Skip to main content

The Precept of the Maccabees

·25179 words·119 mins

Atkinson, The Passions and the Homilies from Leabhar Breac (1887) — Irish text, unedited

6490] Editor omits corresponding Latin passage “Cathaigid co calma, cobsaigther & cómnertaigther bar cride, a

6491]

uli doine isa sailechtú fil isin coimdid.”

6492] In spirut nóeb, in spirut ro-inshorchaid in eclais chechtarda

6493]

petarlaice & nua-fhiadnaise o rath ecna & fhátsine, is e in spirut-sin

6494]

is augtar don labra-sa tria gin in rig-fatha Dauida meic Iese, co

6495]

n-apar, Editor omits corresponding Latin passage “cathaigid co calma.” Is do molad in Dauida-sin atberar

6496]

isin shalm:Editor omits corresponding Latin passage “ro-thog in coimdiu Dauid ina muinnterus, &

6497]

ro-thócaib cu h-onorach o ingaire choerech in tí Dauid.” Is e in

6498]

Dauid-sin do-s-gní tri coecait moltai do Dia; & is e ro-h-ordnit on

6499]

choimdid comba ríg & cumba fáid fír-epertach in cech ernail

6500]

fhátsine he.

6501] Editor omits corresponding Latin passage In fers áirithi-sea imorro dia ta briathra hic, Editor omits corresponding Latin passage “cathaigid co

6502]

calma”: is inand sin & nertatt na maithe [.i.] na sacairt iat fén

6503]

tria énerti a colla on dér[der]gud dírech, triasa fhúidbet síd Dé & a

6504]

múinnterus. Editor omits corresponding Latin passage Bíd féidm ferrda ocaib: is inand ón & na fágubar

6505]

nech uaib i n-deathi no i l-laxa, cid i cúimce na tréblaite & na

6506]

n-ingremand ra-bthaí. Editor omits corresponding Latin passage Ar is e cathaiges co calma in t-í fhédliges

6507]

co lán cobsaid isna sualchib & i n-deg-gnímaib. Editor omits corresponding Latin passage Ocus calmaigther

6508]

bar n-indfhethium, a lucht, ídprathi bar cride craibdecha

6509]

don choimdid: is inand ón & ni ro-fhergathí fo bés bandai fri

6510]

fulang fochaide & tréblati in t-shaegail. Editor omits corresponding Latin passage A uile isa sailechtu

6511]

fil isin coimdiu: ni don fhoirind shanntaigit & carait in saegul

6512]

doberair in comairle-siu, acht is don lucht isa comdidnad & isa

6513]

sailechtu fil i n-Dia. Is coitchend tra do fheraib & do mnáib in

6514]

forcetul-sa, ar dlegar díb imalle corop ferrda a fheidm fognuma do

6515]

Dia: cathaiged tra co calma in t-í shailes i n-Dia. Cathaigit didiu

6516]

co calma in lucht carait in coimdiu, & tecait i n-agid na n-ídal & [na]

6517]

n-arracht la fóistin martrai, ar choimet & ar chomalliud in rechta

6518]

athardai. Sochaide tra i petarlaic & i nu-fiadnaise do noemu & do

6519]

fírenu, ro-chathaigset co calma & co sonairt ar Dia fri h-idlu &

6520]

arrachtu, & dochótar fo buaid martrai a n-oentaid múinntire nime;

6521]

amal ro-chathaigset co fedil & co ferrda oc díten in rechta diada &

6522]

timna Dé, co n-dechsat fo buaid martrai, na martíre uaisle airmitnecha

6523]

dia ta lith & foraithmet i n-ecmong na ree-sea & na h-aimsire,

6524]

Editor omits corresponding Latin passage .i. na martíre noemda .i. Machábdai. Is and tra celebrait na Cristaige

6525]

lith lathi na martiri-sea .i. hi kalaind Augaist ar-ai lathi mís

6526]

grene, isin lathi-si indíu ar-ai sechtmaine isin bliadain hi taumm.

6527] Antiochus Epifanes uero .i. aroli immper do [gap: extent: 4-5 letters] ro-follamnaigestar

6528]

oen bliadain déc iar cathaib immda fri h-Egipt & fri cennadachaib

6529]

ilib. Ro-gab cen chuimleng Ierusalem, co ro-s-marb sochaide

6530]

indi; ro-fhodbaid & ro-fhasaig in tempul, ro-ordaig rechtaire and; is

6531]

e-side ro-chomecnigestar lucht na cathrach im chomalliud timnai

6532]

& forcetuil ba sain fria fhorcetul fen. Is i n-ecmong na ree-sin &

6533]

na h-amsire ro-boi isin fhích dianad ainm Modin aroli fer .i.

6534]

.i. Mathias a ainm, mac Eoin meic Shimoin shacairt e-side, do

6535]

bab Ierusalemdai. Batar cóic meic ocai .i. Eoin in cetna

6536]

mac, diarbo ainm aile Gades; ocus Simon diarbo comainm

6537]

Mathathias, & Iúdas frisa n-abar Machabeus, a quo na Machabdai;

6538]

& Elizar diarb’ ainm Saphus; & Abraam dia r-lil Ionathas.

6539]

No-cathaigitis tra in coicer-sa dar cend in rechta athardai. Elizár

6540]

didiu, oen do shuidib in rechtai & fer nochat bliadan, fer sochraid

6541]

cennais o gnuis, no-comecnigthea he im thomailt fheola mucc; ar

6542]

is do thimnaib rechta Moysi nemthomailt fheola mucc & pattan.

6543]

Ro-chind imorro in fer-sa ina menmain, na dingned na h-í naptar

6544]

dilmain dó do denum, for seircc a bethad; ar ba ferr lais bás

6545]

sochraid do thecht dó oltas beith i m-bethaid miscnig do Dia a-bus.

6546]

Do-dechutar iarum chuice fo cleith aroli dóine tria chardine, &

6547]

ro-n-aitchiset im thomailt na fheoland ba dilmain dó do chaithium,

6548]

& co n-aprad “ba h-i in fheoil ima comecnigthea do chaithem no-meled,”

6549]

& co saertha a bás triasin m-brec-sin. Ro-imráid imorro

6550]

in t-í Elizár, “in ní ba cubaid dia ais & dia shendatu & dia

6551]

sochenelchi; is e ro-airbert beth asa óitiu fo recht Dé”; & is ed

6552]

atbert friu: “nocon indraic do fhir m’oesi-sea,” ol se, ‘brecc no

6553]

doilbiud do denam, co ro-midet sochaide dona moeth-oclachu

6554]

Elizar, dianad slán nocha bliadan, do thecht co bethaid & co

6555]

tesmailt na n-génti, & saebobthar na moeth-oclaig-sin tria mo brecc-si;

6556]

& bam cintach-sa de-sen im shendataig; ar cia no-m-saerthar-sa

6557]

isin bith fhrecnairc do phein & do thodernam na n-doine, ni

6558]

chumcaimm co ro-imgaiber cumachta Dia uli-chumachtaig,’ ol se.

6559]

“Is aire-sin atbel-sa co h-indraicc am shenndattaig, & lécfet desmbirecht

6560]

sonarti & calmachta dona moeth-oclachaib dar m’esi, corbat

6561]

erloma do bás ar comalliud rechta Dé.” In foirenn imorro

6562]

roptar cendsa fris ar tus, ro-soitea i fheirg & lonnus iarum fri

6563]

h-Elizár forna briathra-sa, & midset conid for dásacht bói. Is ed

6564]

tra atbert Elizár: “a Dé uli-chumachtaig, tucai-se co fódmaim-se

6565]

na piana-sa & na todernuma erut-sa óm thoil & óm dúthracht

6566]

fén, ár connigimm mo shaerad uadib.” O ’tbert Elizar na briathra-sa

6567]

co tuilled, ro-fhóid a spirut.

