem et hoc recle dici iheologiae irieroorandum, dicentis, quia iion ostendi tibi haec exire posi ea, sed ut per haee proportionali scientia inoronium causam , quantum po lenies sumus, ascendamus. Orania ergo huicexisten-

VARI.VE LEGTIONES. ’ BH ci ipsi quidcm. • AH collaiio. * AEct. * BE ctimti (quod esl graeeum ^IUjmhc).

I4M JOANNIS 8C0TI ,15^

tia^ sccundum unam omnlnm excelsam scieniiam A et ab ea per singula esse proprie, singulam aes- _.r j .. . . .„ liinatur nalura subsislere. Et quidem supercao-

referendum, quoniam quitlen) ex Csse substaniifica processione ei bonrtaie incl)oans, et per omnia ^e- niens, ei omnia ex seipsa ut sint implens, et in om- nibus existentibus exuUans, omnia quideni in seipsa superat, secHndumpriniam sinipUcilatis exceilenliam omnem dupliciiatem respuentem. Qjnnia auiem simi- liter continet secunduni. supersimplicatam suam muUitudinem, et ab omnibus singulariler participa- tiir : sicut et vox nna exislens et eadem a mullis audientibus velut oiia parlicipalur. Omninm ergo principium ei finis exisientiuin ante-cov : principium quidem, ut causalis ; finis vero, ut propler quein ; clexlrcmum omnium, et mullitudo totius multitudi- nis et extremitatis supereminenter, ut oppositorum

lestibiis animis immaterialem et deiformem, et immutabilem iramortalitatem, et inflexibilein el ir- repfeliensibilem semper molionem, superextenta per raagniiudinem bonUatis, et in daemonicam » vltam» Weque enini illa esse ab alia causa, sed ex ipsa et esse viiam, et perraanentiam habet. Donans auieui el viris< ut comxnixtis , acceplabilein subeHnlem angelicara vitam, el supermananii buinanitate, ei redeuntes nos in seipsain convertens et revocans. Et hoc auiem divinius, quia et (otos uos, animas dico et conjugaia corpora, ad perfecUssimain vliam et immortalera oromiitit transmutaiiouem : rcin vetusiati quidem aeque contra naluram visara.,

Iii uno enim, ut saepe diclum est, existentia omnia B mihi aulem eltibi et veritaii, ct divinam ei SU’

per naturam. Super naturam aulem ei, quae se- eundum nos est, tJico vlsibilem, non foitissimaiu divinae viiae. Ipsi enim velut omnium existenii vilarum oaturae, et maxime divinorum, nuUa vila conira naturam aut super naturam *. Iiaque tpga de hoc msaniae Siraonis contradicioria verba longe divino loco, ei tua sacra anima abiganlur. Latuere enim eum^ ul arbitror, haec sapientem aestimaium esse , non oportere bene sapieniem praedicaltoni sensus ratione auxilianle uti contra Qranium oc> culiam causam, El hoc ipsum est dicenduQiy boc contra naturam dicere. Ipsi enim nihil cojitrarium. Ex ipsa vivificantur ei circunifovenlur ei aniinalia omnia ei germina. Et sive intellectualem dixecisr

ct siiperat et substiluii, praeseiis omnibus et ubique, ei secundum unum et idipsum, ei secundum idipsum onine, et in omnia proveniens, et manens in seipso, el slans, et raolus : nequc slans, neque motus : ne- que principium habens aul inedium aul finem : ue> que in quodani existenllHm, neque quid existenlium ^ ens. Et neque omnino ipsi appropinqual quid aeier- naliier existentium ‘, aut leinporaUier substiiuto- rum, sed et tempore et aeterno et in aeterno et quae in lempore sunt, omnibus removeiur. Proinde ct Ipsuin aeiernum, ei existenlia ei niensura exl- &tenliuiii, et mensuraia per ipsuni, etab ipso.

CAPITLLUM VI.

De vita.

Sed de his quidem in aliis opportuniori tempore ^ ^’^® ralionalem, sive sensualem, sive nutritivam

dicalur./Nunc autem laudanda est laudabilis vila acierna, ex qua per seipsam vita, et omnis viia, et a qua in omnia, utcumque vilam parlicipanlia, vi- vere proprie unicuique exseminaiur, Igitur et iin- mortaUum angelorura vila, et immortalitas, et im- perdibite ipsuin angelicaesemper inotionis, ex ipsa et per ipsam esl et substilit. Idcirco et viventes seroper et immortales dicunlur, et non immorlales iieruin, quia non a seipsis habent immorlaliter esse, et aefernaliier vivere, sed ex vivifica et toiius vitae factrice et continuatricc causa. Et sicut in onle dicimus , quia et ^usdem esse esl causalis , sic et ibi iterum , quia ct per seipsam vita est divina vita vitaUs et substanlialis , et omnis . vita et vitaUs motus ex vita ipsa, quae est super omnein viiam, et oinne principium totius viiae. Ex ipsa et animae imperdibile habent , et animaUa omnia et gennina secunduin novissimam conso- nanliam animae babent vivere. Qua ablata juxla cloquiom a deficit vila oninis ad terram : et deft- cienlia ad parlicipandum eam innrmilatc, iterum conversa, iierum animalia fiuiit. Et donaiur quidem primo per seipsam vitae, esse vilam, et omni vitae

et aucitvam , sive qualemcunque vitam, aut viiae principiura, aut vitae essentiam, ex ipsa el vivit et vivunt, quae esi ^per omnem viiam , et in ipsa secundum causam uniformiteF anle substitit. Si enira plusquam vita, et vitarum principalis vila, et omnls vitae est causa, et vitae genitrix, et re- pleUva et discreiiva viia , ex orani vila laudatur secundum muliipUcem generaUonera omnium vita- ruin, ul largissima et omnis viia contfempIaUva, et laudala, et ut non indigens : magis aulein pUisquara plena viia per seipsara vivens , et super omneni vitam vivificans , et plusquam vivens, aut quo- quo modo qiiis vitara ineffabilem humauilus lau- dubit.

CAPITULUM VII.

De sapienlia, inteUeclu, rulione, veritate, fide.

Fer • autem, si videtur, opUmam et aeternam vilam, el ut sapienlera, et ut per seipsdra sapientiam laude- mus : magis auiem iterura omn1s sapienUae .sub- slanlialeiii, et super oninem sapienUaiii et intelle- ciura-supci-cxislentem. Non enim solommodo Deus plusquam plcniludo est sapientiae., el inletligentiae ejus non esl nutnerus ^ : sed el omni rationi, et intel-

VARIAE LECTiONES.

< neque quid existentium om. E. * neque quid exisientium — aeternalit^r existentium ora. BH. ’ A daenionum, E daemoniam * aul super naturam ora. BH., supra adscr. E " BH Fere (fipt).

NOTAE.

• Pgal. CIII. * Psal. CXLVI.

^155 VERSIO OPERUM S. nlONVSil. — DE DIVIMS NOMINIBlJS. H54

lcclui, el sapienliac, siipercollocalur. El lioc e\cel- A pci- (livinatn sopienliam. El aniMiae ralionale lia-

lcnlcr inlelligens (iivinus vere vir, coinmiinis noslr.T el magislri laelilia, stultum Dei sapienlius est /lomt- nibiis, inqiiit “», non solum quia omiiis liuinana de- liberalio error quidem esl jiulicala, atl poiidus el manenliam divinarum el perfeclissimarum inlelli- genliarum, sed quia et consueludo esl llieologis, conlrario mentis affeclu iri Dco, quae sunt, priva- linne depellere : sicut ct invisibilem aiunt eloquia claram lucem, et multuin laudabilem, et multivo- ciim, ineffabilem,clinnomiiiabilem, et omnibus prae- senlein, et ex omnibus invenlum, incomprelicnsibi- lem et investigabiiem. Eodcm niodo ct nunc divinus Aposlolus^’ laudasse dicilur sluUilinm Dci, quod ap- paret in ea contra raiionem et inconsequeiis, in

licnt, artificiose quidem cttircularilercirca existen- liiim vcrilatem deanibulanlcs, cl parlibili etcopioso vnrietatis reliclae uniformibus aiiimis : mullorum “• aiilom in unum convoliilionc, el in aiigeioriim in- lillcctibus, in quanlum auimabiis aptumct possibile, digiiac factae. Sed et sensus ipsos non forlassis qiiis peccat,visionis sapienliae consonanliam dicens. At vcro cl daemonius animiis, si aniinus, e\ ipsa esl : qiiantum aulem animus est, si ralione quidem sic conseqiii non appelil, non videns, neque volens, casiim sapicntia potius eum asserendunr. Sed quia qiiidem sapientiae ipsius el totiiis, cl omnis animi ct rationis, et sensus omnis, divina sapientia ct principium et causa, et substantia, elconsunimalio,

iiitflabilem et ante omnem ralionem refercns veri- ^ el custodia, et fmis dicitur : qiiomodo ipsc Deus,

qui cst plus quain sapiens, sapieiitia el animiis et ralio et cognitor laudalur? Qiiomodo eni:M inteliiget qiiid invisibiiium, non habens inlelleclirales opera- lioiics? Aut quomodo cognoscct scnsibilia , omni seiisui supercollocatus ? Atqoi omnia eum scire aiunt eloquia <*, et nihil effugere divinam scientiam : sed quod quidem diximus saepe , divina divinitus intelligendum. Non intellecluale eiiim et non sen- suale, per excellentiam, non per defectnm, in Deo ordinandum : sicut et irralionale reposuimus ei, qui est super rationem, et imperfeclionem plus quam perfeclo et ante perleclo, et intactam et invisibilein caliginem luci inaccessibili per excelleiiiiam invisi- bilis luminis. Ilaque divinus aiiimus omnia continet.

lalein.. Sed quod quidem in aliis diximus, proprie nobis, qiiae siint super iios ‘, accipientes, et cum nu- trimenlo sensiium adunati, el liis, qiiae secundum nos divina conferentes, seducimur “^secundum quod videtur, divinam et ineffabilcm rationem persequcn- les. Oportet scire, noslruin animum babere quidem virlutein ad intelligendum , per quam invisibilia videt, unilatemque siiperexallalam, naluramque, per quam coniicctilur * ad suinma * sui. Juxla hanc igilur divina inlelligendum, non secundum nos, sed lolos nos lotis ipsis exislenles, el tolos Deo factos. Melius eiiim, esse Dei et meinbra eorum. Sic enim erunt divina dala cum Deo futuris. Ilanc igilur ir- rationalem, el mente carentem, et slultam sapien

liam supereminenter laudaiiles, dicnnus, quia lolius ^ omnibus remota scientia, juxta omnium causam, in

esl aiiiiiii et rationis, et lotius sapientiae et inlelle- cius causa, et ipsa csl omne consilium, et ab ipsa omiiis scieiitia et iutelligeniia, el in ipsa omnes ihesauri sapientiae et scieiitiae siint abscon- diti =. Etenim consequeiiter his jam praediclis, plus qiKim sapiens et sapienlissiinn causa,et per seipsam sapieniiae, et totius, et ejns, quae per singula est, subslantia. Ex ipsa invisibiles et intellecluales an- gelicoruni animorum virlules simplas et bcatas habent intelligentias, non in parlitis aut a parlilis aut sensibus aut rati;>nibiis artificialibus c-olligen- tes divinam scientiam, neqiie a qiiadam com muni ad haec comprehensae, omni autem maleriali

seipso omnium scientiam praeambiens, prius qiia.m angeti fierent, sciens et adducens angelos, et omnia alia ab intus el ab eo, ut sic dicam, principio sciens, et inessentiam ducens. Et hoc, arbitror, tradere elo- quium, xum ait ; Sciens omnia ante generalionem eo- rum e. Nonenim exexistenlibusexistentia discensno- vit divinus animu&, sod ex se, et in se, secundumcau- sam omniuin scienliam, et cognitionem, el essentiam • praefert et anlecoambivit , non secundum specicm singiila contemplans, sed secundum unam causae circumslanliam omnia sciens et conlinens, siciit ct lux secundiim causani in seipsa cognitionem lene- brarum praeambivit, non aliunde videns lencbras.

el mullitudine purgalae, pure, immaterialiter, uni- p quam a lumine. Seinet igitur divina sapientia co-

formiier invisibilia divinoruni intelligunt, el est eis intellectualis operalio ’ clara, et incontaminatapuri- l.ile splendida, sciens el conspiciens divinarum in- lelligentiarum irnpartibiles et immateriales, el conformiler « uni ad inlellectuale supersapiemem el animum et rationcin, quantum possibile, refonnatae

gnosceiis, cognoscit omnia imniaterialiier materialia, et non partite partila, et miilla universaliler, ipso uno omnia et cognoscens et addncens. Etenim si sccundum unam causam Deus omnibus exisleiili- bus esse tradit, .^ecundum eandem unicam caiisain scivit omnia ut ex ipso cxistcnlia, cl in ipso anle

VARIAE LECTIONES. ’ nH quae siiiit secHHfiMirt nos «(/;ecti supcr nos. * DII seciindiim nos adjecli sediicimur. * A* con- VCrlilur. ^ EH ad sumnuim. " Sic codd., A iiitellectualis virlus el opeialio. * Sic AE, BH miformi er. ’ WV. miUinium. " el esseiuiam oin. BH.

NOTAE.

a ICof. ,rS ‘• I Cor. I. » C(il. II.

I Tim. VI.

d fleb. IV. I Joan. lil. Ercl. XXIII. e Dan. Xlil. i±

Pathol. CXXII.

i^’^ JOANNiS SCOTI 4,56

Mibsiiuiia, ei non exlsienlibire accipiel eoruiu scien- A plicaiur raiio , ei ab omnibus est snpcr omnia, se-

liam, sed el ipsis singulis eorum scienliac eril largi- cundum superesseniiale absolula. Ipsa raiio esl sim-

tnr. Non videns Dcus propriam habet sui scienliam,

aileram aulem communem, existeniia omnia com-

piebendens. Ipsa enim seipsam omnium causacogno-

scens, vacatio ubi eorum, quae ab ipsa sunt, ct

qHonim csl causa, ignoranliae. Hac igilur Dcus

cxislcntia cognoscit, non scicnlia cxislentium, sed

ipsa sua. Eteniin et angelos scire aiuiil eloquia «,

quac sunl super lcrram, non scnsibus haec cogno-

scenles sensibilia lerrena, per propriani vero dei-

forniis animi virtutein et iiaturam. In his auiem

quaerere oporlel, quomodo nos Deum cognoscimus,

neqneintelligibilem, ncque sensibilein, ncquc quid

universaliter exisientium e\istcnteni. Niimquid ita-

pla et vere existens verilas , ciica quain , ui pmam el non errantem omniuin scienliam , divina lides est unicum credentiiim fundamentuin , eos collo- cans verilati, ct eis verilatem, inciedibili incomnKi- tabililale simplam veritatis scientiam babenlibus credulis. Ipsa enim est scieiilia adiinatrix cogno- sccnliiim cl cogniiorum : ignorantia vcro transmu- t:ibilis semper, el ex seipso ignoianti scparaiionis caiisa. In vcritatc credenlem , jiixta sacrum verbum , iiibil removebit ea, quae est secundum veram fidem , laelitia, in qua maiisionem babebil stabili et intrans- niiilabili uniformitate «. Elenim scit ad veritatcm unitus, ubi habei, et si mulii corripiendo euin taii-

que est verum dieere, quia Deum cognoscimns non B q„j,„, ^^„1^ excedentem. Lalel quidem velut imago

<jx sua natura — incognoscibile enini hoc.el omnena ralionem et intelleclum superans — scd ex omniuin e^istentium ordinalione, cx ipso praetcnta, el ima- gines qiiasdam el simiiiladinies divinorum ejiis pa- radigmalum babentc, in summum omnium vila et ordine secundura virtutem redeundum omnium ablatione, ct emincnlia, in omnium causa. Proinde et in omnibus Deus cognoscitur, et sine omnibus, et per seicntiam Deos cognoscitur, et per inscien- tiain *■ : el est ejus et inlelligentia, et ratio, el scientia, et tactus, et seosus, ei opinio, et phantasia, et Domen,et alia omnia. Et neque intelligitur, neque dicitur, neque nominaiur, et non est quid existen- lium, ncque in quodam existentium cognoscitur, et in oinni!)us omnia est, et in nuUo nuUum, et ex ^ omnibus in omnibus cognosciiur, et * ex nullo in nullo. Et haec recte de Deo dicimus, et existentibus omnibus laudatur secundiim omnium analogiam, quorum cst causalis. £t est ilerum divinissima Dei scienlia, per incognitionem ^ cognoscens secundiim super animuiu unitatem, cum auimus existenlibus omnibus recedens, deinde et seipsum relinquens, uniiur superapparentibus radiis, inde et ibi, inscru- tabilis profundo sapientiae illuminatus. Et quidetn et ex omnibus, quod quidem dixr, ipsa cognoscendum. Ipsa enim est, secundum eloquium, omniumfactiix, ci semper omnia cumpaginans , el insolubilis omnium congrueutiae et ordinationis causu, et

eos erroris a verilate per veram fidein menle exce- dens. Ipse aulem vere scit scipsum, non, qiiod aiunl jlli , insanientem, sed insiabililate ct mulabilitate circa largissimum erroris varium ainbitum, per immobilem et seinper secundum cadeai ct sicsie Uabentcm veritatcm liberalum. Sic igilur secun- dum nos divinae sapienliae principales duccs pro vcritate raoriuntur omni die, testimouium perbiben- tes, ut est consequens, et verbo omnino et opere, uiiicae propter Cbrislianos verae scientiae, hoc esl, omniura ipsam esse et simpliciorem et diviniorem , magis autem , ipsam csse ’’ soiam, veram , ct unaiii , et simplam divinam scienliam.

