Atkinson, The Passions and the Homilies from Leabhar Breac (1887) — Irish text, unedited
6490] Editor omits corresponding Latin passage “Cathaigid co calma, cobsaigther & cómnertaigther bar cride, a
6491]
uli doine isa sailechtú fil isin coimdid.”
6492] In spirut nóeb, in spirut ro-inshorchaid in eclais chechtarda
6493]
petarlaice & nua-fhiadnaise o rath ecna & fhátsine, is e in spirut-sin
6494]
is augtar don labra-sa tria gin in rig-fatha Dauida meic Iese, co
6495]
n-apar, Editor omits corresponding Latin passage “cathaigid co calma.” Is do molad in Dauida-sin atberar
6496]
isin shalm:Editor omits corresponding Latin passage “ro-thog in coimdiu Dauid ina muinnterus, &
6497]
ro-thócaib cu h-onorach o ingaire choerech in tí Dauid.” Is e in
6498]
Dauid-sin do-s-gní tri coecait moltai do Dia; & is e ro-h-ordnit on
6499]
choimdid comba ríg & cumba fáid fír-epertach in cech ernail
6500]
fhátsine he.
6501] Editor omits corresponding Latin passage In fers áirithi-sea imorro dia ta briathra hic, Editor omits corresponding Latin passage “cathaigid co
6502]
calma”: is inand sin & nertatt na maithe [.i.] na sacairt iat fén
6503]
tria énerti a colla on dér[der]gud dírech, triasa fhúidbet síd Dé & a
6504]
múinnterus. Editor omits corresponding Latin passage Bíd féidm ferrda ocaib: is inand ón & na fágubar
6505]
nech uaib i n-deathi no i l-laxa, cid i cúimce na tréblaite & na
6506]
n-ingremand ra-bthaí. Editor omits corresponding Latin passage Ar is e cathaiges co calma in t-í fhédliges
6507]
co lán cobsaid isna sualchib & i n-deg-gnímaib. Editor omits corresponding Latin passage Ocus calmaigther
6508]
bar n-indfhethium, a lucht, ídprathi bar cride craibdecha
6509]
don choimdid: is inand ón & ni ro-fhergathí fo bés bandai fri
6510]
fulang fochaide & tréblati in t-shaegail. Editor omits corresponding Latin passage A uile isa sailechtu
6511]
fil isin coimdiu: ni don fhoirind shanntaigit & carait in saegul
6512]
doberair in comairle-siu, acht is don lucht isa comdidnad & isa
6513]
sailechtu fil i n-Dia. Is coitchend tra do fheraib & do mnáib in
6514]
forcetul-sa, ar dlegar díb imalle corop ferrda a fheidm fognuma do
6515]
Dia: cathaiged tra co calma in t-í shailes i n-Dia. Cathaigit didiu
6516]
co calma in lucht carait in coimdiu, & tecait i n-agid na n-ídal & [na]
6517]
n-arracht la fóistin martrai, ar choimet & ar chomalliud in rechta
6518]
athardai. Sochaide tra i petarlaic & i nu-fiadnaise do noemu & do
6519]
fírenu, ro-chathaigset co calma & co sonairt ar Dia fri h-idlu &
6520]
arrachtu, & dochótar fo buaid martrai a n-oentaid múinntire nime;
6521]
amal ro-chathaigset co fedil & co ferrda oc díten in rechta diada &
6522]
timna Dé, co n-dechsat fo buaid martrai, na martíre uaisle airmitnecha
6523]
dia ta lith & foraithmet i n-ecmong na ree-sea & na h-aimsire,
6524]
Editor omits corresponding Latin passage .i. na martíre noemda .i. Machábdai. Is and tra celebrait na Cristaige
6525]
lith lathi na martiri-sea .i. hi kalaind Augaist ar-ai lathi mís
6526]
grene, isin lathi-si indíu ar-ai sechtmaine isin bliadain hi taumm.
6527] Antiochus Epifanes uero .i. aroli immper do [gap: extent: 4-5 letters] ro-follamnaigestar
6528]
oen bliadain déc iar cathaib immda fri h-Egipt & fri cennadachaib
6529]
ilib. Ro-gab cen chuimleng Ierusalem, co ro-s-marb sochaide
6530]
indi; ro-fhodbaid & ro-fhasaig in tempul, ro-ordaig rechtaire and; is
6531]
e-side ro-chomecnigestar lucht na cathrach im chomalliud timnai
6532]
& forcetuil ba sain fria fhorcetul fen. Is i n-ecmong na ree-sin &
6533]
na h-amsire ro-boi isin fhích dianad ainm Modin aroli fer .i.
6534]
.i. Mathias a ainm, mac Eoin meic Shimoin shacairt e-side, do
6535]
bab Ierusalemdai. Batar cóic meic ocai .i. Eoin in cetna
6536]
mac, diarbo ainm aile Gades; ocus Simon diarbo comainm
6537]
Mathathias, & Iúdas frisa n-abar Machabeus, a quo na Machabdai;
6538]
& Elizar diarb’ ainm Saphus; & Abraam dia r-lil Ionathas.
6539]
No-cathaigitis tra in coicer-sa dar cend in rechta athardai. Elizár
6540]
didiu, oen do shuidib in rechtai & fer nochat bliadan, fer sochraid
6541]
cennais o gnuis, no-comecnigthea he im thomailt fheola mucc; ar
6542]
is do thimnaib rechta Moysi nemthomailt fheola mucc & pattan.
6543]
Ro-chind imorro in fer-sa ina menmain, na dingned na h-í naptar
6544]
dilmain dó do denum, for seircc a bethad; ar ba ferr lais bás
6545]
sochraid do thecht dó oltas beith i m-bethaid miscnig do Dia a-bus.
6546]
Do-dechutar iarum chuice fo cleith aroli dóine tria chardine, &
6547]
ro-n-aitchiset im thomailt na fheoland ba dilmain dó do chaithium,
6548]
& co n-aprad “ba h-i in fheoil ima comecnigthea do chaithem no-meled,”
6549]
& co saertha a bás triasin m-brec-sin. Ro-imráid imorro
6550]
in t-í Elizár, “in ní ba cubaid dia ais & dia shendatu & dia
6551]
sochenelchi; is e ro-airbert beth asa óitiu fo recht Dé”; & is ed
6552]
atbert friu: “nocon indraic do fhir m’oesi-sea,” ol se, ‘brecc no
6553]
doilbiud do denam, co ro-midet sochaide dona moeth-oclachu
6554]
Elizar, dianad slán nocha bliadan, do thecht co bethaid & co
6555]
tesmailt na n-génti, & saebobthar na moeth-oclaig-sin tria mo brecc-si;
6556]
& bam cintach-sa de-sen im shendataig; ar cia no-m-saerthar-sa
6557]
isin bith fhrecnairc do phein & do thodernam na n-doine, ni
6558]
chumcaimm co ro-imgaiber cumachta Dia uli-chumachtaig,’ ol se.
6559]
“Is aire-sin atbel-sa co h-indraicc am shenndattaig, & lécfet desmbirecht
6560]
sonarti & calmachta dona moeth-oclachaib dar m’esi, corbat
6561]
erloma do bás ar comalliud rechta Dé.” In foirenn imorro
6562]
roptar cendsa fris ar tus, ro-soitea i fheirg & lonnus iarum fri
6563]
h-Elizár forna briathra-sa, & midset conid for dásacht bói. Is ed
6564]
tra atbert Elizár: “a Dé uli-chumachtaig, tucai-se co fódmaim-se
6565]
na piana-sa & na todernuma erut-sa óm thoil & óm dúthracht
6566]
fén, ár connigimm mo shaerad uadib.” O ’tbert Elizar na briathra-sa
6567]
co tuilled, ro-fhóid a spirut.
6568] Tarraid imorro in rig iar sin na secht m-brathri cona máthair, &
6569]
no-s-comecnig co caithdís feola mucc & ídal-idpurtai; is ed atbert
6570]
in cetna fer dib: “cid connige, no cid is áil duit, a rig? ar is ferr
6571]
lind epilt o bás adétig, oltas tairmthecht in rechta athardai.”
6572]
Atbert in rig tra, “tengaid in fhir-sea do thescad, & a thócbail i
6573]
n-ardi hi fhiadnaise a brathre”; & tucait beos ina bethaid for
6574]
lannaib tened dia loscad iarum. In foirend aile imorro, boi cách
6575]
dib oc nertad aroli, conid ed atbertsat: “atcí Dia in fhírinde, &
6576]
comdídantar he ina mogadu & ina múntir fén.” O ra-fhóid
6577]
in cetna fer a spirut on mud-sa, tucad in fer tanaise co pein &
6578]
todernum, iar fhendad a chrocind & a fhindfaid dia chind. Iarfaigset
6579]
de iar sin: “in toméla na feola-sa,” ol siat, “síu no-t-piantar
6580]
in cech ball fo-leth fon indus-sa?” Atbert-som iarum: ’ni
6581]
dingen-sa," ol se, ’tol in rig imme-sin.’ Aire-sin tra forodomair na
6582]
todernuma mora-sa iar-tain, conid ed atbert oc tinfisin imechtraig
6583]
a bethad: “conice-siu ar malart-ni don bith frecnairc ar comalliud
6584]
in rechtai, acht toduscaid rí na n-uli sind a bás isin esergi
6585]
n-urdraicc i m-bethaid suthain.”
6586] Tuccad tra in tres fer dochumm na pian. Ro-shín a lamu, & is
6587]
ed atbert: “do nim asselbaim na bulla-sa, & no-s-dímicnigimm
6588]
for recht in choimded, & sáilim co n-géb na bulla cetna doridise;” &
6589]
ba h-e a mét ro-raid so, co n-ingantaigtis in uli menmain shonairt in
6590]
oclaich-sin, ar bat nefni fiadu na todernuma & na piana tuctha fair;
6591]
& ro-fóid a spirut.
6592] Tuccad in cethramad fer, conid ed atbert fon indus-sa: “is
6593]
maith,” ol se, ‘don lucht tidnaicther do bás arin coimdid, uair
6594]
hicfaither o Dia doridise; na h-ecraibdig imorro, ni-s-bia esergi doib
6595]
isin fhuigell." Ocus o ro-fhóid in fer-sa a spirut, ro-piansat in
6596]
cóiced fer, conid ed atbert-som oc fégad in rig: “conice-siu
6597]
ar marbad-ne, & do-s-gní cech ní is tol deit; ni ra-gba-su ocut ar
6598]
cenel-ni combad deligthi o Dia, ar is ainmnetach he. Fégaid
6599]
a mor chumachtu, indus conic do pianad-sa & pianad cech oein as
6600]
dir duit.”
6601] Tuccad in sessed fer chucu iar sin dia pianad; & in tan ro-siacht
6602]
cusna dála dédenchu do, ro-ráid frisin rig: “na bí for
6603]
comrorcain na for ecoir ni as sia, ar forodam-ne na h-ulcu-sa forar
6604]
peccad fén, & for imarbus dun hi n-dia; tu-sa imorro no-t-pianfaither
6605]
co sír, ar do-chathaigis co dána i n-agaid in choimded.
6606]
Sinde tra gebmít cech deg-thairrngiri tairngaires dún ar comalliud
6607]
a thimna & a fhorcetuil.”
6608] Is adamraigti trá co mór & is indraicc o foraithmet máthair na
6609]
macc-sa; fechtnach imorro noem máthair na macc-sa .i. Machába
6610]
a h-ainm, uair cia itconnairc a secht maccu do marbad i n-oen lo ina
6611]
fiadnaise, niba bronach de, acht ba subach forbailid, ar do-shail
6612]
morfhochraicc d’fhagbail on choimdid aire. Boi iarum menma
6613]
fherrda i n-écosc banda aicce, co ro-nert co calma cech macc fo-leth
6614]
dia maccaib, co n-epert sí: “nico fetur,” ol si,“cindus ro-mbabair
6615]
im bróind, & ni me-si do-rat tinfed na betha dúib, & ni me ro-comordaig
6616]
bulla bar corp, acht duilem na n-uli dul; is e-sin
6617]
ro-farcruth aigfe doridisi & dobera tinfed & betha shuthain dúib;
6618]
ar ro-bar-dimicnigsebair fen ar comalliud a thimna & a rechtai.”
6619] Antoich imorro in rig o ro-thuic a chomthainsium fen, ro-dínsig
6620]
& ro-dímicnig guth na mná & ro-s-cairig co mor. O ro-boi didiu in
6621]
macc ba sou and beos cen pianad, atbert in rig, & ro-thestaig o
6622]
luga, co tibred anoir & cátaig n-gradai & muinnterus do dia n-adrad
6623]
na h-ídlu; acht ar na cualai & ona r-gab in moeth-oclach na
6624]
briathra-sa, ro-gab in ri in máthair, & bíd oca fhaslach forri, co
6625]
nu-s-tesairced a macc do lámu na fheol-denmai. Fáitbis tra in
6626]
máthair imon córaid crodai n-eccraibdech, co n-epert: ‘a meic,
6627]
ol si, is me-si ro-t-imochur im bróind fri ré nói mís, & is duit
6628]
do-ratus loimm na cích-sa co cend teora m-bliadan, & ro-n-ailes
6629]
conice-so; aitchimm aire-sin co nu-s-féga nem & talmain cusna
6630]
h-uli filet indib, co nu-s-dernai in coimdiu do nefni: na h-imeclaid
6631]
tra in feol-denmaid-sea, acht geb as do thoil fen bás, co nu-s-tídnaice
6632]
Dia duit bethaid suthain ar-oen frit braithrib.’ O tharnic
6633]
don bandscail na briathra-sa co tuilled, atbert in moeth-oclach
6634]
iarum: ‘a ríg, noco denaim-si ni for h’orcongrai no for h’aslach,
6635]
acht erladaigimm & oentadigimm do fhorcetul in rechta do-ratad
6636]
dún tria Moysi mac Amrai, dia ro-scrib in coimdiu do dheg-timna in
6637]
rechta o meor isna taiblib clochda i sleb Sína; ar ma do-s-gní Dia
6638]
feirg fri re m-bicc daig ar cuimbrig, dogena ar comdidnad iarum;
6639]
uair mo brathri-siu, ra-pianais-se o péin chumair, ataut i n-gloir &
6640]
i n-oibnes na bethad suthaine: me-si tra amal mo brathri tidnacimm
6641]
mo chorp & m’anímm arin recht n-athardai; & atchimm in
6642]
coimdiu co n-derna boide & trocaire, co soam rianar cenel & rianar
6643]
popul, & co ra-t-piantar-sa, a rí cuilech, a choraid is mesa do doinib
6644]
domain, o sroiglib & todernama dermáire, & co na ro-imgaba digal
6645]
Dé uli-chumachtaig, co fhesara & co fhoisme conid e-sium a oenur
6646]
is rig & is cumachtach na n-uli dúl.’ Is ann-sin ro h-adannad in rig
6647]
colach eccraibdech o feirg & londus difhulachta frisin fer-sa, co
6648]
r-pianad he ni bud ulli oldait a braithre ol-cena. Atbath tra in
6649]
fer-sa & ro-thairisnig isin coimdiu co mor riana bás, iar nertad tra
6650]
a meic dia máthair & iarna marbad ocin rig .i. Antoich. Tuccad
6651]
in máthair fa-deóid dochum na pian & na todernum, co ro-fulaing
6652]
uli, & ro-fhoid a spirut dochumm nime.
6653] Atcós don rig corba lán tempul Ierusalem di ór & argat:
6654]
ro-foid ann-sin in fer dianad [ainm] Helodorus, co tuccad uli
6655]
indmas na cathrach chuca-sum. O ro-siacht tra Helidorus cona
6656]
slog co Ierusalem, tanic isin tempul cona múntir do
6657]
tabairt a indmais donkey; ro-shín imorro popul na n-Iúdaide a l-lama
6658]
dochumm nime, ic dérchoined & oc cuinchid fhurtachta
6659]
cusin oen-Dia. Ro-artraigset in tan-sin fochétoir isin tempul da
6660]
óclach shochraide thaitnemacha co h-adbul, & sroiglit co mor in
6661]
ti Helidórus, co torchar cu l-lar, & se marb acht becc; ro-guid
6662]
iarum in t-uasal-shacart in coimdiu aire, co ro-slanaigtea fo-chétoir;
6663]
& fogni atlaigthi buide do Dia, & do-rat ídpurta don
6664]
chóimdid co h-umal inisel. Do-dechaid iar sin cusin rig, co
6665]
n-epert fris: “ma thechtai-siu nech is miscais latt, fóid co h-Ierusalem,
6666]
& is amlaid ticfa chucat iarna sróigled, ar ata nert Dé isin
6667]
inad-sin; ocus in t-í isa aitreb fil a nim, is e is coimetaid & is
6668]
furtachtaig don inad-sin, & malartfaid cech oen dogéna midenam
6669]
ann.”
6670] Antoich imorro, lintar o díumus & o fheirg co r-thindscan[…]
[lt ]3[gt ][Here ends the fragment.]
XXXI
6671] Editor omits corresponding Latin passage “Ocus aithle ocht laa tarrustar na h-apstail doridise ar medon,
6672]
Tomas imalle friu. Editor omits corresponding Latin passage Ocus tanic Ísu i n-dóchum doirsib foriatta,
6673]
& tarrustar eterra ar medón, & is ed ro-raid friu: ‘pax uobis.”
6674]
Editor omits corresponding Latin passage Atbert iar sin fri Tomas: “tuc do mér hille, & fég mo lámu; sín
6675]
uait do láim & tabair am thaeb, conarbat ancretmech ho sund
6676]
immach.” Editor omits corresponding Latin passage Ro-fhrecair tra Tomas, & is ed atbert fri h-Isu:Editor omits corresponding Latin passage ‘is
6677]
tu mo choimdiu, is tu mo Dia!" Editor omits corresponding Latin passage Is he freccra do-rat Ísu for
6678]
Thomas: “ar itchonnarcais, is aire ro-m-cretis: Editor omits corresponding Latin passage mo-genar don
6679]
foirind nacha-m-facatar, & ro-m-cretset.’”
6680] Ioin mac Zepedei brun-dalta Ísu, comorba na h-óige, in dara
6681]
apstal déc i n-urd apstalacht, in cethramad suiscelach ro-scrib in
6682]
soscela coimdeta, is e atfet in gnim n-uasal n-oirmitnech pritcaither
6683]
isin lathi-sea indiu .i. apstail & descipuil Isu do beth i tegdais
6684]
foriatta, & Tomas immalle friu isin ochtmad ló iar n-esergi Crist;
6685]
ocus Crist do thidecht i n-dochum doirsib foriata, do demniugud a
6686]
n-irse [.i. cretim] imon esergi, co tarrustar eterru ar medon, co
6687]
ra-s-bennach; conid aire-sin atbert Eoin, “& post dies octa.”
6688] Comuaim imorro & coibnes na liachtana-so, is e leath atoibe [.i.
6689]
as dluith] co dú i n-erbairt Eóin, oc aisneis don taidbsin, dia n-ecid
6690]
[.i. aisnes] remaind ina soscela:Tomas tra, Editor omits corresponding Latin passage óen dona dib
6691]
apstalu déc, ni ro-bi imalle frisna apstalu ar-chena, isin taidbsin-sea.
6692]
Editor omits corresponding Latin passage Is ed ro-raidset na apstail aile fri Tomas: “atconncumar-ni,
6693]
ol iat, in coimde.” Editor omits corresponding Latin passage Is e tra freccra do-rat Tomas forra-som:
6694]
Editor omits corresponding Latin passage “mine fhacur-sa slicht na cló ina lámu, & mine thardar mo láim
6695]
ina thoeb, ní chretiub a esergi.” Conid for slicht na m-briathar-sin
6696]
atber:Editor omits corresponding Latin passage “& a aithle ocht lá .i. isin ochtmad ló iar n-esergi
6697]
Crist, Editor omits corresponding Latin passage tarustar doridise na apstail ar medón.”
6698] Editor omits corresponding Latin passage In sésed taidbsi is di ata briathar sund; Editor omits corresponding Latin passage uair ba cóic tarfaid in
6699]
coimdid Isu dia muinntir hi n-dómnach na h-esergi;—Editor omits corresponding Latin passage in cetna
6700]
taidbsi dib-sen, dona bannscalu noemu, oc dul dochumm in adno-cail;—
6701]
in taidbsi tanaise, dona bannscalu cetna, oc tidecht on
6702]
adnocul;—Editor omits corresponding Latin passage in tres taidbsi do Petar iar n-díultad a thigerna; —Editor omits corresponding Latin passage in
6703]
cethramad taidbsi, dona desciplu tancatar amach o Ierusalem
6704]
conice in fich dianad ainm Himmaus: Lucás & Cleofás iat-side,
6705]
amal is cétfaid dona trachtairib;—Editor omits corresponding Latin passage in cóiced taidbsi, dona desciplu
6706]
immda i n-Ierusalem; Editor omits corresponding Latin passage ocus o ro-gabsat-side occu comad spirut
6707]
atchitis, is ed atbert Ísu friu:Editor omits corresponding Latin passage tabraid da bar n-oid, ol Isu, cona
6708]
techtat na spiruta feoil na cnamu amal techtaim-sea; Editor omits corresponding Latin passage & o m-batar
6709]
beos i cúnntabairt, is ed ro-raid-sim:Editor omits corresponding Latin passage in fhil biad ocaib sund, ol
6710]
Isu, biad bud chubaid do thomailt? Editor omits corresponding Latin passage is ann-sin do-rat indi apstail do
6711]
Ísu ordu do bratan fhonaithe & criathar mela; Editor omits corresponding Latin passage & o ro-s-caith ina
6712]
fhiadnaise ní ba lor lais don bíud-sin, do-rat doib a fhuigell, amal
6713]
ba gnath do riam; Editor omits corresponding Latin passage ro-s-failtnigset tra na h-apstail cu mor o fhegad
6714]
in choimded iar n-esergi. Editor omits corresponding Latin passage In sesed taidbsi imalle frisna apstalu,
6715]
amal innises Eoin;—Editor omits corresponding Latin passage in sechtmad taidbsi imorro, dona apstalu
6716]
batar oc iascairecht i m-muir Thibriatis;—Editor omits corresponding Latin passage in ochtmad taidbsi dona
6717]
h-aen apstalu déc, i sléib na Galilee, amal ro-tharrngir fen doib rena
6718]
cesad;—Editor omits corresponding Latin passage in nóimad taidbsi dona apstalu cetna, oc tidecht for
6719]
cula co h-Ierusalem i l-ló na fresgabala, amal aisnédes Marcus ina
6720]
liubar;—-Editor omits corresponding
Latin passage in dechmad taidbsi, in tan atconncatar ind
apstail in slaniccid
6721]
Ísu oc fresgabail dochumm nime. Editor omits corresponding Latin passage Ár medon ro-batar i tegdais
6722]
foriata, for oman na n-Iúdaide, amal atfét Lucás i n-Actaib Apstal;
6723]
Editor omits corresponding Latin passage ar rop imecul in trét, uair ni bói a n-oegaire trebur oc a n-imchoimet.
6724]
Editor omits corresponding Latin passage Roptar snimaig na descipuil, cena maigistir tairise oca
6725]
forcetul; Editor omits corresponding Latin passage roptar toirsig na meic .i. indí apstail cenaa n-athair bóid
6726]
oca furtacht & oca remimthús;—Editor omits corresponding Latin passage conid arna fáthaib-sin tra
6727]
ro-batar indí apstail i tégdais foriata, Editor omits corresponding Latin passage & Tomas immalle friu; Editor omits corresponding Latin passage is aire
6728]
doberair aisnés fó-leth sund for Thomás, ar is e oen discipul na boi
6729]
imalle frisna h-apstalu isin cóiced táidbsi. Editor omits corresponding Latin passage Iar toidecht do cusna
6730]
h-apstalu, itchuala leo Crist do esergi; Editor omits corresponding Latin passage cia atchuala, nirbo áil dó a
6731]
chreteam céin co n-aicced, ar is démniu a n-atchíí súil inas a
6732]
n-atchluin cluas. Editor omits corresponding Latin passage Tanic tra doridise in coimdid Ísu Crist, & do-rat
6733]
a thoeb & a lámu dia túr don descipul amairsech .i. do Thomás.