6568] Tarraid imorro in rig iar sin na secht m-brathri cona máthair, &

6569]

no-s-comecnig co caithdís feola mucc & ídal-idpurtai; is ed atbert

6570]

in cetna fer dib: “cid connige, no cid is áil duit, a rig? ar is ferr

6571]

lind epilt o bás adétig, oltas tairmthecht in rechta athardai.”

6572]

Atbert in rig tra, “tengaid in fhir-sea do thescad, & a thócbail i

6573]

n-ardi hi fhiadnaise a brathre”; & tucait beos ina bethaid for

6574]

lannaib tened dia loscad iarum. In foirend aile imorro, boi cách

6575]

dib oc nertad aroli, conid ed atbertsat: “atcí Dia in fhírinde, &

6576]

comdídantar he ina mogadu & ina múntir fén.” O ra-fhóid

6577]

in cetna fer a spirut on mud-sa, tucad in fer tanaise co pein &

6578]

todernum, iar fhendad a chrocind & a fhindfaid dia chind. Iarfaigset

6579]

de iar sin: “in toméla na feola-sa,” ol siat, “síu no-t-piantar

6580]

in cech ball fo-leth fon indus-sa?” Atbert-som iarum: ’ni

6581]

dingen-sa," ol se, ’tol in rig imme-sin.’ Aire-sin tra forodomair na

6582]

todernuma mora-sa iar-tain, conid ed atbert oc tinfisin imechtraig

6583]

a bethad: “conice-siu ar malart-ni don bith frecnairc ar comalliud

6584]

in rechtai, acht toduscaid rí na n-uli sind a bás isin esergi

6585]

n-urdraicc i m-bethaid suthain.”

6586] Tuccad tra in tres fer dochumm na pian. Ro-shín a lamu, & is

6587]

ed atbert: “do nim asselbaim na bulla-sa, & no-s-dímicnigimm

6588]

for recht in choimded, & sáilim co n-géb na bulla cetna doridise;” &

6589]

ba h-e a mét ro-raid so, co n-ingantaigtis in uli menmain shonairt in

6590]

oclaich-sin, ar bat nefni fiadu na todernuma & na piana tuctha fair;

6591]

& ro-fóid a spirut.

6592] Tuccad in cethramad fer, conid ed atbert fon indus-sa: “is

6593]

maith,” ol se, ‘don lucht tidnaicther do bás arin coimdid, uair

6594]

hicfaither o Dia doridise; na h-ecraibdig imorro, ni-s-bia esergi doib

6595]

isin fhuigell." Ocus o ro-fhóid in fer-sa a spirut, ro-piansat in

6596]

cóiced fer, conid ed atbert-som oc fégad in rig: “conice-siu

6597]

ar marbad-ne, & do-s-gní cech ní is tol deit; ni ra-gba-su ocut ar

6598]

cenel-ni combad deligthi o Dia, ar is ainmnetach he. Fégaid

6599]

a mor chumachtu, indus conic do pianad-sa & pianad cech oein as

6600]

dir duit.”

6601] Tuccad in sessed fer chucu iar sin dia pianad; & in tan ro-siacht

6602]

cusna dála dédenchu do, ro-ráid frisin rig: “na bí for

6603]

comrorcain na for ecoir ni as sia, ar forodam-ne na h-ulcu-sa forar

6604]

peccad fén, & for imarbus dun hi n-dia; tu-sa imorro no-t-pianfaither

6605]

co sír, ar do-chathaigis co dána i n-agaid in choimded.

6606]

Sinde tra gebmít cech deg-thairrngiri tairngaires dún ar comalliud

6607]

a thimna & a fhorcetuil.”

6608] Is adamraigti trá co mór & is indraicc o foraithmet máthair na

6609]

macc-sa; fechtnach imorro noem máthair na macc-sa .i. Machába

6610]

a h-ainm, uair cia itconnairc a secht maccu do marbad i n-oen lo ina

6611]

fiadnaise, niba bronach de, acht ba subach forbailid, ar do-shail

6612]

morfhochraicc d’fhagbail on choimdid aire. Boi iarum menma

6613]

fherrda i n-écosc banda aicce, co ro-nert co calma cech macc fo-leth

6614]

dia maccaib, co n-epert sí: “nico fetur,” ol si,“cindus ro-mbabair

6615]

im bróind, & ni me-si do-rat tinfed na betha dúib, & ni me ro-comordaig

6616]

bulla bar corp, acht duilem na n-uli dul; is e-sin

6617]

ro-farcruth aigfe doridisi & dobera tinfed & betha shuthain dúib;

6618]

ar ro-bar-dimicnigsebair fen ar comalliud a thimna & a rechtai.”

6619] Antoich imorro in rig o ro-thuic a chomthainsium fen, ro-dínsig

6620]

& ro-dímicnig guth na mná & ro-s-cairig co mor. O ro-boi didiu in

6621]

macc ba sou and beos cen pianad, atbert in rig, & ro-thestaig o

6622]

luga, co tibred anoir & cátaig n-gradai & muinnterus do dia n-adrad

6623]

na h-ídlu; acht ar na cualai & ona r-gab in moeth-oclach na

6624]

briathra-sa, ro-gab in ri in máthair, & bíd oca fhaslach forri, co

6625]

nu-s-tesairced a macc do lámu na fheol-denmai. Fáitbis tra in

6626]

máthair imon córaid crodai n-eccraibdech, co n-epert: ‘a meic,

6627]

ol si, is me-si ro-t-imochur im bróind fri ré nói mís, & is duit

6628]

do-ratus loimm na cích-sa co cend teora m-bliadan, & ro-n-ailes

6629]

conice-so; aitchimm aire-sin co nu-s-féga nem & talmain cusna

6630]

h-uli filet indib, co nu-s-dernai in coimdiu do nefni: na h-imeclaid

6631]

tra in feol-denmaid-sea, acht geb as do thoil fen bás, co nu-s-tídnaice

6632]

Dia duit bethaid suthain ar-oen frit braithrib.’ O tharnic

6633]

don bandscail na briathra-sa co tuilled, atbert in moeth-oclach

6634]

iarum: ‘a ríg, noco denaim-si ni for h’orcongrai no for h’aslach,

6635]

acht erladaigimm & oentadigimm do fhorcetul in rechta do-ratad

6636]

dún tria Moysi mac Amrai, dia ro-scrib in coimdiu do dheg-timna in

6637]

rechta o meor isna taiblib clochda i sleb Sína; ar ma do-s-gní Dia

6638]

feirg fri re m-bicc daig ar cuimbrig, dogena ar comdidnad iarum;

6639]

uair mo brathri-siu, ra-pianais-se o péin chumair, ataut i n-gloir &

6640]

i n-oibnes na bethad suthaine: me-si tra amal mo brathri tidnacimm

6641]

mo chorp & m’anímm arin recht n-athardai; & atchimm in

6642]

coimdiu co n-derna boide & trocaire, co soam rianar cenel & rianar

6643]

popul, & co ra-t-piantar-sa, a rí cuilech, a choraid is mesa do doinib

6644]

domain, o sroiglib & todernama dermáire, & co na ro-imgaba digal

6645]

Dé uli-chumachtaig, co fhesara & co fhoisme conid e-sium a oenur

6646]

is rig & is cumachtach na n-uli dúl.’ Is ann-sin ro h-adannad in rig

6647]

colach eccraibdech o feirg & londus difhulachta frisin fer-sa, co

6648]

r-pianad he ni bud ulli oldait a braithre ol-cena. Atbath tra in

6649]

fer-sa & ro-thairisnig isin coimdiu co mor riana bás, iar nertad tra

6650]

a meic dia máthair & iarna marbad ocin rig .i. Antoich. Tuccad

6651]

in máthair fa-deóid dochum na pian & na todernum, co ro-fulaing

6652]

uli, & ro-fhoid a spirut dochumm nime.