CAPITULUM \III.

De viHulejuslilia, salute, redemptione, in qno et de inaequalilate.

Sedquoniamdivinamverilalem,etpIusquamsapicn- tem sapientiam, etutvirtutem laudant,etut justitiam tbeologi, et salutem ipsam vocantetredemptionem ’ : age et haec, quanlum possibile nobis, divina voca- bula replicemus. Et quia quidein thearchia onmem excellit et superat utcumque et existeiitem et e\co- giialam viitiitem, non arbitror queinquam in divinis eloquiis possidenliuni ignorare. Ubique enim tbeo- logia et dominam ipsam, et ipsis supercaelestibu» virtutibus segregans tradit. Quomodo eain tbeologt et ut virtutem laudant» omni remotam virtiite ? A.ti

semper fines priorum coimcctens principiis se- ~^ quomodo in ipsa virlutis vocabulum accipiraus ? Di-

ciindorum, et unam umversitatis coiispirauliam et harmoiiiam pulcbram faciens. Ratio vero Deus laudatur a sacris eloquiis, non solum quia et laiionis et intellectus ei sapieniiae est largiior, scd quiu et ooinium caua»us in seipso uniformiter prae- ambivil, et quia per oninia implet perveniens , ul eloquia aiunl ^, iisque ad omnium rmem. Et ante quidem baec in omni simplicitate divina supersim-

camus igilur, quia virtus est Deus, ut oiniiein virtu- (em in seipso praehabens , ct ul omnis virtiilis causa, el omnia per virtutem inflexibilem et iiicir- cumfinitam j^roducens, et ut a se essendi virtutem, sivc totam, sive singulas qiiasque eaus.)Iis ens, et raullipotens, non solum omncin virtutem producendo, sed et super omnem per seipsara virtutem essendo et supcrando, et mBllipnciter raultas exisfentibus

VARIAE LECTIONES.

• B in&citiam * in nullo — cognoscittir et om. BH. • BEII cognilionem. BEH. • BH redemptorem.

NOTAE.

Apoc. II. e Rom. VIU.

oPs. XX.XU,lia. Isai. XL. Joan. I. Jer.XXIH, bap.YllK

et simpliciorem — esse om.

1,57 VEUSIO OPl^RUM S. DIONYSll. - DE DIMNIS NOMiNlBUS. 115?

virliitibus iilias adduceiido, ol non eliain aliqnando A “on posse? A qiio iiostro llicologo nialediciliii’ di-

valendo nliillas, el in miilliiin pioductas virlulcs super muiUini suae ponlilicae faclurain et ineflabi- li*ini et iiicogniloruni et superinvisibilium, omnin superanie ejiis virtute. Iiifinita aulem essentia po- lenlis, el infirmilatem virtute et novissima conso- nanlium sibi comprebendit et superal, sicul ei in his, quae secundum sensuin poientia suni, videnuis, quia superlircenlia luniinaria el usque infimias vi- siones anlicipant, et magniludines diaint sonituiim in iion valde facile sonorum recipienles audilus subire. Omnino enim non audiens, non audilus : ei ^nfversaliier tion videns , rteqae visio. Ipsa ciarc mullipotens Dei distributio omnia exislentia implel, et nihil esl existentium, qiiod omiiino privetur, ha- bere quandani virtulein, sed aul iiitellectualem, aut B esse contracertantes opinando, secundum quod vi-

vino l\iiilo, dicenli «, iion possc Denin scipsuni nc- gare. Addens autcin hoo, valiiu expavesco, nuinquid et iiisipienliae dobeo. Rideo, puerorum ludentiuin aedificia et siiper arenani et iiifirmuin solvere len- (ans, et velnii quadum iiicoinpreliensibili visione considerare feslinus de hoc iheologicam virtutem. Suimel enim negatio casus verilalis esl. Verilas autem ov est : et verilatis casus, ab existenie ia- psus *. Si igitur veritas " ov est, negatioqiie veii- tas onlis casus , ex onte caderc Deus non potest, cl non esse non est : tanquam si quis dixcrit, non posse non potest, et nescire sccundum privalionem nescit. Quod quidem sophos non inielligens, imitatur cer- lantinm imperhos luctalores ■, qui saepe infirmos

ralionalem, aul sensualem, aut vilalem ‘, autessen- lialem virtirtein Irabet : et ipsura, si justuii» dicere, esse viriutera, in esse habet a superessentiali virtute. Ex qua suntdelformes angelicarum dispositionuJM vir- lutes, exipsaetesseincasuaIiier*habeni,etoinnessuos inlellectuales et immortales senvper motus, et forlilii- dinem ipsam, tx indirainutum desiderium boni ex luullum oplima Virtule acceperunl, ipsa permittcxie eis posse et esse haec , et appetere semper esse, et hoe posse appetere posse seraper. Proveniunt au- tera haec inllexibili virtute et in homines , el anima- lia, et gerraina, et totam universitatis naturam, et virtute unita sunt dd inter se invicem amicitiam et socieiatem, «t discreia> ad esse secunduia propriam

detur sibf, et ad omiics eos viriUler uinbratim pu- gnantes, et aera vanis iciibiis fiducialiier percutien- les, aestimant contialucl&nlium suorum domiiiari, et seipsos praedicant, nescicnies illorura virtutem. Nos aulem theologiim, secundum quod possibile, considerantes, plus quam potentem Deum laudanius ut oranipot6nt6m, ut beatum, ul sohim poientem, et dominantem in polentia sua seculi , ul secundum nullum exislentium cadentem : magis aulem et su- perantem omnia exisieniia per virtulem siiperessen- lialem, et omnibus existentibus posse esse, et esse secundum magnitudinem superantis virlulis copiosa effusione donantera. Jusiiiia autera iterum Deus, ve- lut omnlbus quae sunt, secundura dignitatem disiri-

singula quaeque rationem et terminura inconfusa et C buens laudatur, et mensuraiionem, et formam, et

ordinalionem, et dispositionein, et omnes virlutes et ordines segregans unicuique juxta vere exislentem jnstissiraum lerminum, et omnibus eorum singiilo- rura per seipsam aciionis causalis ens. Omnia cnim divina justitia ordinal, el lermlnat, et omnia ab om- nibus clara el inconfusa salvans, uniculque cognata omnibns existentibus donat, secundum unicuiqiie existentiura insilam dignitatem; Et sl haec recle dicimus, quicunque divinis maledicuni, justitia eos latet, suain injustiliam in aperlo condemnantes. Aiunt enim, debere inesse mortaliijus immortalita- tera, et imperfectis perfectiira, et per seipsos moiis alteram movenlein necessiiatem -, et muiabilibus im- mutabilitatem, et pcrfecte potentia infirmis, et .ie- terna esse leraporalia, et intransmulabilia natura mobilia, et lemporales delicias aeternas, et omnino qiiiae sunt aliorum, aliis porrigunt. Oporlei scire, divinam justitiam in hoc verc existentem ver.iin jii- slitiam, quia omiiibus reiribuit piopria secundum uniuscujiisque existentium dignitatem, *t uniuscii- jusque naturam in propria salval ordinalione et vir- lute. Sed qiris dixerit : Non est justiliae foisaii.

iroperturbata , et universitatis ordines et curaulatio- nes in proprium oplimum persalvat, et immortales angelicarum unitatura vjtas iramaculatas custodit, et caelesies, ei illumintitrices , ei sidereas essentias, el ordinationes imrautabiles, et secundum posse esse facil : et temporis ambilus discernit qoidem proces- sionibus, colligit vero reversionibus : et ignis virlu- tes inextinguibiles facit, et aquae fluenta non dcfi’ cientia, ct aeream effusionem terminat, et leiram in nihilo collocat, fecundos ejus parlus incorrupiibi- les cusiojlit, et In se invicem elementorura harmo- niam et temperantiam inconfusam et inseparabilem salvat, el animi et corporis copulara continet, et germinum nutrilivas et auctivas virlules raovel, ,et superat essenliales oranium virlutes, et universiiaiis insolubilem mansionera miinit, et deificalionem ipsa donat, virlulera in hoc deificandis praestans. El om- uino nullura est universaliler existentium, oinnipo- tenti muniinine et circumslantia divinae virlutis pri- vatum. Quod enim univcrsaliter nnllam virtulcm habet, neque est neque quid est, neque aliqua ’ ejus oranimodo positio. El quidero ait Elynias mngiis : Si omnipotens est Deus, qnoinodo dicitur aliquid

D

’ aul vilalem om. BH lapsus om. codd. • BE verilale.

• 11 Tira. II

agenles sanctos inlcr non adjnvantes a deludenlihiis VARIAE LECTIONES. » .AEIl incansuliler. » BEH neque esl, mque e$t aliqua.

• Sic A ; ex existeuii

NOTAE.

^m

JOANNIS SCOTI

(‘xlonjiiendos. Ail queni dicendum sic : Si quidem A ad lola differenlias, et ejus quae esl jusUija, cuslo-

HiliguiM, quos ilicis sanelos, in terra a materialibus zclanda, divino penilus ceciderunt amore : et nescio qiiomodo sancii vocentur * injiisie ageiile« , vere :iinabiiia el divina non zelanlil)us, el non amanliltus ab ipsis nnn sancte approbata. Si aiitem vere exi- sieiitia amant, laetari oportet quorum appetitores, quando appetita assequuntur. Yel non lunc niagis appropinquaal ’ angelicis virtutibiis, cum, ut pos- sibile est , desiderio divjnorum redeiint nialeriMlium perpessione exercUati. Ad boc valde viriliter pro bono inslanl. Iiaqiie vcrum dicere, quia boc magis esl divinae justiliaepropriuin, nolie pcrdeie poienter agentium fortitudinem matcrialium vinculis. Nuin- quid vero, si quis conalus fueril lioc facere, inter

dem, quae non conceUit commixia lota in tolis facta pertiirbari, cuslodiens veio, quae sunt omnia, per species stiigiilas, in quibus unumquodque esse sub- siiluil.

CAPITULUM IX.

De maano, pano, eodem, aliero, simili, dissimiti, stalu, violu, aequaiiiale.

Quoniam autem et magniim et parvum ponilur in omiiiumcausaIi,etidipsum, et alierum.el simile, et dissimile, etstaius, et molus : da, ei his divini nominalivis» agalmatis quaeciimqiio nobis manifesla sunt, conlemplabimur.Magnusigilur Deus in eloquiis laudalur, ei in magnitudine, el in aura leni divinam maiiifcstante parviiaiem : el idem ipse, cuin aiunl

lion adjuvantes, sed collocaiiles eos ui bona el irre- H eloquia : Tu autem idem ipse es «, el alier, • quandu

preliensibili stalionc, cl rclribuenlcs talibus exislen-

libus, quae secundum dignitatem sunl. Haec igilur

divina juslilia et salus omiiium laudatur, propriam

uniusciijusque et puram ab abis essenliam et ordi-

nem salvans ct cuslodiens, el loelida purgans in om-

iiibus propriae aclionis. Si auiem quis salulem lau-

davcril, el sic ex malis omnibus omnes velut partu-

rieDtem eripienlom, omnino ibi et liunc kudabilem

luudalorem largissimac salutis rccipiemus. Et hanc

aulem eliam primam salutem omiiium dignum judi-

cabimus eum dennisse omnia in sei])sis intransmu-

labilia, el slabilia, ei iuilexibllia ad subjecla salvan-

lem, el omnia cuslodieniem non pugnantia et non

bellanli^, stiisque singula quaeque ralionibus dispo-

sita, et omnem iiiiquiiatem ei exlraneam aciionem

ex omnibus extcrminantem , et corraiionalitate

4iniusciijusque conslituenlem irrationalitates extra

cadentes iii conlr-aria, el non transgredientes. Deinde

el banc saltitem non respectu quis laudaril sacrae

tlieologiae, velut omnia cxisientia salutari omniiira

bonilnte proprioriim oplimorum casu redimentem,

qnanlum imiuscujusque salvnndorum recipil uatura.

Proinde el redemplionem ipsam nominant theologi,

qnnntiim noii sinil vere exislentia ad non esse ca-

dcre, et qiiaiilum et si quid ad delicliim aut iiiordi-

iiatum deccplum sil, el diminulioiiem quaiidam pa-

liatur propriorum bonorum perleclionis , et lioc

pnssione et iiiertia et privatione redimit , iiiiplens

ut mullum liguratus el nniUiformis ab ipsis eloquiis plasmaiiir, el similis, ul similium el simililudinis substiliitor, el dissimilis omnibus, ul noii eiiteei si- mili S et stans, ei niovens, el ul sedens in aeternum, cl iTiolui, ul in omnia vadens : et quaecunque aliae eisdein aequipolentes divinae nominationes ab eb- qiiiislaudantur. Magnus igilar Deus nominalur, sc- cundum quod scil suum magnum omnihiis inngnis suis tradens, et omnem magiiitudinem exirinsccus superexcellens, et superexienium universalissimuiii locuin contiDcns, oinnem superans numerum, omneiii inuliiludinem transgrediens, el secundum superplc- nitudinem suam et magnain operationem, et m^man- ies suas donationes, et quantum ipsae ab omnibus ’ participaiae secundum multam el largam effusionem indiminutae omnino sunl, et eandem habenl super plenitudinem, el non minuuntur participationibus, sed et niagis supermananl. Magnitudo haec ei multa esl, el iiiformabilis, et innu^nierabilis : et haec est superexcellentia, secundum absolutam et superordi- naiam iiiacceptibilis magnitudinis effusionem. Par- vum aulem sive niinulum iu ioso dicitur omni ii- nito spalioemuiulus», et per omnia consequenler lo- calus. Et qiiidein omnium caiisale eslparvum. Nus- qiiam enim invenies parvi formam non participans. Sic igitur in Deo parvum accipiendum est, velut in omnia et per omnia firmiter locatum, et operans, et pervesligaiis usque ad divisionem animae el corpo-

indigenliam , et paterne infirmilalem despiciens , p ris, compaginuinqueel medullarumel nolioiium cor-

cl rcsliluens a malo, niagis aulem slaluens in bono, fiupertimiJiim bonuni replens, el ordinans, el or- nans inoidinauim cjiisct inornalum, ei iiilegrilalem pcrficieiis, el oiimiiim solveus maculas.

Sed de bis quiucm el de jiistilia dictum est, se- cjnduin quain omiiium aequitas mcnsuralur et tcrininatnr, cl oinnis iniquilas, quae est pcr priva- lioncm, in ipsis singulis acquitatis cxterminalur. Acntiitalcin enini si quis auferret in tnto, lotorum

dis, niagis auiem existentium oranium. Non enim esi crealura non apparens in conspeclu ejxis ^. Parvum lantuin esl, et quantum incomprehensibile, mulluin, inQiiiium, compreliendeiis omnia : ipsum auiem in- comprebensibile. Idipsum veio superessentialilcr aeternum, inconversibile, in seipso manens semper secundum e.idem et similiier habei>s,omnibus simi- liler praesens, el idipsum per seipsum a seipso, firmiler el inconlaminale in formosissimis suminis,

VARIAE LECTIONES.

» AE vncarenlHr. * Vel non— appropinquunl om. codd. ’ AE divinis nominnlivis- * AIl similis. * Bll

emtnulus.

MIl. Ucg. XIX. Psai

NOTAE.

CL

^ Ilclir. IV.