6734]
Editor omits corresponding Latin passage Ocus ro-shlanaig Ísu crecht na h-aimirse bói hi menmain Tomáis ar
6735]
medón tria thaidbsin dó foillshlechta na crécht ro-thecht-sum sechtair
6736]
ina churp. Editor omits corresponding Latin passage Is mou co mor ro-tharmnaid don eclais faind-ires
6737]
& cunntabairt Tomais imon esergi, ina h-ires & credem sonairt
6738]
na n-apstal ar-chena; Editor omits corresponding Latin passage uair ro-h-eráiled cretem na h-esergi for
6739]
Thomas tria thúr & lamachtad in chuirp choimdetta, ro-shonartnaig
6740]
ind-sin ar menma-ne & ar n-indfhethium imon esergi iar n-díchur
6741]
uainn cecha cunntabarta & cecha amirsi.
6742] Editor omits corresponding Latin passage Tanic Ísu i n-dochum, doirsib foriatta: Editor omits corresponding Latin passage cesnaigther, uair is a
6743]
fhír-churp a doenachta atracht Crist a bás, cindas dochuaid isin
6744]
tegdais, doirsib foriata? uair ni regat cuirp na h-esergi tria churpa
6745]
dluthi & tria churpa daingne .i. tria chlochaib & crannu. Editor omits corresponding Latin passage Is
6746]
demin cetus cuirp na h-esergi combat foille & séime tria imfhulang
6747]
in aicnid spirutalda, ba solamachtaige tra iar fhirinde in
6748]
aicnid chorpda. Editor omits corresponding Latin passage Ar mírbuil didiu as gabtha do churp in choimded
6749]
dul isin tegdais foriatta; Editor omits corresponding Latin passage cia h-ingnad imorro ro-boi and iar fhír,
6750]
cia no-dechsad hi curp nemthruaillnide iar n-esergi isin tégdais,
6751]
doirsib foriattaib, in tan ro-genair hi colaind marbda on óig cen
6752]
eroslucad n-inne? ocus ro-imthig iar-tain, cossaib tirma, forin
6753]
muir; Editor omits corresponding Latin passage uair is riarach cech duil dia duilemain. Editor omits corresponding Latin passage Ocus tarustar
6754]
eterra ar medon iarum: Editor omits corresponding Latin passage sund ro-chomaill Ísu in ní ro-tharrngir
6755]
dia apstalu, co n-epert:Editor omits corresponding Latin passage “baile a m-bia dias no triar,” ol Ísu," i
6756]
comthinol im anmaim-sea, biat-su fen eterra ar medon." Editor omits corresponding Latin passage Is ed
6757]
ro-raid Ísu fria apstalu, oc bennachad doib:Editor omits corresponding Latin passage “síd & cain-chomrac
6758]
dúib!” Editor omits
corresponding Latin passage Cubaid in t-ord forcetail do-rigne
Isu sund .i. síd d’errdarcugud
6759]
dona h-apstalu, comad laindite leo in forcetul do gabail do
6760]
laim. Editor omits corresponding Latin passage Alaind tra in ní forcoemnacar ann .i. síd do erdarcugud
6761]
don t-shíd .i. do Christ, dianad ainm síd; amal demniges in
6762]
t-apstal, co n-abair:Editor omits corresponding Latin passage “is e Crist in síd iar fhír,” ar in t-apstal; is
6763]
e ro-aentadaig petarlaicc & nu-fhiadnaise. Editor omits corresponding Latin passage Labraid sund Dia sídamail
6764]
na briathra sídamla dona h-apstalu sídamlaib. Editor omits corresponding Latin passage Is aire-sin
6765]
ro-raid fria Tomás: Editor omits corresponding Latin passage cubaid ciamad for Tomás no-shaided Ísu sech
6766]
na h-apstalu ar-chena, ar is dia forcetul & dia sonartugud [.i. a
6767]
cretmi] tanic iar n-esergi; Editor omits corresponding Latin passage uair is do tanic in sét .i. Isu, do thabairt
6768]
éolais do Thomas boi for aneolas anallana;—Editor omits corresponding Latin passage is do tanic in liaig .i.
6769]
Crist, do thabairt hicce & fhurtachta don descipul inlabor .i. do
6770]
Thomas;—Editor omits corresponding Latin passage is aire tra tanic in t-shoillsi .i. in slaniccid, co tartad
6771]
sollsi eolais & irse do Thomas, boi i n-dorchuib aineolais & amirsi.
6772]
Editor omits corresponding Latin passage “Tuc do mér ille, & fég latt mo láma” Editor omits corresponding Latin passage .i. démniget innossa in
6773]
ní ima ra-bi do chunntabairt o chianaib. Editor omits corresponding Latin passage Robo bec la h-Ísu a
6774]
táidbsin do roscaib Tomais, mine thidnaiced dia thúr & dia
6775]
iarraid o lamaib. Editor omits corresponding Latin passage “Sín uait do láim, & tabair am thoeb; & nirbat
6776]
ancretmech ho súnd immach, acht corbat cretmech.” Editor omits corresponding Latin passage Ní
6777]
nama tarfaid Ísu sunn do Thomas folliuchta na cló ro-thecht ina
6778]
lamu & ina cossaib, amal indises Lucás, acht tuarcaib do slicht in
6779]
gói ro-thecht ina thoeb, amal indises Eoin .i. ina thoeb n-dess co
6780]
demin. Editor omits corresponding Latin passage Ro-fhrecair Tomas, & is ed adbert:Editor omits corresponding Latin passage “is tu mo choimde,
6781]
is tu mo Dia!” Editor omits corresponding Latin passage Cubaid dogarar sund on apstal o dib n-anmannaib
6782]
in t-íí tairises co h-oentadach o dib n-aicentaib .i. hon doenacht & o
6783]
diadacht; & erdarcaither on dib rachtaib .i. ho phetarlaicc & nu-fhiadnaise;
6784]
& isa comairle comainsium in t-shaegail, & saint imon
6785]
m-biad todochaide. Editor omits corresponding Latin passage [Atbert Isu fri Tomas:Editor omits corresponding Latin passage “uair itconnarcais, is
6786]
aire ro-m-or”] Editor omits corresponding Latin passage .i. uair itconnarcais comartha in chesta, is aire
6787]
ro-cretis gloir na h-esergi; Editor omits corresponding Latin passage uair atconnarcais mo doenacht, ro-cretis
6788]
mo dheacht; Editor omits corresponding Latin passage uair itconnarcais o roscaib, ro-chretis o chride. Editor omits corresponding Latin passage “Ma-génar
6789]
don foirind nách-um-facatar, & ro-m-cretsit.” Editor omits corresponding Latin passage Failtnigid co
6790]
mor in t-aithesc-sa in t-shlaníceda na geinnte; ar is díb ro-bói
6791]
briathar occa sund, don foirind na ra-batar ’na frecnarcus, & no-chreit
6792]
ho iris forpthe, & no-s-inntshamlaigend o chaen-gnimu; Editor omits corresponding Latin passage uair
6793]
is e iar fhir credes co forpthi in t-íí chomailles in maith cretes ho
6794]
menmain. Editor omits corresponding Latin passage Tairngirid Isu sund finfed [.i. óibnes] & fochraice
6795]
forordhai don foirind na facutar ho roscaib corpda, & no-s-credet ho
6796]
chride ar medón, & no-s-faismet o belaib sechtair. Editor omits corresponding Latin passage Ar is i an ires
6797]
fhorpthe iar fhír credeam na maithe nemaicside, & coimet na timna
6798]
n-diada co sonairt & co dligtech, cu ró nech triasin ires-sin cusin
6799]
fhír-gné .i. co fegad De isin fhinfed [.i. is-in fechtnaige] & isin
6800]
t-shochraidecht hi ta fiad aingliu.
6801] Editor omits corresponding Latin passage Is e-sin etargna fhollas na liachtan-sa.
6802] Editor omits corresponding Latin passage Techtaid tra in liachtu-sa etargna siansaide [.i. rúnda chiallmar],
6803]
is cubaid fri Crist & frisin eclais. Editor omits corresponding Latin passage Mad iar sians tra [.i.
6804]
iar ruin], na h-ocht lathi atberair sund: is ed dofornet sin, ocht
6805]
liubair na nú-fhiadnaise; & ainm lathi forru-side ara sollsi & ara
6806]
n-etrochta; uair amal inorchaither in corp sechtair ho shollsi grene
6807]
& na rend ar-chena, is amlaid-sin inorchaither in animm ar medón ho
6808]
shollsi spirutalda na timna diada; amal démniges Ísu fessin, co
6809]
n-abair:Editor omits corresponding Latin passage “cipe imthiges isin ló .i. cipe chomailles mo thimna,
6810]
ol Ísu, noco benfa ail-beim.” Editor omits corresponding Latin passage Uair imdhigmet-ne cen ail-bém, dia
6811]
tóchaithem aimsir ar n-uli bethad do rér na scriptúri nóibe. Editor omits corresponding Latin passage Na
6812]
descipuil tra ar medon: is ed dofornet iar sians [.i. rúin], in eclais
6813]
do chumsanud co sidamail ina nóime & ina h-innracus fodessin, iar
6814]
n-dichur uathi Iúdaide & indlaigtaide, eritecda & brathri togaethach,
6815]
& cech uilcc ar-chena. Editor omits corresponding Latin passage Tomas tra, dianad etarcert anma “abisus
6816]
scientiae” .i. abis fessa: is ed doforne, na forcetlaide eolcha na-sechnand
6817]
in eclais. Editor omits corresponding Latin passage Uair nach tarba in cend cena deta, ho
6818]
mínigther na biada dona ballaib, is amlaid-sin nach tarba in eclais
6819]
cena h-ecnaide, mínigit glanrúin na screptra nóibe dona h-iresechu.
6820]
Editor omits corresponding Latin passage Tanic Ísu chuca doirsib foriata: Editor omits corresponding Latin passage is ed doforne sin iar sians, conid
6821]
comartha techta Crist cusna h-irisechaib, dia m-be occu síd
6822]
& rethinche, cocridetu & brathardhacht, oentu & dercc, cennsa &
6823]
díute. Editor omits corresponding Latin passage Ocus tarustar eterra ar medon: Editor omits corresponding Latin passage is ed doforne sin, conid
6824]
frecnairc Crist iarna dheacht don eclais nóib, amal ro-thairngir
6825]
dia apstalu, co nd-ebairt:Editor omits corresponding Latin passage “biat-sa do-gres,” ol Ísu, “oc furtacht &
6826]
oc foiridin na h-eclaisi nóibe.” Editor omits corresponding Latin passage Ocus is ed ro-raid riu, oc bennachad
6827]
doib, Editor omits corresponding Latin passage “sid duib”: Editor omits corresponding Latin passage is ed doforne sin, conid im shíd & im cho-credetaid
6828]
chongabar in eclais; amal ro-gell beos dia apstalu, co
6829]
nd-epert:Editor omits corresponding Latin passage “doberim mo shíd duib,” ol Ísu; “facbaim mo shíd
6830]
ocaib” .i. facbaim in síd n-erchradach, doberim duib in síd suthain.
6831]
Editor omits corresponding Latin passage Tuc do mér ille: Editor omits corresponding Latin passage is ed doforne sin, in eclais do thocuired co h-iris &
6832]
co cretium tria rath in spiruta nóib, dianad ainm in scriptuir,
6833]
“degitus Dei” .i. “mér Dé.” Is aire tra doberair ainmm “meoir” for
6834]
in spirut nóeb, uair amal inchoisces fer cumachtach ona meor in
6835]
gnim is ail lais do génam dia thimthirib, is amlaid-sin ro-fhaillsig in
6836]
t-athair nemdai dona h-irisechaib a rúine & a derrite triasan spirut
6837]
nóeb; no amal is tri h-alta atat isin meor, is amlaid-sin is e in spirut
6838]
nóeb, in tres persa na deachta uaisle. Editor omits corresponding Latin passage Fég latt mo láma: Editor omits corresponding Latin passage credit
6839]
mo doenacht & in chumachta fuarus on athair nemdai; amal
6840]
chomáides Ísu ria apstalu, co n-abair:Editor omits corresponding Latin passage “tucad dam-sa,” ol Ísu,
6841]
“comus cech neich bus maith liumm do denam a nim & hi talmain.”
6842]
Editor omits corresponding Latin passage Sín uait do láim, & tabair am thaeb Editor omits corresponding Latin passage .i. creit isin scriptuir nóib
6843]
fhaisnédes glanrúin mo chuirp-si & m’fhola. Editor omits corresponding Latin passage Ro-fhrecair Tomas
6844]
.i. cretid eclais in nú-fiadnaise cech maith forchanus in scriptúir
6845]
diadai. Editor omits corresponding Latin passage Is ed atbert, “is tu mo choimdiu, is tu mo Dia”: Editor omits corresponding Latin passage is ed
6846]
doforne sin iar sians, na h-iresechu credit co forpthi deacht & doenacht
6847]
a n-oentaid oen persaine hi Crist.
6848] Is e-sin etargna shiansaide na liachtan-sa.
6849] Mad iar m-béstataid tra, na h-ocht lathi atberair sund: is ed
6850]
dofornet sin, na h-ocht sualchi erechdai triasa roichend cech firen
6851]
dochum 47nime. Editor omits corresponding Latin passage In cetna sualaig dib-sin, in ires; in tanaise, in
6852]
genus; in tress, in umalóit; in cethrumad, in dercc; in cóiced, in
6853]
trebaire [.i. amainse]; in sessed, in mesardhacht; in sechtmad, in
6854]
t-shonarti; in t-ochtmad, in fhirinde. Editor omits corresponding Latin passage Deiscipuil imorro Crist ar
6855]
medon: is ed dofornet sin, na dóine foirpthe no-s-fégat fen co
6856]
fuirechair, & no-s-deróiliget fen ar inísle; ní midet imorro a coibnestu.
6857]
Editor omits corresponding Latin passage In t-í ordaiges a bethaid fon indus-sin, is “ar medón” ata, &
6858]
is airmide iar fhír eter desciplu Crist. Editor omits corresponding Latin passage Is ann tra thechtmait iar
6859]
m-besdataid Tomás, dianad etarchert iar tinntud anmma, “abisus
6860]
scientiae,” ‘imad fessa,’ in tan ordaigimit ar n-uli gnimradu iar
6861]
comairle in ecnai & na screbtrat nóibe; ar is dorcha cech oen i n-ecmais
6862]
ecnai. Editor omits corresponding Latin passage Ar is e in ecna no-n-inorchaigend & no-n-ordaigend;
6863]
is e didiu erailes oirn miscais in t-shaegail & grád do Dia, biad do
6864]
bochta, étach do nochta, dínsem na n-erchraide, & sáint na suthaine.
6865]
Editor omits corresponding Latin passage Uair na maithe dogniam, is e in ecna erailes ornn a n-dénam; & na
6866]
h-ulca imgabamít, is e in ecnai erailes ornn laim do thabairt friu & a
6867]
n-imgabail. Editor omits corresponding
Latin passage Ocus tanic Ísu a n-dóchum,
doirsib foriata: Editor omits corresponding Latin
passage n=“6868”[gt ]sin .i. ho dúnmait-ne ar cetfaide fria
cech n-olcc & fri cech n-anoirches,
6869]
conic Crist do fhédliugud & do aittreb induind. Editor omits corresponding Latin passage Uair dlegar
6870]
dínn ar n-imcaissin do thimorcain, na ro-shanntaigemm indmas in
6871]
choibnesaim co h-indilmáin, na ro-n-tairmescthar ho dímaines & o
6872]
anoirches in t-shaegail, narup oirfited lind fégad furseori & dáine
6873]
dóescaire, acht co nd-ebram in ní atbeir in fáid:Editor omits corresponding Latin passage “mo roisc &
6874]
m’índfethium cusin coimdid do-gres,” ol in fáid. Editor omits corresponding Latin passage Dlegar tra
6875]
coimet in étsechta, na ro-etsium co h-erfhetech fri h-ecnach na
6876]
adchosan; uair is mor is lethreta in cined doenna frisin dualaig-sin
6877]
in ecnaig; narop oirfited lind tra etsecht fri briathraib
6878]
dimaine, na fri scelaib anoirchessa in t-shaegail. Editor omits corresponding Latin passage Is cóir dun tra
6879]
srian do thabairt riar m-beol; na ro-luaidemm bréicc no borb
6880]
erlabra na briathra doescaire, acht co ro-labrum briathra cundla
6881]
craibdecha; na tardum mallachta ar mallachtain, acht co ro-chanumm
6882]
in ro-chan in fáid remuind, co n-epert:Editor omits corresponding Latin passage “bennachfat
6883]
do-gres in coimdid,” ol in faid. Editor omits corresponding Latin passage Ho dúnmait ar cetfadai fon indus-sin
6884]
fria cech n-anoirches, ticc Crist chucaind diar noemad & diar
6885]
n-aittreb, & dogní síd eter ar corp & ar n-anmain; corup riarach
6886]
ar coland diar n-anmain, & ar n-animm do Dia; co n-dergem na
6887]
maithe talmandai ar grad Crist, & co n-epram immaille frisin
6888]
apstal:Editor omits corresponding Latin passage “ropad he mo mian, ar in t-apstal, etarscarad mo chuirp
6889]
& m’anmma, ar-daig co m-beind immalle re Crist.”
6890] Editor omits corresponding Latin passage Is e-sin etargna besta na liachtana-so.
6891] Editor omits corresponding Latin passage Mad iar n-anagoig tra, na h-ocht lathi atberair sunn: is ed do-fornet
6892]
sin, ocht n-aimsera in betha doennai. Editor omits corresponding Latin passage Uair iar forba se n-oes
6893]
in t-shaegail hi-fhus, & in sechtmad oes hi comshíned friu .i. oes
6894]
cumsanta na fhiren iar scarad fria a corp, doraga ind-sin in t-ochtmad
6895]
oes .i. oes fhuigill bratha. Editor omits corresponding Latin passage Iar fhuigell bratha didiu, bedit
6896]
descipuil Crist ar medon .i. in eclas ulide & comthinól coitchend na
6897]
fhírian airmither ar chorp do Christ, biaid a n-óibnesaib & i
6898]
n-oireraib na flatha nemdai. Editor omits corresponding Latin passage Et biaid Tomás imalle friu, “immad
6899]
fessa”; Editor omits corresponding Latin passage uair niba hanfhollas dona fírenu thall cech ní is
6900]
anfhollus doib i-fhuss; Editor omits corresponding Latin passage uair ni bia doib nach n-aneolas, in tan
6901]
ibdait na fíreoin topur in fhír fessa & in fír ecnai; Editor omits corresponding Latin passage ni bia tra dorcha
6902]
and, ár bid follus do chach in fhír shollsi. Editor omits corresponding Latin passage Is and-sin bus follus
6903]
in trinóit dona fírenuib. Editor omits corresponding Latin passage Is and-sin arthraigfes doennacht Crist;
6904]
Editor omits corresponding Latin passage uair dú a m-bia doennacht Crist, is ann bérthar na nóib & na fireóin.
6905]
Editor omits corresponding Latin passage Dorsib foriattaib: Editor omits corresponding Latin passage is ed dofórne sin, comba dúntai i l-ló brátha
6906]
doras na flatha nemda frisin uli peccthachu; Editor omits corresponding Latin passage uair ni raga etradach
6907]
na sánntach, fergach na diumsach, formtech na celgach, isin flaith
6908]
némdai. Editor omits corresponding Latin passage Ni gétar ar nach n-indraicc, ni tídnustar do nach esindraicc.
6909]
Editor omits corresponding Latin passage Is and-sin bess síd & cumsanud forórda dona noemaib & dona
6910]
fírenu; Editor omits corresponding Latin passage ni bia doib saeth na galar, Editor omits corresponding Latin passage ni bia doib bochtai na senntai,
6911]
Editor omits corresponding Latin passage ni bia tra doib bás na dorcha, Editor omits corresponding Latin passage ni bia didiu mian bíd na dige; Editor omits corresponding Latin passage acht
6912]
biaid ann frecnarcus deachta & doennachta meic Dé, & frecnarcus
6913]
na noeb thrinóti, athar & meic & spiruta nóib.
6914] Alim trocaire Dé uli-cumachtaig, ro-h-isam uli in oentaid-sin, in
6915]
secula seculorum, amen.
EPIFANIA DOMINI.
6916] Arroét Iosep in n-i noem Muire dia coimét iar comairle in
6917]
aingil fo anmum chomaime, co ro-thusim a mac prim-geni; conid
6918]
for slicht na m-briathar-sin aisnedes Matha sund. Is ann tra celebrait
6919]
na Cristaide in sollamain-sea na redlainde cecha bliadna, i
6920]
n-ochtid Enair, for-ái lathi mís grene,—inand ón & ar-ái lathi
6921]
sechtmaine isin bliadain hi tám; acht indissid Eoin Cassión nách
6922]
sain sollamain la h-Egeptacdu & la h-eclais in descirt uli .i. sollamain
6923]
na gene coimdeta & na redlainne. Is ed fodera sin, uair is forin
6924]
cet la ro-arthraig in redlu celebrait na h-Egeptacdu a sollamain, for
6925]
octid Enair; for in lo dédinach tra, for octid Enair, celebrus in
6926]
eclais Cristaide ár-chena; uair is uide dá mís déc bói dona druidib
6927]
o-tha tír Arábia co tir Iuda, acht is tria mirbuil in choimded
6928]
tancatar in luas-sa ara fhot in inntig-sin eter muir & tir.
6929] Is e didiu ainm na sollamun-sa lasin eclais “theofania” .i. “Dei
6930]
aparatio,"—is inand on & ‘arthrugud Dé.’ Dethbir ém sin, uair is
6931]
indiu ro-arthraig mac Dé dona dráidib triasin rédlaind; & is a
6932]
comainm in loéi cetna ro-arthraig in spirut noem i n-deilb coluimm
6933]
fair-sium, i n-uair a baitsi; conid dia chuimniugud-sin tucad in
6934]
t-ainm iarsin n-inde thoirnes forin sollamain-si .i. arthrugud Dé.
6935] In Bethil Iúda atberair sund, cathair sin in rig Dauida meic
6936]
Iese, in ro-tusmed Ísu Crist; & ba h-e a ainm for tús .i. Eofratta
6937]
frugifer .i. toirthech, uair ba suthach toirthech in tír fen; & didiu, co
6938]
ro-thuisim in torad suthach sochraid, in slaníccid, innte: ar is
6939]
inand “Bethelem” iar n-etarchert anma & “tegdais in t-shásta.”
6940]
Cubaid ém, cemad isin cathraig rigdai no-genfed mac in ríg, & comad
6941]
hi tégdais in t-shásta no-genfed in sássad suthain .i. Ísu Crist.
6942]
Uair dethbir imorro, ro-tuilled Bethil Iúda, ár ata Bethil ele ann .i.
6943]
hi treb Zabulóin beos.