6653] Atcós don rig corba lán tempul Ierusalem di ór & argat:

6654]

ro-foid ann-sin in fer dianad [ainm] Helodorus, co tuccad uli

6655]

indmas na cathrach chuca-sum. O ro-siacht tra Helidorus cona

6656]

slog co Ierusalem, tanic isin tempul cona múntir do

6657]

tabairt a indmais donkey; ro-shín imorro popul na n-Iúdaide a l-lama

6658]

dochumm nime, ic dérchoined & oc cuinchid fhurtachta

6659]

cusin oen-Dia. Ro-artraigset in tan-sin fochétoir isin tempul da

6660]

óclach shochraide thaitnemacha co h-adbul, & sroiglit co mor in

6661]

ti Helidórus, co torchar cu l-lar, & se marb acht becc; ro-guid

6662]

iarum in t-uasal-shacart in coimdiu aire, co ro-slanaigtea fo-chétoir;

6663]

& fogni atlaigthi buide do Dia, & do-rat ídpurta don

6664]

chóimdid co h-umal inisel. Do-dechaid iar sin cusin rig, co

6665]

n-epert fris: “ma thechtai-siu nech is miscais latt, fóid co h-Ierusalem,

6666]

& is amlaid ticfa chucat iarna sróigled, ar ata nert Dé isin

6667]

inad-sin; ocus in t-í isa aitreb fil a nim, is e is coimetaid & is

6668]

furtachtaig don inad-sin, & malartfaid cech oen dogéna midenam

6669]

ann.”

6670] Antoich imorro, lintar o díumus & o fheirg co r-thindscan[…]

[lt ]3[gt ][Here ends the fragment.]

XXXI

6671] Editor omits corresponding Latin passage “Ocus aithle ocht laa tarrustar na h-apstail doridise ar medon,

6672]

Tomas imalle friu. Editor omits corresponding Latin passage Ocus tanic Ísu i n-dóchum doirsib foriatta,

6673]

& tarrustar eterra ar medón, & is ed ro-raid friu: ‘pax uobis.”

6674]

Editor omits corresponding Latin passage Atbert iar sin fri Tomas: “tuc do mér hille, & fég mo lámu; sín

6675]

uait do láim & tabair am thaeb, conarbat ancretmech ho sund

6676]

immach.” Editor omits corresponding Latin passage Ro-fhrecair tra Tomas, & is ed atbert fri h-Isu:Editor omits corresponding Latin passage ‘is

6677]

tu mo choimdiu, is tu mo Dia!" Editor omits corresponding Latin passage Is he freccra do-rat Ísu for

6678]

Thomas: “ar itchonnarcais, is aire ro-m-cretis: Editor omits corresponding Latin passage mo-genar don

6679]

foirind nacha-m-facatar, & ro-m-cretset.’”

6680] Ioin mac Zepedei brun-dalta Ísu, comorba na h-óige, in dara

6681]

apstal déc i n-urd apstalacht, in cethramad suiscelach ro-scrib in

6682]

soscela coimdeta, is e atfet in gnim n-uasal n-oirmitnech pritcaither

6683]

isin lathi-sea indiu .i. apstail & descipuil Isu do beth i tegdais

6684]

foriatta, & Tomas immalle friu isin ochtmad ló iar n-esergi Crist;

6685]

ocus Crist do thidecht i n-dochum doirsib foriata, do demniugud a

6686]

n-irse [.i. cretim] imon esergi, co tarrustar eterru ar medon, co

6687]

ra-s-bennach; conid aire-sin atbert Eoin, “& post dies octa.”

6688] Comuaim imorro & coibnes na liachtana-so, is e leath atoibe [.i.

6689]

as dluith] co dú i n-erbairt Eóin, oc aisneis don taidbsin, dia n-ecid

6690]

[.i. aisnes] remaind ina soscela:Tomas tra, Editor omits corresponding Latin passage óen dona dib

6691]

apstalu déc, ni ro-bi imalle frisna apstalu ar-chena, isin taidbsin-sea.

6692]

Editor omits corresponding Latin passage Is ed ro-raidset na apstail aile fri Tomas: “atconncumar-ni,

6693]

ol iat, in coimde.” Editor omits corresponding Latin passage Is e tra freccra do-rat Tomas forra-som:

6694]

Editor omits corresponding Latin passage “mine fhacur-sa slicht na cló ina lámu, & mine thardar mo láim

6695]

ina thoeb, ní chretiub a esergi.” Conid for slicht na m-briathar-sin

6696]

atber:Editor omits corresponding Latin passage “& a aithle ocht lá .i. isin ochtmad ló iar n-esergi

6697]

Crist, Editor omits corresponding Latin passage tarustar doridise na apstail ar medón.”

6698] Editor omits corresponding Latin passage In sésed taidbsi is di ata briathar sund; Editor omits corresponding Latin passage uair ba cóic tarfaid in

6699]

coimdid Isu dia muinntir hi n-dómnach na h-esergi;—Editor omits corresponding Latin passage in cetna

6700]

taidbsi dib-sen, dona bannscalu noemu, oc dul dochumm in adno-cail;—

6701]

in taidbsi tanaise, dona bannscalu cetna, oc tidecht on

6702]

adnocul;—Editor omits corresponding Latin passage in tres taidbsi do Petar iar n-díultad a thigerna; —Editor omits corresponding Latin passage in

6703]

cethramad taidbsi, dona desciplu tancatar amach o Ierusalem

6704]

conice in fich dianad ainm Himmaus: Lucás & Cleofás iat-side,

6705]

amal is cétfaid dona trachtairib;—Editor omits corresponding Latin passage in cóiced taidbsi, dona desciplu

6706]

immda i n-Ierusalem; Editor omits corresponding Latin passage ocus o ro-gabsat-side occu comad spirut

6707]

atchitis, is ed atbert Ísu friu:Editor omits corresponding Latin passage tabraid da bar n-oid, ol Isu, cona

6708]

techtat na spiruta feoil na cnamu amal techtaim-sea; Editor omits corresponding Latin passage & o m-batar

6709]

beos i cúnntabairt, is ed ro-raid-sim:Editor omits corresponding Latin passage in fhil biad ocaib sund, ol

6710]

Isu, biad bud chubaid do thomailt? Editor omits corresponding Latin passage is ann-sin do-rat indi apstail do

6711]

Ísu ordu do bratan fhonaithe & criathar mela; Editor omits corresponding Latin passage & o ro-s-caith ina

6712]

fhiadnaise ní ba lor lais don bíud-sin, do-rat doib a fhuigell, amal

6713]

ba gnath do riam; Editor omits corresponding Latin passage ro-s-failtnigset tra na h-apstail cu mor o fhegad

6714]

in choimded iar n-esergi. Editor omits corresponding Latin passage In sesed taidbsi imalle frisna apstalu,

6715]

amal innises Eoin;—Editor omits corresponding Latin passage in sechtmad taidbsi imorro, dona apstalu

6716]

batar oc iascairecht i m-muir Thibriatis;—Editor omits corresponding Latin passage in ochtmad taidbsi dona

6717]

h-aen apstalu déc, i sléib na Galilee, amal ro-tharrngir fen doib rena

6718]

cesad;—Editor omits corresponding Latin passage in nóimad taidbsi dona apstalu cetna, oc tidecht for

6719]

cula co h-Ierusalem i l-ló na fresgabala, amal aisnédes Marcus ina

6720]

liubar;—-Editor omits corresponding

Latin passage in dechmad taidbsi, in tan atconncatar ind

apstail in slaniccid

6721]

Ísu oc fresgabail dochumm nime. Editor omits corresponding Latin passage Ár medon ro-batar i tegdais

6722]

foriata, for oman na n-Iúdaide, amal atfét Lucás i n-Actaib Apstal;

6723]

Editor omits corresponding Latin passage ar rop imecul in trét, uair ni bói a n-oegaire trebur oc a n-imchoimet.