1161 VERSIO OPERUM S. DlONYSlI. — DE DIVINIS NOMIMUUS. I1G2

magnaimmulabililale.elnaluralicollocaiumsocielate A lem : ipsum ^ vcro siniiliiudincni venalricen» donare

intransmulnbile, incasuale, inflcxibile, inalienatum, purum , immateriale ‘, simplicissiroum, non indigens, non cresccns, non diminuium, non genilum,nonsic, non quomodo aul factum aul imperrcctum, aut ab boc aut boc non raclum, nullo niodo nunquam nusquam ov, sed sicul omne ingenilum et absolulc ingenilum, et senipcr ov, et ipsum perfectum ov, el idipsum ov per seipsum, et a seipso uniformiler et aequiformiter segregaluin, ei idipsum ex seipso oin- nibus participari opporlunis siiperillucens, el aliera alterisconiponens,magni(udoetcausanaiuralisimmu- labilissocielatisinscipso, etcoiitrariasimililersuper- eminens secundum uiiam cisingularem toliusnalura- lis immutabilis societalis supereniinentem causam. Al-

ad se convcrsis, ca sccundtim viriutem medietatc eorum, qnae sunt supcr omnein ci visioncm el ra- tioneni. Et est divinae siniiliiudiiii:> virlus, advc- nientia omnia ad causale convertens. Hacc igiluv dicendum similia Deo, ci secuudiim diviuam inia- gincm et simililudiiiem. Non eiiiin ipsis Dcum simi- lem, quia neque bomo propriae imagini sLinilis. \a aeque polcnlibus enim possibileesse, elsimilia hacc inler sc essc, el converli iii allerutram siniililudi- nein “, et esse ambo sibi invicem similia, secuhdiitu praecedentem siinilis speciem : in causali aulem cl causativis non recipimns reciprocatioiicm. Noii enini solum his aut Iiis siinile csse donatur : omiiibus autem similitudioem ‘participantibusesscndi simili-

lerumautem,qiionianiooinibusprovideDeusadest,et ^ bus Deus causa fit, et esl et ipsa per sejpsam simili

omnia in omnibus propteroninium salulem sit quidem cv, e.\ seipso ct propria naturali inimutabililale in- conversibililer peroperationem unam et inccssabilem slans, el seipsum porrigens inflexibili virlute ad dei- ficationem conversorum , et alterilatem variarum Dci per mulliformes visiones figurarum, altera qiiae- dam visibilibus perlucens sigiiificare aestimandum. VJuomodo enim., si animam ipsam corporali spe- cie ratio effingeret, et partes corporales iinparlibili circumplasmaret, aliter inlelligereinus iii ipsa cir- cumposilas parles impartibilitati,quae est secundum animam proprie. Elcaput qiiidem aninium, cervicem aulem opinionem, ul niedio * rationis et irralio- nalitalis, peclus vero fnrorem, ventrem ast concu- piscenliam, crura quoqiic et pedes naturam dice- romiis, partium nominibus virlutum symbolis uien- libus. Mullo magis in oiniiium summa alteritatem formarum ei figurarum sacris et divinis et myslicis replicationibus solvcie oporlet. Et consilium trina corporuni scliemata inlaclo et non figuralo Deo cir- cumligavit : laliludinem quidem divinam dicendo superlatissiii.am in omnia Dei processionem, lon- giludincm vero superextenlain in omnia virtutem : profundum ast , omnibus existeiilibus incompre- hensibilem obscuritalem et igiioiantiam. Sed ut nihiJ lateal nosipsos ex alterariim figiirarum el iii- forraium replicatione, eas quidem iiicoipoiales divi- nas nominaliones his, quae sunt per symbola sensi-

tudinis subslitulrix, ct in omnibiis siinilc vesligio quodam divinae similitudinis siinile esi, el unilaten! eorum complct. Ei qiiid oporlei de lioc dicere ? Ipsa enim theologia dissimilem eum esse praecipit, et omnibus incompaclum, ut ^ omnibus allerum : et quod est mirabilius, quia nihil csse simile ei dicit. Et quidem non est coiilraria ralio ad ipsum siniili- ludini. Eadem enim ei similia Deo, ei dissimilia : illud quidem secundum acceptam ipsius inimitabilis iiiiitationem , hoc vero secundum distantiam cau- sativorum a causali, et mensuris muliis el incompa- rabilibus. Reliquum .lulem, et de divino stalu sivc sede dicamus. Quid autcm aliud, praeter maner« ipsum in seipso Deum, et immobili nalurali immu- tabilitate unimode fixum esse, et supcrcollocari secundum eadem, et circa idipsum et simililer ope- rari, el secundum siabilissimum ipsum ex seipso onmimodo subsislere , et secundum idipsum in- transmutabilem, et universaliler immulabileni, et liaec superesseiilialiter. Elenim ipse esl oiniiiuiu stalioiiis et aediQcalionis causalis, qui esl super omnem aedificalionem ,et stationem , el in scipst» omnia conslituit ex propriorum Iwnorum slaiious immobilia et custodita. Quid aulem et cum iteruiu iheologi et in omnia provenienlem , el mulabilem dicunt immulabilem? Noiine divinitus ct hoc intelr iigendum ? Moveri cnim ipsum pie arbilrundum, non secundum delationem, aut alienalionem, aul al-

bilia , commiscenles : proplerea de his quidem in rj ternalionem, aut conversioiiem, autlocalejii motaiii,

symbolica theologia. Nunc vero hoc divinam altcfi-

tatem, noii alieiiationem quandam supcrinconversi-

bilis immutabilisque naluralis socielatis suspica-

bimur, sed singulare ipsius mulliplex et uniformes

in omiiia mullae fecun’ii.alis processiones. Siiuilem

autem Deum, siquidem unum et idipsura dixerit

quis, sicul totuin per lolum in seipso singulariter et

imparlilc exislentem siiiiileni , non spernendum

nobis similis divinum vocabuluni. Thcclogi autem

super oiniiia Dcum, aut ipsum ’ nulli aiunt esse siuii-

non rectuni, non circulariter ferenlem, non ex ani- bobus, non inlclligibilera, non animaicm, noii natu- ralein, sed in esscntiaiu ducere Deum, el coniiiierc omnia, et universaiiler omiiibiis pidvidcie, et ad- esse omnibus ^ omnium imiiieusurabili circunt- slanlia, et in cxislentia omnin providis proccssioni- bus ct operalionibus. Sed et motiis ‘- Dei iminula- bilis “* divinilus ralioiie coucedendum l;iiid;irc. Et rectus quidem intlexibilis intelligendus, et irrevoca- bilis processio operalionum, et ex ipso oniiiiuiu

VARIAE LECTIONES.

’ iiiflexibile — iiniuateiiale oin. BII. ’’ AE ut in medio. ’ AB ijise. * Ell ipsaiii. * A \i\ ulliont siiiii- liiiidiiie; E \u alteiuim siinUiiuJiiie. ^ AE sunililndine. ^ E et. * pioviderc — omuibus om. Rll. ’ lili nio:uin. " L’H iininuldbili.

im

JOANMS SCOTI

m\

gencralio : elicocides vero, id csl obliquiis, slaleralis A niie docent« : aiil, ul divinus nostcr. saccr perfe-

processio cl ferlilis slaliis. Qiiod atilein sccundum cydum, idipsiim el mcdia el cxlrema contineiis ci conlinenda conlinere, el in ipsum ab ipso pcrvc- niemium conversio. Si autem qiiis siniiliier in eloquiis ipsam justiliae divin.^^mnomiiialionem in acqiio acci- pial, dicendum, aeqniim Dcum, nonsolum in non par- lilam el irreprcliensibilem, sed etiam ut in omnia ci per omnia ex aequitatc pervenienlem, el ul per seipsam aeqiialitalis siibslilutorem, juxla quam acqiie ope- raliir pcr se iiiviccm oronium similem capacitalcm, 01 accipienlium ex aequiLite par.licipatioiicm, secun- diim singiilorum opporlunilatem , el aequltalem sccuu lum dignila!em,etinomnia dislribiilum datum, ct per omnia aequalilalem invisibilcm, inlelleclna-

clor ait, utroque antiqtiilatem divinam dcclarante, scniore quidem, qiiod primum in tcmpore, jiiniort: vero, quod secundum numerum est anliqiiius, habenlc, quoniam unilas, el qiiae sunl circa uni- tatcm, in multum progredientium numerorum an- tiquior. Oportet autem, ut arbitror, tomporis, el acterni naUiram ex cloquiis scire. Eteniin noo quae sunt omnino et absolute ingcnita et vcre aeterna, ubique aiunt aelerna, et incorrnpiil)ilia, et Im- niort ilia, ct immobilia , ct cxislenlia simililcr, quomodo existcntia dicla snnl : Elevamini partae aelernales a, et similia. Saepe autem et antiquis- siraa aeierni cognominalione characierizanl, cl loinm verum esi, quando secundum nos icmporis

lem, ralionalcm, sensualem, essenli;dem, natiiralem, ^ statnm aelernum appellanl , qnantum proprielas

aeierni est anCiquum et immutabile et universale csse mctiendo *. Tempus autcm vocant in genera- tione el corruplione et mulabililate, et aliud aliter habcns. Proin!eet nos hic seenndum tempus ter- minandos aelcrnl participationem tbeologia dicit, cum incorruptibile et semper sicsic habcns, aeter- num intelligimus. Eloquiis vero esl, quando el in temporibus aelernum glorificatur , et aeternura lempus, el si magis in ipsis quidem et potenlius cxisteniia aeterna , et quae in generalioue sunt , tempore dicta ct declarata sunl. Oporiet itaque non simpliciier coaelerna Deo, qui est ante aeler- niim, aestimari, quae aelerna dicta sunt. Pretiosis- sima autem eloquia inconversibilia sequentes

voluniariam • e.^cellenler et univcrsaliler in seipso anticipando. secundum super orania totius aequali- lalis fiKtricem virtutem.

OAPITULDM X.

De emtiipoteale, antiquo dierttm , m quo et de aetcrno el tewpore.

Hora autem est, sermone muliivocum Dciim ui omnipotenlem, et nt antiquiim dierum loudare. Hoc {luidcm enjm diciUir, propter quod oninium ipse sit omnipo^ens aedificatio , continens et ambiens lola, ct collocans, et fundans, ct constringens, et infirmum in sc omne perficiens , el ex seipso omnia, sicul ex radice omnia tenenti, ducens, ct in

seipsam omnia vcliit in consultnm omnipolentissi- C aelerna quidcm el teniporalia, secundum cognitos

mum convertcns , ei continens ut omnitim aedi- ficatio , omnipotens , comprehensa omnia secun- dum unam superaiitem omni:i continentiam miiniens, ei non sinens ea cadeniia seipsa, ut ex pcrfectissima refectione mutata, perire. Dicitur autcm omnipo- tens tbearchia, et ut omnium potcns, et pure mi- nisirantibus ea praestans, ct, ul omnibus praecepit, iimabilis cst, immiitens omnibus voluntarias copu- latior.es , el dulccs partus drvini ct omnipotenlis et inimalerialis bonilatis ipsius amoris. Dicrum aulem antiquus Deus laudatur, propter quod om- niuni * ipse sil et aeternum, et lempus, et anle dics, c; ante aeternum , et lempus ‘. Et quidem

Ipsos ad obaudiendum modos, media vero exisien-

tinm et facloriim quaeciinque , alibi quidera aeler-

niim, allbl vero tempus partlcipaut. Deum ast el

nt aeternum, et ut lempiis laudare, ut temporls

loiiiis et aelerni causalcin, ct antiquum dierura ,

ut aiiie tempus, el pUisquam tenipus, et moventem

spaiia icmporum et leinpora, el iterum anie aelerna

subsisientem , quantum et ante aeiernum est, et

pliisquam aeternum, et regnura ejus regnura oninium

seculorum ^.

CAPITULUM XL

De pace, et quid vult sibi lioc peneipsum esse, quae per seipsamvita, quae per seivsam virtus, et quae sic dicta.

lcinpus, et diem, el spalliim temporis, et aeternum dlviiiltus eum esse diccndum, ut existentem secun- ^ Age nunc divinam el archisynagogam pacem lau-

dibus pacllicis favorabinius. Ipsa ast enira oranium

dum omncm motum Intransmulabilem et immobl- li-m , et In semper movendo manentcm ex selpso, et ut aelerni, et temporis, et dierum causalem. Proinde ei in sacrls mysticarum vlsionum thco- phaniis et vetus et novus formatur, seniore qui- dcm antlquiim el existentem a princlpio, juniore vcro iK)n sencsccnlem signlficante, clarissime a principio pcr omnia usque ad finem cum prove-

adunaliix, el omnium consensus, et connaturali- taiis genitrix et operatiix. Proinde et omnla Ipsaui appeluiit, parlilillera eorum mulllludincm conver- lcnleiii in totam unltatein , eu civile univcrsitalis bcllum adunantem iu aequlformem cohabltatioiicm. Parlicipalione divlnae pacls primores congregalarum viriuiuni ipsae, el ad scipsas, et ad se invicem

VARIAE LECTIONES. » BII roluHlnria. » A* omni tempore sil. * A cl anle lcmpus; E et anle dies et ticternum el tempui ; ei 3:jfe aeternum — tempuj> oip. \iU. ’’ EH menlicndo.

NOTAK.

Psal. XXIll, 7, 9. b Dan. VII. P,al. CXLIV.

116«

aniiiiUur, et ad unam omiiium pacem prislinam, et A uno omnia ostendente , oi pcr omnia veniens , et

(]uac sibi subjecla iniunt, ipsaque ad seipsa , et ad se invicem, et ad unum et perfectum omnium pacis principium et causam : quae imparlibililer super- firmata lolis, velut quibiisdam claustris divisonim convenfcnlium omnia terminat, et consummat, ct luiificat, etnon sinit separala fundiad nnillum ctin- fiiiilum, inordinala, el incollocata, ^eserla Deo facla, ct sna unitate e\eunlia , et inter se invice:n tiirbu- lcnlissime confusa. De hac igilur quia est divina p:ice ei silcnlio , quod sacer Justus ufBiyliaif vocat, el in omnem;cognilam processionem, immobilitatem, ut et silet , et silenlium ducit , et ut in seipsa , el iuira seipsara est, et ad seipsam tolam toia super- unilur, et neque in seipsam inlrans, et mulliplicans

propria naturali et imrautabili socictalc vcnicns. Piovenit eniin in omnia , et iradil omnibns proprie ipsis ex scipsa supermarians mjigniuulo paciruae gencialionis, el manel pcr excellenliam unilatis loia aj lolam, ct pcr lolam scipsam siiperuniiain. Qiiomodo aulem, dixeril quis, appclunl omnia pa- cem? Mulla enim allerilalc cl discrclione gaudciu. el niinqiiam aliquando iiabentem silere volucrinl. Kt si quidcm allerilalein et discrelioncm , qiii liaoc dicil, ail iiniusciijusque cxislenliiim proprietatcm, el qiiia haiic exislenlium niillum ov , qnod quideiii est, velit aliqiiando perdere, non forlassis neque nos ad lioc conlradicemiis , sed hunc pacis appelituni manifcslabimiis. Omnia enini diligit ad seipsa paci-

scipsam, deserit suam unilalem, sed el provenit in *’ ficarc el uniri, et a suis et a seipsis immutabilia et

omnia, inlus ibi manens per excellentiam omnia superantis uiiilalis. Neque dicere , neque intelli- gere cuidam exisientium est fas , ncque possibile , sed, ut inefrabile et idipsum ct incngnoscibile in ipsam reponenles, tanqiiam omnium existenlem summiiatem , inlelleclas ejus et dictas pariicipa- tiones, et iioc, ul possibile viris et nobis a multis oplimis reliclis superspeculabimur ‘. Et primnm qiiidem hoc dicendum , quia per seipsam pacis , et tolius, et per unumquodque, est substantia, et quia •mnia ad se invicem conlemperat per inconfusam eorum unilalem, per quam inseparabiliter unila , et indistanter aeque perfecla, secundum propriam sin-

incasualia esse : el esl per unuinqiiod(|UC commixta propriclale pcrfeclissima pax ciislodiliva , pacein donanlibus suis providenliis, oinnia imperlurbala et inconfusa ad tanla el ad se inviccm salvans, el omnia in fortiludine et inflexibili virliite ad suam pacem et iranquillilalein staluens. Deinde mota omnia non silere, sed raoveri semper conim motura vull. Et hoc appelitus est divinae omniuni pacis, omnia in seipsis iiicasualia salvaniis , et omniuin molorum proprielatem et motivam vitam, immiita- bilem et incasualem custodienlis, in moia ad se pa- cificanlia, ct sicsic habenlia, agendo quae sua suiii. Si auiein secundum casum pacis alieritalem diceiis,

gula speciem slaluit , non superobscurala per p confirmat non esse omnibus amabilcm pncem, magis

• . J .. • 1 l, . • ‘j .J •! -1 • . .• . J U • •.

mixturam ad opposila quidquam obcaecant uni- tricis diligcnliae cl purilalis. Unam igilur quaii- dam et simplam pacificae unilalis contcmplabiniur natiiram, copulaniem omnes sibi, el sibimelipsis, el invicem, et salvantem omnia in inconfusa omnium conliiienlia, et conspicua, et contemperaia. Per quam divini animi inlellecli intellectibus snis MRiuntur , el intelligcnlibus , et ilerum in incogni- lum ascendunt super animum collocalorum con- taclum. Per quain animae largissiroas suas raliones intelligcntes, et ad unam inlelleclualem congregalae puritalem, progrediunlur proprie sibimct via el or- dine per immalerialem et impartibilem inlelligentiam in unitatem super intcllcctam. Per quam una et in-

quidem nihil exislentium esse, quod ab omni penilus unitale cccidit. Quod enim omniiio inslabile et multum, el incoUocatum, el infinitum, neque ov est, neque in existentibus. Si autem tales ait paci el pacis bohis infestos esse, conteniionibiis el furoribus et alienationibus et instabililalibus gaudenles , et ipsi obscurissimis umbris pacis concupiscenliae de- tinenlur, ad quas passionibus lurbali miillum mobi- libus , et eas sistere indisciplinate appetentes , et aestimanles plenitudine scmper rcfliienliuni pacifi- care seipsos inslructione lencntium voluplatunt pertiirbaios. Quid si quis dixeril de ipsa seciindum Gbristum paciflua humanilatc, secundum quam non discimus adhnc pugnare, neque nobis ipsis, neqiie

solubilis omniuin complicalio secundum divinam cjus D invicem, neque angelis, sed el ipsis divina per virtu-

harmoniam constituilur ‘, el compaginalur conso- nantia perfccla, et consensus, et congerminalio con- gregans inconfuse, iHseparabiliterque confnsa. Per- vcnil enim perfcdissiinae pacis universitas in omnia exisicntia, secundum simplicissimum ejus ct clarum unificae virlutis advcnlum, unific^ins omnia, ct con- juiigens siimma per media summis , pcr unam con- naturalcm coiijugata amiciliam, et pcrfrui se donans eliam novissimis ur.iversilalis exlrcmitaiibus , ct oinnia cognata fucicns unilalibus naturalibiis, immu- Libilibus societatibiis, adunationibus, congregalioni- hus, inseparabilitcr scilicet divina pace slanle, et ab

tem Gooperabimur, secunduin provi^Icnliam Jes:i omnia in omnibus operanlis, el facienlis pacem iii- eflabilem, et ex seculo praedestinalam, et rcconci- liantis nos sibi ipsi in spirilu, ei per scipsum cl in ipso palri. De quibus supereminentibns donis in thcologicis charactcribus sufficicnter diclum est, al- lestantium nobis sacra eloquiorum iiilelligcnlia. Quoiiiam et aliud me per epislolain inlerrogabas, qiiid forsnn , quando dico per scipsum cssc , pcr seipsani vilam , pcr seipsam sapicnliam, et ad sc- ipsam diccbas dubitare, qiiomodo Deum aliqiiando quidem ipsura vilam dico , aliquando vero per se-

’ BH supertpeculamur

VARIAE LECTIONES.