6944] Is brecht tra, & is 48nntabartach aisnédit in augtair genelach in
6945]
rig-sa & a bunadus .i. Hiruath. Uair mad iar n-Eosifio, prim-shenchaide
6946]
na n-Ebraide: as do Hiddomdaib do, iar m-bunad
6947]
athardai; do Aráibecdu do tra, iar m-bunad a mathar. In t-Antipater-sin
6948]
mac Hiruaith, ro-h-ergabad ina gilla becc he la slataigib
6949]
do Hiddomdaib, & ro-h-alt he re cian occu ina mí-besaib fen; uair
6950]
boi do dáidbre a athar na coemnacair a fhuasluccad.i. sacart
6951]
tempuil Apuill asin Asculóin a athair. O ro-gnathaig tra Antipater in
6952]
tír n-Iddomda, no-théged do menicc co h-Ierusalem, conid ann-sin
6953]
do-rala a múinnterus frisin sacart, fri Hircán. Ocus don Antipater-sin
6954]
is mac in t-Iruath-sa, fo n-génir in slaníccid Ísu Crist; conid
6955]
ón chairdes-sin bói dia athair fri Hircán do-rala a oentu fen
6956]
fria Rómanchu, co ro-s-cennaig flaithus tíre Iuda uli ho Octauin
6957]
August; & boi tri bliadna trichat i r-rige mac n-Israel. Hiruath tra
6958]
in fer isa mac Antipater meic Hiruaith Ascolonta e-sen, is ina
6959]
aimsir-sium ro-genir Crist & Eoin Bauptaist, & is e ro-t-marb in
6960]
maccraid i mm-Bethil Iúda. Hiruath Tetracha a mac-side, is ina
6961]
aimsir ro-ces Crist & Eoin. Hiruath tra Agripa, mac side Arcilaus
6962]
brathair on Tetracha; is lais-side ro-h-ergabad Petur & ro-ces Iacop
6963]
Mor mac Zepedéi.
6964] Senchus na n-Iruath in-sin.—Iarfaigther tra, can a cenel na
6965]
n-druad-sa, & cia tír asa tancutar? uair fogabar isin augtarrás
6966]
slonnti immda examla forru .i. Caillde, & Persu, & Sabéi, & Arabéi.
6967]
Kalldai do ráda friu ar fógluim a n-elathan do beth occu; no is o
6968]
chomfocus a n-aittreue atberar Kalldai & Persa
dib; Ararabecdai tra,
6969]
& Sabecda co díles do gairm dib, iar fherund & ciniud: amal
6970]
for-t-gella in scriptuir, co n-abair:roptar dráide rigda na drúide-si
6971]
ina tirib fen; & is amal tancatar, co slogu mora & co n-ascadaib
6972]
examla leo, do adrad in coimded. Cid dia tancatar do Ierusalem
6973]
sech Bethil Iúda? Is e fáth, uair ro-fhácaib in rédlu iat o
6974]
thancatar le co tír Iúda, & do-dechatar-sum isin cathraig is ordarcu
6975]
boi isin tir; & ba doig leo combad o Hiruath no-genfed in t-í batar
6976]
iarraid; ar is e ba rig for Ierusalem, & is innte boi a bunadus.
6977] Is ceist in cu h-oband ro-gein in rédlu, no in o chéin ro-suidiged
6978]
eter na rendu, & sí infhoilige iar trill? Is ed is mou demnigit
6979]
augtair, conid co h-oband ro-tusmed hi don t-shollsi etherdai, & co
6980]
ro-tuaislaiced focetoir fo aicned na n-dula-sin iarsin timthirecht-sin;
6981]
amal is cu h-oband ro-arthraig in spirut noeb for Crist i n-uair a
6982]
baitsi, & ro-tuaslaiced iar sin fo aicned na n-dúl dia n-dernad; no
6983]
didiu, is aingel Dé nime ro-arthraig isin delb-sin stelle, [amal is cetfaid
6984]
sin do Augustin noem]. Cesnaigit augtair do mét & ardi & etrochta
6985]
stelle. Atberait aroile comba mou hi oltás escai, & comba sollsi
6986]
oldás grian, uair ni díchled sollsi grene hi isin ló amal cech
6987]
redlaind. I n-etarmedon tra in aeoir fhuasnadaig ro-arthraig si eter
6988]
escai & talmain acht comfhocsi hi do thalmain [indas do esca]. Editor omits corresponding Latin passage O
6989]
ro-genir imorro rig nime for talmain, ro-fuasnaiged in rig talmaide;
6990]
uair is énirt cech flaith talmaide i n-aithfégad flaithiusa nemdai.
6991]
- Et omnis Ierosolima cum eo Editor omits corresponding Latin passage
- ar apéli dognétis comchetfaid dó; Editor omits corresponding Latin passage no is a
6992]
miscais iar fhír Crist ro-bui accu; uair is menicc comchetfaigit na
6993]
baill chlaena don chind chlaen. Editor omits corresponding Latin passage Is aire ro-thinolit leo-sum súid &
6994]
airchindig in phopuil, co fessed indus bui a n-indfhethem imon rig
6995]
ro-tairngered doib dia cenel fen, & co ro-fhóglainded uathib in
6996]
cathraig in ro-génair: comad de-sside no-fhúided na dráide do
6997]
thaiscélad uad for Ísu. At illi dixerunt, “in Bethel Iúdae.” Is follus
6998]
conid mor dlegaitt na h-Iúdaide dammain forru ó Dia, uair ni
6999]
namá ro-fhetutar fota ria n-genemain Crist co n-genfed, cia ro-díultsat.
7000]
Tunc Herodes clam uocatis magis: is aire imorro ro-gairm-sium
7001]
na drúide fo chleith, comad gné n-onore leó an n-acallam
7002]
don rig hi coccur, & didiu na festais Iúdaide in indethium ro-boi
7003]
acca don mac, & na ro-thairmesctís imme o nach mud écin a r-rig
7004]
díles do marbad. Et mittens eos in
Bethlem dicit: “ite et interrogate
7005]
diligenter de puero, id est, in ciuitate an extra ciuitatem, qua die
7006]
vel qua hora et quibus parentibus natus sit; Editor omits corresponding Latin passage & ho fo-n-gébaid, indissid
7007]
dam-sa, co n-dech-sa lib dia adrad.” Is sain in ní atbert-som
7008]
sechtair ind-sin o briathraib & ro-imráid o menmain; uair iss ed
7009]
ro-gell sechtair, co n-aidérad in coimdid, & is ed imorro ro-chind o
7010]
menmain, a marbad. Qui cum audissent regem, abierunt, et ecce stella
7011]
quam uiderant in oriente antecedebat eos, &rl. Is aire imorro testa in
7012]
rédlu ona drúidib, cu ra-erdarcaigitís do chach in mírbuil ro-foillsiged
7013]
doib, & didiu comtis failtisgide d’facbail stelli a h-esbaid uathib;
7014]
amal is follus sin o thochoscemtaige inna liachtan fén, in tan atbeir:—
7015]
uidentes autem stellam, gauisi sunt gaudio magno ualde, et intrantes
7016]
domum inuenerunt puerum cum Maria matre eius; Editor omits corresponding Latin passage & o ro-oslaicset a
7017]
n-árccu, tucsat na tri máine-sea dó .i. ór & tuss & mirr. r do, a
7018]
dualcus a rígdatta, uair doróisce in t-ór cech tinde, amal doróisce in
7019]
rig inna h-uli;—túis imorro dó, a dualcus a diadachta, uair athascnaid
7020]
a de-side iarna h-adandad i n-uaislib nime: cubaid sin fri
7021]
h-uaisle na deachta;—mirr didiu dó, a dualcus a doenachta, uair is
7022]
gnáth mirr do thabairt im chorpaib dóine i n-ádnocul, conid
7023]
maillite thinaid, amal do-ratad iar-tain ima chorp-som fén.
7024] Nomina et habitus et munera magorum Augustus Aurilius sic ait:
7025]
primus eorum, Melcha nomine, senior canus cum barba prolixa et capillis
7026]
prolixis et tunicca i49achintina .i. ulcha immlebur fair & folt fota & tonach
7027]
uaine imme, sagoque millenio .i. lend buide, et calciamentis iachintinis,
7028]
aurum quasi regi obtulit. Secundus nomine Caspar, iuuenis imberbis
7029]
et rubicundus cum millenia tunicca sagóque rubeo et calciamentis & iachitinis,
7030]
.i. óclach amulchach derg, & tonach buide imme, per thus Deum
7031]
cognouit. Tertius Patifarsa, adólescens fuscus integre barbatus .i. óclach
7032]
témnide lán-ulchach, rubeta tunicca, sagoque albo et uario, cum calciamentis
7033]
millenis [.i. budio], per mirram filium hominis agnóuit. Omnia
7034]
eorum uestimenta Sirica erant.
7035] Et responso accepto in sompnis ne redirent ad Herodem, per aliam
7036]
uiam reuersi sunt in regionem suam. Ni h-e in sét iarsa tancatar o
7037]
Ierusalem do Bethil dochuatar; no didiu, ni h-inund sét etir tancatar
7038]
asin airthiur & dochuatar doridise do fora cúlu; uair iar tír
7039]
dochuatar, iar muir imorro tancatar, co ro-gabsat port i comfhocus
7040]
tíre Iudae, co nu-s-tanic anbthine mor ann-sin, co ro-bris a longa
7041]
do chomailliud in neich do-rarngert in fáith co n-epert:Editor omits corresponding Latin passage “tuaircfet-sa
7042]
o anbthine dermáir longa in mara”; & is aire ro-chomarléic
7043]
Dia in no-chombadud-sa, combad derb-airithe do Iúdaidib do
7044]
chretium Crist .i. tria chomailliud na fáitsine ro-terchanad de,
7045]
& conabud inann sét tiastais na drúid dia tír & tancatar ar-daig
7046]
runi imchuibde. Editor omits corresponding Latin passage Ro-fiugrad em do chéin mair anall ona sruthib
7047]
arsataib in mirbuil-sea stelle: ro-fiugrad chetus isin columain tenntide
7048]
ro-boi ic remtechtus in popuil Israel a tír Egipt co tír tharngiri,
7049]
hi fhiguir-sin & i tóraind inna rédlainde-sea ic remtechtus na
7050]
n-druad do tír cetna; & dano ro-fiugrad isna taisceltaib noemaib
7051]
ro-faitea o phopul Dé co h-Erechó do fhegad tíre tairngiri, & da
7052]
r-tharchuirset for sét aile coa múintir, ar imgabail na h-etarnaide
7053]
ro-h-indlit ara cind, o ro-h-airigthe iat icon taiscelad. Ro-terchan
7054]
didiu in faith uasal Isaias, dicens:Editor omits corresponding Latin passage “doragut slóig immda a tír na
7055]
h-Arábe, ór & tuis & mírr leo i n-edpart do Dia, & doberut gloir
7056]
& molad do Dia trena n-edpartaib.” Ro-terchan didiu Dauid mac
7057]
Iesé, co n-epert:Editor omits corresponding Latin passage “doberthar ascaid do Christ, de ór na h-Arábe.”
7058]
Hec iuxta litteram dicta sunt; ceterum iuxta spiritualem intelligentiam.
7059]
Editor omits corresponding Latin passage Na tri draid tancatar do adrad Crist: iss ed dofornet sin, na h-uli
7060]
chenela ro-genset o thri maccu Noe, do chreitem Crist & dia adrad.
7061]
Editor omits corresponding Latin passage On airthiur tancatar: iss ed doforne sin, na h-uli iresechu tancatar
7062]
do adrad in choimded as cech aird; uair tuarcaib grian na fírinde
7063]
dóib dá cech leith, & ro-inorchaid ind uli domun: is si na fuinend
7064]
cid is-in áidche dona fírenaib,—funid imorro i m-medon-lai dona
7065]
pechdachaib. Editor omits corresponding Latin passage Co h-Ierusalem tancatar .i. co fégad síth, uair is ainmm
7066]
do Christ síth; Editor omits corresponding Latin passage “uair is e Crist ar síth-ne, is é ro-accomail in eclais
7067]
cechtardai” .i. muinnter nime & talman. Editor omits corresponding Latin passage In redlu resna draide:
7068]
iss ed doforne sin, etrochta in t-shoscela, no-s-beir co h-aithentus Crist
7069]
& cóa chretium. Audiens autem rex turbatus est: iss ed doforne sin,
7070]
diabul ica ra-bi ab50ainecht & rigi in domain-sea, d’ubtad & do sharugud
7071]
tria chomailliud Crist; uair amal ro-shuidig diabul tre format
7072]
bás do dóinib, is amlaid-sin ro-suidigestar in m-bethaid suthain tria
7073]
deirc. Et mittens eos in Bethlem: Editor omits corresponding Latin passage iss ed doforne sin, na h-iresachu, o
7074]
dergeit in domun co n-aithigit co gresach in m-bethaid rúnda .i.
7075]
ind eclais, do thomailt in t-shásta suthain .i. chuirp Crist & a fholai.
7076]
Editor omits corresponding Latin passage Ocus o dachótar isin tegdais, fuaratar in mac i n-ucht a máthar: is
7077]
ed doforne sin, Crist fodéin do gabail isind eclais don lucht chraibdech
7078]
no-s-aithig; ut dicit in salm-chetláid:Editor omits corresponding Latin passage “aithigid dom thegdais,
7079]
a choimdiu, & dodén t’adrad isin tempul nóeb i n-attreba.” Et
7080]
apertis tesauris suis: iss ed doforne sin .i. na tri h-etargna fogeib ind
7081]
eclais isin scriptúir noib; is inand ón & stair & sians & anagoig;
7082]
no didiu, na trí dána édbras ind eclais do Christ .i. óige & aithrigi
7083]
& lanamnus dligtech. Editor omits corresponding Latin passage Dochotar iar sét aile dochumm a tíre: iss
7084]
ed doforne sin, na h-iresechu, o ro-laiset díb tigernas diabuil dia
7085]
ra-fhogainset anallana i sét na h-indirge, co n-adrat innosa i sét na
7086]
h-irse cathalacda ind fír Dia, chretir i nd-oendacht aicnid & i trédacht
7087]
persainde, conid do a aenor fhognait, amal aithnes in scriptúir,
7088]
co n-apair:Editor omits corresponding Latin passage “adair don choimdid & do Dia, & fad dó a aenur
7089]
fógna.” Hic est spiritualis sensus huius lectionis.
7090] Moraliter uero, Editor omits corresponding Latin passage na tri dráid tancatar on airthiur: iss ed dofornet
7091]
sin iar m-bestataid, in duine threda tairises o churp & o anmain & o
7092]
spirut, iarna inorchugud o shoillsi in fhorcetail diada, co n-érnend
7093]
na dana trédai, iris & frescisciu & déircc do Dia trédai .i. don trinoit.
7094]
Editor omits corresponding Latin passage In redlu resna draidib: iss ed doforne sin, trócaire Dé do fhortacht
7095]
in duine, conid áil leis cech maith do dénam, & co sánntaid adrad
7096]
in choimded tria h-edpartaib; amal for-t-gella in faith, co n-apair:
7097]
Editor omits corresponding Latin passage “trócair Dé fodéin fhaslaiges form cech maith dogníu.” Editor omits corresponding Latin passage Hiruath do
7098]
fhuasnad: iss ed doforne sin, in diumus do thairnem tria inísli nótria
7099]
umalóit isin duine dogní toil Dé; ut dixit Solam:Editor omits corresponding Latin passage “dichuirid in
7100]
coimdid uainn dúalaig in díumais tria rath umalóiti.” Apertis tesauris
7101]
suis, &rl. Editor omits corresponding Latin passage .i. o d’fhéchas in fíren brechtrad na sualach i n-arg a
7102]
anma, togaid in sualaig is sochraidiu fiad Dia and, & no-n-edpair
7103]
do Dia. Editor omits corresponding Latin passage Uair idpraid in n-ór do Dia in t-í dia fhoillsig Dia ecnai,
7104]
& o tharmnaigid do chach ina fhorcetul, amal ata isin scriptúir
7105]
diadai:Editor omits corresponding Latin passage “cid mor fháiltnigit ciúil & cóibleda menmain in duine, is
7106]
mou co mór fháiltniges ind ecna diadai.” Editor omits corresponding Latin passage Édpraid didiu túis don
7107]
choimdid in t-í no-s-aitchend o chride glan ina ernaigthe, ut dicit
7108]
in fáith:Editor omits corresponding Latin passage “ro-athascná m’ernaigthe co dírech chucat, a Dé, amal
7109]
diaid thúsi adantar i n-edpairt duit.” Editor omits corresponding Latin passage Édpraid em in morail don
7110]
choimdid in t-í traethus dualchi a cholla tria apstanait, amal atbeir
7111]
in t-apstal:Editor omits corresponding Latin passage “troethaid bar colaind tria óine, co n-erbalat ón
7112]
mud-sain a h-accobrai.” Na draid tancatar do adrad Crist co
7113]
n-dánaib examla i n-oesaib examlai .i. oclach & moeth-oclach &
7114]
senoir: iss ed dofornet sin iar m-bestataid, conid ed is téchta dun,
7115]
co ro-fhógnam do Dia in cech áis, & cu ra-edpram dó na dána
7116]
logmara-sa .i. deig-imrád & deig-briathra & deig-gním. Editor omits corresponding Latin passage Dochuatar
7117]
na dráid iar sét aile dochum a tíre: iss ed dofornet sin iar m-bestataid,
7118]
na h-iresechu, impait o sheircc in domain-sea fora b’ airchindech
7119]
diabul, co n-imthiget i toil Dé iar sét dírech na fíren .i. i Crist;
7120]
uair is ainmm do Christ sét, amal atbeir fen:ego sum uia et ueritas
7121]
et uita. Is e-so in sét,—uair is iarma athascnáit na fíreoin dia
7122]
n-atharda fén .i. don fhlaith nemda; fírinde didiu he,—uair is bréc
7123]
cech maith i-fus, i fégad na mathi tídnaicther uad-som thall dona
7124]
fírenaib; betho imorro he,—uair fédligit na nóib accu isna hinataib-sin,
7125]
cen ais, cen forcend, cen erchra. Hic est moralis sensus huius
7126]
lectionis.
7127] Dies ergo uenerabilis est in ecclesia celi et terre hic dies; quam multa
7128]
sunt mirabilia huius diei teofaníe! .i. Dei apparitionis per dominicam
7129]
stellam! hodie stella Christum querentibus [.i. magis]monstrauit; hodie babtizatus
7130]
est Dominus noster Iesus Christus ab Iohanne Iordanis flumine; hodie
7131]
consecrati sunt omnes fontes, hodie spiritus sanctus in columbae specie
7132]
super Christum descendit; hodie de quinque panibus quinque milia
7133]
hominum saturauit; hodie aquas in uinum conuertit, i pan- Galilee.
7134]
Et idem Dominus noster Iesus Christus qui in hac die magis et gentibus
7135]
apparuit, in die iudicí iustís et peccatoribus apparebit: iustís ad gloriam,
7136]
impíís ad penam. Tunc stupa collecta
.i. sinagoga peccantium, in
7137]
tenebras tradetur exteriores; ubi erit pena famis, pena sitis, pena
7138]
frigoris, pene caloris, horride tenebre, facies demonum, uoces tortorum.
7139]
Iusti autem ibunt in uitam eternam; ubi iuuentus sine senectute, uita
7140]
sine morte, Christus cum patriarchis, Christus cum martiribus et cum
7141]
uirginibus; isin oentaid is uasli andas cech n-oentaid, i n-oentaid na
7142]
noem trinoti airmitnigi, athar & meic & spiruta noim.
7143] Alme trocaire n-Dé, co r-ísam uli in oentaid-sin, ro-s-airillem,
7144]
ro-s-aittrebam, in secula, 51.
XXXIII
7145] Angelis suis mandauit de té Deus, ut custodiant te in omnibus uíís
7146]
tuis. Dauid mac Iesé, ard-rig clainni Israel, in prim-fháid amra,
7147]
is e ro-faillsig ina shaltair nóib conid aingil is timthireda
7148]
do Dia oc stiúrad & oc follamnugud in chinedu doenna isna h-ulib
7149]
shétaib. Editor omits corresponding Latin passage Noi n-uird aingel filet a nim .i. Angeli, Archangeli, Uirtutes,
7150]
Principatus, Potestates, Dominationes, Troni, Hirophin, Sarophin.
7151]
Editor omits corresponding Latin passage Aingil, is inand iar n-etarchert fhocuil & “techtaireda”; archaingil
7152]
tra, inann & “uasal techtaireda.” Aingil infhuiter o Dia d’erail na
7153]
n-gnim coitchend maith n-adamrai forna dóinib; uair in tan ticc
7154]
imrádud maith hi menmain duine,—im oidigecht do duine bocht, no
7155]
im thorruma na n-galarach, no imm dig don tróg, no im cech maith
7156]
eli is cosmail friu-sin,—aingil erailes sin. In tan tra teit oen dia
7157]
oilithre, no in tan postar, no teit fo gradaib in choimded, no in tan
7158]
gabus altrom Dé, no in tan dogní tempul i n-anoir in choimded, no
7159]
maith mor ele is cosmail friu-sin,—archaingel erailes sin. Nói
7160]
n-grada aingel filet a nim, & in dechmad grad talman, id est, Michael
7161]
archangelus, isa l-líth & isa foraithmet chelebarthar isin lathi-sea
7162]
indiu i n-eclaisib na Cristaige. Editor omits corresponding Latin passage Is inann Michael iar n-etarchert,
7163]
& “cia amal Dia.” Is do tucad stiurad & follamnus na n-anmand
7164]
dochum parrthuis; Editor omits corresponding Latin passage “is tu,” ol Dia fri Michael, “airchindech & cend &
7165]
oirchindech, ro-ordaiges forsna h-ulib anmannaib, dia stiurad & dia
7166]
follamnugud dochum parrduis.” Mo-n-genar dogní a charatrad co
7167]
cairdemail frisin Mícahel-sin, hi n-áine, i n-érnaigthe, i n-almsanib!
7168]
Mo-n-genar anmain fogabar co glan dia stiurad on Míchael-sin,
7169]
dia deliugud ó demnaib!—Ar tri fáthaib celebarthar sollamain
7170]
do Michael sech cech n-archaingel aile .i. for saerad in tairb bói i
7171]
n-dorus na h-uama, & ar marbad na biasta i sleib Gargáin, & ar díten
7172]
na Cristaige hi cath muige Campain for Sharristínib. Editor omits corresponding Latin passage Is coir dún
7173]
aisnes cumair dona tri mor mírbulib-sea. Editor omits corresponding Latin passage Ata araile cathir i
7174]
crichaib na Campáne, dianad ainm Sepontina; is innte bói aroli
7175]
fer saidbir sochinelach, dianad ainm Gargan. Editor omits corresponding Latin passage Is ón Ghargán-sin
7176]
do-rata ainmm forin sliab, conid sliab n-Gargán ó sin ille. Boi
7177]
do sháidbre in Gargán-sin, comba lán in sliab uli dia indilib. Boi
7178]
didiu tarb gle-gel eter cethraib Gargán, & ba mó a grad fri Gargán
7179]
oldait a uli cethra; acht do-rala tan co m-bói in tarb for sechrán &
7180]
iarrair, co n-dechsat na h-oegaireda dia indisi do Gargán, co m-bói
7181]
in tarb for iarrair. Atracht Gargán co tindesnach, co ro-shir
7182]
diamra in t-shlebi don tarb, & nocon fhuair; acht do-rala co frith
7183]
in tarb i n-dorus aroli uamad narbo aichnid do dóinib có sin. Ro-gab
7184]
tra ferg mor Gargán, co nu-s-léic soigit i n-diaid in toirb; & ní
7185]
dernai erchoit don tarb, acht ro-soud in soigit for cúlu co Gargán
7186]
fen, co ru-s-ledair co mor he; conid iatt a múinnter ro-s-imorchur
7187]
he cóa thech; & ba ingnad frisna h-ulib in mírbuil-sea. Editor omits corresponding Latin passage Ro-ordaiged
7188]
[didiu] ho epscop na cathrach trédenus do lucht na h-eclaisi
7189]
& na cathrach ol-chena, co fhoillsiged Dia doib in ní ima ra-butar.