6724]

Editor omits corresponding Latin passage Roptar snimaig na descipuil, cena maigistir tairise oca

6725]

forcetul; Editor omits corresponding Latin passage roptar toirsig na meic .i. indí apstail cenaa n-athair bóid

6726]

oca furtacht & oca remimthús;—Editor omits corresponding Latin passage conid arna fáthaib-sin tra

6727]

ro-batar indí apstail i tégdais foriata, Editor omits corresponding Latin passage & Tomas immalle friu; Editor omits corresponding Latin passage is aire

6728]

doberair aisnés fó-leth sund for Thomás, ar is e oen discipul na boi

6729]

imalle frisna h-apstalu isin cóiced táidbsi. Editor omits corresponding Latin passage Iar toidecht do cusna

6730]

h-apstalu, itchuala leo Crist do esergi; Editor omits corresponding Latin passage cia atchuala, nirbo áil dó a

6731]

chreteam céin co n-aicced, ar is démniu a n-atchíí súil inas a

6732]

n-atchluin cluas. Editor omits corresponding Latin passage Tanic tra doridise in coimdid Ísu Crist, & do-rat

6733]

a thoeb & a lámu dia túr don descipul amairsech .i. do Thomás.

6734]

Editor omits corresponding Latin passage Ocus ro-shlanaig Ísu crecht na h-aimirse bói hi menmain Tomáis ar

6735]

medón tria thaidbsin dó foillshlechta na crécht ro-thecht-sum sechtair

6736]

ina churp. Editor omits corresponding Latin passage Is mou co mor ro-tharmnaid don eclais faind-ires

6737]

& cunntabairt Tomais imon esergi, ina h-ires & credem sonairt

6738]

na n-apstal ar-chena; Editor omits corresponding Latin passage uair ro-h-eráiled cretem na h-esergi for

6739]

Thomas tria thúr & lamachtad in chuirp choimdetta, ro-shonartnaig

6740]

ind-sin ar menma-ne & ar n-indfhethium imon esergi iar n-díchur

6741]

uainn cecha cunntabarta & cecha amirsi.

6742] Editor omits corresponding Latin passage Tanic Ísu i n-dochum, doirsib foriatta: Editor omits corresponding Latin passage cesnaigther, uair is a

6743]

fhír-churp a doenachta atracht Crist a bás, cindas dochuaid isin

6744]

tegdais, doirsib foriata? uair ni regat cuirp na h-esergi tria churpa

6745]

dluthi & tria churpa daingne .i. tria chlochaib & crannu. Editor omits corresponding Latin passage Is

6746]

demin cetus cuirp na h-esergi combat foille & séime tria imfhulang

6747]

in aicnid spirutalda, ba solamachtaige tra iar fhirinde in

6748]

aicnid chorpda. Editor omits corresponding Latin passage Ar mírbuil didiu as gabtha do churp in choimded

6749]

dul isin tegdais foriatta; Editor omits corresponding Latin passage cia h-ingnad imorro ro-boi and iar fhír,

6750]

cia no-dechsad hi curp nemthruaillnide iar n-esergi isin tégdais,

6751]

doirsib foriattaib, in tan ro-genair hi colaind marbda on óig cen

6752]

eroslucad n-inne? ocus ro-imthig iar-tain, cossaib tirma, forin

6753]

muir; Editor omits corresponding Latin passage uair is riarach cech duil dia duilemain. Editor omits corresponding Latin passage Ocus tarustar

6754]

eterra ar medon iarum: Editor omits corresponding Latin passage sund ro-chomaill Ísu in ní ro-tharrngir

6755]

dia apstalu, co n-epert:Editor omits corresponding Latin passage “baile a m-bia dias no triar,” ol Ísu," i

6756]

comthinol im anmaim-sea, biat-su fen eterra ar medon." Editor omits corresponding Latin passage Is ed

6757]

ro-raid Ísu fria apstalu, oc bennachad doib:Editor omits corresponding Latin passage “síd & cain-chomrac

6758]

dúib!” Editor omits

corresponding Latin passage Cubaid in t-ord forcetail do-rigne

Isu sund .i. síd d’errdarcugud

6759]

dona h-apstalu, comad laindite leo in forcetul do gabail do

6760]

laim. Editor omits corresponding Latin passage Alaind tra in ní forcoemnacar ann .i. síd do erdarcugud

6761]

don t-shíd .i. do Christ, dianad ainm síd; amal demniges in

6762]

t-apstal, co n-abair:Editor omits corresponding Latin passage “is e Crist in síd iar fhír,” ar in t-apstal; is

6763]

e ro-aentadaig petarlaicc & nu-fhiadnaise. Editor omits corresponding Latin passage Labraid sund Dia sídamail

6764]

na briathra sídamla dona h-apstalu sídamlaib. Editor omits corresponding Latin passage Is aire-sin

6765]

ro-raid fria Tomás: Editor omits corresponding Latin passage cubaid ciamad for Tomás no-shaided Ísu sech

6766]

na h-apstalu ar-chena, ar is dia forcetul & dia sonartugud [.i. a

6767]

cretmi] tanic iar n-esergi; Editor omits corresponding Latin passage uair is do tanic in sét .i. Isu, do thabairt

6768]

éolais do Thomas boi for aneolas anallana;—Editor omits corresponding Latin passage is do tanic in liaig .i.

6769]

Crist, do thabairt hicce & fhurtachta don descipul inlabor .i. do

6770]

Thomas;—Editor omits corresponding Latin passage is aire tra tanic in t-shoillsi .i. in slaniccid, co tartad

6771]

sollsi eolais & irse do Thomas, boi i n-dorchuib aineolais & amirsi.

6772]

Editor omits corresponding Latin passage “Tuc do mér ille, & fég latt mo láma” Editor omits corresponding Latin passage .i. démniget innossa in

6773]

ní ima ra-bi do chunntabairt o chianaib. Editor omits corresponding Latin passage Robo bec la h-Ísu a

6774]

táidbsin do roscaib Tomais, mine thidnaiced dia thúr & dia

6775]

iarraid o lamaib. Editor omits corresponding Latin passage “Sín uait do láim, & tabair am thoeb; & nirbat

6776]

ancretmech ho súnd immach, acht corbat cretmech.” Editor omits corresponding Latin passage Ní

6777]

nama tarfaid Ísu sunn do Thomas folliuchta na cló ro-thecht ina

6778]

lamu & ina cossaib, amal indises Lucás, acht tuarcaib do slicht in

6779]

gói ro-thecht ina thoeb, amal indises Eoin .i. ina thoeb n-dess co

6780]

demin. Editor omits corresponding Latin passage Ro-fhrecair Tomas, & is ed adbert:Editor omits corresponding Latin passage “is tu mo choimde,

6781]

is tu mo Dia!” Editor omits corresponding Latin passage Cubaid dogarar sund on apstal o dib n-anmannaib

6782]

in t-íí tairises co h-oentadach o dib n-aicentaib .i. hon doenacht & o

6783]

diadacht; & erdarcaither on dib rachtaib .i. ho phetarlaicc & nu-fhiadnaise;

6784]

& isa comairle comainsium in t-shaegail, & saint imon

6785]

m-biad todochaide. Editor omits corresponding Latin passage [Atbert Isu fri Tomas:Editor omits corresponding Latin passage “uair itconnarcais, is

6786]

aire ro-m-or”] Editor omits corresponding Latin passage .i. uair itconnarcais comartha in chesta, is aire