• .\ E tubstiluitur.

^I<^i7 JOANNiS

i;)S;»in yUac subsiiluloreni : iieccssariuni aeslimavi- A “"•i, sancte Dei lioino , el hac te in iiobis dubita- Vlone absolvere. Et primuin quidem , iit niultoties (licla ei nnnc recipiamus, non csl conlrarium, per seipsam virlulcm , aut pcr seipsam vilam dicere Deum, et per seipsam vitae, aut pacis, aut virtutis substitutorem.Quaedamquidcinenimcxexisleiilibus, et maximc ex primum exislenlibus , ul causalis’ umniiim existentiiim dicunlur : quaedain voro, ul supcr omnia etiani prinio cxislentia, superis super- esseiitialiier. Quid aiitem omiiiiio, inqnis, qnod pcr scipsiim essc dicium esl, aut per seipsam vilam, aut qiiaecunqiie absdlute et priiicipaliter esse, ex Deo primitus subslitiiisse* exposuimiis. IIoc aiiicm dici- nius, noii est pravum, se<l rectiim, et siniplicem de- claralionem liabet. Non eniin essenliam quaiuiani B divinam aul angelicam esse diciinus, per seipsam essendo esscndi qnae siint omnia caiisain; Soluin’ modo eniin csscndi «mnia quae siint, el ipsiim esse supcressentiale princijiium, ct esseniiani, el cansa- lem’. Neque vilae parenlem aHam deitatem, prae- ter superdivinam omniiim quaeciinqiie vivunt , et edilae vitae caiisam vitam. Neqiie collfgeiitem di- cendiim principales existenlium el ereatrices essen- lias el subslantias , quas qiiidam et deos exislen- lium et crealores promplos confestim perfecerunt, quos vere el proprie dicendum, neque ipsi formave- riint non exislentcs, ’neqiie patres eoruin. Sed per seipsum esse, et per seipsam vitani, et per seipsam deilatem dicimus principaliter quidem et deifornii- ler et caiisaliler unnm omnium siiperprincipale et ^ supeiessentiaJe principium el causam. Participaliter aulem editas ex Deo non pariicipanle providas virlules , per seipsam deificationcm , per seipsam vivificalionem , per seipsam deificationem*, quas existenlia proprie sibimetipsis participant, et exi- stentia,et viventia,et divina, el surrt, et dicunlur, et alia similiter. Proinde et primarum ipsarum opti- mussubstiliitor dicitur esse, deinde totarum earum, deinde particularium ipsarum, deinde totanim ipsa- rum parlicipalionum, deinde particulariter earum " participantium. Et quidoporlet de hls dicere, qiiando qnidam divinorum nostrorum sacrornm magislro- rum, et per seipsam bonilaiis et deilatis subsii- tutricem aiunt plusqiiam optimam et plusquam r> divinam per seipsam bonitatem et divinilatem, di- centes esse beneficam et deificam ex Deo proceden- tem donalionem, et per seipsam formam, per seipsam forinificam fiisionem, et tolam formam, et particu- larcm formam, ct universaliter bona, ct parliculari- lcr bona * : ct quaccunque alia sccundum ciindem dicta sunt ct dicenlur modum, dcclarantia provi-

SCOTI

dcntiam et boiillalein pailicipalas ab exislenlibus, cx Deo non pr.iticipante provenienlcs copiosa fu- sioiic, et siiperscatentes, iit diiigens omnium cair- salis suminilas omniiiin, ct snpeiessentiale, etsuper- naturale omnino suporexcellil ea, quae sunt secim- dum qiialemciinque essentiain et naturam.

CAPITULUM Xil.

Desaiiclo stmclorum, rcqe regnm, domino dominorum, Deo deornm.

Sotl qiioiuain qiiideiii de liis (loaeciinque dicere oportebat, coinpeliMilem acccpenint , iit arbilror, finem , laudaiulus esl nobis nnigiiivocus ut sanctiis sancloruin, et rex regnantiiim, et regnans in secula, et super secula, et adluic, et ut Doininus doiniiioruni,, el Deiis deorum “. Et primiim qiiidem dicendnm, quid per seipsam sancirialem esse aibiiramur, qiiid regnuni, quid dominalionem , qiiid divinilateni , et qiiid volunt declarare eloquia diiplicatione existen- tium •>. Sanclilas igitur est, quantum secundum nos dicendiiiii, omiii iiiqninatione libera et perfectissima ct incontaminatissiina purilas. Regnum autem omnis fiiiis el ornaliis el 1 gis et ordinis distri!)utio. Domi- natus vero non snbditorum excellentia lantuin, sed et omnis ct bonorum et optiinornm perfectissima et omiiimoda possessio , et vera et immiilaliilis fir- mitas : propler quod et dominatns a Domino, et dominabile , et dominari. Deilas vero omnia con- siderans providentia et bonitate perfecla, et omnia circumspiciens ct continens, et a seipsa rf^plens et siipcrans omnia providenlia siia friienlia. Haec igi- tur omnia in snpcrexcellenticaiisa absolnielnudaiida. Et addcndum , ipsa supereminens est sanctitas, et doniiiialus , et regnum , et superincunibens et siin- plicissima deilas. Etcnim ex ipsa in iino ct cnmulale iViscitur et distribuilur omnis clara dillgenlia lo!ius Fincerae piiritatis, omnis exislentiiim et ordinatio et dispositio , inconvenientiam et inaequalitalcjn et im- incnsuiabililalem exterminans , et in bene ordina- tam similitudinem et rectitudineni resplendins, et circumducens participare se digne facla:omiiis per- feciio, et omnium bonorum omnimoda possessio^ omnis oplima contcmplalio et conlinualio eorum, quae provisa sunt, seipsam divinitus addens ad dei- ficalionem desideraniiuni. Quoniam vero snperple- niludo omniiim est omnium causalis, secundura unam omnia siiperantem exceilentiam, sanctiis san- ctorum laudalur, cl cetera, secundum supermanan- tcm ’ causani et exaltatam siiperemincntiam : lan- quam si qnis dixerit : Qnantum superat nonexisten- libus exisleniia sancta, divina, domina , regalis , et ipsa parlicipantia , ipsae por se parlicipationes: lanium suporcoUocattir omnibus exislentibns , qui

YAUIAE LECTiONES.

« Dll cdusales. « ex Deo primitiis siibsiiuiisse om. BH. ’ AE camnle. * per seipsam viviftcationem, per xeipsam deificalioncm om. Codd. “* piulicijHitioiiHm — earum oni. codd. * el parlicutariier bona oin. codd. ‘Ell supermaneiicm.

NOTAE.

• Pa:i. IX, Apor. Xl.

J’ Pan.lV; Is.i.IX; Mich. V;Zuli. IX; .\poc. XVIL

esl super omiiia exisleiuia, oinnium parlicipanliuin A el parlicipalionura non pariicipans causolis. Sanclos auiein et re^es el doininos el deos vocant eloquia ipsas iii singulis principaliores disposiliones , pcr quas secuiidae ex Dei donis actipieiiles, illanim distiibulionis simplicilalem circa suos diflereiilias mulliplicant , quarura pracstanles varietatem pro- vide et deiformiier ad uniialem ipsam, quae est ea- riiin, congregant.

CAPITULUM XIII. De perfeclo el uno.

Tanta et de hjs. In lioc autem resitKium , si vjdetur, sermone rorlissimum collocemus. Elcnira thcologia de omnium cansa et omnia, et simiil omnia praedical , et nt peifeclum solum , et ut B unum budal. Pei-feclum qiiidem eigo csl, non soUiin ut per scipsum perfeclum , secuiidum seipsum a seipso uBiformiler segregalum, et totum per lolum peiiectissimum , seu el plusqnam peifociuin , sc- tiindum oiiinium cxcellenliam, et oinnom quidcni mulliludinem lemiinans , omni vero summilali siiperexpansum, ei a nullo locutiim aul compie- hensum , sed exientum in omnia simul et supcr omnia iion deficienlibus augmenlis el infinitis opc- ralionibus. Perfectiim iternm djcittii-, et velul non axctum. et semper perfeclnm, et ut indiminutum, ut omnia in seipso superans et snperraanans se- CHiidum unam el incessabilcm el eandem * per se siiperplenani et non minoratani largilatem, pcr quam pcrfccla omnia peiiicit , et propria replet C perfectione. Unuin vero, quia omnia universaliler est per unius unitaiis cxceilenliam , et omnium est ei unius irreversibililer causalis : nullum enim existeiuium esl non participans unlus, sed sicut siiiiul omnis numerus inonade ’ participal, el unum duo et decein dicilur, et semis unum, et tertium et decimum unum : sic omnia et omniura pars unuin participant *, et essendo unum omnia suni cxistenlia. Et non est omnium causa unuin, multis unum : sed ante omne unuin et mullitudinem , et omne unum et mullitudinem ‘^ lerminat. Neque enim est multitudo non parlicipans quid unius : sed hoc quidem mulla partibus, unum toto : el hoc multa accidentibus, uiium subjecto : el hoc mulla nu- mero aut virlulibus, unum specie : et hoc muUa D speciebus, unum genere : et lioc mulla processio- nibus, unuin principio : et nihil cst existentium, quod uon parlicipet vel quid unius, deorsum omnia, sin- gulariter omnia, et lota oinnia, el opposita uiiiver- saliier comprehendentis. El siiie quidem uiio non erit muliitudo, sine autem muIiituJine erit iiniiin : sicut et monas ante omnem numerum niultipiicalum, et si omnibus omnia unita quis posuerit, oninia erunl loto uuum. Sed itaque el boc cognoscendum,

quia secundum luiiim uniiiscniusqr.o pr.iecogilala est speties, unire dicitur unita, esl omniuin est iiiium exemplar, et si inleriinas unuiii, iieque universitas, neqne pars “, neqne aliud aliquid existcnlium erit : omiiia eiiim in seipso uniim uniformiler pracombit et circuniprebendit. Ipsa igilur iheologia tolam ihcarchiam, ut oninium causam, laudat iinius voca- bulo, cl iiniis Deus paier, et unus- Dominus Jesus Chrislus, niius autein et ipse spiritus, per stiper- excelicntem lotius divinae iinitalis impartibilitatcm, in qua omnia singularitcr connecluntur, et super- uniiintur, et adest siiperesseniialitcr. Proinde et omnia in ipsam juste reiniitiintur et rereruntur, suh qua, et ex qua, et per quam, el in qua, et i|i quam omnia sunt, et coordinantiir, et maiient, et coniinentur, et roplenlur, et convertuntur : el non invenies qiiid cxisteniium, qiioJ non in uno, secun- dum quoJ omnis deilas siiperesscntialiler nomina-^ liir, et est iioc, quod quidcin est , el perflcit, et salval. Et oportcl nos ex miiliis in unum virtule divinae iinilalis - ’nversos, uniiim laudare totam et uiiain diviniiatcm, omiiiuin causam, itniim quod est aiile oinne uiiiim, ct muliiiiidiiiem, et partem et to- tiim ct dcfinilioncni *, ct iiifiiiilum, et sumniilatem, el leniiinum ‘, et magniliKliiiem, omiiia exislentia, el ipsum esse lerminans, elomniuin, et wivcisorum omnium, et simul et anle oinnia, et super omnia, ct singulariier causa, et snper ipsum unum ov, et ip^tiin iinum terininans, quoniam ov unum existen- libus innumerabile cst : nnraerus autem cssentiam parlitipat. Snperessential;! autem unum, el ov unum, et omneni nnnierum lerininat, et ipsum est ab uno numeri omiiis existontis principittm et causa et iiu- merus et ordo- Idcirco et nniias laudalur el Trini- las stiper oiniiia deilas : non est neque unilas, neque Trinitas, aut a nobis, aut alio quodam exi- slenliiim cogntla, sed etsi superadnnatum ejus di- vinamque fecuiuHtalem vere laudemus triadica et monaJica divina nominatione, plusquam nominabi- lem nominamus in essenliis superesseiiiialem. Neque una moiias, aut Trinitas, neque numerus, noque uniias, aut fecunJitas, neque aliuil quid existeniium aiitcuidam exislcnlium cognitum educil supcr om- nia et verbum et inlellectum in obscuritatem super omne et veibum et inlelleclum superessentialiler superessenlialis siiperdivinitalis, ne(|ue noinen ejus est, neque verbum, sed in inviisexallalur. El nc(|uc ipsum quod est bonitatis, tanqiiam adunanles ei pioferimus, seJ desideiio iiilelligeiidi quiJ et dicenJi delneffabiii nalura iUa nomintim pretiosissimum ei prinio devovemiis : et consonabimus forsan elsi ia hoc iheologis, rerum auiem veritale relinqueniHr. Idtirco et ipsi per depulsiones iiivium prachonori- Gcaveritnt, sic exceJente anima suis cognalionibus, et pcr omnes divinas intelligcntias proficiscente,

» e’ eandem otn. coJJ. ’ codJ. ’ iieqiie fiuis oiii. tod’J.

VARIAE LECTIONES.

E moiKKlii. ’ DH partutpta. “■ et omne unnm — mullitudlnfm om.

• ct touim ci (Irliiiuioiwm otn. toJJ. ’ el Urm num oin. toJJ.

qiiibus reniovelur qnoil esl SHper omne nonien, ei A liabent, el veriialc aiil universaliicr aul parliculari-

oinne verbuni, et scientiani, novissimorumqne om- nium ipsum contingente, qnanlum et nobis illud con- lingere pos&ibile es(. Has nt)s intelleciuales divinas nominalioncs concordanles, quanium licel, replica- vimus, non solom earum diligenlia dcficicntes — lioc enim vere et angeli dixerint — neque juxta angelos cx earum bymnodia. Ht novissimis enim relinqunnlur poientissimi apiid nos theologorum. Neque qnidcm eonim theologonim, neque eorum pbilosoplianliiiin aut conseqiienliiim, sed et ipsa simililer nohis ordi- ratorum novissime ei subjccte. Iiaqiie si qiiidem rccte babcnt qiiae dicta sunl, el quantum jiixla nos esl, vere letigimiis virlulem Dei vocc replicaiionis, in omnium bonorum caiisalem aclus refcrendus, do-

ler aberravimus , tuae sit bumanitalis, corrigere Mon volunlarie ignorantem,el tradere verbo disccre deprecanli.el suffiagari non sufficientem virtutem habenti, el sanare nolentem aegnitare, el quaedam quidein a seipso, quaedam vero ab aliis invenientem, onuiia aiilein ex Deo accipienlem, el in nos trans- fcrre. Nuinquid affliges amicum virun^ benefacien- tibiis ? Vides eniin, qiiia ct nos niliil tradilorum no- bis ierarcliicorum verborum in nosmelipsos contra- iiiniis, cl sollicilos nos el vobis ct aliis divinisviris el iradidimus et trademiis, sicsic nos dicere idonci, el qiiibus dicuntur audire , in nullo Iraditione in- juriam p«tientcs, si non ad intelligeniiam aut ex posilioncm corum infirmemur. Sed haec quidem

nantem primo se dicere, deinde beno dicere, Et si B pcto Deo amicum, banc babeat el dical. Et sit nunc quid similium virtutum praclermissum est, et illiid hic, intellcctis divinis vocabulis,secundum nos finis, iios secundum easdem artes ad obaiidiendiim depre- quoniam symbolicam theologiam, duce Deo, irans- calioni. Si autem haec aut non recle,aul iniperrecle cenderaus. Explicii liber de divinis nominibus^.