7190]
Faillsigis aingel Dé i n-aislingthi di-aroile senoir, co n-epert fris:
7191]
“is maith a n-dernsabair.” ol se “.i. a shiriud ó Dia in ní bís i
7192]
n-aneolas do dóinib.” Editor omits corresponding Latin passage Ro-s-frecair in senoir & atbert:Editor omits corresponding Latin passage ‘ces ol se cia
7193]
thu-sa, a óclaich thaitnemaig?” Editor omits corresponding Latin passage Atbert in t-aingel: ‘me-si,
7194]
ol se, Míchael archangel; is mé bís i fhiadnaise in duilemun co
7195]
sír. Ocus ro-thogus dam fén in locc m-becc nemélnide út sech
7196]
inad du in talmain; cumdaigid tempul anórach dam isin lucc
7197]
út, dia thorruma o oilithrechaib in domain a cethar aird na
7198]
cruinde." Ro-comailled amlaid-sin, conid prim oilithre fós sancte
7199]
Micháel de monte Gargano. Gar d’aimsir iarum co n-dechad Gargán
7200]
isin sliab do thorruma & d’fhethium a thrét, amal boi ann,
7201]
co fhacca béstín m-bicc m-buide is áille bói do béstib domain, co
7202]
m-boccótib gela amal snechta, condergi amal chorcair. Tócbaid do
7203]
thalmain hi, conid ed atbert: “Ata én ingen cruthach ocumm,
7204]
ol se, & sochaide oca cunchid; & is étáil liumm in béist bec-so
7205]
d’fháguail dia tabairt don ingen-sin, co n-dernai petta di.” Teit
7206]
remi dia thig, & ruc in béist lais, co tarut dia ingen. Atbert a
7207]
ingen fris: “A athair inmain,‘si, ‘is mó lium so d’fháguail
7208]
oldás mor d’innmas & d’argut.” Oilis in ingen iarum in daltan
7209]
m-becc-sin. Garit tra don béist and, in tan ro-dhorchaid & ro-forruamnig;
7210]
ro-métaig co mor beos conarba luga hí hi cind mis
7211]
oltás orcc cránai. Ni-s-téged nech do muintir Gargán secci do
7212]
leith, dona tabrad sceim némnig co letrad feóil & lethar on chnáim
7213]
immach. Geranaigit in muinter uli sin, conid ed atbertís:
7214]
“marbthar,” ol siat, “in béist démnach!” Ro-fháslaig Gargán tra a
7215]
marbad. Ro-díult a ingen, & is ed atbert: “ropud ferr lium,” ol
7216]
si, “bás d’fhaguail dam buden oldás mo dalta do marbad.” Métaigis
7217]
in béist iarum, conarba luga hí hi cind teora mís oltás
7218]
torcc n-allta teora m-bliadan. Iar sin ro-marb sí triur mor do
7219]
muintir Gargán, & sluicid as a cind; iar sin folmaiged leth na
7220]
cathrach di. Hi cind bliadna tra ro-forbair conaba luga hí oltás
7221]
dam dílend. Fásaigther in baile uli di fá-deoid, & dochótar catharda
7222]
in baile hi comairle, dús cid dogéndáis fria. Editor omits corresponding Latin passage Cathaigset i n-agaid
7223]
na biasta iarum, & ni boi poind doib ann, uair ro-s-taifnit & ro-marbait
7224]
sochaide dib. Iar sin lécit in catharda uli di, co n-dechsat
7225]
lucht na cathrach isin t-shléib. In béist tra, o na fuair-side ní
7226]
no-chocnad isin cathraig, ro-s-len folliuchta in t-shlóig & ina cetri
7227]
isin t-shleib. Teit didiu fo thrédu Gargán, & ro-marb dímór dib.
7228]
Tinolsit iarum lucht na cathrach uli, & lécset cathugud don béist,
7229]
& do tharb Gargán: ni ro-s-tarmnaig ní, acht becc na ro-nithaiged
7230]
in tarb isin n-gleo-sin. Editor omits corresponding Latin passage In ám-sin tra, ro-thatin óc milid armach
7231]
co n-etach taitnemach, co laind n-ordai, co r-thatin eter na slógu ar
7232]
medon, & atbert: “Cret dobérad sib don tí no-dingebad in béist
7233]
díb?” Atbertsat uli o aen bel fris: ‘Dobermais,’ ol siat, ‘sínn
7234]
fen i n-dílsi & ar n-uli máine." Atracht in mílid frisin m-béist.
7235]
Ro-frecratar srotha tened a srónu & a belu na biasta; ro-dérg &
7236]
ro-ruthnig in mílid, & a chloidem tenntige ina láim. Ro-lingestar
7237]
in béist eteruas i n-aeor, co ro-artraig in slog demun ina smút
7238]
chéo immpe; ro-thatin in slog aingel imón mílid, co m-batar ina
7239]
niúl gel imme. Ro-bruthnaig in milid i n-agaid na biasta, co
7240]
tarut béim cloidim di & ro-thescc hi i n-díb rannu. Lingid isin
7241]
t-shléib in dara leth na biasta dar tri mile cemend; ro-ling in mílid
7242]
ina diaid, co ru-s-athmarb hí;—& ata tempul anorach ind-sin i
7243]
comartha in choscair-sin. Tanic in mílid iar marbad na biasta do
7244]
acallaim lochta na cathrach, & is ed atbert:Editor omits corresponding Latin passage “Mé-si,” ol se,‘Michel
7245]
archangel .i. bar [car]a bunaid-si; uair is mor bar n-dethitiu lium.
7246]
Demun tra tanic chucaib i n-deilb na biasta dabar n-discailed .i.
7247]
mín alaind socharthanach ticc diabul do mellad chaich: serb & goirt
7248]
iarum. No-discailfed in béist út in cruinne ho thurcbail co fuined,
7249]
mine discailte hí fén for tus. Editor omits corresponding Latin passage Acht is ed-so thothlaigim,’ ol Michel
7250]
“i persain in choimded fesin .i. co ra-b grad caich ‘ga chele ocaib.
7251]
Editor omits corresponding Latin passage Ernid dechmada na n-uli filet ocaib do fhulang na n-eclais; tidnacid
7252]
bar n-almsana [cu trocar] do bochtu & do deblenu Dé; Editor omits corresponding Latin passage ernid étaige
7253]
do bochtu.” Editor omits corresponding Latin passage Iarsna labarthaib-sin & iar labarthaib immda aile,
7254]
ro-fhresgab Míchael i fhiadnaise in uli shlóg batar inn-sin dochum
7255]
nime.—[Scéla na biasta co-sin.]
7256] Ro-erig cathugud mor eter lucht Sepontína & lucht Neapolis:
7257]
Cristaide lucht Sepontína, Págándai didiu in drem aile. Uathad na
7258]
Cristaide, at ile na Págándai. Ro-throiscset na Cristaide fria Dia &
7259]
Míchel ima fhurtacht. Ro-artraig Michel doib, & atbert friu:
7260]
“Ercid a m-barach do chur in chatha, & do-icfam-ne inar n-aingliu
7261]
mar caeraib tened do marbad na Págandai inbar fhiadnaise.” Iar
7262]
sin atrachtsat na Cristaide dochumm in catha. Ro-ergetar na
7263]
caera tened & na sóignena asin aeor, co ro-s-marbsat hil-míle na
7264]
Págándai. Editor omits corresponding Latin passage Is dia rér-sin atberair isin saltair nóim .i. “is tu
7265]
th’oenur, a Dé, dogní th’aingliu spirutaldai, & dogní do thimtirige
7266]
condat tene loiscdech.” Ro-mebaid iar sin dona Págánda, & ro-cretset
7267]
do Dia triasin mírbuil moir-sin.—Editor omits corresponding Latin passage [Scela in chatha co-sin.]
7268] Bid a fhis ocaib co ticfa Michael doridise do chobair in chineda
7269]
doendai. Ancrist imorro, duine e-side genfes i n-deriud domain.
7270]
Derb-shiúr dó budén a mathair. Tomm liath hi cert-medón a
7271]
édain; oen shuil asa chind i m-medon in tuimm-sin. Oen mhala
7272]
fair, & ro-sia tra on chluais co ‘raill allathís dia shúil. Oen chlar
7273]
a chorp uli; oen chlar a thraigthi. Tairrngid na crunna asa
7274]
prému; sáidid a m-bairr i talmain & a m-bonai suas, & do-s-beir
7275]
duille la torad for préma & for bonu na crand. Dogéna ór & arcut
7276]
do indebar & do otraigib na n-ech & na cámall & da cech étarba
7277]
ol-chena, & sílfaid anchretem fón m-bith. Ni báid usce he, & ni
7278]
loisc tene & ni geba iarn. Helíí & Enóc tra, atat i m-bethaid fós i
7279]
parthus; gebid étt mor iat, co ticfat do chath fri Ancrist; ni bia
7280]
poind doib ann, uair marbthar eat. Iar sin tic Michael do nim, & a
7281]
cloidem derg tenntige ina láim, & muirbfid Ancrist. Dingebaid
7282]
Michael in plág-sin amlaid-sin; comfhocsigfid lathi brátha iar sin.
7283]
Editor omits corresponding Latin passage Sendfid Michael a stocc co nd-eracht in uli asa n-ádnacthib.
7284]
Doraga in brethem bratha do mess forin cined n-doenda. Do-s-bera
7285]
na maccu mallachtu dia clíí isin tenid suthain; do-s-bera a
7286]
noemu & a fhírenu dia deiss .i. lucht na dérci & na trócaire,
7287]
do ascnám flatha Dé, do thochaithem na fledi ro-fúired doib o thús
7288]
domain, i n-oentaid na trinoti uaisle uli-chumachtaige, athar &
7289]
meic & spiruta noib.
7290] Alme trocaire Dé tria impide Michil archangil; ro-h-isum uli
7291]
in oentaid-sin, ro-s-airillem, ro-s-aittreuam, in secula seculorum,
7292]
amen.
XXXIV
7293] Atberair isin naemad caibdel fichet do lebar Matha, co tanic
7294]
araile fer dochumm in athar nemdai, dia fiarfaide de, cindas dogébad-se
7295]
a chuit don flaith nemdai. Ba h-i freccra chumair tuc-sum
7296]
air ind-sin: “mad ail duit,” ol Dia fessin, “dul dochumm na bethad
7297]
suthaine, coimet na h-aithneda do-fhácsam ac Moysi mac Amra iter
7298]
da claraib;” & ata cuit dib díultadach & araile daingnighthe; & a n-as
7299]
diultadach dib, is écen a sír-choimet, & is lór in dara cuit do
7300]
choimet in tan tic amm a coimeta; & is amlaid thuicit na h-eolaig in
7301]
fhreccra-sa tuc in t-aen Dia, .i. cech aen na coingéba a aithneda, comba
7302]
h-iffernd a adba bunaid, & combat mallaigthe o Dia, amal atbeir
7303]
Dauid: “is mallaigthe na dáine claenus ot aithnib.” Ocus ata
7304]
annsa cethrumad caibdel fichet do lebar Moysi, co r-aithin Dia do
7305]
Moysi mallachad luchta sáraigthe na n-aithned co h-aduathmar; &
7306]
ata annsa lebar cétna in bendachad thuc Dia for lucht coimeta
7307]
na n-aithned, & cech ní ro-géll Dia doib hi-fhus, & flaith nime
7308]
iarum. “Mass ed, coimet na h-aithne,” ol Dia fessin, & “coimetfaid
7309]
siat tú.”
7310] In chet aithne dib-so: “na h-adair dee bréci, acht me féin
7311]
m’aenur”; creid mé, & dam, & indam, & cuir mo grad ós cind cech
7312]
aein; & tabair grád dot chomarsain amal tú fodén. Ocus aderait
7313]
ind eolaig co filet na deich n-aithneda isin da aithne-si: uair damad
7314]
dil la nech a chomursa, ni choillfed se én aithne dona secht
7315]
n-aithnedaib benas frisin chomarsain; & ata ‘san aithne-si began
7316]
credium do chrandchuraib, na d’upthaib ban, no do glór en, no
7317]
d’aislingthib, no d’aimmsir escai, no do la chrosta, no d’fháistine
7318]
duine d’a marand indíu.
7319] In dala aithne tra: “na glacc ainmm do Dia co dimain”;
7320]
& saraigther in aithne-si o thri modaib; .i. in cet mod dib in
7321]
tan doberar luige fíre cen ádbar no le h-adbhar ata ’na peccad
7322]
marbtha and fén; & ata in chuit-se don luige ina éthech oca
7323]
thabairt, & ni dlegar a chomall;—in dara mod le m-brister hi .i. in
7324]
uair doberair luige, ce raib se ina fhír, “ba chnedaib Crist” no “bá
7325]
ballaib Crist” beos; & is mó so ina in cet peccad, uair doberait-sium
7326]
aithis do Dia oc ainmniugud a ball for leith, mar nach
indénta;
7327]
& ata figuir aige-seo isin lebar re n-abar Leuiticum, amal
7328]
do-s-furail Dia fen er Moysi, “in bean do-rinde a shamail-seo do
7329]
clochad,” & ni fetar arím ca mence & ca med ro-s-ordaig Dia pian
7330]
adbul annsa peccad-sa. Ocus is bec in da modh-sa atrúbramar oc
7331]
fechain in tress mod, .i. na brégi re tabar luige, uair is i is pian choir
7332]
do lucht in ethig, a cuirp a-bhus do crochad & a n-anmunda do
7333]
riagad tall a n-iffernn; & ata so hi cuis in ethig, in t-i tuc lebar
7334]
aiffrind no dealb Dia no naeim dia naemuib i n-esliss, corab í-so
7335]
ciall a luige, .i. “doberim,” ol se, “maitheam & dilsiugud forna
7336]
h-aifrendaib & for furtacht na naem & fora n-glóir, & gabaim chucam
7337]
mo chuit don phein t-shuthain; & ni h-ed amain, acht cech ball
7338]
d’a n-gluaisimm cusin luige-sin, dilsigimm cech maith dia n-derna
7339]
riam lesin m-ball-sin, gach paiter d’a r-gabus riam lesin m-bel-sin,
7340]
& cech maith d’a n-dubairt, doberim sin uli i l-laim n-diabail.” Ocus
7341]
amal do-s-beir pax don lebar d’eis a éthig, bid oc gabail 52eda o
7342]
Dhia cumm degulta ris; mass ed, bíd adbar acut luige oca
7343]
thabairt, & bíd i n-adbar choir & in-a fírinde, no bi gana thabairt.
7344] In tress aithne: “cúimnig na dómnaige do naemad,” .i.
7345]
oibrigthe fechtnacha do denum ínntib, amal aderair in Apocolipsi, &
7346]
amal atbeir Solam in Eclesiastico isin nomad capdel déc .i. dena ní
7347]
maith isind lo maith, & na dena bec d’olc ann; uair is i-sin congbail
7348]
is uaisle ocin aithne-si, & is annsa do brissed, .i. na peccaid
7349]
marbtha do shechna and; & ata a fhiguir-so annsa cóiced caipdel
7350]
fichet do lebar na Nuimre, .i. co r-chuir Moysi & Árón in duine
7351]
fuaratar oc tinol a aire [.i. connaid] air isin t-shabóit, .i. co r-chuirset
7352]
hi prísún he, co fhindais cia breth do-s-berad Dia fair; & is i breth
7353]
ruc Dia dó, a clochad fochetoir. Is he immaircess in t-before-si co
7354]
spirutalda, amal adeir Augustin, in t-ínach sechnann peccad
7355]
marbtha dia domnaig d’airithe, uair is e-sin in t-before trom beress in
7356]
animm leis a n-ichtar iffirn; & is don before-sin labras Heremías fáid
7357]
isin sechtmad caipdel fichet, .i. “na h-imarcraid ereda isin t-shaboit,”
7358]
.i. peccad; & is don before cetna labras Dauid isin t-shalm:
7359]
Editor omits corresponding Latin passage “atat mo pheccaid ina n-eri throm formo muin.” Sechnum na
7360]
peccaid dia domnaig saindrud, ceincob denta la ele iat, uair ata
7361]
brissed na h-aithne d’imarcraid ina n-denum dia domnaig maille re
7362]
a cin fén; & ni h-ed as inntrecthi in peccad ann, acht ni dlegar
7363]
umla ele ann do-roissed i peccad, acht onórugud sollamnach; uair
7364]
aderair in libro Exódi isin fichetmad cáipdel, “dena h’obrigthe fén,
7365]
.i. obrigthe na colla, isna se la ele, & na dena obair dómnaig.” Ocus
7366]
ina fhigair-so do-rinde Dia in t-oibriugud sé lathi annsna lathib
7367]
ele, & bói hi tost isin t-shaboit. Mass ed, os e in t-anumm is
7368]
úaisle, & ni h-ed amain, acht is uaisle én anim ina a tanic & a ticfa
7369]
do chorpaib,—o thucad se la d’fógnam na collai, in t-én la tuccad
7370]
don animm, ni dlegar ann acht oibrigthe na h-anma, .i. oiffrind &
7371]
urnaigthe & diadacht do legud & do scríbad, & almsana do bochtaib
7372]
& oibrigthe na trócaire ol-chena; & gab fon aithne-si gach lá saire
7373]
era fhuil cengul on eclais, a onorugud mar in dómnach.
7374] Ocus is iat-sin na tri h-aithne benus re Dia; & frisin comarsain
7375]
benait na secht n-aithne-so sís.
7376] In cethramad aithne: “tabair onoir dot athair & dot
7377]
máthair,” chollaide & spirutaldai; & is immda fáth o n-ab’égen
7378]
a n-onórugud .i. do shíned do saegail for tús; uair do-gell Dia féin
7379]
saegal fotai do chách dia chind-sin; amal ata in libro Exodi, isin
7380]
fichetmad cáipdel, & atbert-se isin tress cáipdel do liubur Sholaim,
7381]
“cipé do-s-bera in onóir-sin, méraid se co fota.” In dara h-adbar,
7382]
chuind beth fordha shlicht; uair ro-gell Dia ‘sa lebar cetna, “cibe
7383]
do-s-berad in onoir-si, co m-beth clann aibind aige.” Adbar ele,
7384]
amal atbert Dia ‘sa lebar cetna, “tabair onoir dot athair,” ol se, &
7385]
“dogeba bendacht in athar nemdai isin lo deidinach.” Adbar ele,
7386]
uair adeir isin inad cetna, “is glóir don mac,” ol se, “in t-athair
7387]
d’onórugud, & is mí-maise mór a beth fa essanóir.” Adbar ele,
7388]
amal adeir Tóbias annsa cethramad cáipdel, “cúimnig mar do-immchur
7389]
do máthair tú ina broind er fead nói mís, & a fhuair
7390]
do galar acut breith, & a fuair do shaethar & do shalchar acut
7391]
oilemain,” nó ber fén ina ghill, & cuimnig in uair na raibe árach
7392]
agut fén ort. Mass ed, in tan ata do nert acut, tabair dáib mar
7393]
thucsat duit, uair ata in nádúir fén ica furail-so, cenco cenglad
7394]
Dia dítt he, ar gáel na fola, & er co ra-mian leisin nádúir maith do
7395]
dénum i n-adaig maithiusa. Mass ed, o da-forcomail Crist so ort,
7396]
& do-rinne fen romut he, mar aderar isin dara
caipdel 53
7397]
do lebar Lúcais, co m-bói Crist fen oc mogsaine do Muire & do Iosep;
7398]
& atbeir lebar na Ríg, ‘co n-dechaid Solam i coinde a máthar fen dia
7399]
h-onórugud; & adeir Ambróis in Exameron, “co cuirend in chorr-grian
7400]
a clúm & a h-etti fa h-athair in tan bís arsaid;"—tabair dot
7401]
úid in anoir-si do thabairt uaitt began immdergad; & gach umla
7402]
& gach ní ele rig a chorp a less, a n-dénum dó; & da faicea ainfhis
7403]
no mí-bésa ann, a múnad & a chertugud began scandail; uair ro-dligfithéa
7404]
dítt so do denum re nech ele i n-aimsir na h-écne.
7405]
Mass ed, is mó co mór dliges tú t’athair d’furtacht .i. t’athair
7406]
collaide & t’athair spirutulda ina m-bethaid-sin; & iar n-ég doib,
7407]
aiffrind & almsana & guide do dénum, & do chendach doib dia
7408]
tabairt a purgadóir chumm flaithémnais, uair is uaisle so na cech
7409]
anóir, & is cora frichnam immpe na fa anóir na colla; & mina dérna
7410]
tú sin, dogéntar ritt mar dho-rinned re h-Apstalón, nech d-innarb a
7411]
athair fén .i. Dauid asa flaithius .i. dogéba tú betha garit a-bus &
7412]
bás suthain tall. Ni h-ead amáin, acht ni fhuil [maith] dogeba ar
7413]
chongbail na h-aithne-si, na fúidbe a chontrardai-sin asa brissed,
7414]
uair ní ré dáinib shamlaid na doctúraig cech aen na cóimlet in
7415]
aithne-si, acht re madraib, uair in comfhat bís in madrad ina
7416]
chuilén, atmaid-se a máthair & is inmhain leis hí, & amal médaiges,
7417]
ni aithnend-se a athair no a máthair sech na conu ele,—is amlaid-sin
7418]
don duine-si; acht is messa he, uair theit animm in madraid
7419]
leis fén, & maraid animm in droch-duine a n-iffernn, comfhat re
7420]
glóir Dia.
7421] In coiced aithne: “na déna adaltrass”; & ata cech uli
7422]
gné allamuíg don posad fon aithne-si; gé tat gnethi is trumma
7423]
ina’ cheli dib, & iss ed is cóir so do shechna ar cúissib immda.
7424]
In cet adbar dib, ata essanóir do Dia ann, .i. a thempul fén & a
7425]
thégdais tairise,.i. cridhe & corp na mna no in fhir do-ch endaig
7426]
se & do-glan fa chomair fén, in uair da-ordaig tond baitsi do chur
7427]
on eclais air, sin do thruailled & do shalchad ón drúis, & diabul do
7428]
liged ina inad fén ann, amal adeir in sálm:Editor omits corresponding Latin passage “do-loiscset do
7429]
thenid na drúissi tempul Dia” [.i. corp in duine]. Fath ele, bán
7430]
cóir a sechna, ata sí ina dubachus d’ainglib nime, amal adeir libró
7431]
Ysaíe, “co n-éigit na h-aingil co sérb in uair dogníther in drúis triamar
7432]
dho-míllset na dáine in gáel glaine do-bí doib ríu”; uair do rér
7433]
Augustín, as inann nadúir don duine & don aingel; & o dha-peccaid
7434]
in duine, dochóid se i n-athardacht ón aingel. In tres
7435]
adbar bá n-dlegar a sechna .i. a beith ina glóir ac diablaib, uair
7436]
as inmain lesin spirut inglain in peccad némglan; & adeir Ambrós,
7437]
“cid inmain la diabul cech peccad, is é-so in dara peccad is annsa
7438]
lais for bith, & in peccad ele .i. ídpairt dona deib;” uair salchair
7439]
corp & animm leo-so, & scristair duine asa fhlaithemnus leo; &
7440]
adeir Augustín “co ra-b sailche in duine ina diabul, ór techid in
7441]
diabul furailes in drúis rempi cein bither oca denam.” In cethramad
7442]
cúis, ata peccad na drúisi ina dígbáil don chomarsain, amal
7443]
adeir Pól apstal ad Corinthios: “na denamm drúis amal dognít
7444]
daine ele”; & adeir in gluais, ‘co fuaratar tri míle fichet do dáinib
7445]
bás tré mnaib na Madianta, & co tanic tria drúis én aidche do-rinned
7446]
fri mnái in deochain bás cóic míle déc for fichit míle do
7447]
dáinib.” Máss ed, tabair dot úid do shechna co glan forin olc-sa,
7448]
o ta do nádúir aige a dhescad do thecht dona dáinib na dénann h-e,
7449]
dia ra-but ’na comarsain dó; & cúimnig gana fhulang dot
7450]
chomarsain no dot chompanach drúis do dénum, da fhétair a
7451]
bascad immpu; uair dia fhuilngir, biaid t’animm ina gill co sír;
7452]
& is dóig a descad do thecht dot chorp mar thanic remi. Adbur
7453]
ele fana sechanta peccadh na drúisi,—ar a dochraidecht; uair
7454]
robad olc la nech salchar do buain fria édach amuig; mass ed,
7455]
is doilge co mór, édach na h-anma do shalchad, .i. in choland; & da
7456]
derbad co ru-bí amal adubairt Íob isin dechmad caipdel: “do-chuir
7457]
tú feoil & lethar mar étach umam”; & ader Solam, ‘cona fil fógnam
7458]
d’imarcraid do Dia icon duine drúth sech na h-ainmigib brúidemla,
7459]
uair ithit & ibit, collait & comriachtait na h-ainmige, & ní denat
7460]
na dáine-si acht amlaid-sin. Is truag in turus don duine, techt
7461]
annsa saegul do riar thrualli na h-anma, & in t-animm glan résúnta
7462]
do-chruthaig Dia fa chosmailius fén do thrégen uirre; & ader
7463]
in t-apstal, “in lucht da ra betha a colann fona míanaib [do frestal],
7464]
is é in bás bus betha doib iar n-éc .i. iffernn,” re’n-dubairt Iob, mar a
7465]
fhuil bás began bás & crich began crich & esbuid began esbuid .i. bíd
7466]
in bás beo ind-sin, & in crich oc tinnscna, & nach aithnend in esbuid
7467]
indus do beth esbuid uirri ann. Mass ed, is olc in cendaige in t-í
7468]
do-s-beir in glóir, icna fil deriud na tossach, do chind na glóri
7469]
erchraide-sea in pheccaid marbtha & do chind péinne co sír.