6787]

ro-cretis gloir na h-esergi; Editor omits corresponding Latin passage uair atconnarcais mo doenacht, ro-cretis

6788]

mo dheacht; Editor omits corresponding Latin passage uair itconnarcais o roscaib, ro-chretis o chride. Editor omits corresponding Latin passage “Ma-génar

6789]

don foirind nách-um-facatar, & ro-m-cretsit.” Editor omits corresponding Latin passage Failtnigid co

6790]

mor in t-aithesc-sa in t-shlaníceda na geinnte; ar is díb ro-bói

6791]

briathar occa sund, don foirind na ra-batar ’na frecnarcus, & no-chreit

6792]

ho iris forpthe, & no-s-inntshamlaigend o chaen-gnimu; Editor omits corresponding Latin passage uair

6793]

is e iar fhir credes co forpthi in t-íí chomailles in maith cretes ho

6794]

menmain. Editor omits corresponding Latin passage Tairngirid Isu sund finfed [.i. óibnes] & fochraice

6795]

forordhai don foirind na facutar ho roscaib corpda, & no-s-credet ho

6796]

chride ar medón, & no-s-faismet o belaib sechtair. Editor omits corresponding Latin passage Ar is i an ires

6797]

fhorpthe iar fhír credeam na maithe nemaicside, & coimet na timna

6798]

n-diada co sonairt & co dligtech, cu ró nech triasin ires-sin cusin

6799]

fhír-gné .i. co fegad De isin fhinfed [.i. is-in fechtnaige] & isin

6800]

t-shochraidecht hi ta fiad aingliu.

6801] Editor omits corresponding Latin passage Is e-sin etargna fhollas na liachtan-sa.

6802] Editor omits corresponding Latin passage Techtaid tra in liachtu-sa etargna siansaide [.i. rúnda chiallmar],

6803]

is cubaid fri Crist & frisin eclais. Editor omits corresponding Latin passage Mad iar sians tra [.i.

6804]

iar ruin], na h-ocht lathi atberair sund: is ed dofornet sin, ocht

6805]

liubair na nú-fhiadnaise; & ainm lathi forru-side ara sollsi & ara

6806]

n-etrochta; uair amal inorchaither in corp sechtair ho shollsi grene

6807]

& na rend ar-chena, is amlaid-sin inorchaither in animm ar medón ho

6808]

shollsi spirutalda na timna diada; amal démniges Ísu fessin, co

6809]

n-abair:Editor omits corresponding Latin passage “cipe imthiges isin ló .i. cipe chomailles mo thimna,

6810]

ol Ísu, noco benfa ail-beim.” Editor omits corresponding Latin passage Uair imdhigmet-ne cen ail-bém, dia

6811]

tóchaithem aimsir ar n-uli bethad do rér na scriptúri nóibe. Editor omits corresponding Latin passage Na

6812]

descipuil tra ar medon: is ed dofornet iar sians [.i. rúin], in eclais

6813]

do chumsanud co sidamail ina nóime & ina h-innracus fodessin, iar

6814]

n-dichur uathi Iúdaide & indlaigtaide, eritecda & brathri togaethach,

6815]

& cech uilcc ar-chena. Editor omits corresponding Latin passage Tomas tra, dianad etarcert anma “abisus

6816]

scientiae” .i. abis fessa: is ed doforne, na forcetlaide eolcha na-sechnand

6817]

in eclais. Editor omits corresponding Latin passage Uair nach tarba in cend cena deta, ho

6818]

mínigther na biada dona ballaib, is amlaid-sin nach tarba in eclais

6819]

cena h-ecnaide, mínigit glanrúin na screptra nóibe dona h-iresechu.

6820]

Editor omits corresponding Latin passage Tanic Ísu chuca doirsib foriata: Editor omits corresponding Latin passage is ed doforne sin iar sians, conid

6821]

comartha techta Crist cusna h-irisechaib, dia m-be occu síd

6822]

& rethinche, cocridetu & brathardhacht, oentu & dercc, cennsa &

6823]

díute. Editor omits corresponding Latin passage Ocus tarustar eterra ar medon: Editor omits corresponding Latin passage is ed doforne sin, conid

6824]

frecnairc Crist iarna dheacht don eclais nóib, amal ro-thairngir

6825]

dia apstalu, co nd-ebairt:Editor omits corresponding Latin passage “biat-sa do-gres,” ol Ísu, “oc furtacht &

6826]

oc foiridin na h-eclaisi nóibe.” Editor omits corresponding Latin passage Ocus is ed ro-raid riu, oc bennachad

6827]

doib, Editor omits corresponding Latin passage “sid duib”: Editor omits corresponding Latin passage is ed doforne sin, conid im shíd & im cho-credetaid

6828]

chongabar in eclais; amal ro-gell beos dia apstalu, co

6829]

nd-epert:Editor omits corresponding Latin passage “doberim mo shíd duib,” ol Ísu; “facbaim mo shíd

6830]

ocaib” .i. facbaim in síd n-erchradach, doberim duib in síd suthain.

6831]

Editor omits corresponding Latin passage Tuc do mér ille: Editor omits corresponding Latin passage is ed doforne sin, in eclais do thocuired co h-iris &

6832]

co cretium tria rath in spiruta nóib, dianad ainm in scriptuir,

6833]

“degitus Dei” .i. “mér Dé.” Is aire tra doberair ainmm “meoir” for

6834]

in spirut nóeb, uair amal inchoisces fer cumachtach ona meor in

6835]

gnim is ail lais do génam dia thimthirib, is amlaid-sin ro-fhaillsig in

6836]

t-athair nemdai dona h-irisechaib a rúine & a derrite triasan spirut

6837]

nóeb; no amal is tri h-alta atat isin meor, is amlaid-sin is e in spirut

6838]

nóeb, in tres persa na deachta uaisle. Editor omits corresponding Latin passage Fég latt mo láma: Editor omits corresponding Latin passage credit

6839]

mo doenacht & in chumachta fuarus on athair nemdai; amal

6840]

chomáides Ísu ria apstalu, co n-abair:Editor omits corresponding Latin passage “tucad dam-sa,” ol Ísu,

6841]

“comus cech neich bus maith liumm do denam a nim & hi talmain.”

6842]

Editor omits corresponding Latin passage Sín uait do láim, & tabair am thaeb Editor omits corresponding Latin passage .i. creit isin scriptuir nóib

6843]

fhaisnédes glanrúin mo chuirp-si & m’fhola. Editor omits corresponding Latin passage Ro-fhrecair Tomas

6844]

.i. cretid eclais in nú-fiadnaise cech maith forchanus in scriptúir

6845]

diadai. Editor omits corresponding Latin passage Is ed atbert, “is tu mo choimdiu, is tu mo Dia”: Editor omits corresponding Latin passage is ed

6846]

doforne sin iar sians, na h-iresechu credit co forpthi deacht & doenacht

6847]

a n-oentaid oen persaine hi Crist.

6848] Is e-sin etargna shiansaide na liachtan-sa.

6849] Mad iar m-béstataid tra, na h-ocht lathi atberair sund: is ed

6850]

dofornet sin, na h-ocht sualchi erechdai triasa roichend cech firen

6851]

dochum 47nime. Editor omits corresponding Latin passage In cetna sualaig dib-sin, in ires; in tanaise, in

6852]

genus; in tress, in umalóit; in cethrumad, in dercc; in cóiced, in

6853]

trebaire [.i. amainse]; in sessed, in mesardhacht; in sechtmad, in

6854]

t-shonarti; in t-ochtmad, in fhirinde. Editor omits corresponding Latin passage Deiscipuil imorro Crist ar

6855]

medon: is ed dofornet sin, na dóine foirpthe no-s-fégat fen co

6856]

fuirechair, & no-s-deróiliget fen ar inísle; ní midet imorro a coibnestu.