SANCTI DIONYSII AREOPAGITAE

DE MYSTICA THEOLOGIA.

Egigramma in heatum Dionysium de • mystica Iheologia^

Novnm clarilnlem in reliqua et scienltam subsislen- tinm *, jioclem per divinam , quam non juslum Itcet nominnre *.

Coniprcsbyiero Timotbeo Dionvsius presbyter.

INCIPIUNT CAPITULA DE MYSTICA THEOLOGiA.

I. De myslica (heologia.

II. OuomoJooportei et nniri et hymDOs referre omniuiii caiisali et snper omnia.

III. ij»»e xaiafaTual tbeologlae, qUSe i.KOfaz»a.

IV. Quia nitii) seusibilinm omuis Sensibilis per f xcellen> liam causalis.

V. Quia oihil iRteUigibiliuiaomnisintelligibiiis fTei excel- leoliara causalis K

INCIPIT IIBER DE MYSTKli THGOEOGIA.

CAPITULUM L

De wystica Iheologia *.

Triiiilas superessentialis, et superdeus, el super- optime Cbristianoruin inspector iheosophiae, dirige qos in myslicorum eloquiorum superincogiiilum el

C superlucenlem et sublimissimum vert5cem’,ubl nova et absoluta etinconversibilia theologiaemysleria, sc- cundum superlucentem abscondunlur occultc docei:- tis silentii caliginem, in obscurissimo, quod est su- permanfestissimum, supersplendenteo, et in qua omne relucel , el invisibilium superbojiorum spleii-

YARIAE LECTIONES.

’ E in hoc de. * 11 sufftcienlium; E literis minialis nddit : Sen aliler : Et sensum refulgentem pene- tr/tsli et scienlinm exisleniium. » E lileiis niiiiiatis addil : Seu aliier : Nociem per divinam, quam nw tq$ fiis nominare. " De myslica tlieologja am. codi.^ add. ex iudice pracniisso. » E ceriicem.

NOTAE.

» E Explicit Dionysii Arcopagitae episcopi Alhenarum qd Timoiheum episcopum Ephesiorutn de divinis no- iKinibus. Tuam nienlem irrigans, Dionysi, fluenlis i*auli, acterni fnlfioyis Deitalis tolum radium deside- rnns , indeficieniem nominibus Dei nominalionis (icqHisisrt splendoyent .

‘• Codox B sic orriilur : Incipil de mtfsticn llieo-

/ojfKi; seqiiunlur capltula, quae excipit epigram- ina. E sic orditur : Haec capiiula continenl (!) de tntjslica theologia sernio ; sequuntur capitula, cpigiamma. II baec profert : Incipiunl capilula ejusdem de mtjslica theologia, sequuntur capilula, opigrainma.

HT5

117i

doribus siiperimplenlea) invisibiles intellectus. Milu A tatibus saBCtissimorum cjus locorum supergreOicns :

quidem liaec oplo. Tu aulein » o amice Timotbee, circa myslicas speculaliones corroborato iiinere el sensus desere, et inlellectuales operationes, et sen- sibilia, et invisibilia, et omne non ens, etens; etad unitatem, ut possjbile, inscius restituere ipsius, qui est super omnem essentiam el scienliam. Ea enim tcipso et omnibus iromensurabili et absoluto pure nientis excessu ad superessenlialem divinarum te- nebrarnm radium, omnia deserens et ab omnibus absoluliis ascendcs. His autem, vide, quomodo nemo indociorum auscultet. Indoctos autem dlco, in bis, quae sunt, conformaios, et nlbil super * existeniia superessenlialiier esse Imaginante^. Sed bts quidem lii, quos videre ea, quae secundum seipsos est.

et quod ipsis absolviiur visibilibus et videntibus, el

in caliginem ignorantiae oecidit vere mysticam, per

qiiam docet omnes gnoslicas receptiones, in qua

omne relucct, et invisibili innascitur oronis, qui est

in omnium summitale, et a nnllo, neque a seipso,

neque allero, omnino aulem ignoto omni scien-

tia in olio per id quod melius est intellectus, et

niliil cognoscendnm siiper animum sic cognosceo-

tium *.

CAPITULUM II.

Quomodo op0rtei el uniri et hymnos referre omnium causali ’ et super omnia.

luxla hanc nos fieri superlucenlem orarous caligi- nem, et per invisibililatem et ignorantiam videre et

scientia oportet lenebras laiibulum ejus. Si autem ^ cognoscere ipsum super Deum el scieniiam. Hdc noo

super bos suntdivinae in mysteria introducliones, quid quis dixerit de aliis ardenlibus , qnicunque omnibus superpositam causam ex ipsis in bis, qiiae snnt, novissimis cbaracterizant, et niliil eam supe- rare aiunt ab ipsis ficlarum impietatum et mullifor- inium formationum ? In ipsa etiam oporlet omnes * existeniium ponere et affirmare posiiiones, veluii onmium causa, etomnes eas potentius negare, tan- quam super omnia superexistenle, et non aeslimari depulsiones oppositas esse intentionibus, sed mulio prius ipsam super privationes esse, quae esl * su- per omnem ablaiionem et positionem. Sic igvlur divi- nus Bartholomaeus ait, et multam theologiam esse, et minimam, et evangelium latum, et magnnm, et itenim correptum. Mibi videtur supernaturaliter intelligens, qiiia et multiloqua est optinia omnium causa, etbreviloqoa slraul, et sine verbo, quomodo neque verbum , neque intelligentiam habel , eo quod omnibus ipsa siiperessentialiier superposita est, et solis incircumvelale et vere manifesia, pollnla omnia et immunda iransgredienlihns, et oninem om- niuin sanctarum summitatura ascensionem snperas- cendentibus, et omnia divina lumina et sonos ct yerba caelesiia snperanlibus, el in caliginem occi- dentibus, ubi vere est, ut eloquia aiunl, oinnium summitas. Elenim non sirapliciter divinus ipse Moyses primiis mundari jubetur, et itcrum ab bis, qui tales non sunt, segregari, elpost omnem purga- lionem audit muUivocas tiibas, et videl luminaria mulla aperte fulgurantia, et multiim fusos radios- Beinde miiUis segregatur, et cum electis sacerdo- tibus in summilalem divinanim ascensionura prae- curril : et si eis sic manentibus fit Deo, conlera- plalur yero non ipsum, invisibilis enim, sed locum ubi stclit. Hoc auleni arbilror significare divinissima et sublimissima visibilium et intelligibilium, ypolbc- licos quosdam esse sermones, subjectorum omnia superanti , per qiiae super omnem iiUelligenliam ipsius praesenlia osiendUur, intelligibilibus sumrai-

videre et scire, idipsum est vere videre et cogno- scere, snperessentialem superesseniialiter landare per omniura exislentiura ablalionem, sicut per seip- sum nalurale agalma facienles, auferunt ea, quac superadjecta sunt, pura occulti visione ’ velantia, et ipsam in seipsa ’ ahlaiione sola occuUam mani- festant formam. Oportet autem, ut arbiiior, abla- liones in contrarium posilionibus laudare. Elenim illas quidem a praestantissimis inchoanles, et per media in novissima descendentes, apponhnus. Binc vero a novissimis ad priiicipalissimas ascensiones facicntes, orania aufcriinus, ut incircumvelale co- gnoscamus illam ignorantiara, ab omnibus ignoranti- -, biis in omnibus exislentibus circumvelatam », et su- “* peressenlialem illara videamuscaligincm,ahoraniin exisleniibus luce occulLilam.

CAPITLLUM III.

Quae SHHt x«T«yaTtx«t theologiae, quae airoyaTtzat.

In theologicis igitur characteribus polenlissima

affirmalivae iheologiae laudavimus, quomodo divina

el oplima natura unica dicilur », quomodo triadica,

quae secundnm ipsam dicta et paternitas, et filioli-

tas, qnid vull declarare in spirilu iheologia, quo-

mo<lo ex immaleTiali ei imparlibili oplimo in corde

bonUatis germinata sunt lumina , el quomodo ipsius

in ipso el in seipsis et inler se invicem coaelernae

in germinalione mansionis servaverunt redilum,

quomodo superesscntialis Jesu» humanis naturalibus

^ verilalibus essentia faclus est, et qHaecunquc.alia

ah cloquiis expressa sunt secundum theologicos

characteres. In eo aulcin qui est de divinis nomini-

biis, quomodo optimus nominatur, quoraodo «v,

quomodo viia, et sapieniia, et virtus, et quaecunque

alia iiileHigibilis sunt divinae nominationls. In sym-

holicavero tlieologia, quaesint a sensibilibus In di-

vina transnominaliones,quaedivinae**rormae, quae

divinae figurae, et parles, et organa, qui divini loci

et mundi, qiu furores, quiie tristitiae et maniae, quae

VARIAE LECTIONES.

’ BE

vi&ivncm-

siipra * A’ enim oporlel ommum. *liUexse. * E 5\c cognoscendum ‘i. ’ BU Ui sewsam. ^ W circumdalam. ’ «nicfl rficirur om. BH. "

" BEf rtH«nc. •BHpKrrtmo,

• BH quae finitac fonnae.

cbrielates et crapulae, qiiae juramenla, quae execra- A pcrlurbalionem a passionlbus malerialibus com-

tiones, qui somni, ^uae vigiKae, ct quaecunque aliae symbolicae surit divinae simililudinis sacrc figuralae formaiiones. El le arbilror considerasse, quomodo verbis copiosiora magis suiil novissiina primis. Eleniin liabere llieologicos cbaracieres, et divinorum nominuin reseralionem breviorem verbis esse sym- bolica llieologia. Qiioniam quidem quanlura ad su- periora respicimus, tanlum verba conlemplalionibus invisibilium coarlantur : sicut el iiunc in ipsam su- per intelleclum occndenles caliginem, non brevem sermonem *, sed sermonis defectum et noininalio- nis inveiiiemus. Et ibi quidem desursuin ad novissl- ma descendens scrmo, jiixta quanlitatem ejus, Pjuae estuniversaliler ad proporlionalemmullitudinem,iii-

niota, nequc impolcns esl sensibilibus succunibens casibus, neque indigcns est lucis, neqiie mula- tioiiein, aiit corruplionem, aui parlilioneiii, aiil pri- valionem, aut niixum, neque aliud quid scnsibilium est, iieqiic liabet

CAPITULUM Y.

Qnia n’.ltH bileltigibUiiim omnis intelHgibUis^ per excel’ lenliam causalis.

Ueruiu aiilem ascenilenles dicamus, uv iicquc aiiiina est, neqiie inicllcclus, neque pliuniasiam, aut opinionem, aui vcrbum, aut intelbgentiam * babet, iicqiie ra4io est, ncque iiilelligentia *, neque dicitur, neqiie inlcliigilur, neqiie iiumerus est, neque ordo,

veiitus est. Nune aulem ab bis, quae * deorsum sunt, n neqiie magniludo> neqiie parvitas, neque aequalitas.

ad supcposituju ascendcns, secundum mensuram invii corripitur, ct post omiie invium totus sine voce erit, et lotus adimabitur sono carenli. Quare aulein omnino, inquis, ex praesiantissimo poiientes divinas positiones, a novissimis incboamus divinam abiatio- nem? Quia quid super omncm ponentcs positioiiem, ex magis ipsi cognatiori condilionalem aflirmatio- neni oportuit ponere : quod autem super omnem ablationera auferenles, ejt inagis ipso dislaniibus aoferre. An non inagis est viia et boiiilas, quaiii aer et lapis? Et magis non crapiilae, et non maniae, quam non dicitur neque iiilelligitur?

CAPITLLUM IV. Quitt nikil $ensibilium oninis sensibilis per excellen’ liam cuusalis. Dicamus igilur sic : Oiiinium causa, et super om- nia ens , neque carens essenlia est, iieque carens vila, ncque irralionabilis est, neque insensualis, neque coipus est, neqiie figura, ncqiic sjaecies, neque qnalilatcm, aut quanlilaleni, aiit Himorem h bet, neque in loco est , neqiie vidclur, nciiiie lactuni sensibilem bahet, neqiic seiitilur, neque seiisibilis est, neque inoidinalionein liabet, neque

neque siiiiilitndo aut dissiinililudo, neque slat, neque movelur, nequesilenliuin ducit, iieque liabet virtu- tem, neque virlus est, neque lux, neqne vila est, neque liostia est, neque seculura, neque lempus, neque tactus est ejus intelligibilis, neque scientia, neqiie veritas est, neque regnum, neque sapienlia, neqiie unum, neque unilas, neque tieitas ‘, aut boiiitas, neque spiritusest, sicut nos sciiiius, neqiie Gliolitas, neque paternitas, neque aliud quid nobis aut alicui exisientium cognilum, nequc quid non exislcnlium , iieqiie quid existenlium est , neque exislentia eam cognoscuiil, aii ipsa sit, neque ipsa cognoscit exisleiilia, an existcntia sunt * , neqiie verbum ejus est, neque nomeii, neque scieiitia ‘’, C neque tenebrae est, neque bimen, neque error, neque verilas, neque est ejiis universaliter positio, neque ablatio, sed eorum, qiiae post eam sunl, posi- tiones et ablaliones lacienics, ipsam neque auferi- mus, neque poiiimus, quoniani et super omnem positionem est perfecla et siiigulaiis omnium causa, superomnem ablaiionem exccllenlia * omniuin sim- pliciler perfeclione ‘, et summitas omnium. ExplicU tiber de mijslica iheologia ».

SANCTI DIONYSII AREOPAGITAE

‘. Gajo monacho. 1[. Eidem.

III. Eidem.

IV. Kilem,

V. Oorothen minist’o.

VI. Sosipiitru sacerdoii.

VII. rofycarpo siiinmo saceidoli.

j) Vin. Demophilo monaiho de piopria mansueludiiie et lionilale.

IX. Piio summo sacffcloli intorroganli per epislolam , (|uati sapinliae ilomus, quist:raler, et qai cibi ejas, et qiii poius.

X. Joanni iheologo aposlok) et evangelistae circamcluso iii Palhmos ^** in$u’aiD.

VARIAE LECTIONES.

• termonem om. BII. * BH qut. * BII phanlasia — opinio — inlettigenlia. ‘^ habel — in(elligentia om. BH. • neque deilas om. BII. « Sic A ; Bfl eani cognosciint aul existentia est, neqiie verbiim cet: E eaiii cogiio-

scunt nut exislenlia sunl,esl, neqiie vcrbiim cet. «• E Palhmon.

neque scienlia oin. Bll. NOTAE.

’ BII exceltens. ’ BH verfeciio.

• E.rplicil Dionysii Areopagilac episcopi Athena- rum de miislica ihcologia, In rnliginem clarissimam

ingressns, in qua favclur princtpinm dnptiiis sapien- liae mclra theoloqide mattifestas.

INGIPIUINT

Epislola saticti Dionysii Areopacjilae Cajo monaclio

missa

Tenebrae quidein obscurae fiunl luminc, el magis mullo liimiue. Ignoranliam occullanl scienliac, et magis raullae scienliae. Haec supereuiincnter, sed non secundum privaliouem accipiens, approba su- pervere, quia ialel liabenles ov lunien, el vere scien- lia secundum Deum iRnoranlia , et superposilae ipsius lenebrae velanlur ab orani bimine, el abscon- dunt omnem scienliam. Et si quis videns Deum inlellexit quod vidit, non ipsum conlemplalus est, sed quid eorum ab ipso existentium el cognitorum. Ipse aulem super animum et essenliam supercoUo- calus, universaliler non cognoscendo neque videndo.

A biis est hominibus esscnlialiler coonlinnlus Non? eiiim iil causaiis hominum, hic dicilur homo, sed ut hoc sccundum ess ntiam lolam vere homo £«. Nos atitem Jesum non humanilus segregamus. Ht’ que enim homo lanlum, ncque superessejilialis sit homo tanluin , sed liomo vcre, diffcrenier humanuSf super homines, et sccundum homines, ex hominibus cx csscnlia supcressenlialis csscntiatus. Est autein nihil miiius superessenlialitAlis superpleniludo sem< per superessentialis. Itaque tali magniludiiie et in esseniiam vereveniens, et super esseniiam essen» lialus est, et super hominem operalur quae sunt hominis ^. El declarat virgo supcrnaluraliler parlu* riens, et aqua inslabilis, maleiialium et lerrenorum pcdum sustinens gravilalem, et non imaginalam, sed

et

esl superessenlialiler, el super animum cogno- ^ supernaturali virlule ad insolubile coiistilutam. Quid

scilur. Et ipsa secundum quod mclius perfectissima ignoranlia scieniia est ejus super omnia cogniia.