7470] In sessed aithne: “na dena duine-marbad”; & atat cóic
7471]
gnethi icon duine-marbad: in chet gné díb-sin .i. droch-esimplair.
7472]
Is hí-so tra in gné duine-marbtha dogniat na preláti, in tan doberait
7473]
droch-shómpla do gním no do bréthir no do mhaitnechtaige tre díth
7474]
certaigthi in phopuil; uair is í esimplair & gním & tecosc na preláti
7475]
is betha spirutalda do chách bís futhib. Mass ed, in tan na
7476]
fádbait a m-biad díles, is écen dia n-anmannaib bás d’fhaghbail,
7477]
amal atbeir Grigóir: “cech animm téit do díth a thecaisg, is e a
7478]
prelait fén ro-s-marb he”; & is mo so co mór iná ’n corp do marbad,
7479]
uair in tan marbthar in corp, ni dentar ind acht scarad cuirp
7480]
& anma, & ni lugaite marus in t-anumm; in tan tra marbthar in
7481]
animm, scarthar fri Dia hi fochetóir, uair is e-sin in bas fíre. In
7482]
dara gné don duine-marbad .i. fuath; da derbad-sin, amal atberair
7483]
i l-liubur Eóin, isin tres caipdel: “is duine-marbthach in t-íí
7484]
dobeir fuath”; ór do-marb sé a animm fén; amal adeir Pól apstal
7485]
oca derbad-sin: “da tucaind a fhuigind don t-shaegul do déiblénu
7486]
Dé, & mo chorp beos do loscad ar grád Dé, & dia n-dérnaind
7487]
cech maith fhédus cride do smuaintiugud, da m-beth fuath duine
7488]
ina chómnaide am chride, & bás d’fhagbail fái-sin cen aithrige,—
7489]
dobeind a n-iffern cen crich.” In tress gné don duine-marbad .i.
7490]
marbad na tengad; is don gné-sin in t-athimrád, & dochomairle
7491]
beos do thabairt do marbad duine, amal do-marbatar Iudaide Crist
7492]
mac De, & amal do-marb Dauid Húrias, & amal do-marb sétig
7493]
Hiruaith Eoin Bauptaist. In cethramad gné, in marbad dogní
7494]
lám, amal do-marb Cáin mac Ádaim a bráthair .i. Abél.
7495] Is doilig in gním-sa re dénum, ge ead do gníther cu cóir he,
7496]
amal adeir Hieronimus: “cibe dán bés duine-marbad & droch-gnímradu
7497]
.i. gaid & égen & éthech co sír, ni duine-marbad a fhuil-sin
7498]
do thogail, acht umalóit do Día & don recht.” Ocus da n-derntar
7499]
duine-marbad, acht amlaid-so, atat nethi immda ina agaid; a h-aen
7500]
díb, ata in náduir ina agaid, uair is clann én athar & én máthar
7501]
sínd .i. Adaim & Eua; én athair & en máthair spirutalta acaind .i.
7502]
Crist & in eclais; mass ed, is mí-nádurdhai dúinn o nach fil nech
7503]
ar slicht Ádaim acht braithre dúbalta a cheli do marbad. Ata in
7504]
duine-marbad beos i n-agaid in résúin; uair adeir in résún, “nach
7505]
dénta duit do nech aile in ní na bud maith leat do dénum duit fén,”
7506]
amal adeir Tóbiás isin cethramad caipdel: “ó ’s follus co fuil
7507]
fuath in báis acut fén os cínd cech fhuatha, na sanntaig bás
7508]
d’imbert for nech aile.” Ádbar aile do chongbail na h-aithne-si,
7509]
amal adeir i m-Malicia .i. isin cethramad caipdel, “co n-dénand
7510]
in duine-marbthach náimdenus for leith fria cech persain don
7511]
trinóit,” .i. do-chuir se a n-ádaig in athar .i. a mac do marbad, uair
7512]
is mac do Dia cech Cristaige; do-chuir sé a n-ádaig in meic .i.
7513]
tresan duine do-chennaig se, & nach d’ór no d’argat truallnigthe,
7514]
acht dia fhuil fén & dia fheoil .i. in duine-sin do marbad co h-ecóir;
7515]
do-chuir i n-agaid in spiruta nóim .i. in tan do-baitsed in duine,
7516]
do-cuired ola choisrectha air amuig, asa tuicther comartha in
7517]
spiruta náeim do beith suidigthe ina chride. Mass ed, cibe
7518]
duine do-marb he, tuc sé essanoir don spirut nóem .i. do-sháraig a
7519]
chomartha. Dia derbad-sin atbert in t-ecnaid: “uch, cad dogéna
7520]
in bocht dana h-égen dul fó breith na tri persan bias i n-aen
7521]
persain in lá-sin oc dénam in brethémnais, gen áigne ic nech ’na
7522]
agaid, acht estecht re ráda .i. ‘ércid, a l-lucht na mallachtan isin
7523]
tenid suthain!’” Ocus adeir lebar na Rig, ‘co ticfa sédiud fa lucht
7524]
in duine-marbtha i n-agaid shétid na fergi, asa tanic in duine-marbad,
7525]
& co scuaibeobthar amal míltóga a n-iffern iat." In sessed
7526]
gné don duine-marbad .i. in spreid le n-díngned nech a bethugud a
7527]
bein de, & is í-so in gné duine-marbtha dognít na tigernada tuathi
7528]
& eclaisi, bít oc dénum adbair do argain na n-óglach, d’fhaghail in
7529]
gné chóra, & ni d’grad a certaigthi, acht do mian édala; & in uair
7530]
na denat fén sin, bíd gadaige ina oclaechaib occu;—is e codlad in
7531]
leomain dogniat in fhoirend-sa .i. a súli oslacthi, a máir & a
7532]
fhedmannaig oc crechad cháich, & iat fén ina suan. Do-tharngair
7533]
Dia foden so i m-beol Dauida, co n-apair:Editor omits corresponding Latin passage “do-shluigetar mo
7534]
thuath amal biad in aráin” .i. amal bís arán ina thús da cech
7535]
caithem da n-déntar; mar sin, cech féidm dá n-érgend era tigerna,
7536]
caiter máin na n-oclach ris. Ata didiu da chin isin ngním-sa .i.
7537]
ata hicc anma in duine ort da r-benais a betha, & cin na h-ecni; &
7538]
is ecen co n-icthar cech ní da fhuigir amlaid-so, sul dechair i
7539]
flaithius Dé.
7540] In sechtmad aithne: “na dena gait.” Ata cech uli glacad
7541]
nemchetaigthi da n-dingir ar chomaigthech can chead do thigerna
7542]
in raeta fén fon aithne-sí; acht mona derna i n-dochus co ra-cead
7543]
leis se; & d’fhéchair ann-sin in fhuil gáel no munterus duit risin
7544]
tii for’ ghlaccais, fá bud chasmail fris in cet-sin do thabairt; & mina
7545]
fhuil, is gadaige thu ba glaccad, gé do-sháilis combad cead leis
7546]
he; uair do-sháilis ní ecasmail; & ma ta in gael ann chena, & began
7547]
rún droch-gníma acut-sa, ní gadaige thu, uair ni dentar gait began
7548]
rún gaite, & is on chúis cetna-sin is diles don duine in n-ám bias
7549]
a chorp a n-gill ris biad bec beras ó ghorta in tráth-sin he, a buain
7550]
do duine chonaich, no étach dá ra-bi ’na gill, & nách ot mí-bésaib
7551]
fén tanic do bochtacht, acht dot deóin, no Dia da tabairt chucat,
7552]
& cen buaidred ardo béssaib uathi, ór do-fhacaib Dia cech maithius
7553]
cómdíles do chách i n-aimsir na h-écne. Mass ed, in uair ata i
7554]
riachtanus a leass ort, is leat fén in ní choingebas tú do máinib in
7555]
duine út .i. don imarcraid fil aice; & osa let fén he, ní gadaige thu
7556]
ica glaccad, & began rún gaite acut, acht úmla doní tú don recht, o
7557]
nách ail laisin fher conáich a thabairt da deoin.—Ní h-ead amáin
7558]
ata in goit fan aithne-si, acht ata in égen; uair is mo co mor in
7559]
écen iná ’n goit; & is moo na sínte láime dogniat lucht na crech
7560]
oldáit na gadaige; on ló is mó is móu a résún a-bus & tall,—uair
7561]
atat tri h-urdail & aithgen in t-sheoit fén o fhir na h-écni do réir léx &
7562]
chanóine, & ni fhil acht da urdail & aithgen on ghadaige, mona
7563]
berar air oc dénum na gaide; mar sin, amal is mo pian in chuirp
7564]
i-bhus on écin ná on gait, bid mou pian na h-anma thall iar
7565]
n-écaib.—In tres gné don gait .i. usaracht édáil ‘ca dénum do díth
7566]
do chomarsan: ata so i n-agaid aithne in ghráda, uair ro-dligfithi
7567]
dítt riachtanus a less do chomarsan do fhórithin, & airlegud can
7568]
édail do denum air, acht mina fhása bisech náddúrda duit fén do
7569]
thorad do chunnartha; & dá derbad, corab gadaige cech oen
7570]
dogní úsairecht, amal atbeir soscela Matha, in uair ro-díchuir
7571]
Crist na cendaigeda a tempul Ierusalem, co n-ebert sé friu:
7572]
“goirfither tech na h-urnaigthe dom thech-sa, Editor omits corresponding Latin passage do-rinnebair-si tégdais
7573]
n-gadaige de.” Ocus is messa in usaracht na ’n gadaigecht;
7574]
uair ni berend in gadaige leis acht a m-beir cen fhis, & o chomichib
7575]
is mo bereas,—berid fer na h-usarachta ní cosaird & cen fhis ona
7576]
comarsannaib & óna nemchomarsannaib; & is aire-sin do-thecaisc
7577]
Dia fén a persainn Heremías fáid .i. “coimétad cech duine he fén era
7578]
chomarsainn,” & na bíd tairise aige asa bráthair i cúis na h-usarachta,
7579]
& ná gab mar édail seo, a duine; uair adeir Augustin; “is dammainte
7580]
in édáil asa fhuaruis t’indmus & fora r-trégis do thigerna”;
7581]
“& damad he in bith uli dogebtha maille re díth t’anma,
7582]
atbeir Lucás, cá bud fherrde do-sin?” & cá bud mesti, in doman
7583]
do dhul a n-díth air, & a animm do lesugud? Mass ed, os asa
7584]
chennaigecht dob áil le fer na h-usarachta dul a m-bisech, mairg dó,
7585]
mélltar isin cuit-si don chennaigecht .i. in ní buan uasal do reicc
7586]
fri diabul tar cend in neith nach anand aige; amal atbeir Solam i
7587]
n-Eclaisiastach, “co m-bia triur óigred oc fir na h-usarachta .i. bésti &
7588]
nathracha & cruma”: beit a máine ocna piastaib .i. ag cairdib na
7589]
colla; biaid a animm oc nathrachaib neime .i. ac diablaib; & biaid
7590]
ag crumaib a chorp; ni thibre nechtar dib-so a chuid fen arin dá
7591]
chuid ele.—Ocus ni h-ed amáin ata égen & gait & úsaracht fon
7592]
aithne-si, acht ata in t-shímóntacht .i. cech ní dogebthar do chind
7593]
na h-eclaisi, no neich spirutalda ele, no in bethugud dogabar do
7594]
chind máine; uair ata d’ulc arin símontacht sech in úsaracht,
7595]
co m-bí in t-í dobeir hí ina shímontaig amal in t-í gabus,—ni
7596]
bi tra i n-úsaracht acht in t-í gabus namá.—Ata fós fón aithne-si
7597]
in imbirt; uair is gadaige in t-í immres, & is mo co mór he
7598]
na ’n gadaige. Dia derbad-sin, glaccaid sé in ní nach leis fén
7599]
cen baranta aige acht titul ata crosta o dligud eclaisi Dé .i. o lex & o
7600]
chanóin. Dogní so gadaige de for tus, & fer éicne he iarum; uair is
7601]
d’aindeoin chride in tii dia m-bentar tóibgither hí: ac sin brissed na
7602]
h-aithne-si fa dó innte.—Ocus ata in t-sháint beos innte .i. in fhrém
7603]
o fhás in uli olc: ata sáint máine do chomarsan aithne ele oca
7604]
brissed; ata ethech & bréga & luigeda dímaine cen áirem: ac sin
7605]
brissed na cet [aithne]; ata ferg & torsi & fuath; ata dortad fola co
7606]
menic; ata tregen cech deg-obri; ata caitheam na h-aimsire, tuccad
7607]
d’fhógnam duit, re droch-ceird. Is mairg mairg, ol in t-ecnaid,
7608]
gabus in athgairit-si dochumm n-iffirn .i. en olc do dénum i n-a fil
7609]
cech uli olc!—Ocus ata bán aithne-si fós cech ní dogabar er leth-fhiadnaise
7610]
& er cheilg .i. scél brégi do dheilb bá m-benfa ní de nach
7611]
tíbre duit indas ele, & cu forlethan cech ní da fhuidhbe do chínd
7612]
neich ata ina peccad ann fén. Ata sin fon aithne-si, & teit accra
7613]
ann [.i. d’á oigir] isin t-saegul do reir dligid don tí da r-benad
7614]
cech ní ro-raidsium anuasana; & da n-gaba aithrechus in t-íí fuair
7615]
iat, caithfid a n-aisec ina shaegul, no ina phurgadoir do breith a
7616]
anm-charut; & mina fhaga se aithrechus a pheccaid re n-ég, bid
7617]
iffern a crich, & biaid pian for leith er son cech peccaid air, airet bes
7618]
Dia ina glóir fén.
7619] In t-ochtmad aithne: “na dena leth-fhiadnaise.” Is he
7620]
dogní leth-fhiadnaise, in t-íí da legar fiadnaise a n-dóchus a indracuis,
7621]
& doní brég don fhír, & chuires luige mar shéla forri; amal
7622]
atbeir Béit isin t-shessed caipdel fichet de lebar Matha .i. “co
7623]
lenand fer na leth-fiadnaise lorg Iúdais,” uair do-recc se Crist .i. in
7624]
fhírinde do chind na brégi. Tug in duine-si fós aithis do Dia, uair
7625]
do-shalaig se ainmm Dia in airet do-fhét sé; uair adeir Leuitico:
7626]
“na salaig ainmm do Dia féin” .i. na tabair d’éthech he. Is
7627]
nemthrócar i n-Dia in duine-si .i. dobregnaid se séla Dé; & do-chuir
7628]
fós er Dia, co ru-brégach he; amal atbeir in dialago “gurab é ainim
7629]
do Dia fén bus luige duit,” & da-ordaig Dia in t-ainm-si do chur mar
7630]
shéla era fhírinde. Mass ed, cibé do-chuir in séla-sa erin
7631]
m-bréig, do-derb se gur brecach Dia; & ni fhuil báll do ballaib fhir
7632]
na leth-fhiadnaise nach dénand naimdenus er leith fri Dia; & ni
7633]
h-ead amáin, acht tuc se bás do fén, ór ata isin chet chaipdel do
7634]
lebar na h-Ecna, “co marbann in bél brégach in animm.” Mass ed,
7635]
o marbus in brég in animm, ro-marbad in brég fora r-cuired séla
7636]
Dé iarna goid uada in luige thuccad fó ainmm Dia, no fó
7637]
chreatúir coisrechta écin, dia fhuil aige; uair ni dlegar luige do
7638]
thabairt fona creatúirib nemchosricthe .i. dar duine, no talum, no
7639]
aer, no a samail-sin; & minab lór lett a n-abair ann-so for cúis in
7640]
éthig, d’féch thuas isin dara aithne, & dogebar tuilled ann. Dogní
7641]
fós fer na leth-fiadnaise aindliged dia chomarsain, amal atbeir in
7642]
libro Prouerbiorum: “urchar do shaigit nemi & cloidem gér don
7643]
chomarsain, fer na leth-fiadnaise;” & peccad dolegis hí, amal atbeir
7644]
Solam, “conach étir in chned cen fis a doimne do legius, noco
7645]
festar hí;” is mar sin ni fétar in chned dobeir in leth-fiadnaise
7646]
forin animm do lesugud fri Dia, noco lesáigther a tanic esti d’ulc;
7647]
& ni h-urusa a fhis-sin d’fhádbail, má tucais cuit in fhir-se don
7648]
fhir aile do thorad [do] brégi, & ni bia in ní-sin oc nech cóidche acht
7649]
co h-écoir, & biaid cin peccaid cech duine díb-sin ort-su. Mass ed,
7650]
is dolegis hí, & atbeir Isaias fáid, ‘corab casmail fer na leth-fhiadnaise
7651]
frisin béist re n-abar locusta (& brucus a h-ainm, co
7652]
fhásait sciathana forri, & mar fhásait, is locusta, quasi longa lasta
7653]
atberar fria): & is í-so in t-ochtmad plág lé ‘r-buail Día Faró rig
7654]
Égepti cona phopul in uair do-chongaib sé ina agaid fen iat, co
7655]
tug deich plaga éxamla orra; & is í in cet phlág dib-sin .i. fuil do
7656]
dénum don usce uli, acht atat anmunna na plág-sa i l-libro Exodi;
7657]
& tuc-som tra na deich n-aithne do Moysi & do clainn Israel i n-agaid
7658]
na n-deich plág-sa; & is í plág fhreccras d’aithne na leth-fiadnaise
7659]
díb .i. locusta, uair atat tri nadúire icon péist-si, & samailter fria
7660]
duine iat: in cet náduir, is urchoitech a fiacla, uair gerraid sí ’na
7661]
cínd toraid & guirt & fínemain dia fiaclaib, is amlaid-sin dogní
7662]
in duine-si .i. benaid se na dáine asa frému da thengaid ic buain a
7663]
n-oigrechta díb;—in dara náduir, fora n-iumat in uair thecait, is
7664]
mar sin is línta in doman do lucht na m-brég;—in tress náduir fil
7665]
icon péist-si .i. doní leimnech isin t-shámrad, & bíd si i comnaige i
7666]
n-gémrad, is mar sin dogniat lucht na leth-fiadnaise leimnech on
7667]
peccad co araile er fead na bethad-sa, & mar thic in gémrad .i. in
7668]
bás, scuirid se da shúgrad, uair ni-s-fil súgrad, bail a m-biat .i. a
7669]
n-iffern. Is demin [didiu],in t-apstal, cibé bus casmail frisin béist-si
7670]
isin t-shaegul, bíd dia phianaib a n-iffern na pésti-sin fesin ic
7671]
cocnam a fhola & a fheola do gnath, comfhat fri Dia er nim.—Atat
7672]
didiu da dhruing aile do lucht na leth-fiadnaise .i. lucht in uilc brégi &
7673]
locht na maithiusa brégi;—in cet drong dib .i. lucht in athimráid
7674]
fria cosmailend in scriptúir na h-ainmhidea bréna .i. in nathair nemi
7675]
ré n-abar serpens, & in aspa, & in sindach, & in mucc; uair is í is náduir
7676]
doib-so: in t-inad & in biad is sailche d’innsaigid & d’ithe, na h-inaid
7677]
& na biada glana do shechna; is mar sin do lucht in athimráid, dia
7678]
fhaicet sualtaige no gním maith i n-duine, fácbait sin cen luad,
7679]
& indsaigit cech locht & cech anib dia fhaicet ínntib, & ní da
7680]
certugud acht dá táthair; & tábrat lucht in athimráid da n-úid co
7681]
n-dénat aindliged do Dia, & dia comarsain, & doib fén .i. dogniat
7682]
gait er Dhia in tan berit a óclach fén uada .i. in uair aderait gurab
7683]
droch-duine in duine maith, tucatar do diabul he amal do-fhédsat;
7684]
dognít fós aindliged dia comarsain, in tan gadait clú na comarsan,
7685]
uair [is uaisli] in clú ina ’n t-ór; dognít fós aindliged doib fén, uair
7686]
doberait a n-animm fén do diabul. Ata figair aige-so in Leuitico
7687]
isin nómad caipdel déc, amal atbert Crist fessin: “na mallaig
7688]
do duine bodar;” uair is inand mallachad dó & don tí na fil er lathair.
7689]
Ocus bíd a fhiss acut fós, nách saer lucht estechta in athimraid
7690]
forin comarli-si, uair atbert Iohannés Cristosomus, “gurab inand a
7691]
dénum & a estecht” .i. is peccad duit, in duine-si fén [d’fhulang] oc
7692]
dénum a áimlessa, & is peccad fós a fhulang oc buain a chlú do nech
7693]
aile. Amal brisit lucht ind immolta bregi in aithne-si, is mar sin
7694]
brisit lucht in molta dímáin hí; uair atbeir in t-ecnaid, “is cosmail
7695]
fria h-Iúdás in t-íí doní molad brégi” .i. beith ica molad [& ic pócad]
7696]
in duine, & ‘ga thídnocul dia náimdib .i. do diablaib. Is direch
7697]
tuicther so tre Iob, tug póic dia brathair fen .i. do Massan; do-chuir
7698]
a lám dess timchell a chínd da pógad, & da-chongaib in claideb
7699]
ina láim clíí da bualad.—Samail ele beos d’fir in molta bregi .i.
7700]
lucht cantairechta in diabuil, oc cantain ciúil dona pectachaib dia
7701]
cur ina codlad; uair atbeir Iasasiás fáid, “is truag dona dáinib
7702]
adeir corub olc in maith, & gurab maith in t-olc;” & goirther fós
7703]
coin in diabuil díb, gherrus leth iarthair in duine & dogní munterus
7704]
fria n-aichthib, & atbert Isaias fós, “gach duine a dubairt conid
7705]
maith tú, no in gním dogénta, do-méllsat tú, uair do-chongbatar thu
7706]
isin olc cetna.” Cipé nech tra molfas gním ata ina peccad ann
7707]
fén, inand sin & a molad do beth i n-agaid Dia; uair do-gabais
7708]
a l-lín diabuil ann-sin he; más ed, do-marb tú he cu spirutalta, &
7709]
do-marb se thu beos. Sechain de sin er grad Dia beth ic fédmandus
7710]
don diabul.