6857]

Editor omits corresponding Latin passage In t-í ordaiges a bethaid fon indus-sin, is “ar medón” ata, &

6858]

is airmide iar fhír eter desciplu Crist. Editor omits corresponding Latin passage Is ann tra thechtmait iar

6859]

m-besdataid Tomás, dianad etarchert iar tinntud anmma, “abisus

6860]

scientiae,” ‘imad fessa,’ in tan ordaigimit ar n-uli gnimradu iar

6861]

comairle in ecnai & na screbtrat nóibe; ar is dorcha cech oen i n-ecmais

6862]

ecnai. Editor omits corresponding Latin passage Ar is e in ecna no-n-inorchaigend & no-n-ordaigend;

6863]

is e didiu erailes oirn miscais in t-shaegail & grád do Dia, biad do

6864]

bochta, étach do nochta, dínsem na n-erchraide, & sáint na suthaine.

6865]

Editor omits corresponding Latin passage Uair na maithe dogniam, is e in ecna erailes ornn a n-dénam; & na

6866]

h-ulca imgabamít, is e in ecnai erailes ornn laim do thabairt friu & a

6867]

n-imgabail. Editor omits corresponding

Latin passage Ocus tanic Ísu a n-dóchum,

doirsib foriata: Editor omits corresponding Latin

passage n=“6868”[gt ]sin .i. ho dúnmait-ne ar cetfaide fria

cech n-olcc & fri cech n-anoirches,

6869]

conic Crist do fhédliugud & do aittreb induind. Editor omits corresponding Latin passage Uair dlegar

6870]

dínn ar n-imcaissin do thimorcain, na ro-shanntaigemm indmas in

6871]

choibnesaim co h-indilmáin, na ro-n-tairmescthar ho dímaines & o

6872]

anoirches in t-shaegail, narup oirfited lind fégad furseori & dáine

6873]

dóescaire, acht co nd-ebram in ní atbeir in fáid:Editor omits corresponding Latin passage “mo roisc &

6874]

m’índfethium cusin coimdid do-gres,” ol in fáid. Editor omits corresponding Latin passage Dlegar tra

6875]

coimet in étsechta, na ro-etsium co h-erfhetech fri h-ecnach na

6876]

adchosan; uair is mor is lethreta in cined doenna frisin dualaig-sin

6877]

in ecnaig; narop oirfited lind tra etsecht fri briathraib

6878]

dimaine, na fri scelaib anoirchessa in t-shaegail. Editor omits corresponding Latin passage Is cóir dun tra

6879]

srian do thabairt riar m-beol; na ro-luaidemm bréicc no borb

6880]

erlabra na briathra doescaire, acht co ro-labrum briathra cundla

6881]

craibdecha; na tardum mallachta ar mallachtain, acht co ro-chanumm

6882]

in ro-chan in fáid remuind, co n-epert:Editor omits corresponding Latin passage “bennachfat

6883]

do-gres in coimdid,” ol in faid. Editor omits corresponding Latin passage Ho dúnmait ar cetfadai fon indus-sin

6884]

fria cech n-anoirches, ticc Crist chucaind diar noemad & diar

6885]

n-aittreb, & dogní síd eter ar corp & ar n-anmain; corup riarach

6886]

ar coland diar n-anmain, & ar n-animm do Dia; co n-dergem na

6887]

maithe talmandai ar grad Crist, & co n-epram immaille frisin

6888]

apstal:Editor omits corresponding Latin passage “ropad he mo mian, ar in t-apstal, etarscarad mo chuirp

6889]

& m’anmma, ar-daig co m-beind immalle re Crist.”

6890] Editor omits corresponding Latin passage Is e-sin etargna besta na liachtana-so.

6891] Editor omits corresponding Latin passage Mad iar n-anagoig tra, na h-ocht lathi atberair sunn: is ed do-fornet

6892]

sin, ocht n-aimsera in betha doennai. Editor omits corresponding Latin passage Uair iar forba se n-oes

6893]

in t-shaegail hi-fhus, & in sechtmad oes hi comshíned friu .i. oes

6894]

cumsanta na fhiren iar scarad fria a corp, doraga ind-sin in t-ochtmad

6895]

oes .i. oes fhuigill bratha. Editor omits corresponding Latin passage Iar fhuigell bratha didiu, bedit

6896]

descipuil Crist ar medon .i. in eclas ulide & comthinól coitchend na

6897]

fhírian airmither ar chorp do Christ, biaid a n-óibnesaib & i

6898]

n-oireraib na flatha nemdai. Editor omits corresponding Latin passage Et biaid Tomás imalle friu, “immad

6899]

fessa”; Editor omits corresponding Latin passage uair niba hanfhollas dona fírenu thall cech ní is

6900]

anfhollus doib i-fhuss; Editor omits corresponding Latin passage uair ni bia doib nach n-aneolas, in tan

6901]

ibdait na fíreoin topur in fhír fessa & in fír ecnai; Editor omits corresponding Latin passage ni bia tra dorcha

6902]

and, ár bid follus do chach in fhír shollsi. Editor omits corresponding Latin passage Is and-sin bus follus

6903]

in trinóit dona fírenuib. Editor omits corresponding Latin passage Is and-sin arthraigfes doennacht Crist;

6904]

Editor omits corresponding Latin passage uair dú a m-bia doennacht Crist, is ann bérthar na nóib & na fireóin.

6905]

Editor omits corresponding Latin passage Dorsib foriattaib: Editor omits corresponding Latin passage is ed dofórne sin, comba dúntai i l-ló brátha

6906]

doras na flatha nemda frisin uli peccthachu; Editor omits corresponding Latin passage uair ni raga etradach

6907]

na sánntach, fergach na diumsach, formtech na celgach, isin flaith

6908]

némdai. Editor omits corresponding Latin passage Ni gétar ar nach n-indraicc, ni tídnustar do nach esindraicc.

6909]

Editor omits corresponding Latin passage Is and-sin bess síd & cumsanud forórda dona noemaib & dona

6910]

fírenu; Editor omits corresponding Latin passage ni bia doib saeth na galar, Editor omits corresponding Latin passage ni bia doib bochtai na senntai,

6911]

Editor omits corresponding Latin passage ni bia tra doib bás na dorcha, Editor omits corresponding Latin passage ni bia didiu mian bíd na dige; Editor omits corresponding Latin passage acht

6912]

biaid ann frecnarcus deachta & doennachta meic Dé, & frecnarcus

6913]

na noeb thrinóti, athar & meic & spiruta nóib.

6914] Alim trocaire Dé uli-cumachtaig, ro-h-isam uli in oentaid-sin, in

6915]

secula seculorum, amen.

EPIFANIA DOMINI.

6916] Arroét Iosep in n-i noem Muire dia coimét iar comairle in

6917]

aingil fo anmum chomaime, co ro-thusim a mac prim-geni; conid

6918]

for slicht na m-briathar-sin aisnedes Matha sund. Is ann tra celebrait

6919]

na Cristaide in sollamain-sea na redlainde cecha bliadna, i

6920]

n-ochtid Enair, for-ái lathi mís grene,—inand ón & ar-ái lathi

6921]

sechtmaine isin bliadain hi tám; acht indissid Eoin Cassión nách

6922]

sain sollamain la h-Egeptacdu & la h-eclais in descirt uli .i. sollamain

6923]

na gene coimdeta & na redlainne. Is ed fodera sin, uair is forin

6924]

cet la ro-arthraig in redlu celebrait na h-Egeptacdu a sollamain, for

6925]

octid Enair; for in lo dédinach tra, for octid Enair, celebrus in

6926]

eclais Cristaide ár-chena; uair is uide dá mís déc bói dona druidib

6927]

o-tha tír Arábia co tir Iuda, acht is tria mirbuil in choimded

6928]

tancatar in luas-sa ara fhot in inntig-sin eter muir & tir.