II.

Eidetn. Quomodo omuiura summilas et super divinilaiem csl et super boniiatem? Si deitatem el bonilatem inleWigas jpsam rem benefici et deifici muneris, et non iniilabilem superdei et superoplimi , secundum quam deificannir et l)onificamur. Etenim si hoc principium fil deificandi, et oplime agilur deificalis el oplime faclis, omnis principii superprincipalis, et sic dicta^: deilalis el bonilatis, ul divinilatis el boni- latis est summitas, quantum inimitabilis et imraen- surabilis, superal iraitaliones et participationes , el irailanles el parlicipantes.

III.

Eidem.

Ex occnlto esl, quod contra spem, et ex eo usque

obscurum in manifeslum dediictum. Asl secundum

Chrislum humanilale ei hoc arbiiror ihcologiam de-

clarate , ex occullo superessentialem iii nostram

manifestalionem humanilus essenlialum provenisse.

OcchIIus autem est el post manifeslalionera, aut ut

hoc divinius dicara , et in manifestalione. Et hoc

enim Jesu occullalur, el nullo verbo , neque inlel-

lectu secundum ipsum investigatur mysterium, sed

et dictum ineffabile raanet, et intellectum incogni-

tum.

IV.

Eidem.

Qwomodo, inquis, Jesus omnium entxiivx, omni-

VARIAE LECTIONES.

’ Incipiunt — Dionijsii om. E, indici cpistolarum praemiliil B. codd.

NOTAE.

« Joan. I: Luc. 11. >■■ Rom. XI, 35.

^ l*s;il. CXXWIIl, 6. d Philipp. IV, 7

si quis celera pluriraa exislenlia perlranseat , per quae divinitus videns super animum cognoscel, et in humanitate Jesu inlenliones virtuteni superemi- nentis depulsionis habentes? Etenim ut colligentes dicamus , neque homoerat, non ut non homiae, sed ul ex hominibus hominum inixuva, ct super hominem vere homo factus. Et celerum non secun- dum Deiim divina operatus est, neque bumana se- cundum hominem, sed hiimanalo Deo novam quan- dani deihumanam operationcm nobis convcrsalus est.

V. Vorotlieo mimstro.

Q Divina caligo csl inaccessibile lumen , in qno ha- bilare Deus dicilur, et invisibiii exisiente, propter supereminenlem * clarilatem, et inaccessibili eodem per superexcellentiam superesseiitialis luminum raanalionis. In hoc fit omiiis Deum scire et videFe dignus, eo non videndo neque cognoscendo, vere in quo super visioncin et cognitionera factus , hoc ipsiim cognoscens, quia super omnia est seasilHlia et inlelligibilia , et prophetice videns : MirabiH» facta est scientia tua ex me, confortala esl, et non potero ad eam b. Sic ergo divinus Paulus cognovisse Deura dicitur, cognoscens eum super omnem cxisLen- tem intelleclum ct scienliam ’ «. Propler quod et in- vesligabiles esse vias ejus ait , et inscrutabilia judi- cia ejus, el inenarrabiles donatioiies ejus ^, el pacem

^ ejus superanlcm omncm inlellectum , sic inveniens supcr omnia, el hoc super inlclligentiam cogno scens, quia omnium est inUeivoc, oinnium causalis ens.

» E etninenlem. el scientiam 9m.

VI. A iranscendere ordinalionem et moiionem , si non

Sosipalro sacerddti. ipsiim t-ssendi ipsam et bene eminenlera, et causa-

Noli hoc aeslimare vicloriam, sacer Sosipaier, in lem habuisset in hoc moventem , facientem omnia

religionem aui gloriam injuriam facere noli opiimam manirestam. Ncque enim oporiet judicatam eam redarguas, jam Sosipatri bona. Possibile enim et le et alios mullos falsis et manifestis unum ov et oc- cidtum verum latere. Neque enim si quid non rubeum, jara album, si quis non equus , ex neces- silaie bomo. Sic autem facies, mibi credens, diniil- tes quidem hoc secundum alios dicere, pro verilale autem vere dices, sic omni modo esse irrepreheasi- bilia quae dicta sunt.

VII. Polycarpo sutnttfo sacerdoli.

et transformantem secundura sacrura verbum •>. Quoraodo igilur non colit incognilum nobis.etex hoc et vere exisienlem , et vere Deum ducens euni causalissima et superineffabili virtute, cum sol ab ipso et luna secundum viriutem et statura supernaiuralissiraum simul universo ad oraniiio immobile definiuntur, et in raensuram diei loiius in eisdem stant omnia signis = ? Aut, quod eo ain- plius , siquidem omnibus et raelioribus et con- tineniibus ’ sic eVectis non circumducta sunl quae coniinentur? Et cura alia quaedara dies secmi- dura contmuitatem fere triplicatur, et in viginli

Ego quidem nescio ad Graecos aut alieros dicens, ^ omnibus horis flt , quod non omni tempore vias

conirarias redit et reverliiur : sic valde superna- turalibus econlrario circumduclionibus sol proprio cursu quinqueformera suum motum in horis dccem convolvens *, analytice ilerum lolum in aliis decem * nT)vam quandam seraitarum viara reliogrnditur. Hoc et Babylonios raerito inflexit , et sii.c pugiia Ezechiae subegit, tanquam in aequali Deo cuidam el superanli bomines. Et neque bic dico in Aegyplo m::gnas operationes, aut alia quaedam alicubi divina signa facta, sed communia et caeleslia , et in uni- vcrso et in omnibus triumphantia ^. Ait autem omiiino Apollophanes non esse haec vera. Magis quidem hoc Persarura sacerdoialibus infertur rae- moriis, et adbuc Magi meraoranda triplasii mythri perficiunt. Sed licilura sit ipsi his propter ign0’> raniiam aut raagnara incredulitatera. Dic autera ei : Quid dicis de ipsa in salutari cruce facla eclipsi ? « Nam utrique tunc juxla solis civitatem simul ad- venientes et consistenteSj mirabiliter soli lunam inci- dentera vidiraus — non enira erat coitus tempus — iie- rum auiera ipsam a nona hora usque vesperas, in solis diametrum supcrnaturaliter econtrario consistentera. Adraoneauiemquiddam eialterum ipsum. Scitenim» quia et occasum ipsura ex Orienialibus videbaraus incboantera, et usque solarera summitatem venien- tera , deinde relrogradientem , et ilerum non ex eadem et occasum et repurgationera, sed secun- duni diaraeirum econtrario factara. Talia sunt tunc

sulljcere arbilrans oplimis viris , si verura ab ipso in seipso poiuerint et cognoscere et dicere, an vere habcl. Hoc enim, quodcunqiieest juxla legem veiila- tis, recte osienso ci puro stanle, omne aliier ba- bens, et veritatem affectans, redarguetur, et allerum ov vere ontis, et dissimile, ct opinabile illud magis qiiam ov. Superfluum igitur est, veritaiis maiiife- stalorem ad hos aut illos dimicare. Dicit eniin unus- quisque habere numisma rcgale, et ulique habei quandam puri cujusdam, ejus vere fallacera umbrara. Et si hunc redarguas, alterct ilerum alier de eodem cbnlendit. Eodem autem vere posiio recle raiione, el ab aliis omnibus selecio ridente, omne quod non sic per omnia habens, idipsum ex seipso irreprehen- sibili statu vere vero expellitur. Hoc igiiur, ui ar- bitror, bene cognoscens, non acceleravi ad Graccos aut alieros dicere : sed iJoneum mihi et hoc Deus det , de veritate scire primum , deinde scientem ut oporlet dicere. Ubi aulehi inquis, raaledicere mibi sopliistain Apoilophanem , et paternam sententiam revoczndo , taiiquam Graecorum in Graecos non sancie utenti. Et quidem ad ipsura nos erat verius dicere, quomodo Graeci divinis non sancte in divina utuntur, pcr sapieniiara Dei divinum expellere ten- tantes cultura. Et sic raultara ego quidem dico glo- riam quibusdam poetarum, raaterialiter el passi- blliier remanentium, et creaturae conlra Creatorem servieiilium. Sed ei ipse Apoliophanes non sancte di-

vinis in divina utiiur. Ea enira exislcniium scieniia, ^ temporis supernaturalia , et solo Christo causalis-

1\AnA.^i/^lo olv ii-vciiic nl)il/\cnnlvi 1 ol <\ iViv\nr\Xit\tAi\ en ciivk^i vipliila r*i/^i<^ntik mfkflrno ^l omnlo /iimriim

bcnedicta ab ipsius pbilosophia, et a divinoPaulo sa pientia Dei vocaia ^, et ad causalem ipsorum exi- steniium et stientiae eorum, oporiuit rcduci veros philosophos. El u( non ipsam aliorum, aut ipsam Ipsius uUra quod pulandiim redarguat quid opinio- nem , oportet considerare. Apollophanem , sapiens i)ui est , non alitcr aliquando potuisse caelestem

sima virtute faciente magna et amp!a , quorum non est numerus ^ Haec si tibi justum dic et possibile , ApoUopbani redargue, et mihi tunc et convenienlera tibi ct conspeculantera , et conqui- rentem orania, et conferentem. Negligit et divina- tionis tunC) nescio. Inde ApoUophanes abiit , et ad me, sicut facta sunt, conferens ait : Haec, o bone

• et contttientibus ora. BH.

decem om. BH.

» I Cor. H.

b Dan. II.

c Josue X.

<» IV Keg. XX ; II Par. .XXXIl ; Uai. XXXVI» ;

VARIAE LECTIONES. • Sic A ; E involvens. » convolvens NOTAE.

Exod. vn,vin, ix,x, XI, XII.

« Matth. XXYII; Marc XV; Luc. XXIU.

f Job V.’

VEItSlO OPERUM S. DIONYSII. - EPISTOLAE.

Dioiiysi , divinarum vicissiUiiliiies rerum. Tanla per A ‘“lc in opiima iransvocalorum, et quaecunque alia

epislolam a nobis dicla suiil. Tu aulcin idoneiis, el quae dcsunt adimplere, et adducerc perrccle Dco viruin sapientem niullum exislcntem, el sane non indignantein mansuele discerc supersapicniem reli- gionis nosirae veritatem.

VIII.

Demopliilo tfterapeutae ’ de propria mansuetudine et bonilate.

Hebraeorum historiae aiiint, o nale Demopliile, ct

sacrum illuin Moysea per miiilam inansueludincni

divina amicitia dignefacliim. Et si aliquando eiim

extradivinum vullum * sciihuiit ‘, noii prima tanien

mansueludine expellunl. Dicunl vero, quia valde

.trrogantl et resistenli diviiiis consiliis , iratus sit

dc lienofacloril.iis angelis tlieologia Iradil. Sed ct vere opliini et siiperoprnni Christi licnefacienlcs radios iii silentio accipieiitcs , ab ipsis in dlviiias opiimas operalioncs ejiis clarc duciinur. Nam nonne esl potentissiniae el siiper intellectum honilatis , quia existentia esse facil, ct quia omnia haec a I esse adduxil, el omnia vult scmpcr ficri approxi^ inanlia sibi , el coinmunicanlia coriim qiiae sUnt cjiis, scciindum singiiloruin opportnnitatcin ? Quid autcm, quia cl rcdcuniibus ainabil.ter habetur, et contcndil, ct dcsideral non indignando aniantes et deliciosos ipsos, ct in vanum accusanles sustinel, et ipse defendit, niagis promiitit curare , et in ipsis perfectis sic accedcnlibiis accurrit et obvial, et totUi» furore Dominus «. Cum aulcm ipsum praedicalorcm B loios amplectens salulat, et non accusat de prio-

faciunt divinis judicibus dignis , cx anle hubita boni divina imitatione praeilic^iur. Elenim erai mansueius nimis, et propter hoc dicitur famulus Dei , et in divinam visionem simul omnibus prophelis dignior ^. Sed et ad eum et Aaron duri quidam dc principali sacerdolio el gentis principatu contendebaiil, supe- rare quidem omni amore honoris et amoie princi* patus , et accepit Deo iadice populi praestanliam. Qiioniam quidein et superimposuerunt ei , ct de prioribus improperanles minabantur, et jam fere praevaluerunt, clamavit quidem mansuelus Deuni ia salulem. Confisus est aulem vaide humilis, quoniani omnibus esset malis inchoatis inaccusabiiis. Jam cnim , nam oporluit colloquentein Deo opliino, ad

ribus, scd diligit advcnienlcm, et dicin festiim agit^ ct coiiYocal amicos, videlicet opiimos, ut sit omniuin laelaiiiiuin habitalio^. Demopliilus autem, et si qiii.s alius optimis infeslus, valde juste increpatur, et docelur bona, et inelioratur *. Quoinodo enim iioii oporiebat, inquam, optinium in saiule perditorum laetari et vila mortuorum ? liaque et in humeros tollit , qiios vix ab errore convertit , ct optimos angelos in laetiliarn suscitat, et bonus est super ingratos, et oriri f«cit solcm suum super bonus et malos, el ipsam aniinam suam ponit pro refugien- tibus «. Tu Tero , ut liierae tuae declarant , el procidentem sacerdoti, ut ais, iinpium et mal m, ne- scio quomodo de ipso praesens recalcitrasli. Deinde,

hoc praecipua similituiline, quanlum licet, refor- C quod qiiidem oporluit, confiielur ad medicinani

mari, in se intelligebat Deo ainabiles operaiiones. Quid autem Dei patrem David faciebat Dei amiouin? Etenim optiraus exisiebal, el erga Inimicum opli- nms. Inveni, inquit, superoplimus, amirus opti*nus, virum secundum cor meuin. Ei quideu lex optima donata esl , et subjugalis ininiico providere. Et Job, ul inalitiam non habens, juslificalus est. Et Joseph in gupergredientcs fratres non vindicavit. Et Abel simpli- citer et insuspecte convenit fratricidae. Et omnis theologia deiformes praedicat, non ante inlelli- gentes raala, non a^.te facientes <= : sed neque ab aliorum malitia ex oplimo mulalos econtra- rio deifurmiter, et in inalos bene facientes et ex- pandentes in ipsos muliara bonilalem, et ad simile

malorum Tenire. Tu autem non exhorruisli , sed bonum sacerdotem cumTerocia delraxisii, misertuin esse poenitentis , et impium jusliricanlein. Et ad riiieni : Vade, inquis, sacerdoii, cum slmilibus : et insiliiisti, diim non esset justus, ad adyta, ct sancl:) saiicioruin prohibulsti, et scribis nobis, quia fuiii- rum essei corrumpere sacra ^ provide salvavi , ei adhuc incontaminata custodio. Nunc igitur auscnlla nostris : eorrigere sacerdotem sub le minisirantibusi aul aeque potentibus libi fainulis corrigendum, etsi impie agere in diviiia videalur, et si aliud qtiid inler- dictoruin redarguatur agens. Si enim inornata et in-’ eonsequentiadivinissimoruinsunt^etfniibusetiegibu» espellis, non habet ralionem pro DeO| Deo tradilara

clementer evocanles. Sed superius respiciemus, non D subverti ordinationem. Non enim in seipsimi Deus

virorum-sacroram bonestates, non humanorum ange- lorum bonitaieni enuncianles, propiciantium genlibus, el obsecranliUm pro eis Deum, et perditis et male agentibus comminautium multitudinibus , et con- Iristaolium quidem de malis, laetantium uu em sa-

partilus esl. Quomodo enira stabil regnum ej<is ? El si Dei est, ut eloquia aiunt, jiidicium ‘^ sacerdote» autem angeli el prophctae post summos sacenUjie» sunt divinorum judiciorum , ab his divina tonte- nienler tibi per medios ministrosi ciun sit tempu».

VARIAE LECTIONES.

*Iiidex monacho. * E culium. ’ BH iribuunt. * Sic A ; BH increpat ct docet bona el meliorat; E ifl- crepat et docet bona et melioratur.

NOTAE.

• Num, XI. XII. XLII, XLIII. LXIV.

»> Num. XII, Josua I. Niim. XVI. d Luc. XV.

. ‘1 Rfg- XXIV, XXVI, 1 Reg. XIII. Psalm. » Ibid.; Matih. V; Luc. VI; Joan. X.

LXXXVIIl , Exod. XXIII, Cencs. XXVIII. Genes. ’ Malih. X; Liic. XIll; Isa. XXX; Malacb. H.