7711] In nómad aithne: “na sanntaig ni do chomarsan;” &
7712]
tuig na millend a smuaintiugud-so thú, no smuaintiugud eli da
7713]
olcus, mina chuire do chomairle & t’aenta leis; amal atbert Bernard
7714]
naem ina shermóin, “nach damnann droch-shaint duine do muntir
7715]
Crist ganin aenta.” Mass ed, is e is brissed don aithne-si do
7716]
chomairle & do smuaintiugud le cheli chum neith d’fhágbail co
7717]
h-olc; no saint immarcradach do beth acut hi cuirfe do chride, &
7718]
do thoirméscad umat fógnum do Dia, gé dofhagtha cu coir hí.
7719]
Ocus atat da chúis icon toirmesc-sa: in cet cúis dib, atbeir Daniél,
7720]
“co n-duiscend se ferg Dia” .i. do-rindetar dímáin do Dia lena
7721]
mianaib fén do-threicset he .i. fer pósta na h-anma nach dénand
7722]
siubal uathi, mina scuire in duine fen uadha he; amal atbert Dia
7723]
tra i persain Matha: “mi-se do gnáth maille rib.” Mass ed, in
7724]
uair thréices in duine he er lennán utmall m-brégach .i. er máinib
7725]
in t-shaegail, cá h-ingnad ét & ferg do dúscad air-sium? & adeir in
7726]
t-ecnaid, “gurab lenmaige in cundrad-sin,” uair is í náduir in
7727]
lenib, an ní is messa do shanntugud; is mar sin dogní fer na
7728]
sáinnte: lingther do smuaintigib éxamla a chride ar tus, indus
7729]
do-fhetfad ní d’fhágbail; & iarna fhagbail, cindus do-choingébad
7730]
sin aice, & cindus do-chuirfed tuilled ina chend; indas co salchand
7731]
se lebaid in spiruta náeim ona smuaintigib-sin;—& mar nách
7732]
mothaig in lenab urchóit in airm no na tened thogras, noco
7733]
loiscther nó noco n-gerrthar hé, is mar sin nach airig in sánntach
7734]
urchóit na sprédi nógo tuitenn se i n-uamaid in báis; amal atbeir
7735]
Solam:Editor omits corresponding Latin passage “in t-í dobeir grád don guasacht, dogéba sé bás ann.”
7736]
Ocus is é a indshamail-so do grád dobeir in t-én don ghoiste no
7737]
don chliabán er mian in bic bíd bís fúthib; & amal charas in luch
7738]
biad in fhidchait, & nach tuigit a n-guasacht nogo tecat lucht innill
7739]
na sás-sin ina cend. Is mar sin bít in lucht shanntaigit in saegul:
7740]
ni aithnit gurab diabul do indill he nóco fhaicit chuca he iar
7741]
n-éc da m-buain as a phainntér. In dara h-ádbar ar nách molta in
7742]
t-sáint, amal atberait ind ecnaid, co n-ullmaigend fer na sainte inad
7743]
do dhiabul; uair is annsna crannaib a m-bí co cuas o loscad no o
7744]
brenad donít sindaig a n-ádba, & donít préchain nit: is mar sin don
7745]
t-shanntach arna loscad & arna brénad on t-saint, & nit icna diablaib
7746]
ina uachtar oca chur i peccad na sáinnte, & uamanna accu ina
7747]
h-íchtar ica chur i peccad na colla. Mas ead, in ní do-thoigébad
7748]
ferg Dé & d-uillmechad inad don diabul, is cin gana toirmesc,
7749]
amal atbeir in t-apstal:—Editor omits corresponding Latin passage “na tabraid inad don diabul” .i. na dénaid
7750]
sáint .i. grád Dia a thabairt don t-shalchar saegulta; or ni h-e a
7751]
beith agut is olc duit, acht co fhagthar hí co cóir, & a cor ar díl
7752]
maith. Ni mar sin d’iumarcraid na sprédi, acht doní si dáine do
7753]
dhallad; uair amal nach fedand in dáll oibriugud no sibal do
7754]
dénam, is mar sin ni fedand in t-íí era m-bí esbuid na n-grás; or ni
7755]
aithnend se olc sech maith, & osa dáll a chride, berid diabul leis ina
7756]
eolas fen he. Mass ed, in t-íí is dáll mar seo, da m-bacann
7757]
grad in t-saegail úmla na h-anma do denum .i. deirc & urnaigthi;
7758]
adeir Matha ina shoscela: “is i a phian diles, a chur — iar
7759]
cengul a lám & a choss—isin dorchatu ichtarach,” mar na faicfea
7760]
solus co bráth no iar m-bráth; & a shuile oc sír-chái, & a déta for
7761]
crith hi cinaid miana a shúl & a beoil; & er grád Dé riut, a duine,
7762]
cuir rét bethaid fén er obair dligthech, no ót gael, no ar déirc, no
7763]
bi cen ní d’fhágbail cu h-olc.
7764] In dechmad aithne: “na sanntaig ben pósta do chomarsan”;
7765]
& adeir in gluais in-so, co fil toil in pheccaid-sin fon aithne-si;
7766]
uair is crosta duit beth for tíí mna do chomarsan, cinco derna
7767]
gním; & is ar gráin in pheccaid-sin docuired aithne ar leith fair
7768]
fén, sech gnéthib ele na drúisi. Uair ata tuaruscbail tróm erin
7769]
peccad-sa ic Solam isin tres caipdel fichet in Eclesiastico. Cetamus,
7770]
cipe duine do-bris so, do-neimchreit se do recht Dé, uair is
7771]
e ord in phósta ord Dé co dírech, acht cid leis cech én ord; uair is
7772]
e fén do-rinne pósad er tús iter Adám & Eua; & is e locc a n-dérnad
7773]
.i. i pardhus; & is í aimser ina n-dernad .i. i stait na nemurchoite
7774]
.i. roim peccad. In dara h-olc dogní duine .i. brissed móti, in uair
7775]
doníther pósad, dobeir in fer & in ben móit ina tost, cona deleochar
7776]
nechtar dib re cheli co bás. In tres olc dogní in t-íí brises pósad
7777]
.i. adhaltras; uair is inand & goid .i. glaccad leptha in duine ele
7778]
dia salchar. Mass ed, os olc bó no capull do ghoit, is messa
7779]
co mor duine do goit; amal atbeir in t-apstal .i. “ni lesin mnái
7780]
fén na lesin fher pósta cumachta a corp budén, acht lesin persain
7781]
út ele.” Mass ed, in ní nach leis fén itir, is gadaige thu-sa ona
7782]
ghabail uada; & iss ed e-sium ona thabairt duit. Ni h-ed sin tra,
7783]
acht tecait uilcc immda ele assin adaltras .i. tic díchor óigrechta ona
7784]
h-óigrib dílsi co bráth; uair in trath sháiles duine mac díles do
7785]
beth aige, is de dogní oighir; & in tan nach mac dó he, & dogní oigir
7786]
de, is ro-mor in guasacht, in óigrecht-sa do gnáth do beth for
7787]
sechrán ona h-óigrib dílsi; & o nach fétar fiss dígbala in uilc-sin
7788]
d’fhaisnés, is mar sin nach étir a leigess. Tecaim asin pheccad-sa
7789]
fós cumasc na fola fén fora cheli; uair pósaid fer ben i n-dóchus
7790]
began in gael ann; & tan ann, is í a ben gáeil fen phósas; & atbeir in
7791]
t-ecnaid, “is mairg [thic] annsa saegul-sa, & na h-uilc-si do thecht
7792]
trit;” amal atbeir in soscela, ‘is mairg tre’ tig in scannal, & dobad
7793]
fherr dó can techt na techt mar sin." Mass ed, o tharla in
7794]
gráin-si erin adaltras, is cóir duit aderait na h-eolaig na nethe-si as
7795]
bud doig algus a dénma do shechna co maith .i. silled na súl;
7796]
uair atbeir in fellsam, “is í in t-shúil comla in báis;” & dia
7797]
n-oscailter in chomla-sa & diabul do ligad istech ann, cuirfid se in
7798]
cride druim tar ais .i. tempul in spiruta noim, & gebaid se nert forin
7799]
longphort-sa uli .i. forin corp, & cuirfid na boill d’fhognum do
7800]
fén uli ó sin amach. Is aire-sin atbert Iób: “do-rinnes caingen
7801]
rem shúilib” .i. rem doirseoir .i. na súile, dia coimét fén arna
7802]
drochfhechsanaib, & in cride da choimet arna drochsmuaintigib;
7803]
& atbert Solam beos: “do-rinde mo shúil crech mh’ anma.” Ocus
7804]
is e faicsin craind an imarbais do-rinne Eua for tús; & atbert Heremiás
7805]
fáid beós: “tanic in bás tar doirsib mo chuirp is-tech, & tara
7806]
fhuindeocaib” .i. tarmo shúilib, & tarmo chluasaib; & do-gab sé
7807]
nert ormm as-tig. Mass ed, os iat na céimenda asi n-déntar in
7808]
t-adaltras .i. silled, & comrád iarum, tadall na lám iar sin, in gním
7809]
fen fa-deoid; & bid a fhis acut co fhil cech céim díb-sin maille re
7810]
run céna ina peccad marbtha. Ocus is í pian diles in peccaid
7811]
marbtha-sa .i. brissed in phosta .i. bás in ched-duine clainde isin
7812]
t-shaegul, & bás sír tall don anmain. Uair is iat na h-obrigthi
7813]
glana cland na h-anma; & os é in credem oibriugud is túsca dib,
7814]
dogeib sé bás on adaltras; amal atbeir in t-ecnaid, “nach déntar
7815]
adaltras began brissed in chredim”; & o brister in credem, ni bí
7816]
fognum er ni da n-dentar cen fúndamit fái; & a dhuine, na beir th’
7817]
aimsir donkey do réir mian do cholla, uair da m-bera, adeir Solam isin
7818]
ochtmad caipdel fichet in Ecclesiastico, “co tíbre in cholann t’animm
7819]
do chur a coscair dia naimtib” .i. do diablaib iffirn, bail a n-duiseochar
7820]
hit agaid do chomrag cech ní da tucais toil écoir .i. do cóic cetfada
7821]
corparda, amal atbeir in Ezetsiele; “ecce ego suscitabo omnes amatores
7822]
tuos contra [lt ]3[gt ]te,” & cetera. Finit, amen.
XXXV
7823] Editor omits corresponding Latin passage ‘Bud amlaid-so didiu dognéthi ernaigthe:Editor omits corresponding Latin passage a athair fil hi nimib,
7824]
noemthar th’ainm; Editor omits corresponding Latin passage toet do flaithius; Editor omits corresponding Latin passage bid do toil i talmain, amal
7825]
ata i n-nim; Editor omits corresponding Latin passage tabair dún indíu ar sásad cechlathi; Editor omits corresponding Latin passage ocus log dun ar
7826]
fiachu, amal logmait-ne diar fhéchemnaib; Editor omits corresponding Latin passage ocus ni r-lecea sind i
7827]
n-amus n-dofulachtai; Editor omits corresponding Latin passage acht ro-n-sóer ó cech ulc; amen, ro-p fír.’
7828] Aircthid cecha maithiusa, sidaigthig Dé & dóine, Isu Crist mac
7829]
Dé bíí, [is e] is augdar na h-ernaigthi-sea, do thincosc a apstal & a
7830]
descipul & na n-irisech ar-chena co forcend in t-soegail, imm chordus
7831]
dénma ernaigthi, co n-apair sund:Editor omits corresponding Latin passage “bud amlaid-so dognethi
7832]
ernaigthi.”
7833] Matha, imorro, mac Alphei, in súi erdraicc do Ebraidib, is e
7834]
ro-scrib in ernaigti-se i curp soscela, ar na ro-dermaited ind eclais
7835]
ord denmai ernaigthi, co n-apair sund for slicht a maigistrech Isu
7836]
Crist:Editor omits corresponding Latin passage “bud amlaid-so dognéthi ernaigthi.” Comuaim imorro &
7837]
cóibnies ciallaide na cobigi-sea, is e leth atóibe la Isu, co dú i
7838]
n-epert ria sund, ic forcetul a apstal:Editor omits corresponding Latin passage ‘in tan imorro dognéthi
7839]
ernaigthi, na bíd immad erlabrai ocaib ica dénum, amal is bés do
7840]
génntib; Editor omits corresponding Latin passage uair iss ed is doig leo-side, conid móti éstither riu,
7841]
immad erlabra do denam; Editor omits corresponding Latin passage na h-inntshamlaid-si didiu in foirend-sin;
7842]
Editor omits corresponding Latin passage uair ro-fhitir chena bar n-athair, .i. in t-athair nemdai in ní ricthi
7843]
a less uad, cid riasíu dognéthi itir a atach & a etarghudi’; conid
7844]
for slicht na m-briathar-sin atbert Isu na briathra-sa:Editor omits corresponding Latin passage “bid amlaid-so
7845]
didiu dognéthi ernaigthe.”
7846] Editor omits corresponding Latin passage Cesnaigther, uair ro-fhitir in coimdiu cech ní recmait a less
7847]
uad, cid riasíu donemm a etarghuide, cid ara n-erailend Isu
7848]
foirn sund ernnaigti etir do dénum? Is e a freccra-sin, cumad
7849]
duthrachtaigite dobermais-ne ar menmain & ar n-índfhethium inar
7850]
n-ernnaigthi cusin coimdid, is erlum do-gres do thabairt cecha
7851]
maithiusa connagum dún; & didiu, co ro-fhásad noemad & coiseccrad
7852]
don duine inmedonach .i. don anmain dligthig asin ernaigthi-sin;
7853]
Editor omits corresponding Latin passage conid aire-sin erailes Isu foirn sund ernaigthe do denum, in tan
7854]
atbeir:Editor omits corresponding Latin passage “bud amlaid-so didiu dognethi ernaigthe.” Editor omits corresponding Latin passage Amal bud ead
7855]
atberad Isu ria apstalu: “o ra-thairmiscius-sa imuib nuall &
7856]
immad erlabrai do dénum in uair ernaigthe, cindimm díb innossa
7857]
glón-shnáthi ernaigthe cumbri do denum; & curab ed atberthí oca
7858]
denum, Editor omits corresponding Latin passage ‘a athair,’” Et supra.
7859] Editor omits corresponding Latin passage Ar tri fáthaib imorro ro-s-cumbrig Isu in ernaigthe-sea .i. in
7860]
“pater”: is e in cetna fáth, .i. na ro-thairmisced in ernaigthe emilt
7861]
na h-apstalu do urd a proceptai & denma firt & mirbuli;—is e in
7862]
fáth tánaise, combad erusaite do chách a mebrugud a beth cummair;—
7863]
is e in tres fáth, uair noco recar a less immad erlabrai ic
7864]
attach in choimded, amal démniges Isu fén, in tan atbeir:Editor omits corresponding Latin passage “ro-fhitir
7865]
chena bar n-athair, .i. in t-athair nemdai, ar Isu, in maith
7866]
ricthí a less uad, cid riasíu dognéthi a athchunchid”; conid aire-sin
7867]
ro-eráil Isu foirn ernaigthe, & curab ed atberum oca denum
7868]
Editor omits corresponding Latin passage “a athair,” etc. Editor omits corresponding Latin passage In tan atberum ic ernaigthe “a athair” frisin
7869]
coimdid, fúismimít ann-sin, conid ’nar mec don choimdid & do
7870]
Dia, & conid athair dún in t-athair nemdai. Editor omits corresponding Latin passage Ni fhuaratar tra
7871]
sruthi na petarlaicthi, .i. Abram & Isác & Iacop in ro-miad slónnte-si
7872]
on choimdid: dethbir sin, uair is mou is ara uamun no-fhógnatis
7873]
dó thall, inás ara grad & ara inmainecht. Editor omits corresponding Latin passage Do phopul
7874]
didiu na nu-fhiadnaise, dianad erlam fochraicc & inottacht na flatha
7875]
nemdai, tuc Dia in ro-miad sloinnti-sea, co n-apair ica attach
7876]
& ica etargudi, Editor omits corresponding Latin passage “a athair.” Forchanaid didiu Isu sund somataig &
7877]
sochenelchi in t-shoegail, na dernat uaill na uabur forsna bochtaib
7878]
& forsna dochenélchib; uair is inunn athair aiditit occu dib-línib,
7879]
in tan atberaitt ica n-ernaigthe Editor omits corresponding Latin passage “a athair;” uair ní fhetait na
7880]
somataig nach na sochenelchi in ernaigthe-sea do chantain co fíren
7881]
na co cráibdech, manip iris leo a m-brathirsi do aiditin frisna
7882]
bochtaib & frisna dochenelchaib. Editor omits corresponding Latin passage Córaigium didiu uile ord ar
7883]
m-bethad i sualchib & i sobésaib, dáig co ro-n-gabthar inar
7884]
m-braithrib do Christ & inar maccaib togai don athair nemdai;
7885]
Editor omits corresponding Latin passage uair cindus is dána leis “a athair” do rád frisin coimdid, in t-íí
7886]
sharaiges co follus a thimnai & a fhorcetul? Editor omits corresponding Latin passage Uair in t-athair
7887]
nemdai, is ed connaig mec noemu do beth aice ic a fhógnam.
7888]
Editor omits corresponding Latin passage Cid didiu is córu dona macaib cona ra-b nech is moo grad occu
7889]
inas a n-athair bóid? Editor omits corresponding Latin passage uair cia maith na tibre in t-athair dia maccu
7890]
no-s-guidet,.i. dona h-irisechaib, in tan do-rat doib a comáirem ar
7891]
maccaib do fén, & co n-aprat fris ica etarguide “pater noster.” Editor omits corresponding Latin passage Is tú
7892]
ata tria bithu cen tosach, cen forcend, amal aisnedes in fáid, co
7893]
n-apair:Editor omits corresponding Latin passage “is tú th’oenur, a chóimdiu, or in fáid, fhédligius do-gres
7894]
cen crich cen forcend fordo fhlaithius.” Editor omits corresponding Latin passage ‘Isna nimib atái,’ .i.
7895]
isna noemaib & isna fírenaib chomallit do thimmna & do fhorcetul;
7896]
& ainmm nime forru-side, ara sollsi & ara n-etrochta.
7897] Editor omits corresponding Latin passage Noemthar th’ainm: — Editor omits corresponding Latin passage ni h-indut fén connagum noemad
7898]
th’anma, a Dé, uair is noem do-gres, acht induind fén écin, .i. co
7899]
ra-bum-ne co noem & co nem-elhélnide fot anmum-su. Editor omits corresponding Latin passage Is é imorro
7900]
noemad anma Dé iar fhír indin-ne ar m-beth-ne cu forpthe fora
7901]
scáth-som céin bemm i-fhus; amal eráiles Isu forsna h-irisechu,
7902]
a n-inud aile isin soscela, co n-apair:Editor omits corresponding Latin passage “bad amlaid-so,” or Ísu,
7903]
bus follus do chách sollsi bar sualach & bar sogním, .i. co ro-fhása
7904]
molad & adamrugud don athair nemdai trébar coen-gnimaib-se.
7905] Editor omits corresponding Latin passage Toet do fhlaithius:.i. fuigell brátha; uair is ann-sin
7906]
fogébat na nóib & na fíreoin cech maith chomlán on choimdid. Editor omits corresponding Latin passage Is
7907]
dánutus mor don pecdach cuinchid flaithiusa Dé do thuidecht,
7908]
.i. fuigell brátha, & cen uamun fair na pian & na todérnum doberthar
7909]
forsna pecdachu isin fhuigell-sin, Editor omits corresponding Latin passage ar is ed didiu connagum ’nar
7910]
n-ernaigthe lathi brátha do thidecht écin; is ed is coir dún, co
7911]
ro-ímgabumm feib ar cumaing na pianna ra-móra fodémut na
7912]
pecthaig isin lóo-sin.
7913] Editor omits corresponding Latin passage Bíd do thol hi talmain amal ata i n-nim:Editor omits corresponding Latin passage .i. amal atat
7914]
aingil nime dot rér cen peccad cen imarbus, tabair dona dóinib,
7915]
cu ra-fhógnat duitt co noem & co nem-hélnide hi talum; Editor omits corresponding Latin passage no, amal
7916]
ata do thoil isna noemu & isna fírenu chomallit do thimnai &
7917]
t’fhorcetul, tabair rath comshóthi dona pecthachaib cu ra-fhógnat
7918]
duit fón indus-sin; Editor omits corresponding Latin passage no, amal ro-bói cend na h-eclaisi, .i. in coimdiu
7919]
Isu Crist dot réir ó cech mud, sorthig rabar n-ernastaid, .i. risin
7920]
eclais fognam duit co firian & co forbthi iarna inntshamail-seom.
7921] Editor omits corresponding Latin passage Tabair dún indíu ar sássad cechlaithide; Editor omits corresponding Latin passage comad
7922]
aire dobertha ainm sásta cechláthide sund, for cech ní o fhulangar
7923]
betha aimserdai na n-dóine i-fhus isin t-shoegul; Editor omits corresponding Latin passage no, cumad aire
7924]
dobertha ainm sásta cechlathide and, for glanrúin chuirp Crist & a
7925]
fhola domélut na h-iresaig cech dia do mhéis in choimded, .i. don
7926]
altoir nóim: Editor omits corresponding Latin passage conid ica aithne-sin atbeir Ísu a n-inud aile isin
7927]
t-soscela:Editor omits corresponding Latin passage “mine chaithi-se feoil meic Dé bíí, & mina ebthái a
7928]
fhuil, ar Ísu, .i. mine thoimeltái co h-iresech glanrúin mo chuirp-sea
7929]
& m’fholai, ni fhóigbithi in m-bethaid suthain dabar sássad;”
7930]
Editor omits corresponding Latin passage no didiu co demin, is aire doberar ainm cechlathide sund, arin airfitiud
7931]
spirutalla bís do nimib na noem & na fhírén do chomailliud
7932]
thimna Dé & a fhorcetail. Editor omits corresponding Latin passage Tabair dún indíu: Editor omits corresponding Latin passage indíu didiu connagut in
7933]
sássad fororda-sin, uair ni cuincithea anallana céin batar na dóine
7934]
i n-dorchaib chinad & targabal, acht is indíu écin connagar, .i. i
7935]
sollsi fhessa & fhóisiten, & i frecnarcus gréni na fírinde, .i. in
7936]
cóimded, Isu Crist, meic Dé bí.
7937] Editor omits corresponding Latin passage Ocus log dún ar fhiachu, amal logmait-ne d’ar
7938]
fechemnaib. Editor omits corresponding Latin passage In tan connagum cech lái dilgud o Dia, is follus co
7939]
n-denum cech lái peccad, recmait a less dilgud omain; Editor omits corresponding Latin passage ocus connagum
7940]
cech lái dilgud dún o Dia, bid amlaid-sin doberum cech lái dilgud
7941]
don fhoirind ro-n-tocraidet; Editor omits corresponding Latin passage dlegar imorro da cech duine cu coitchend
7942]
dilgud do chuinchid, uair ni ruibend nech hi-fhus cen peccad
7943]
écin ina chomitecht, cid nóidiu oen lóei no oen áidche he, amal
7944]
atbeir Eoin apstal:Editor omits corresponding Latin passage “mad ed atberum, ar Ióin, co na fil peccad
7945]
ocaind, is imaind féin doberum bréicc and-sin, & ni fír dún ar m-beith
7946]
amlaid.” Editor omits corresponding Latin passage ‘Log dún ar fhiachu,’ Editor omits corresponding Latin passage is iat féich connagum do logud dún,
7947]
feich ar cinad & ar targabal; Editor omits corresponding Latin passage in tan didiu atberum inar n-ernaigthe
7948]
Editor omits corresponding Latin passage “a Dé, tabair dilgud dún,” fóismemít ann-sin condar pecthaig & co
7949]
n-eplemar inar pecdaib & inar n-dúalchib; Editor omits corresponding Latin passage uair is bás do neoch etir
7950]
iar fír a scarad o Dia tria imarbus, is betha imorro comshód chucai
7951]
tria choen-gnímaib; Editor omits corresponding Latin passage ar is e dul o Día nemchomall a fhorcetuil, is e
7952]
imorro tidecht chuca, na timnadu diada do comalliud. Editor omits corresponding Latin passage “Amal
7953]
logmait-ne diar fhechemnaib; Editor omits corresponding Latin passage " is ed tic ó Ísu sund, co nach
7954]
fóigbem-ni fén dilgud o Dia, acht mina thardam ar tús dílgud don
7955]
fhoirind ro-n-tocráid; amal démniges i m-baile aile isin t-shoscela
7956]
co n-apair:Editor omits corresponding Latin passage “mine lógthai-se co cáin-duthrachtach,” or Ísu,“don
7957]
fhoirind ro-n-tocráidet, ni thibre in t-athair nemda dúib-si dilgud
7958]
fhar cinad & fhar targabal:” Editor omits corresponding Latin passage cipe imorro na logfa o cride & o
7959]
menmain don chomnesom, ní dilgud chuinches do fén and-sin o
7960]
Día, acht pian & todernum.