6929] Is e didiu ainm na sollamun-sa lasin eclais “theofania” .i. “Dei

6930]

aparatio,"—is inand on & ‘arthrugud Dé.’ Dethbir ém sin, uair is

6931]

indiu ro-arthraig mac Dé dona dráidib triasin rédlaind; & is a

6932]

comainm in loéi cetna ro-arthraig in spirut noem i n-deilb coluimm

6933]

fair-sium, i n-uair a baitsi; conid dia chuimniugud-sin tucad in

6934]

t-ainm iarsin n-inde thoirnes forin sollamain-si .i. arthrugud Dé.

6935] In Bethil Iúda atberair sund, cathair sin in rig Dauida meic

6936]

Iese, in ro-tusmed Ísu Crist; & ba h-e a ainm for tús .i. Eofratta

6937]

frugifer .i. toirthech, uair ba suthach toirthech in tír fen; & didiu, co

6938]

ro-thuisim in torad suthach sochraid, in slaníccid, innte: ar is

6939]

inand “Bethelem” iar n-etarchert anma & “tegdais in t-shásta.”

6940]

Cubaid ém, cemad isin cathraig rigdai no-genfed mac in ríg, & comad

6941]

hi tégdais in t-shásta no-genfed in sássad suthain .i. Ísu Crist.

6942]

Uair dethbir imorro, ro-tuilled Bethil Iúda, ár ata Bethil ele ann .i.

6943]

hi treb Zabulóin beos.

6944] Is brecht tra, & is 48nntabartach aisnédit in augtair genelach in

6945]

rig-sa & a bunadus .i. Hiruath. Uair mad iar n-Eosifio, prim-shenchaide

6946]

na n-Ebraide: as do Hiddomdaib do, iar m-bunad

6947]

athardai; do Aráibecdu do tra, iar m-bunad a mathar. In t-Antipater-sin

6948]

mac Hiruaith, ro-h-ergabad ina gilla becc he la slataigib

6949]

do Hiddomdaib, & ro-h-alt he re cian occu ina mí-besaib fen; uair

6950]

boi do dáidbre a athar na coemnacair a fhuasluccad.i. sacart

6951]

tempuil Apuill asin Asculóin a athair. O ro-gnathaig tra Antipater in

6952]

tír n-Iddomda, no-théged do menicc co h-Ierusalem, conid ann-sin

6953]

do-rala a múinnterus frisin sacart, fri Hircán. Ocus don Antipater-sin

6954]

is mac in t-Iruath-sa, fo n-génir in slaníccid Ísu Crist; conid

6955]

ón chairdes-sin bói dia athair fri Hircán do-rala a oentu fen

6956]

fria Rómanchu, co ro-s-cennaig flaithus tíre Iuda uli ho Octauin

6957]

August; & boi tri bliadna trichat i r-rige mac n-Israel. Hiruath tra

6958]

in fer isa mac Antipater meic Hiruaith Ascolonta e-sen, is ina

6959]

aimsir-sium ro-genir Crist & Eoin Bauptaist, & is e ro-t-marb in

6960]

maccraid i mm-Bethil Iúda. Hiruath Tetracha a mac-side, is ina

6961]

aimsir ro-ces Crist & Eoin. Hiruath tra Agripa, mac side Arcilaus

6962]

brathair on Tetracha; is lais-side ro-h-ergabad Petur & ro-ces Iacop

6963]

Mor mac Zepedéi.

6964] Senchus na n-Iruath in-sin.—Iarfaigther tra, can a cenel na

6965]

n-druad-sa, & cia tír asa tancutar? uair fogabar isin augtarrás

6966]

slonnti immda examla forru .i. Caillde, & Persu, & Sabéi, & Arabéi.

6967]

Kalldai do ráda friu ar fógluim a n-elathan do beth occu; no is o

6968]

chomfocus a n-aittreue atberar Kalldai & Persa

dib; Ararabecdai tra,

6969]

& Sabecda co díles do gairm dib, iar fherund & ciniud: amal

6970]

for-t-gella in scriptuir, co n-abair:roptar dráide rigda na drúide-si

6971]

ina tirib fen; & is amal tancatar, co slogu mora & co n-ascadaib

6972]

examla leo, do adrad in coimded. Cid dia tancatar do Ierusalem

6973]

sech Bethil Iúda? Is e fáth, uair ro-fhácaib in rédlu iat o

6974]

thancatar le co tír Iúda, & do-dechatar-sum isin cathraig is ordarcu

6975]

boi isin tir; & ba doig leo combad o Hiruath no-genfed in t-í batar

6976]

iarraid; ar is e ba rig for Ierusalem, & is innte boi a bunadus.

6977] Is ceist in cu h-oband ro-gein in rédlu, no in o chéin ro-suidiged

6978]

eter na rendu, & sí infhoilige iar trill? Is ed is mou demnigit

6979]

augtair, conid co h-oband ro-tusmed hi don t-shollsi etherdai, & co

6980]

ro-tuaislaiced focetoir fo aicned na n-dula-sin iarsin timthirecht-sin;

6981]

amal is cu h-oband ro-arthraig in spirut noeb for Crist i n-uair a

6982]

baitsi, & ro-tuaslaiced iar sin fo aicned na n-dúl dia n-dernad; no

6983]

didiu, is aingel Dé nime ro-arthraig isin delb-sin stelle, [amal is cetfaid

6984]

sin do Augustin noem]. Cesnaigit augtair do mét & ardi & etrochta

6985]

stelle. Atberait aroile comba mou hi oltás escai, & comba sollsi

6986]

oldás grian, uair ni díchled sollsi grene hi isin ló amal cech

6987]

redlaind. I n-etarmedon tra in aeoir fhuasnadaig ro-arthraig si eter

6988]

escai & talmain acht comfhocsi hi do thalmain [indas do esca]. Editor omits corresponding Latin passage O

6989]

ro-genir imorro rig nime for talmain, ro-fuasnaiged in rig talmaide;

6990]

uair is énirt cech flaith talmaide i n-aithfégad flaithiusa nemdai.

6991]

Et omnis Ierosolima cum eo Editor omits corresponding Latin passage
ar apéli dognétis comchetfaid dó; Editor omits corresponding Latin passage no is a

6992]

miscais iar fhír Crist ro-bui accu; uair is menicc comchetfaigit na

6993]

baill chlaena don chind chlaen. Editor omits corresponding Latin passage Is aire ro-thinolit leo-sum súid &

6994]

airchindig in phopuil, co fessed indus bui a n-indfhethem imon rig

6995]

ro-tairngered doib dia cenel fen, & co ro-fhóglainded uathib in

6996]

cathraig in ro-génair: comad de-sside no-fhúided na dráide do

6997]

thaiscélad uad for Ísu. At illi dixerunt, “in Bethel Iúdae.” Is follus

6998]

conid mor dlegaitt na h-Iúdaide dammain forru ó Dia, uair ni

6999]

namá ro-fhetutar fota ria n-genemain Crist co n-genfed, cia ro-díultsat.