1183 JOANNIS SCOTI Ug4

disce, per q-^s ct cssc f;imiilus dignc facUis es. Aut A qiiiuiis. .laque nefas, ul sacra eloquia aiunt i>, sancla

nuni<|nici et sacra syinbola lioc clamani? Eleniin non siinplicilcr oninibus qiiiilom cxallanliir sancia san- cioruni. Approximat autem magis his sacre perG- cienliuni ornatus, deinde sacerdolum dispositio : coiiscqueiis autein liis ipsa minisirnntium : ordinalis auiem famulis portae talium sunt segregatae, ad quas el perficiuntur, e.l adstant, non ad custodiam caruni, sed et ad ordinationcm et cogniiionem suara niagis populo quam sacerdoiales approximantes. Inde sacerdotum sancia ordinatio principalis reci- pere cos sacre ponit divinis , aliis , videlicet inle- rioribiis ipsis, dationem quidein tradens. Etenim circadivinum symbolicesemperslantes altare, amant el auiliunt divina clare eis revelata, et procedenles

ullra dignilalem pcrsequi. Attendere vero unum- quemque sibiipsi oporlel, et non excelsiora, et pro- fundiora noscere, inlelligere vero sola secundum dignilatcm sibi ordinata. Quid ergo *, inquis, non oporlel saccrdotes iinpie agenles, aut aliud quid in- ordinatorum redarguendos corrigi : solis autem licitum erit gloriosis in iege, per piaevaricationem legis Deum dehonorare? Bt quomodo sacerdotes manifestalorcs sunt Dei? Quomodo annunciant po- pulo divinas virlutes, non cognoscentes siiam vir- lutem ? Aut quomodo illuminant obscurati ? Quomodo autem divinos iradent spiritus ‘, neque si est Spi- ritus sanctus, habitu el veritaie credentes? Ego antem defendam le ad haec. Etenim non inimicus

deiformiter sunt quae ’ cxtra divina vela subjeclis B Demophilus, neque patiar te percuti Satana. Nam

famulis, et sacra populo, et purgaXis ordinibus ma- nifestant secundum dignitatem sacra bene inconta- minala custodita, usque dum tyrannice eis insiliens, triumphare tibi sancta sanctorum coegisli nolentia, et habere inquis sacra et custodire. Et quidem neque vidisti, neque audisti, neque babesquid pertinentium ad sacerdotes, sicut neque veritatem eloquiorum cognovisti, quotidie ad haec verbo pugnans, subver- tens auditores. £t si quidem gentis principalum quis obtinuit inordinate sibi conira regem, juste punitus est. £t si principem jusliGcantem quosdam, aut con- dcmnantem,adstansquis sub ipso ordinatorum redar- guere ausus sit, nondum enim dico detrahere , et simul ex principatu expellere , tu homo sic audax

et unaquaeque circa Deum disposiiio deiformior magis distante est, et illuminaniior simul et illumi- natior : magis vero lumini proximior, et non locali- ter excipiens, sed secundum Dei reccptricein opor- tunissimam proximitalem. Si igitur sacerdotum est dispositio illuminalrix, oinnino decidii * ex sacerdo- tali ordine et virtute, qui non est illuminalor, aut ubi magis non illuminalus. £t audax mihi videliir ierarchica talis tentans, et neque mctuit neque erubesdt divina ultra dignitatem persequens, et ar- bitrans Deum ignorare, quae quidem ipse a seipso cognovit, et seducere arbitrando falsivoce a se Pa- Irem vocatum, et audet pollutas suas blasphemias, non enim dicerem orationes, in divina symbola

es contra mansuelum et optimuin, et hierarchicam C Christiformiter superorare. Non est ipse sacerdos.

ejus IegisIationem?£t haec oportuitdicere, cuin super digniiaicm quis lentans, tamen convenientia agere vidcbatur. Etenim neque hoc licitum ulli. Quid enim inordinatum Ozias faciebat, adolensDeo? Quid autem Saul immolans. Qiiidve lyrannici daemones vere iheo- logantes Jesum ? Sed interdicius iheologia omnis exiraneus episcopus,etunusquisqneinordine minis- trationis suae erit, et solussummussacerdos insancta sanctoruin intrabat”, et semel in anno.Ethocin omni secundum legem ierarchica purificatione. Et sacer- dotes circumprcndunt sancta,et Levitae non tangeiit’ saiicta, ut non moriantur. Et iratus est furore Do- minus super protervia Oziac, et Maria lepra percussa, legislalori legem ponere tentans, et in SxtOa ’ liliQS insiluere daemonia.Et:Nun mitlebani eos, inquil, et ipsi currehant ; el non loquebar ad eos, et ipsi pro- pheiabant : cl impius immolans mihi vitulum, sicut occidens canem. Et simpliciter dicendum : Non sus- tinet iniquos perfecta Dei justitia. Dicentibus autem ipsis : In nomine tuo vir.lutes mullas fecimus, respondelur : Nescio vos, ite omnes operatores ini-

D

non est, sed inimicus, dolosus, illusor suimet, et lupus in divinam plebem, ovina pelle armatus. Sed non Demophilo haec justum corrigere. Non eiiim theologia injusle juslificationes jubet persequi <”. Ju- sta aulem est persequi, cum distribuere vult quis unicuique secundura dignilalem, jusle hoc omnibus perseqiiendum, non ultra eorum dignitatera. Quo- niam et angelis justum distribui, quod secundum di- gnilatcm et distribuitur ‘. Veruintamen nonanobis, 0 Dcmophile, per ipsos autem nobis ex Deo, et ipsis per jam praecelienies angelos. Et simplicitcr dicen- dum, in omnibus existenlibus per prima secundis distribuuntur, quae sunt secumlum dignilatem ab omnium ordinatissima et justissima providentia. Ipsi qiiidem ergo et aliis subsisterea Deoordinali, dislri- buunt post se, et obedientibus secunduin dignitatcin. Demopliilus autem verbo, et furore, et coiicupiscen- lia, quae sunt secundura drgnitatem, segreget, et iie iiijuriara suae faciat ordinationi, sed principeliir subjectis superius verbum. Etenira in ccclesia vi- dentes servum doraiuo, et seiiiori juhiorem, aut c.

VARIAE LECTIONES.

» Sic codil. ; A ad en qnne sunt. ’ BH tnngunt. ’ BEH keyae. “^ BE vero. « A divino tradent spiritH. • BH decidut. ’ ABH ; E distribui et segregari qnod secundum dignilatem et distribuitur et segregulur.

NOTAE.

« IV Be?. XV ; U Par. XXVI ; I Reg. XIII ; Marc. I, III; ^chc. Xm, Hebr. IX; Levii. I VI.

i- Levil.WI; Hcbr. IX; II Par. XXVI ; Nii:!!. X!l.

Arl. XIX ; J.r. XXIII ; Ezcc. XIII ; Isai. LXVI ; Malth. VII ; L-ic. XIII.

’ hriil. \VI.

im \ERS10 OI»ERU.M S. UlONVSll — EPISTOLAE. im

filium palri nialediccnlciu siiiiul ei seqnciiiem, ei A seipso clileciioiiis ostcnsioncin facil oviuin cleuicii-

plagas siipcrponenlem, impie agere pulaicmur, iiisi iiiclioribus accunenlcs adjuvibsciniis : el qiiidcin j>ane ilii anlea jusie fccerunt. Q;iomodo iion et con- fundeinur, praesentes a fiirore el concupiscenlia in- juslificalunj verbuin el ex Deo daluin magislerium cxpcilcns, et in iiobis impicialem el injustam inor- dinatiuiiein, et sedilioiieni, et inoriiatuni suscitantes? Merito bealus iioster ex Deo legislalor, non dignaiur ecclesiae Dei praeesse, non propriae doinui benc jani pracsideniein ». Eieiiim ordinans scipsum, ei alte- rum ordinat : ct qui allcrum, ct domum : ct qui doniuin,elcivilalem : et qui civilalcm, el gentem : et simpliciter dicendum, ut eloquia aiunt, qiii iii pauco fidelis, et in niulto lidclis csl, ct qui in pauco infi-

lissiinam pastoralitatem *. Et nialuin quidein vocat non dimittcniem coiiservo dcbiluin, ncque parlicu- lariter tradenlcm donanlc sibi oiniic uiulta boiiitatc. Jiisti autempropiiis cjus pcrfruuntur. Super liis nc- ccssarium limcie cl me, et Dcinopliilum. Eienim et in ipsuin » iinpie ageiitibus, in se paiiendo remissio- iiem producil a patre : coinminalur cl discipulis, quia et impietate immisericorditer dignum duxere judicarcpcrsequentes cuni Samarilanos «. lloc aulem loiies dicliim non feroci epislola— sursum eniin et dcorsuni frcmis — sic non teipsuin, sed Dcuin viiidi- casti. Propter malitiain, dic niilii, bonum ? Ccssa : non liabeinus suinmum sacerdotem iioii » poieniem compati inrirniilatibus nostris, scd cl sinc malilia

dclis, et iii inullo infulclis cst ‘•’. Ipse quidcin igitur IJ ^^t, et misericors. Non coiilciidet, uequc clamabil,

concupiscenlia ct furore cl verbo, quae sunt secun- dum dignitaiem, segrcga. Tibi auicin praesuiil di- vini miiiistri, etliis saccidoles: suinmivero sacerdo- tes sacerdotibus, et sumniis sacerdotibus aposloli et aposloloruin suLcessores. El sicubi qiiis el iii iilis, eo qiicd debel,erravcrit, ab aeque poienlibus sanclis iteruin dirigetur, et non circumvcrletur ordo super urdinem, sed unusquisque in ordinc suo et in ad- ministralione sua eril. Tanla tibi a nobis de sciendo et agendo, quae tua sunl. De aulem in viruni, ul inquis, impium ei peccalorenr inbumanitale nescio quomodo dcileam conlritioneni diieclissinii mci. A quo eniin aestimas famulos a iiobis ordii.ari? Elenini si non in bouo, omniiio ubi nobis iiccesse sil le csse.

el ipse mansuetus, et ipsc propiiialio csl de peccatis nostris f. Itaquc noii recipiinus tui non zelandos motus, ncque si nuiltolies rccipias Pbitiees t. Eliain «. Haec cnim audiente Jesu, noii placebant mites luncel optimi spirilus partieipcs * discipuli. Elenim sacratissimus noster mirabilis ordioalor in mansueludine docei oppositos doctrinae Dei. Doceri eniin, noii puniri oporteiignoranies : sicut et caecos non crucifigimus, sed manuducinius. Tu vcro et respicere in lumeii inchoantein virum quasi piier novus dans repellis, el cura multa confusione pro- cidentem ferocitate recalcitras. lloc autem multo bonore dignum, quod Cbrislus super montes opii- nius cns, erranlein inquiril, el refugieniem advocat,

secundum nos famulatu ornni alienuiii. Et vidc a le Q etinventum vix in kumeros tolliti». INuinquid, rogo

»0» »»»lc sic de nobis ipsis consiliamur ? Numquid iii nosipsos impellimus leluni ? Quod quidem injuste facere quusdain, sive et^ontrario bene facere conan- les, illi quidem non seinpcregcrunt quae voluerunt. Sibiinel autein moliliam aul boniiateiu consociantes, qui divinis virlutibus, aut diuturnis pleni passioiiibus ’ erunt. Et ipsi quidem angelorum bonoruni sequaces ci comites, et bic et illio cum omni consecratione et liberlate ab omnibus inalis iii semper existentia sccula beaiisbimas sortientur / quieles, et cum Deo semper “cruiit, quod esl (miniuin boiiorum niaxi- muin. Istiaulein discedeiit divina simul et sua pace liic et post mortein similiter simiil obscuris eriint daejtionibus. Propterea nobis mulla soUiciludo,

eliam Deum quaerere et sacerdoies alios, ab illis curari magis quain perfici, el esse coiisiietac iuhu- maniialis iii maiisuctum ministrum. rNuinquid no3- ipsos ad omninL sanctum peifcciuius , et iion indigemus divinae ex seipsa liumanitalis ? An duplum peccatuni, ut eloquia aiuiii, secundum impios pecca- mus, nescientes in quooffendimiis, sed et juslifican’ lcs nosipsos, et acsliniaiites vidcie, vere autjm iion videnies? « Expavit caeluin super hoc, et exhorrui ego, et diflido in meipso. Et si iion luas insequerer, quasi non deberenl benecognosce literas,iion forlas- sis repreheiisae suiit. :-iquideni alii ine quiiiaiii de te consulere dignuni ducebanl, quia Demopiiilus acsli- mat opiimiim in omnia Deum non esse el bunianum,

neque seipsuin indigere niisercntis aut salvantis. D cum Deo optimo lieri, et esse cum Doinino scmpcr,

et non inalis cx justo consegrcgari, quae secunuum digiiilalein ex nobismelipsis susliiientes. Quod qui- dcm ci cgo omniuin maxime timeo, et oro omnium malorum pariiceps non esse. Ei si vis, ei divinae visioiiis sancti ciijusdam viri rccordabor : cl noii ri-

Sed el sacerdotes ex piocreatione digni bonitate porlare ignorantias populi bene sciunt, quia et ipsi circumvolvuiiiur infinnitate. Scd divinus saiictus perfector ad aKcnatam exivit, et propterea pecca- toribus, ul sacra cloquia aiuiil ^, segiegalus, ct in

VARIAE LECTiOINES.

• BH clewenlissma pasloraliiale. ‘^ Hll m idipsum. ‘SicA; non oin. BEII licipes. ‘^ AE soriieniia. ^ AE el sempcr.

NOTAE. a ITiMi. m. i> Luc. XVI. e Jer. iX, Joan. IX. d Hebr. V, Vil.

• I Petri 11, Joan. XII, Mail. XVIIl, Luc XXIH

PsTROL. CXXII

• Sic codd. A iinpar’

f Ilcb. IV. (Malth. XH, Isa. XLII, Jer. U, Amos II, I Joaii. 11.

R INum. XXXV, HI Reg. X. ^ Ezech. XXXI V, Luc XY.

JOANNIS SCOTI

1)88

dcbis i vera enim dicam. Diim essem aliquando A i^olentes, quaedam vero volenles, a malo poslpauca

jnxta Crelam, sanctns introduxii me Carpus, vir et si quisalius,per multam purilatcm animi addivinas visioMs Talde opportunus. El quidem neque sanctis mysieriorum sacrificiis conabalur, nisi prius ipsi secundum anie perfectas orationes sacras et propi- ciatas visione supermanirestata. Dicebat igitur, con- tristatum se aliquando infidelium quodam. Trislilia aulem erat, quia ab Ecclesia ille quendam bonum 8eduxil,a(ihuc laetis ipsisdiebus consummatis. Opor- tebai ntrumque divinitus superglorificare. et Deuni salvalorem conprehendentem accipientem, euni qui- dem convertisse , hunc vero bonitate vicisse, et non relinquere admonitnm, et per vitani omnem usque hodie, et sic in divinam eos ducere cognitio-

vim faciciiles siinul et inlcrrogantes. Dixit auteni Carpus, seipsum delectiiri deorsuin yidentem,eoruin antem, quae sursum, negligcre : indignari autem et parvipeiidere, quia non ceciderunt jam, et rci toties superadjicienteni, el non valenlein contrislari, elfa- ligari. Et rpspicientem vix videre quidem iterum cae- hiin, sicul ct prius videbat : Jesum aulem inisereitlein facti, exurgere super cacicsti llirono, el usqiie eos descendentem, inanuin oplimam praesiare, et ange- los cum ipso accipientes alinm uliunde recepisse vi- ros, et dicereCarpo Jesum : Manu jam anle praeordi- naia puer secunduin ine residuum. Paratus enim sum iteruni pro homiiiibus resalvandis pali. Et adamabile mihi hoc, noii aliis peccanlibus ho-

nein, lanquam jamel certum exstinciis ipsisjudicatis D niinibus. Verumtanien vide , si bene liabcre ti-

et irralionabilibus ferocibus in lege jusia sapere coactis. Sed in seipso non prius hoc paliens, nescio quoniodoliincmnltamquandaminclemeiiliam etaina- ritudineni inlexens, infirmatus est quidem sic male habens. Vespera enini erat. Circa auiem roedias nocies, solel)at enim in hoc teinpus ipse ex seipso ad divinas laudes evigilare, surgit quideni, neque soinnis ei multuni exislenlibus, el seinper offenden- tium exipinsecus perturbatione abutens : slans tamea in divinuin colloquiuin, non recle frenatus esi, in- dignatus csl, non esse juslum dicens, si viverent viri iinpii, el snbverienles vias Doniini rectas «. Et haec dicens, peiiit ’ a Deo igne quodam caelesti utriusque in semel immisericorditer requiescere

bi, in chasraate etcum serpentibus roansionem com-

inulare » ejiis, quae est ciini Deo et optiniis et hu-

nianis * angelis. Haec suni, quae ego audiens credo

vera esse.

IX.

Tito ponlilici ^ interroganli per epislolam, quae sa- pienliae domus, qnis craier, et qui cibi el potus.