7961] Editor omits corresponding Latin passage Ocus nach-ar-léic i n-amus; Editor omits corresponding Latin passage .i. ni ro-lécea índ i n-dérchoined
7962]
no i nd-amus n-dofulachta na coemsam d’fulang. Editor omits corresponding Latin passage Ni h-ed didiu is cóir
7963]
dún do chuinchid ar Dia, na tartar aimse forind itir, uair fásaid in
7964]
maith-se dib co menic, .i. díchor dualach & forbairt sualach, acht is
7965]
córu dún corub ed connesum fair in ní ro-chuinnig in fáith
7966]
romaind, co n-epert:Editor omits corresponding Latin passage “déna mo fhromud & mo derbud, a Dé,” or in
7967]
fáith,“o amus t-shofulachta.’’ Editor omits corresponding Latin passage In tan didiu atberum isin ernaigthi
7968]
choimdetta Editor omits corresponding Latin passage ‘a Dé nach-ar-léic i n-amus,” ni h-ed chuinchemít and-sin,
7969]
na [ro]-tartaither aimse foraind, acht is ed, na tartaither oirn
7970]
aimse dofhulachta no-n-scarut fri forpthecht & fri fírinde.
7971] Editor omits corresponding Latin passage Acht déna ar soerad ó cech ulc. Editor omits corresponding Latin passage Ni h-ed is lor dún do
7972]
chuinchid sund, ar soerad arin olc nach dernsamar, acht co
7973]
ro-n-soerthar cid on ulc do-rónsamar; Editor omits corresponding Latin passage uair ó dogéna Dia foraind
7974]
in cechtarda-sin, ni bia gábud na guasacht dún and iar sin. Editor omits corresponding Latin passage In tan
7975]
atberum inar n-ernaigthi Editor omits corresponding Latin passage “ro-n-soer a Dé,” tocarmít ann-sin chucaind
7976]
Dia diar soerad & diar n-díten, & aititmít co h-umal inísel ar
7977]
m-beith fén a n-doire arar pecthaib & arar n-dualchib; Editor omits corresponding Latin passage uair cia
7978]
connesed a shoerad & a fhuaslucud, mine áiriged a beith o mud
7979]
écin i nn-dóire & i nn-docraite? “Ro-n-soer, a Dé, o ulc” .i. o peccad,
7980]
o diabul, o iffernd, o amus dofulachta.
7981] Amen .i. ro-p fír: Editor omits corresponding Latin passage glass sin & foriadud na h-ernaigthe coimdetta,
7982]
& is é a etarchert ic Aquil “fideliter” .i. “co tairise;” is e imorro a
7983]
etarchert oc Cirine “uere,” .i. “co fír”; ar is fír & is tairise co-n-érnither
7984]
o Día don irisech na h-uli maithiusa chuinches co forbthi
7985]
isin paitir.
7986] Editor omits corresponding Latin passage Is coir imorro so do fhis, cid mor do ernaigthi aile donemm
7987]
timchell na paitri conach araill connagum ínntib acht a fhil isin
7988]
patir; Editor omits corresponding Latin passage cipe didiu atbera oc dé54nam a ernaigthe, “a choimdiu, tabair
7989]
dam imad cruid & airiltne, feib do-ratais don fhir-sa aile, métaig m’
7990]
onoir & mo chadus & mo chumachtu isin t-shoegul;” ocus mad aire
7991]
chuinces sin ara mían & ara áilces fén, & manip ar-daig lessa
7992]
chaide, ni-s-fagaib isin patir ní risi cúibdigthea na h-itgi-sea;
7993]
Editor omits corresponding Latin passage cipe didiu dogné ernaigthi fon indus-sin, ni buidech itir Día dia
7994]
ernaigthi.
7995] Editor omits corresponding Latin passage Ar se fáthaib imorro gabar in pater i sanais;—Editor omits corresponding Latin passage in cetna fáth, do
7996]
chomalliud na comairle do-rat Ísu da apstalu, co n-epert, Editor omits corresponding Latin passage “a duine
7997]
iresaig,” or Ísu,‘in tan dogné ernaigthi, eirg a n-inad n-derrit, & dún
7998]
tar th’éis, & attaig ann-sin in coimdiu in infholuch;’—Editor omits corresponding Latin passage in fáth
7999]
tanaise, .i. ar shaine fri h-ernaigthi na m-brécaire;—Editor omits corresponding Latin passage in tres fáth, ar
8000]
anóir & ar dethitin na h-ernaigthi fodessin; ar is comlánti bís i céill
8001]
& menmain chaich a gabail i sanais;—Editor omits corresponding Latin passage cethramud fáth, dia fhis conid
8002]
comfhocus in comdiu don fhoirind no-s-aitchet co h-irisech,’
8003]
cid i sanas donet a etargudi;—Editor omits corresponding Latin passage in cóiced fath, o bés cecha comairli;
8004]
Editor omits corresponding Latin passage uair cech comairli derrit bis eterna cairdib, is a sanais is coir a
8005]
dénum;—Editor omits corresponding Latin passage in sessed fáth, fo brath; Editor omits corresponding Latin passage uair is ed is gnáth in náma do
8006]
brath i sanais; Editor omits corresponding Latin passage i sanais didiu mairnit sund na nóim & na fíreoin in
8007]
námait n-arsata .i. diabul don athair nemdai, in tan atberat fris ica
8008]
etarguide, Editor omits corresponding Latin passage “ro-n-soer on ulc,” .i. o diabul.
8009] Editor omits corresponding Latin passage Ro-fiugrad tra in ernaigthe-sea, .i. in pater, i táidbsenaib imdaib
8010]
sruthi na fetarlaice; feib ro-fiugrad isin árud secht-ceimnech tarfas
8011]
do Iacob eter neam & talam, i fhigur-sin na patri secht-ernaligthi
8012]
triasa n-athascnat na h-iresaig dochumm nime;—Editor omits corresponding Latin passage ro-fiugrad didiu in
8013]
pater hi secht senmannaib ro-sheindset na sacairt táll i n-Ericcó, di-a
8014]
torcratar do raith secht múir na cathrach, & dia ro-benad in
8015]
t-ochtmad múr, i fhigur sin & i toraind na h-ernaigthe-sea triasa
8016]
trascairther secht múir cathrach diabuil .i. na secht caire cenna, &
8017]
tresa fuaslaicther in t-ochtmad múr, .i. dúalaig in chráis;—Editor omits corresponding Latin passage amal
8018]
ro-fiugrad didiu in ernaigthe-si i n-uasal-athrachaib ro-terchanad o
8019]
fháithib, feib ro-thirchan Iasias mac Amóis, co n-epert:Editor omits corresponding Latin passage “dogéna
8020]
in coimdiu,” or in fáith, ’ernaigthe chumair triasa logfaiter a n-uile
8021]
pecda & dualchi dona dóinib”.
8022] Editor omits corresponding Latin passage Is e-so in t-ord iarnaide o traetar cumachtu diabuil, amal atbeir
8023]
Iob i persaind in choimded, Editor omits corresponding Latin passage “tuaircfet-sa do chumachta-su a
8024]
diabuil, ar in coimdiu, o urd iarnaide,” .i. on patir. Editor omits corresponding Latin passage Is hi iarum
8025]
ernaigthe in coimded fadein; Editor omits corresponding Latin passage is i iarum ernaigthe díles na Cristaidi;
8026]
Editor omits corresponding Latin passage is hi didiu ernaigthe thairises ó’n airem rúnda, .i. ón airem sechta is
8027]
gnáth isin scriptúir, ic toraind rúine & siansa comláine; Editor omits corresponding Latin passage is i-so
8028]
ernaigthe doróisce cech ernaigthe;—Editor omits corresponding Latin passage uair is secht n-dana airæigegda
8029]
airmither don spirut noem; hi secht lathib no-bithea oc celebrad
8030]
na cásc ic sruthib na phetarlacci; Editor omits corresponding Latin passage is secht sechtmaine shollumanda
8031]
didiu o cháisc co cengcidis.
8032] Editor omits corresponding Latin passage Is ona secht n-ernailib-sea na patri cusin remlíne coitchend fil
8033]
rempu díchuirthar na h-ocht coire chenna, .i. díumus, etrad, sant,
8034]
uabar, inócbail craes, ferg, toirsi, snimche;—Editor omits corresponding Latin passage uair attach inísel in
8035]
athar uasail tairnid in díumus; Editor omits corresponding Latin passage noemad anma Dé induind tre genus
8036]
díchurid in etrad; Editor omits corresponding Latin passage sir-attach flatha Dé do thuidecht díchurid in
8037]
sáint; Editor omits corresponding Latin passage is inunn ón & mian toli Dé do chomalliud tairnid in máimide; Editor omits corresponding Latin passage cuinchid in
8038]
t-shasta cechlathide coiscid in craes; Editor omits corresponding Latin passage slan-dilgud na cinud cin
8039]
choimet n-écraite traethaid in fheirg; Editor omits corresponding Latin passage rethinche & cobsaidecht fri
8040]
fulang n-ingrema [& amus] láid uainn dúalaig na toirsi saegulla; Editor omits corresponding Latin passage in
8041]
t-shoire etaide on choimdid díchurid in snimche.
8042] Editor omits corresponding Latin passage Sochaide imorro i fetarlaic & i n-nú-fhiadn[ais]e dia ro-gab greim
8043]
ernaigthe do denum;—Editor omits corresponding Latin passage ro-tharmnaig cetus do Móysi mac Amra, do
8044]
thaisech tuathi Dé, dia ro-s-clái tuath Amalech, & ní o nirt góei no
8045]
chlaidim, acht o nirt ernaigthe;—Editor omits corresponding Latin passage rí craibdech didiu, innister isin
8046]
scriptuir, .i. Ezecias mac Achaist, dia m-bói forbaise for Ierusalem,
8047]
do-rígne ernaigthe n-díchra co Dia, cu ro-marb in t-aingel i n-oen
8048]
aidche cóic míle ochtmogat ar cet míle do shlog na n-Asardha in
8049]
oidche-sin;—Editor omits corresponding Latin passage in fer cetna beos Ezecias, dia m-boi i n-galor dofholachtu
8050]
comba comfhocus bás dó, do-rígne ernaigthe & aithrige
8051]
n-díchra, & ro-thuill in coimdiu cóic déc do ara shaegul;—Editor omits corresponding Latin passage in banscal
8052]
craibdech didiu indister i l-lebraib Rig .i. Anna, o do-rigne áine &
8053]
ernaigthe n-dúthrachtaig co Día, tucad di in mac erdraicc, .i.
8054]
Samuél fáith;—Editor omits corresponding Latin passage in puplican didiu, taithmetus Ísu i parabail in
8055]
t-soscela do thuidecht i tempul Ierusalem, ro-buail a ucht co h-umal
8056]
& co h-inísel, & is ed atbered ic dénum a ernaigthe, Editor omits corresponding Latin passage “a chóimdiu,
8057]
airchis dímm, & tabair dilgud dam do mo peccthaib & do mo
8058]
dualchib,” Editor omits corresponding Latin passage ocus tucad slán-dilgud a chinad & a thargabal dó arin
8059]
ernaigthe-sin. Is follus asna desmirechtaib-sin conid sochaide
8060]
i fetarlaicc & i n-nú-fhiadnaise, dia ro-gab greim ernaigthe do
8061]
denam. Editor omits corresponding Latin
passage A braithre inmhaine, or in t-ecnaid, mad áil
leind slándilgud
8062]
dúin o Dia, denam ernaigthe co díchra & co dúthrachtach fri
8063]
Dia, amal eráiles in t-apstal oirnd, co n-apair, Editor omits corresponding Latin passage “denaid ernaigthe cen
8064]
etarfhuarud;” Editor omits corresponding Latin passage uair gebe gnathaiges ernaigthe do dénam co forbthe,
8065]
immgabad na h-erchraide, santaiged na suthaine, mianaiged gréin
8066]
na fírinde, .i. in coimdiu Ísu Crist do fhégad i nd-nim, uair nach
8067]
cumaing colléic a fhégud i talmain. Editor omits corresponding Latin passage Tabram didiu co duthrachtach ar
8068]
roisc & ar indfhethium co Dia, mad ail leind fedliugud i tír na
8069]
m-beo, .i. is-in fhlaith nemdai; Editor omits corresponding Latin passage uair da tardum ar n-indfhethium
8070]
& ar menmain co duthrachtach i-fhus cusin coimdid, ro-sesium
8071]
nach tan cusin fhailte fhorordai fil cen crich cen forcend: Editor omits corresponding Latin passage is ann-sin
8072]
betit dúin na maithe-sea .i. sollamain suthain, since cen debaid,
8073]
cumsanud cen fhuasnud, i n-oentaid uasal-athrach & fhátha in
8074]
domain, i n-oentaid mairtirech & apstal in choimded, i n-oentaid
8075]
nóem & nóem og muntire nime, isin oentaid is uaisle andás cech
8076]
oentaid, i n-oentaid na noem trinóti uaisli oirmitnaige, athar & meic
8077]
& spiruta noim.
8078] Ailem trocaire n-Dé uli-cumachtaig, co r-ísam uli in oentaid-sin,
8079]
co r-álem, co r-attrebamm, in secula seculorum, amen.
XXXVI
8080] Domine, quis habitabit in tabernaculo tuo, aut quis requiescat in
8081]
monte sancto tuo? Ro-iarfaid didiu Dauid mac Iese .i. in rig & in
8082]
fáith amrai tresin spirut noem inshorchaidius & fhoillsigius dána
8083]
& derritus inna ngním n-diada, co n-epert:Editor omits corresponding Latin passage “A thigerna,” ol se,
8084]
“cúich itir aittrebus isin tabernacul íchtaraig fil acut? Ocus didiu
8085]
cúich cúmsanfus i n-airdde do fhlaithiusai forordai iter do noem
8086]
aingliu?” Frecairter tresin spirut noem e-sium, co n-epert:
8087]
Editor omits corresponding Latin passage in t-í genmnaidess cen locht [.i. cen peccad] ina lenmain, & in t-í
8088]
chomaillfes in fírinde do-gres, & in t-í dogéna cech maith co
8089]
cumaing, & in t-í labrus in fírinde ina cride cen cheilg cen
8090]
elathain, & didiu in t-í nach déni olc fria chomfhochraib, & in t-í leis
8091]
nach áil maith do fén, acht comchoitchend maithiusa don chiniud
8092]
doenna, & in t-í náchu-s-tocráid na braithre i n-ernail cech uilc. Conid
8093]
dia chomalliud-sin atbert Ísu ina shoscela, dicens, “amen,
8094]
amen dico uobis, nisi conuersi fueritis, et effeciaminí sicut paruuli, non
8095]
intrabitis in regnum celorum.” Uair is dreimm doccomal lesin
8096]
anmain dreimm na secht nime: Editor omits corresponding Latin passage is ed atfét Augustín noem, co
8097]
tecat da shlog hi comdáil cecha h-anma iar scarud di fria curp .i. slóg
8098]
díreccra dofhulachta taitnemach, co n-etrochta grene, co soillse
8099]
ruthnig, co m-binde ceoil, co claiscetul aingel, co fhailti n-difhaisnethi
8100]
do ainglib nime, hi comdail na h-anma, mad fechtnach fíren hí;—
8101]
mad pecdach anfechtnach imorro, tic slog mor dub dorcha il-brén
8102]
il-bruthach debthach trotach tuaircnech tindesnach forbrén folum
8103]
fergach feochair foloiscthi scretach gothach goirt gér gubudach
8104]
ámnus etrocar maithnech marbthach malurtach arnaid aindseirg
8105]
aduathmar niatta néimnech naimtige nemmoerdai tuath-bil tairm-glicc
8106]
trén-chalma olcach ainmech imres[nach] do démnaib, i comdáil
8107]
anma cech peccthaig: aslaigthech cecha uilc in slóg-sin, &
8108]
tairmesctaid cecha maithiusa. Ocus didiu is amlaid tecait na sloig-sin,
8109]
& pluicc thenntige for lassad ina lamaib, & berai dergai tenntige
8110]
leo, forchadai troma iarnaide, lecca 55 loisctecha, clóthi géra
8111]
rind-áthi, gaei ruada ro-garba leo, clóidme teanda tenntige, tuaga
8112]
troma foebracha, sústa sénta sen-garba, & na h-airm démnacda ar-chena.
8113]
Do thuarcain tra & do phianad anma cech pheccthaig tic
8114]
in slog mor-sin na n-demna cusna h-armaib-sin leo, ut dixit fria:
8115]
Editor omits corresponding Latin passage “a animm anfhechtnach, a anim ararb urusa aslach cech uilc,
8116]
& ná ro- fhóem in maith itir; Editor omits corresponding Latin passage cáit i tái innossa .i. in fhile it churp?
8117]
& ma tái, esti frin-ne, co n-aicillem thú coléic”; uair ní tharraid in
8118]
animm asin curp ann-sin. Editor omits corresponding Latin passage ‘Crét tái cen diumus do denum
8119]
inossa? uair ni r-anais riam cus-indíu ica dénum; Editor omits corresponding Latin passage cret tái cen
8120]
ecnach & cen athchomsán & cen feirg & cen saint & cen accobar cech
8121]
uilc? uair ni ra-badais riam cen na h-uilc-sin do dénum; & cret duit
8122]
innossa cena n-denum? Editor omits corresponding Latin passage Ro-charais in doman anallana co mor, &
8123]
is e in domun ro-t-méll, is e thidlaices tú innosa inar lamaib-ne
8124]
tra;’ ol na diabuil frisin animm tróig peccthaig. Editor omits corresponding Latin passage ‘Cia tast itir
8125]
a-tái? acht erig suas cusin doman robo tend fort anallana, ica
8126]
chosnam ar mét a sherci latt; Editor omits corresponding Latin passage cid [no cret] tái innossa cen grád don
8127]
bíud, dia tucais grád mor anallana? Editor omits corresponding Latin passage cret tái tú cen fleda d’ól & cen
8128]
biada examla d’iarraid? uair ní r-anais anallana ica n-iarraid. Editor omits corresponding Latin passage Cia
8129]
h-impód sin doniat do shuile it chind, & cret nochtas do shúile
8130]
innossa? Editor omits corresponding Latin passage Cia siabrad sin fil fordo bel? uair dochiam-ne h’fhiacla
8131]
uile nochta; Editor omits corresponding Latin passage cia bánait & dúb-glasait do beoil, & cid ma fhuarait &
8132]
dubait do chossa i-trasta? Editor omits corresponding Latin passage cia tast ata for do chride celcach, cen
8133]
scrutain & cen bréca do denum anossa, amal dognithe riam cus-indiu?
8134]
Editor omits corresponding Latin passage cret tái cen t’anál do lécud immach anossa? uair is menic
8135]
ro-thelcis anallana hí iar n-denum do tholi fén i n-ernail cech
8136] pheccaid.’
8137] Editor omits corresponding Latin passage Is aire-sin didiu chanait sloig díreccra dímora duba dorcha na
8138]
n-démna claiscetul diabulda & oirfitiud serb-goirt cen cheol cen
8139]
áinius dona pectachaib, [.i. don anmain], ic escómlad di asin churp,
8140]
uair is ann bís in anim in airet-sin ina curp, ut dixit fria:
8141]
“ercid, a demnu,” ol siat, & ‘gabaid bar n-armu cathaigthe, & tuaircid
8142]
in corp n-ainfechtnach-sa, asa n-dérnad nemthoil Dé anallana &
8143]
toil ar máigistrech-ne .i. Lúcifer, cona dóescur-sluag; & didiu, brisid
8144]
& gonaid in anmain, ro-aentaig frisin corp-sin i colaib & i pectaib,
8145]
& na ro-aentaig fria a duilem ina maithiusaib & ina sognímaib; &
8146]
tairrngid lib hi iarna tuarcain i fhúdomain ifirnd, for leccaib lomma
8147]
loiscthecha, for beraib derga iarnaigib, for srothaib adfhuara derga
8148]
trom-thened, & for il-phianaib examla ifirnd ar-chena.’ Iar sin tra
8149]
gabait na demna na h-armu examlu-sin, do phianad na h-anma
8150]
anfechtnaige. Editor omits corresponding Latin passage Iar sin tra téit in animm cusin m-bél, dia fhis in
8151]
fhétfad dul trit imach: Editor omits corresponding Latin passage atbert in bás frisin anmain: “na tair in
8152]
conair-sea, uair atú-sa ann.” Editor omits corresponding Latin passage Iar sin teit in animm cusin sróin
8153]
dia h-inotacht, & tic in bás fora cínd, conid ed atbert fria: “ni
8154]
h-í seo do chonair, uair atú-sa ann.” Editor omits corresponding Latin passage Teit cusin rosc, daig dula
8155]
trempu imach; Editor omits corresponding Latin passage atbert in bás fria: “eirg cu loc aile, ar ni thicfa
8156]
súnd.” Editor omits corresponding Latin passage Iar sin téit in animm cu tollaib na cluas, dia fhétad an
8157]
inotacht; et dixit mors:Editor omits corresponding Latin passage “na tair tra form, ar atú fort chind.”
8158]
Editor omits corresponding Latin passage Iar sin téit in animm tria mullaig in chínd súas, & toirnid fair immuig;
8159]
& is ed atbert ar ingantus lee in bruitt aeoir gabus uimpe:
8160]
Editor omits corresponding Latin passage “coich itir,” ol sí, “in brat-sa fil umum-sa? & cia thuc dam he? .i. bratt
8161]
in aeoir fhuasnadaig fil imum; acht ni ro-aithnius anallana he, &
8162]
ni h-e m’étach féin seo itir; & cáit i fhil m’étach? .i. in n-étach
8163]
taitnemach alaind ro-gabus imumm ar tús in tan tanuc cusin corp
8164]
truailliche-seo.” Ocus ciarbo alaind taitnemach co sollsi grene, co
8165]
taitnem na sollsi suthaine [.i. in caelum], o tánic ann ar tus in n-étach-sa, is gorm
8166]
salach nemthaitnemach étig aduathmar i-trasta he; & is trom gné a
8167]
pheccaid fair anosa. “Ocus didiu, cuich itir ro-benustar dímm m’étach
8168]
bunaid,” ol in anim, ’no cia ro-lamustar mo nochtad uime, no cia
8169]
h-airm i fil, co ngabaind umum he?" Editor omits corresponding Latin passage Frecrait na démna di-sse, oc
8170]
imchained fria, & is ed atbertsat: ‘a ainimm anfhechtnach, a
8171]
aite diabuil, a chiste na fergi, a choimét na sainte, a ailcius in
8172]
molta dímáin, a muime na n-demna neimnech-sa, a chuimniugud
8173]
cecha h-uilc, a dermat cecha maithiusa, a chuile brén na n-uli
8174]
peccad, a fhír-indilltech na n-il-chelg n-exsamail, a dorus ifirn, a
8175]
cliath fri nem, a ban-cheli díngbala diabuil, a irnas56taid muinntire
8176]
ifirn, a oirfitid na n-demna n-dub-sa, a frescisiu in t-slóig dórcha, a
8177]
fhastud na n-drong n-demnach, a shechmallach for slánícid in
8178]
chinedu doenna, a adamaint ar dhúire fri forcetul bréthri Dé do
8179]
choitsecht, a shantach na sét saegullai, a némderlaicthech díb iar
8180]
sin, a némdércach fri déblenaib Dé, a il-geranach imchosaitech il-brethach,
8181]
a bil-laburthach il-chlesach il-bras, a diumsach nem-opthach
8182]
fri h-ernail cech uilc, costi frinde colléic co n-acaillium thú,’
8183]
ol na démna frisin animm tróig peccthaig. Editor omits corresponding Latin passage “Uain-ne tra,” ol diabul,
8184]
“tucad duit-se in n-étach-sin fil imut, a animm thróg .i. étach in báis
8185]
& in pheccaid, is e-sin ro-n-dubustar fén amal atái.”
8186] Editor omits corresponding Latin passage “Dethbir ón duit-siu cia no-gaba in n-étach-sin imut,” ol na
8187]
démna frisin animm;’ uair is sochaide romut ro-t-gab, cid aithrech
8188]
leo he. Ro-gab didiu Adam ar tús uime hé iar peccad in imarbois
8189]
dó;—ro-gab iar sin Cáin mac Ádaim imme he, iar marbad a brathar
8190]
.i. Abél meic Ádaim tria format;—ro-gab didiu Iúdas Scarióth
8191]
in n-étach cetna imme, in tan ro-braithestar slániccid in chinedu
8192]
doenna .i. Ísu Crist mac Dé bí;—-ro-gab didiu Choephás oirchindech
8193]
na sacart n-Iúdaide imme he, in tan bói ic crochad Crist. Editor omits corresponding Latin passage Cia cúis
8194]
tra dún a thuba it agaid-sea th’oenur a gabail immut? acht ro-gabsat
8195]
in ciniud doennai acht bec in n-étach-sin immpu .i. étach in
8196]
peccaid.’ Editor omits corresponding Latin passage Iar sin ráidit na demna fria: “a anim anfhechtnach!
8197]
tenc lett do chorp anosa, & fég lett in teglach dub dorcha duaibsech,
8198]
ina r-aittrebais anallana .i. in baile asa tanacais chucainde inar
8199]
coinde.”
8200] Editor omits corresponding Latin passage Iar sin dogní in animm aithrige n-díchra truaig toirsig, co
8201]
nuall-guba n-dermáir, & co n-imaithrechus nach fógnand di; & is
8202]
e ainm na h-aithrige-sin isin scriptúir nóib .i. sera pen RA does not however indicate that he is supplying matter here itentia .i.
8203]
mall aithrige, nach fógnand do neoch a dénum. Editor omits corresponding Latin passage Ocus atbert in
8204]
animm: “donímm anosa aithrige chucut, a Dé uli-chumachtaig,
8205]
tar cénd mo pheccad n-imdai; & is aithrech lemm anosa iat, cerba
8206]
mían liumm ica n-denum.” Editor omits corresponding Latin passage Ar sin lecaitt na démnu in animm
8207]
dochumm nime lasin aithrige-sin, dáig fhochuitbid impe; & teit sí
8208]
tra dochumm nime, uair lecar di dula. Editor omits corresponding Latin passage Iar sin tecait na démna co
8209]
h-aithige aduathmar & co h-agarb etrócar, co luinde laburtha, co n-accobar
8210]
pianta na h-anmma ina frithagaid, dia fastud & dia
8211]
toirmesc, cona tísad dochumm nime; ut dixit fria: ‘is follus
8212]
dún comad maith latt dula dochumm nime anosa, acht chena ni
8213]
ro-airigsium fort anallana .i. fordo gnímrad, na fordo choen-duthracht,
8214]
na fordho braithirse, na for h’úmla, na for h’inísle, na
8215]
for h’ernail dochum maithiusa, áilcius dula dochúm nime ocut, in
8216]
tan ro-bádais oc sánntugud indmais in t-shaegail. Cia leth tra tégi,
8217]
a ro-thruag, no cindus lamai dula, no cia maith fil acut in tan tégi
8218]
dochumm nime, amal is tol deit? Impód fort chúlu coléic, a
8219]
animm thróg,’ ol na démnu. Editor omits corresponding Latin passage Iar sin impais in anim frisin corp,
8220]
& ercid a ferg fria, co m-bói oc imcháined frisin corp, dicens:—
8221]
Editor omits corresponding Latin passage ‘a choland chruaid, a thempuil diabuil, a tégdais dub dorcha dona
8222]
diabulda, a thopur brén, a chuli chrum, a chiste comthinoil cech
8223]
pheccaid, a thraite choinde & chómraid na n-drong n-demnacdai, a
8224]
fhaill & a lesci áine & ernaigthi & estechta forcetail Dé, a maigen
8225]
toltanaiges do diabul cona doescar-shluag, a dergud na n-uli
8226]
procept & forcetul, a uli chocraid & glóir dímain, a thaiscid sen-pheccaid,
8227]
a thuilled nua-pheccaid, a agaid fria lochtaib, a druimm
8228]
fri sognímaib, a náire fri maith, a nemnáire fri h-olc!’ ol in animm
8229]
frisin corp. Editor omits corresponding Latin passage “Ni bia dom fhuirech-sa anosa mar-oen frit,” ol in
8230]
animm frisin corp, “acht bec bet oc tuba h’uilc & t’anchredim & do
8231]
pheccaid it agaid; & co ro-chasáiter tu anosa i fhiadnaise na n-drong
8232]
n-démnach-sa;” et dixit:—Editor omits corresponding Latin passage ‘a choland chruaid, a dúrda fri comull
8233]
forcetail brethri Dé, a riar nemcharut .i. diabuil, a nemriar carut .i.
8234]
Ísu Crist, a rig trócar ailgen ar maithem h’uilc fen, a iúdic angid
8235]
etrocair fri logud a pheccaid do neoch aile, a adamaint fri comairlib
8236]
diada Dé & fri riar tusmigti collaide, a choland brén, a luaithred
8237]
salach, a chré chír-dhub fri truma na peccad n-éxamail, a chiste na
8238]
brén-fola, a thibriucht na n-uli nuallach, a uaibrech inchlanda in
8239]
étraid, a loc tairisme in chráeis hi cinaid bóegail na h-anma, a
8240]
díumus cen fuirech cen adbur a dénma, a thégdais díngbala diabuil,
8241]
a choimet na fergi, a dermat in dilghudai, is menicc ro-thaidlis
8242]
anallana ar immud na peccad,’ ol in anímm frisin corp. “Eirg
8243]
tra,” ol in animm, ‘dochumm do máigistrech .i. diabuil; uair is dó
8244]
ro-fhógnais cus-indíu, co ruca lais cusin adbai n-erlaim fil aice duit
8245]
.i. i clúsalaib duba dóimne dorcha detfadach maichnig marbthaig
8246]
malartaig íchtair ifirnd," ol si; ‘a ochlai dorchai na sinnach sír-chelgach
8247]
.i. a indshamail t-shinnaig for imad do chelg & t’elathan,
8248]
ic mellad cháich; a fhetán néimnech na nathrach, a orghán
8249]
dingbala diabuil, a shútrall adanta o thenid na peccad .i. amal bís
8250]
sútrall for lassad co sír, is amlaid-[sin] ná r-baithestar hernail cecha
8251]
forcetail immad & adandad lasardai na peccad n-éxamail batar it
8252]
lenmain-siu cus-indíu, conid de-sin ro-m-baithestar-sa anosa i
8253]
fúdomain íchtair ifirn; a choimét na fergi, a lesugud in díumais, a
8254]
nemshechna na sáinte, a nemdermatach in chróeis co n-accobar in
8255]
etraid, a charna crum, a buaili biast, a thulach cómdala in diabuil,
8256]
a ádbai na n-doel n-dúb-gorm,’ ol in animm frisin corp; Editor omits corresponding Latin passage “uch, uch,
8257]
tra,” ol si, ‘mairg dam-sa, tánic hit aittreb, uair is ed no-m-baithend
8258]
anosa i fúdomain pheinne ifirn; uair mina báitea-su mé hi cin do
8259]
pheccaid, ni-s-bíad pian form itir; Editor omits corresponding Latin passage ocus didiu," ol sí, ‘is uime ro-m-crochthar-sa
8260]
for immud h’uilc-si; & is uime ro-m-castur, & ro-m-piantar,
8261]
& ro-m-báiter & ro-m-riagthar hi n-glaccaib na n-drong n-demnach-sa
8262]
for iumad do peccad-sa," ol si. Editor omits corresponding Latin passage ‘Cid,’ ol si, ‘acht maillechut-sa
8263]
tú co sír," ol in animm frisin corp; & ‘bid he mo dán iter drungu
8264]
démnu, baile a m-bíu ‘com pianad, beth icot mallachad-sa, & oc rád
8265]
uilc fritt, & ica thuba it agaid amal ro-sáraigis in coimdiu cumachtach,"
8266]
ol in animm frisin corp.
8267] Editor omits corresponding Latin passage Iar sin tra frecrais in corp don anmain, et dixit fria:Editor omits corresponding Latin passage “a
8268]
animm cruaid,” ol in corp, ‘a dúrda dub dorcha dochinelach, a
8269]
charrac ar dúire fri forcetul brethri Dé do gabail, a thirimm thróg
8270]
shecdai shendai, a chuithem dub dorcha ina fothraictís na demnu
8271]
iar n-denam a toli deit co menicc, a lathach brén, a gosti cúibrig in
8272]
chuirp o aslach diabuil, a thulach bocásaig na n-démnu n-aduathmar
8273]
n-dub-sa, a chnocc coinde & comdála na n-uli nuallach, a aite
8274]
áiniusa na n-uli démnu, a thopur híttad na n-démna neimnech, a
8275]
indshamail talman cen usce, uair in slaide iairnn bís hi talam cen
8276]
usce ni fétar a aittrebad ar imud piast n-examail and, is amlaid-sin
8277]
na r-fétustar forcetul brethri Dé airisium innut, ar imad na n-demna
8278]
n-duaibsech, iar n-denum ádbai indat, oc furail
uilc fort, & oc toirmesc
8279]
cecha maithiusa imut conice-so, & oc tidecht it coinde dot
8280]
pianad anosa i fúdomain ifirn,’ ol in corp frisin anmain. “A duil
8281]
is mesa dona h-ulib dúilib, ro-chomaillis & ro-chuimnigis forcetul dúr
8282]
diabuil, ro-shechmallis forcetul trocar ailgen in choimded chumachtaig;
8283]
olc tra do chomáin orm-sa i-trasta, a animm inglan,” ol in
8284]
corp; Editor omits corresponding Latin passage “uair no-beind-si cen pianad cen riagud, amal cech talam no
8285]
cloich no crand n-aprisc, mani gabaind tu-su chucumm am oentaid;
8286]
& is tú ro-m-tídlaicend anossa i n-glaicc n-diabuil dom pianad
8287]
tria bith sír, a anim anfhiren,” ol in corp.
8288] Iar sin teit in animm on churp la drungu démnu, & facbaid
8289]
mallachtain aice, & berid mallachtain uada; et dixit in corp frisin
8290]
anmain ind-sin: ’eirg tra i l-lámaib na demnu & diabuil cona
8291]
doescar-sluag; áitt i m-bia comlántius cech uilc & esbuid cecha
8292]
maithiusa, i frecnarcus múnntire diabuil .i. for leccaib lomma
8293]
loiscthecha, for glenntaib dóimnib tenntigib, for beraib ruadaib ro-garbaib,
8294]
for clóithib dergaib tentigib, for srothaib neime némnechaib,
8295]
for carrcib cruadib casracha, for lochaib tiugaib téchtaigib, for
8296]
crandaib camma corracha, for slegaib remra rind-aithi, for forbaid
8297]
aduair adétig; hi tégdais tirimm tenntige il-brein aduair imthruim
8298]
usquide salach maichnech marbthach malartach dub dorcha detfadach
8299]
mosach muchna mallachtnach, co n-iumad piast n-éxamail
8300]
oc pianad na peccdach, for na múraib tiuga troma téchtaige bréna
8301]
bruth-loscthi, for srothaib troma tened, for srothaib na n-usqui
8302]
n-dub n-dorcha n-domilis, for lochaib bréna biastaige, for innsib tolla
8303]
tenntigi, for gáib géra rind-aithi iarnaide, for slebtib tenda garba
8304]
gímacha, co clóthib nemi muchnai marbthaig, co cloidmib uaraib
8305]
aigthigib, co n-gol-gaire n-aduathmair, co scretaib & égmib luardaib,
8306]
co n-iachtad n-díchumaing, co cói n-étarbaig ic anmannaib na peccdach,
8307]
ica pianad, ica riagad, ica loscad, ica lethrad, ocna slogaib
8308]
dubaib doeraib na n-demna n-duaibsech, oc tarraing na n-anmand
8309]
pecdach leo, for pianaib examlu ifirn íchtaraig; co slabradu derga
8310]
troma tentigi, co fharchaib dergai iarnaidib, co sústaib troma
8311]
foebracha, co srothaib fota fír-dóimne, co n-imat piast n-éxamail
8312]
inntib-side, co mellaib dergaib umaide leo ina lámaib, oc tuarcain
8313]
na n-anmand [na] peccdach díb-sin. Is and-sin dogniat na h-anmunda
8314]
pecdachu nuall-guba n-dermáir n-dofhulachta n-dichumaing
8315]
n-dochraid n-difaisnesi n-étrocair némnig náimtigi nemmoerdai 57
8316]
n-écomlaind os aird, ica pianad, ica riagad la drungu
8317]
demnu, oc sechna gnúsi Dé tria bith sír, & ic dul la múnntir
8318]
n-diabuil a n-ifern cen crich cen forcend.’
8319] Editor omits corresponding Latin passage Iar sin tra tic slog mor solustai taitnemach toethinech alaind
8320]
étrocht examail cennais bulid bendachtnach salm-glicc set-glan
8321]
suairc sochraid socharthanach, co n-oirfitiud n-éxamail, co m-binne
8322]
ceoil, co claiscetul aingelacda, co n-imud na soillsi suthaine, co
8323]
n-aithescaib somillsi, co m-briathraib oentudacha, co n-diadacht
8324]
cáttamail ón t-soillsi suthain .i. ona nimib do anglib etrochtai, hi
8325]
coinde & i comdáil anmma in fíreóin, et dixit fria:Editor omits corresponding Latin passage ‘a anim noem,
8326]
a anim aittrebus iter noemu do-gres, a chroch saegulta, a fhochraicc
8327]
irlam, a thigerna in rig-thige nemda, a ban-námu diabuil, a ban-chara
8328]
taitnemach in choimded cumachtaig, a derb-siúr ro-thairisi
8329]
rig na n-uli, a chuli in chrábuid, a chiste na m-bendacht m-bith-buan,
8330]
a dermaitech na n-uili nuallach, a failtech erlum múntire
8331]
nime, a ban-taiscthid tairisi rig na n-uli n-dúl, a chomarli nem-chinntech
8332]
fri Dia, a thulach cómdala na n-aingel, a díultad diabuil
8333]
cona aslaigib, a maisi fororda in pardais aingelacda, a ban-chometaid
8334]
na rún n-diada cen éliugud, a ingen dingbala ríg na n-uli,
8335]
a grad tairisi na n-aingel nemdai, a fhuath nemchoimsi & a thain-sium
8336]
diabuil, a chride tairise do rúnaib derritib Dé, a chatháir
8337]
chomnaide rig nime! Editor omits corresponding Latin passage Can bic din séis m-bínd la filidecht & oirfitiud
8338]
n-amrai & ceol combind comaentadach comchubaid bár-oen frinde
8339]
anosa co sír-sír dot ríg díles dingbala budén .i. in ríg fora r-thrécis
8340]
cech n-olc, & fora n-dernais cech maith .i. Ísu Crist mac Dé bíí, rig
8341]
nime & talman & ifirn. Editor omits corresponding Latin passage Na ndémnu tra ni lémut tidecht isin baile
8342]
i m-bia, & ni érchoitigfet duit do-gres, ara mét ro-imgabais iat isin
8343]
t-saegul. Editor omits corresponding Latin passage Tair bic anossa i l-lamaib aingel & árchaingel, dáig co
8344]
n-dechsum mar-oen cusin fhlaith solusta suthain fil icon choimdid,
8345]
dia noemaib & dia fírenaib, i frecnarcus gnúsi Dé uli-chumachtaig;
8346]
i n-oentaid nói n-grad nime na tairmdechatar, i n-oentaid uasal-athrach
8347]
& fátha, i n-oentaid apstal & descipul meic Dé; isin oentaid
8348]
is uaisle oltás cech oentaid, i n-oentaid na trinóti uli-chumachtaige,
8349]
athar & meic & spiruta noim.’
8350] Alme trocaire Dé uli-cumachtaig, tria immpide na n-uli noem;
8351]
ro-ísumm uli in oentaid-sin, ro-s-airillem, ro-s-aittrebam, in secula
8352]
seculorum, amen.
XXXVII
8353] Slaníccid in cheniuil doenna, Ísu Crist, mac Dé athar iar
8354]
n-deacht, mac Muiri ingine iar n-doenacht, Dia & duine i n-oentaid
8355]
oen persainde, is e ro-raid na briathra-sa, do tinchosc & d’forcetul
8356]
lochta na h-eclaisi, co festais indas bud chóir dóib áine do denum .i.
8357]
co na ro-thadbatis gné m-broin na droch-fétha forru sechtair, in tan
8358]
dodendais áine, amal dogniat na brecaire, do chuinchid a n-admolta
8359]
o dainib; acht corab gné chiuin fháilid do-adbatís sechtair forru,
8360]
& co n-dernatís in áine i n-derritius a cride & a menman don athair
8361]
nemda fil a n-infoluch; conid do-sin atfét Isu in coibige choisecartha-sa.
8362]
Matha imorro mac Alphei, in súi Ebraide, is e ro-scríb i
8363]
cairt soscela, co r-fhacaib i cumni lasin eclais, co n-apair for slicht
8364]
a maigistrech .i. Ísu: “in tan tra dogéna áine, na bí cosmail frisin
8365]
m-brecaire itir.” Ar atat ocht n-áine na tuillet fochraicc .i. [i] áine
8366]
écni, in tan na fagaib nech ni ro-melad no na lecar dó cia fhagbad,
8367]
& duthracair a thomailt dia coemsad no dia fagbad;—[ii] áine
8368]
uaille, ar chuncid molta o dóinib, amal dogniat na brecaire;—
8369]
[iii] áine sainte, ar chuncid indmais no domain uasail;—[iv] áine do
8370]
chroes, in tan chaithius nech forcraid rempi no iarum, no in tan
8371]
taisces a chuid budéin in ní no-chaithfed i n-amsir a áine; noco buidech
8372]
Dia don tí do-s-gní in áine-sin, ar ni do Dia dogní duine so, acht
8373]
dó buden, in tan na tidnaicc do bochtaib a chuit áine;—[v] áine oc
8374]
tomailt chuirp Crist & a fhola; is triasin áine-sin etarscarthar nech
8375]
frisin m-bethaid suthain, ut Christus dixit: “acht mine chaití
8376]
feóil meic in duine, & mine ebthai a fhuil, ni fhúigbithí in m-bethaid
8377]
suthain”;—[vi] áine didiu o fhoglaimm ecna Dé, ni thulli fochraicc
8378]
do neoch, acht dofairce péin & digal for nech; ar is truma in t-aneolus
8379]
oldas cech n-olc;—[vii] áine didiu o brethir forcetail Dé, cena
8380]
h-estecht & cena comall; ni thuille fochraicc acht do-s-lí péin &
8381]
todernam, amal aderar isin t-soscela .i. “in t-í nach sástar o
8382]
brethir Dé, ní mairend se .i. duine marb hi curp beo .i. betha in
8383]
chuirp in anim, betha na h-anma Dia; amal is marb in corp i
8384]
nd-ecmais in anma, is amlaid is marb in animm cen Dia;—[viii] áine
8385]
didiu cen almsain do thidnocul; ni thairce tarba na somáin do nech.”
8386] Atat didiu cóic duailche 58 co
8387]
trebar .i. immradud ina m-biad i n-ámsir áine, & deinmne impu, &
8388]
ferg, & brón, & uaill. Is ead is mó hicthar tria áine .i. etrad & croes,
8389]
ut dixit Ieronimus faith .i. conid tria áine is mou gabus omun
8390]
diabul. Atat didiu trédi indarbus démnu in étraid o neoch .i. lubair,
8391]
díthreb, áine. Atat didiu cethri lína, dona dlegar áine .i. mec beca,
8392]
& oes galair, & oes umalóti, & senóri sruthi. Atat didiu da ní is mou
8393]
dobáidet fochraicc oltás áine: & ro-chairig in fáid noem .i. Esias
8394]
iat: debtha, & cosnuma i n-amsir áine. Is áine mesraigthi didiu in
8395]
áine dofuaslaicthe locc no inad uasal & uighid sruthi & sollamain Dé
8396]
& aimser domnaig. Is do molad na h-áine mesraigthi-sin & dligthige,
8397]
a m-bi nech, áine in chuirp ona biadaib talmanda, & áine na h-anma ona
8398]
pecdaib raiter sund. Sochaid tra ó thus domain, ro-s-malairt
8399]
deinmne & croes: ar is tria chroes ro-milled Adám & ro-h-indarbad a
8400]
parthus. Is tria áine didiu ro-t-míll Esáu a prímgentecht, co ru-s-recc
8401]
fria a brathair .i. re h-Iacop arin crúibechan m-bec itchonnairc aice;
8402]
is tria áine didiu thomailt m-bíd hi tig in t-shaeb fátha tar sarugud Dé,
8403]
ro-h-oirced ón leomun, Addo .i. in faith uasal; is tria áine didiu ro-malarta
8404]
sochaide aile la toeb na foirni-sea. Sochaide tra i petarlaic &
8405]
i n-nú-fiadnaise, dia ro-tharmnaig in áine dligthech; ar is tria áine
8406]
do-r-idnacht Dia recht do Moysi mac Amrai; is tria áine didiu ro-ss-uc
8407]
popul Dé coscar do Amalechdaib; is tria áine ro-fast Iésu mac
8408]
Nuin gréin uas talmain, co tairsed dó dilcend a namut; is tria áine
8409]
ro-logtha a pecda do lucht Ninúe, co ro-saerait for digail Dé; is
8410]
tria áine aroét Helíí fáith rath faitsine, co n-derna ferta h-ile &
8411]
mirbuli mora hi talmain; is tria áine do-s-gní Dauid aithrige, co
8412]
ro-log Dia dó a phecda; is tria áine & irnaigthi in popuil Iúdaide
8413]
ro-saerad Ierusalem i n-amsir Ezechie rí Iúda do lamaib na
8414]
n-Asarda batar a n-imshuidi impe: & do-rat aingel Dé, tanic do
8415]
díten na cathrach, tenid námut & bás & dóire & plaig for Asardu, co
8416]
ro-marb cóic mile ochtmogat ar cet míle dib; is tria áine tra
8417]
ro-saerad Petur apstal don charcair & don chombadud a m-búi-sium;
8418]
is tria áine & irnaigthi & almsain ro-airiltnig Cornil cenntúir
8419]
rath in spiruta nóim fair, riana baithis: is tria áine do-ratad
8420]
baithis do Pól apstal & ro-diligthea a thorgabala dó; is tria áine
8421]
ro-foillsigthea ruine nime do Eoin bruinde, dalta Isu. It e-sin didiu
8422]
ratha & dimmbuada na h-áine; ocus at imda a buada ar-chena.
8423]
Mo-n-genar don chach do-s-gní co cóir in áine, ar is neam a
8424]
n-iarbaige.