Sanclus quidem Tinioilieiis, o bone Tiie, nescio an quid cogniloruin mihi tlicologicorum syinbolonim recessit relinquens. Sed in synibolica iheologia benediscrevirous, omneseloquiorum de Deoaesiima- tiones esse multis monstruosas. Eieiiim in conse- qucnlia contaminatam exiergenles imperfeclionibus aniinarum, quandocunque arcanae sophiae patres

vilas. Haec auiem dicens aii puiasse videre subiio C perquaedam occulla et audacia aenigmaia manife-

domum, in qua quidem slabat, concussam prius, ex lecto in duo media divisam, et quemdain rogiiin inultae Iiicis in conspectu suo, et talem, videbaiur enim ceteruin sub aethere locus, ex caelesii regione usquead se descendenlem,caelum aulemipsumrefla- grans, el in dorso caeli ipsuni Jesum multis huina- nifomiiter ipsi adsianiibus angelis. El haec quidcm vidisse desursum,et se mirari. Deorsuin vero in- curvans Carpus : Videbain, inquit, el terrani pro- fundam. Hoc ad irisliiiam est chasma, et lenebio- sum separatum, et quidem viros illos, quibus caltiiii- uiabalur, anle ab ipso juxla oslioluin sieliisse chas- nialis sublreinulos, mis*:ros, tanluiii nondum desccn- denies a proprioriim pedum inslabilitale. Deorsuin

stant divinam, el myslicam, el inviam immundis ve- rilalem. Proplcrea non credimus miilti de divinis mysleriis ralionibus. Coiiiemplanuir enim solummo- do ea cum connaluralibus nobis sensibiiibus symbo- lis. Oportel aiilem etexncntes ea in semelipsis nu- da^t pura facla videre. Sic eniin in contemplanlibui aperiroiit " quiiieni fontcm vi’.ae in seipsmn fiisum, et in seipso slanlem videiilcs, et uYiain qnandain virtulem, siinplam, per seipsam inolain, per seipsam operanlein, seipsani non deserenlem, sed scicniiam omnium scienliarum subsislciuem , «t scniper per seipsain contcnip!antc:n. Oporteie igilur el ipsi et aliis apud nos aesliinaviinus, quanLuin possibile es- set, leplicare variabiies deformilales de Dcn syinbo-

aulcin a cbasiiiale serpentes reperc, el circa pe.!cb " licae sacrae figuialioiiis. Qiiod eniin cxlia cain boc

eoruin supposilos, aliquaiido qnidein retrahere, invo- luios simiil et aggravanles et lialientes, aliquan.io auleni denlibus aut p:ilalis Inmescenles, aut sui)iir- geiiies, et sempcr iii trislitiain immillere macliiiian- tes. Esse anleni et viros qnosdani in medio cnin serpenlibus, contra viros superadjecios, concutien- tes siinul et subverlentes el percutientes. Videbanlur autem esse ad iiilerroganduin illi, quaedein qiiidcm

VARIAE LECTIONliS.

’ BH pelit. ’ AH communicalione ; \i commuiatione. ’ el Inmanis oni. BH iacerdoli. ’ AE a)parerenl.

NOTA.

• « Act. XIII.

onini replctur incredibili ct fictifornii nionstrosilalo, utpoie in superesseiiliali qiiiileni divina gciieralioiie, venlrem Dei coipoialiter Deum gignentein rcfor- manlis, el verbuni in aera profusuin ex corde virili eriictanlis ipsum, el spiriliini exspiralum ab ore de- scribentis, el sinus Deo fecundos greniio gestantes, Deum filiuni corporaliler nobis landanlis, aul planla- tim liaec figuranlis, ct arbores quasdam et frutices

• liidex Tilo summo

et floi es el radices praemiUenlis, aut fontes aqua- A denlem per typicam coenam. Eteniin eral coiise’

rum emanantis, aut claritalibus processivas iuininis geiieraliones, aiit alias quasdam siiperessentinliuiii liicologicoruin manireslorias sacras descripliones. Deinde invisibiliiim Dei providentiarum, aut dono- ruin, aul munireslalionum, aut virlutiini, aut pro- prieiatuin, percussionnin, aut mansionum, aut pro- ccssioniim, aut discrelioiiiim, aut iiiiilatuin, buma- nuin rigmeiiluin Deo ei besliarum, ct aniinalium aliorum, et genninum, et lapidum variain fornia- tionein circiiinfingenlis, elornjlus ei muliebres, aut barbaricas aniioinm facluras circumponenlis, figii- lariaiii ant coiinaloriam, ut arlifici cuidain, appo- nentis, et equos el currus ei et tbronos subslernen- lis, et quolidianas escas quasdara piilmenliricas

qiiens, non soluni incontaminata niiiltis salvari san- cta sancloruin, sed el hoc huinaiiam vilam non par- tibilem simul el iioii pariiiam subsisleniein, proprie seipsa divinas iiluininari bcienlias : ct boc quidem iinpassibile animae iii siinpla el intiina deirorinium agalmaiiim segregare spectacula. Passibile auieni ejus connaturaiiter famulari siiiiul et extendi iii di- vinissiina praeinaciiiiialis typicoruni symboloruni perfunnalionibus, sic cognala liujusmodi gcnnit ve- laniina e( declarant quicuinquc el ante velamina exlra tlieologiam inanifestain relinqucntes, in seipsis reforinant siinililndinoni quaiidain ad iiilelligenliant se diciae ilieologiae inanuducenteni. E( baec visibilis universitatis mundi factura, iiivisibilis Dei praeinissa

jiraeparaiitis, et biiieniem, el ineltriatum, el som- B est, sicui arl Paulus, ct vera ratio. Proinde et theo-

nolentum, et crapulatuni transforinuntis. Qiiid si qnis dical iras, tristitias, varia juramenta, insanias, nialedictiones, furorcs, mulliformia et obliqna rc- pulsioiiis pecoali proniissionuni sophisniala, in Ge- nesi gigantuin piignan>, per quam deliberare cx ti- more dicitur potenlibus illis viris, hanc aedilicatio- nem non injuria quoruindain aliorum, sed pro sa- lute eoruin macbinantibus, et consiliuin illud juxta caeliiin in dolo et seductione Achab paratuni, el caii- (icorum maleriales et adulteras inultas passiones, et qnaecunque alia oninia audacis sunt divinae forina- lionis sacre composila declaraliva occultoruni pro- blemala et mulliplicata et partita unilalum et caren- linin partibus, ct figiirativaet niuUiforinia carentium

logi quactlam quideni civiliteret legaliter inspiciunt, quaedam antcin purgative et incontaminale : et quacdain quidcm hiiiiianitus et medie, quaedam au- tein supcrmuiid.ine cl perfective : et lum quideni ex legibus luanifeslatoiuii), tum vero ex occullorum legibus secundum consequenliam suppositis sacris litcris el iiKelleclibus el animabus. Mon eiiim hisio- riam nudain, sed vitalein habet pcrfeclionem piae- posila eis siinul oiniiis, et per oiiinia ratio. Oporlet igitur et nos, pro populari de ipsis susceptione, palam sacrorum syinboloruin sanctain pulchritudinem per- mittere, et non spernere ea, divinorum cum sint characteruin poscere formaliones, el imagines ma- nifestae arcanorum et supernaluralium speculami-

forniis et figuris ? Quorum si quis videre poluerit in- C nuin. Elenim non soluin ’ superessenlialia luinina, et

lus occullam piilcbriludineni, inveniet mystica et deiforinia oninia, ei mulii iheologici luminis replela. Non enim arbilramur manifesta composilorum propter seipsa refonnari, praetendiauiem ante prae- lenla, et invisibili inulia scientia, ut non iinmundis facile accepta siiit sacralissima. Solis autem reve- leiitur diviniialis sinceris ainaloribus , tanquam omnem puerilem phantasiam in sacris symbolis for- nianiibus,et idoneis transcendere siinplicilaieaniini, et contempladvae virluds opporluiiitate, ad siinplam ei siipernaturaleni ei praecoUocatam syinholoruin vcritateni. Sed ilaque et hoc inlelligere oporlet, dii- plicem esse iheologorum traditionein : unam qiii- dem arcanam et mysticam, alteram ?ero manife-

invisibilia, et simpliciter divina lypicis pervariantur syinbolis, sicul supernaliiralis Deus ignis dictus, et invisibilia Dei eloquia ignita. Insuper autem et invisibilium simul el intelleclualium angeloruni deiformes ornalus variis formis describuntur, et mnltis speciebus et igneis figurationibus ‘. Et aliter oportet eandem ignis imaginein juxla superintelli- genliam Dei diciam excipere : aliler aulem sccunduin ipsain invisibilium ejiis providenliarum aut ratio- num : et aliter in angelis. Et eam quidem secun- (ium causain , islam vero secundum subsisleniiam, hanc vero secundum participalionein , ei alia aliier secundum haec theoria et disciplinalis ^” ordinalio inteiilioiiem ponit. Et non nt coiisefiuebanlur sacra

stam et noliorem : et eam quidein symbolicam el D symbola confundere, sed convenieiiler ea caiisis, aut

subsisteiitiis, aiil virlutibus, aut ordinibiis, aiil di- giiitatibns : replicarc, quorum siint inanifesl.doria coiiiposita. Ei iit iion iiltra quod oporiet exlendamus in ipsis , jam pioposiia nobis quaesiio sci^iida. Et dicimus, quia oinnis esca perfectiva esl nulriendo- rum, impeifeclioiiein eorum et indigenliam replens, et iiifirnium curans, et vilam eoruin cusiodiens, et florere faciens, et renovans, et vitale eis beneficium donans, et simpliciter coniristantem et impcrfectuin respuens, et laeliliain coruin et perfcctionem * lar-

perfectivam, bancvero philosophicain v.l approbati- vani, et complectiiur eff"abili inefl^abile. Elaliud qiii- deni patiturel indiget dictornm verilalis : hoc vero agil et collocai Oeo ineffabilibus doctriiiae iiilrodu- ctionibiis. Et quidem neque seciindum sanclorum mysterioruin lelelas alii secunduin nos, alii legalis Iraditionis sacri magistri divinoriim defuere syinbo- lorum : sed et sacratissiinos angelos per aenigniata divina mysiice producenies videmus, et ipsuin Jcstim in parabolis theologaiitem, et dcilica inysteria tra-

VARIAE LECTIONES.

’ BE ioia. « BE fnlguralionibus. * H discipUnabUis. *SicA; BH eonim perfeciionum largiens; E coruin et perfnctionum largiens.

giens. Bene igiiur supersapiens el oplima sophia a provenienlibus copiose eis, el non dericienlibiis epu-

ab cloquiis laudaiur, craiera mysiicnm siatuens, el sacruiu eis polum profundens, magis aulem anle lios solidas escas proponcns , ei cnni excelsa prac- dicaiione ipsa dcsidcranies se oplime el pulchre dtisidcrans. Duplicem igilur escam diviiia sapienlia proponii : unam quidem solidam et manducabilem, aiieram vero humidam ei profusam , ei in cralere porrigii providas suas bonitates. Ipse Igiiur crater roiundus dum sii et repandus, syinbolum sit expan- sae siniul et in omnia circumeuntis sine principio et infinitae horuin omnium providentiae. \eruintamen quoniani in oinnia proveuiens, nianet in seipsa, et statin immulabili naiurae similiiudine, et perfeciis- sima irremeabiliter seipsa collocala uniformiler et

lis affliieniia largienie el stipermananie. Hoc aiiiein vere epulari , et propler haec vivificalrix sinnil et parvulorum luilrix, et renovatrix, et perfecirix lau- dala. Secuiidum hanc aulem sacram cpulalionis aperlionem, ei ipse omnium bonorum causalis Dens inebriari dicilur, propler snperplenitiidinem el inlel- ligentiam epulalionis : aut polus dicendum , epula- tionis Dei perfeciissiHiam el ineffabilem deierius im- niensurabililalein. Ul enim in nobis secunduni quod ebrieias iminoderaia repletlo esi, et mente el sensibus ecstasis , sic secnndiim quod melius , in Deo ebrie- taiem non aliud quid oportet inlelligi, praeier superabundaniiam et causam provenientem in ipso omnium bonorum immensurabilem. Sed el conse-

fixe , sic craler slat. Aedificans aulem el sapientia B quens ebrielaiis sapicniiae ecslasis, superemincns

domum sibi dicilur, et in ipsas solidas escas et po- Dei superintelligeiiiia inlelligenda, secundumquamet

lus et cratera proponens : sic esse divina divinitus exaltaiur inteiligendo superinieUigere ens.et super-

symbola facieniibus clarum, quia et proyideniia per- inlelligiiur et super ipsum esse,et ipse omnium,

fectissiina est ipse essendi et bene essendi omnia quaecunque suni, opliina inebrians siinul et salians

causalis, et in omnia procedit , et in omni fit, et est Deus, lanquam omnium ipsorum siniul et super-

continel omnia , et iierum ipse in eodem per excel- plenorum immensurabilis universilatis superexcel-

lentiam, nullum in nullo per nnllum est, scd exalta- lur omnibus, ipse in seipso siinililer et aeternaliter ens, et sians, ei manens , et semper secundum ea- dem et sicsic habens, ct nullo modo extra seipsum faclus , neque propria gravitale el incommutabili mansione et boniiaie relictus : sed et in seipsa * tolas et perfeclissimas providentias oplime operans, et provciiiens in omnia , el mancns in seipso, et

lcntia, et ilerum extra et sumnnlas omnium sursum posilus. Ab bis aulem volenies ei in regno Dei san- cioriim convivia juxta eundem accipiemus modum. Transiens eniin, ail, ipse rex discumbere eos faciet, et ipse minisirabit eist>. Significant auiem haec commnnem quandam et aeque invisibilem sanctorum in divinis bonis societatem, et Ecclcsiam primoge- nitorum descriptorum in caelis, et spiritus sanclo-

sians seniper ei nioius*, neque slans, neque motus*. C rum oranibus optimis perfectos; et priraum opiimis

Sed 0 si quis dixerit proviJas opcraiioncs in raaji-

sione, et mansionein in providcndo connaluraliter

simul el supernaluralilcr Iiabens. Sed quae solida

esca, el quac huinida? Has enim opliina sapienlia

donare siiuul et providere laudalur. Ipsam quidem

selidam escani coniposilioncm gcslare arbilror in-

lelleclualis et nuiritoriae perfeclionis, et naluralis

immutabililalis , sccundum quam divina constile-

runi, et potentem et unirorraeni et inseparabilem

scienliam parlicipant cura inlelleclualibus sensibi-

lium iIlorura,quibus sapienlissirausPaulusex sapien-

lia accipiens, vere solidara escam iradita. Humidam*

auiem perfuse siinul et in oinnia provenire festinan-

lis virtulis, el adhuc per varia et niulla el parlila,

in siiiiplain ct non iremulanlein divinam cogniiio-

nem niitrilos fainiliares’ ipsis bonilale manuducen-

lis. Piopler quod cl rorc, et aqua, divina ct invisi-

bilia cloquia, el lactc el vino, cl mclie adiniaginan-

tur, piopler vilac fecundam coruin , Ui in aqua,

virlulcra : et auclivara, ut in lacte : ct revivificali-

vain, nl iii vino : el purgativain siniul cl cuslodili-

vain, ul in mcUe. Hacc cniin divina sapienlia donat

D

repleios. Et rccubiluin requiera arbiiramur muliis doloribiis vitam illacsain , el conversationem divi- nam in lumine et regione vivenlium, omni sensu sacro repleiam, el largissiinorura et beatorum opli- niorum copiosara dalionem, per quam laelilia orani replentur. Hoc autem est iaetari , Jesu recurabere eos faciente, et rainistranie, et aeternam requiem donanle, et plenitudinem bonorum dislribuente si- mul et inrundenie. Inquisitionem vero bene scio, et benedictum .somnum Dei , et evigilaniiam aperuis- se, cum dicimus, divinum .somnum esse remotum Dei , et incommunicabile provisis : vigilare autem, in providendum eos doctrina, aul salute deprecanti- bus succursum. Multa autein iheologica symbola praeiermissa. Ideo supeiflaum arbitrantes essc, ca- dem eisdem revolvenles alia videri, siniul eliani vobis in bonis obediendum , et cognoscenles qiiae quid(;in sunl cpistolae, ab his quae dicia suiit, qnio- scinius, cxccdentes, ul aeslimo, iii pliisqiiam noslris lileris dcbiia. llanc auicm loiain nosiram symboli- cam theologiam mittiinus , per quain invenies cuni sapienliae dorao * et coluranas sepiem bene discre-

VARIAE LECTIONES.

’ BM in aeipso. ’ BH supermotus; E setnper inolus {et om.). ’ neque sians , neque motus Oin. codd, * BH Jlumanam. ’’ SicE; BH famulares; A famHiaritfir, « BE rfomu.

NOIAE.

» Hebr. V.

^Luc.XU.ST.