7000]

Tunc Herodes clam uocatis magis: is aire imorro ro-gairm-sium

7001]

na drúide fo chleith, comad gné n-onore leó an n-acallam

7002]

don rig hi coccur, & didiu na festais Iúdaide in indethium ro-boi

7003]

acca don mac, & na ro-thairmesctís imme o nach mud écin a r-rig

7004]

díles do marbad. Et mittens eos in

Bethlem dicit: “ite et interrogate

7005]

diligenter de puero, id est, in ciuitate an extra ciuitatem, qua die

7006]

vel qua hora et quibus parentibus natus sit; Editor omits corresponding Latin passage & ho fo-n-gébaid, indissid

7007]

dam-sa, co n-dech-sa lib dia adrad.” Is sain in ní atbert-som

7008]

sechtair ind-sin o briathraib & ro-imráid o menmain; uair iss ed

7009]

ro-gell sechtair, co n-aidérad in coimdid, & is ed imorro ro-chind o

7010]

menmain, a marbad. Qui cum audissent regem, abierunt, et ecce stella

7011]

quam uiderant in oriente antecedebat eos, &rl. Is aire imorro testa in

7012]

rédlu ona drúidib, cu ra-erdarcaigitís do chach in mírbuil ro-foillsiged

7013]

doib, & didiu comtis failtisgide d’facbail stelli a h-esbaid uathib;

7014]

amal is follus sin o thochoscemtaige inna liachtan fén, in tan atbeir:—

7015]

uidentes autem stellam, gauisi sunt gaudio magno ualde, et intrantes

7016]

domum inuenerunt puerum cum Maria matre eius; Editor omits corresponding Latin passage & o ro-oslaicset a

7017]

n-árccu, tucsat na tri máine-sea dó .i. ór & tuss & mirr. r do, a

7018]

dualcus a rígdatta, uair doróisce in t-ór cech tinde, amal doróisce in

7019]

rig inna h-uli;—túis imorro dó, a dualcus a diadachta, uair athascnaid

7020]

a de-side iarna h-adandad i n-uaislib nime: cubaid sin fri

7021]

h-uaisle na deachta;—mirr didiu dó, a dualcus a doenachta, uair is

7022]

gnáth mirr do thabairt im chorpaib dóine i n-ádnocul, conid

7023]

maillite thinaid, amal do-ratad iar-tain ima chorp-som fén.

7024] Nomina et habitus et munera magorum Augustus Aurilius sic ait:

7025]

primus eorum, Melcha nomine, senior canus cum barba prolixa et capillis

7026]

prolixis et tunicca i49achintina .i. ulcha immlebur fair & folt fota & tonach

7027]

uaine imme, sagoque millenio .i. lend buide, et calciamentis iachintinis,

7028]

aurum quasi regi obtulit. Secundus nomine Caspar, iuuenis imberbis

7029]

et rubicundus cum millenia tunicca sagóque rubeo et calciamentis & iachitinis,

7030]

.i. óclach amulchach derg, & tonach buide imme, per thus Deum

7031]

cognouit. Tertius Patifarsa, adólescens fuscus integre barbatus .i. óclach

7032]

témnide lán-ulchach, rubeta tunicca, sagoque albo et uario, cum calciamentis

7033]

millenis [.i. budio], per mirram filium hominis agnóuit. Omnia

7034]

eorum uestimenta Sirica erant.

7035] Et responso accepto in sompnis ne redirent ad Herodem, per aliam

7036]

uiam reuersi sunt in regionem suam. Ni h-e in sét iarsa tancatar o

7037]

Ierusalem do Bethil dochuatar; no didiu, ni h-inund sét etir tancatar

7038]

asin airthiur & dochuatar doridise do fora cúlu; uair iar tír

7039]

dochuatar, iar muir imorro tancatar, co ro-gabsat port i comfhocus

7040]

tíre Iudae, co nu-s-tanic anbthine mor ann-sin, co ro-bris a longa

7041]

do chomailliud in neich do-rarngert in fáith co n-epert:Editor omits corresponding Latin passage “tuaircfet-sa

7042]

o anbthine dermáir longa in mara”; & is aire ro-chomarléic

7043]

Dia in no-chombadud-sa, combad derb-airithe do Iúdaidib do

7044]

chretium Crist .i. tria chomailliud na fáitsine ro-terchanad de,

7045]

& conabud inann sét tiastais na drúid dia tír & tancatar ar-daig

7046]

runi imchuibde. Editor omits corresponding Latin passage Ro-fiugrad em do chéin mair anall ona sruthib

7047]

arsataib in mirbuil-sea stelle: ro-fiugrad chetus isin columain tenntide

7048]

ro-boi ic remtechtus in popuil Israel a tír Egipt co tír tharngiri,

7049]

hi fhiguir-sin & i tóraind inna rédlainde-sea ic remtechtus na

7050]

n-druad do tír cetna; & dano ro-fiugrad isna taisceltaib noemaib

7051]

ro-faitea o phopul Dé co h-Erechó do fhegad tíre tairngiri, & da

7052]

r-tharchuirset for sét aile coa múintir, ar imgabail na h-etarnaide

7053]

ro-h-indlit ara cind, o ro-h-airigthe iat icon taiscelad. Ro-terchan

7054]

didiu in faith uasal Isaias, dicens:Editor omits corresponding Latin passage “doragut slóig immda a tír na

7055]

h-Arábe, ór & tuis & mírr leo i n-edpart do Dia, & doberut gloir

7056]

& molad do Dia trena n-edpartaib.” Ro-terchan didiu Dauid mac

7057]

Iesé, co n-epert:Editor omits corresponding Latin passage “doberthar ascaid do Christ, de ór na h-Arábe.”

7058]

Hec iuxta litteram dicta sunt; ceterum iuxta spiritualem intelligentiam.

7059]

Editor omits corresponding Latin passage Na tri draid tancatar do adrad Crist: iss ed dofornet sin, na h-uli

7060]

chenela ro-genset o thri maccu Noe, do chreitem Crist & dia adrad.

7061]

Editor omits corresponding Latin passage On airthiur tancatar: iss ed doforne sin, na h-uli iresechu tancatar

7062]

do adrad in choimded as cech aird; uair tuarcaib grian na fírinde

7063]

dóib dá cech leith, & ro-inorchaid ind uli domun: is si na fuinend

7064]

cid is-in áidche dona fírenaib,—funid imorro i m-medon-lai dona

7065]

pechdachaib. Editor omits corresponding Latin passage Co h-Ierusalem tancatar .i. co fégad síth, uair is ainmm

7066]

do Christ síth; Editor omits corresponding Latin passage “uair is e Crist ar síth-ne, is é ro-accomail in eclais

7067]

cechtardai” .i. muinnter nime & talman. Editor omits corresponding Latin passage In redlu resna draide:

7068]

iss ed doforne sin, etrochta in t-shoscela, no-s-beir co h-aithentus Crist

7069]

& cóa chretium. Audiens autem rex turbatus est: iss ed doforne sin,

7070]

diabul ica ra-bi ab50ainecht & rigi in domain-sea, d’ubtad & do sharugud

7071]

tria chomailliud Crist; uair amal ro-shuidig diabul tre format

7072]

bás do dóinib, is amlaid-sin ro-suidigestar in m-bethaid suthain tria

7073]

deirc. Et mittens eos in Bethlem: Editor omits corresponding Latin passage iss ed doforne sin, na h-iresachu, o

7074]

dergeit in domun co n-aithigit co gresach in m-bethaid rúnda .i.

7075]

ind eclais, do thomailt in t-shásta suthain .i. chuirp Crist & a fholai.

7076]

Editor omits corresponding Latin passage Ocus o dachótar isin tegdais, fuaratar in mac i n-ucht a máthar: is

7077]

ed doforne sin, Crist fodéin do gabail isind eclais don lucht chraibdech

7078]

no-s-aithig; ut dicit in salm-chetláid:Editor omits corresponding Latin passage “aithigid dom thegdais,

7079]

a choimdiu, & dodén t’adrad isin tempul nóeb i n-attreba.” Et

7080]

apertis tesauris suis: iss ed doforne sin .i. na tri h-etargna fogeib ind

7081]

eclais isin scriptúir noib; is inand ón & stair & sians & anagoig;

7082]

no didiu, na trí dána édbras ind eclais do Christ .i. óige & aithrigi

7083]

& lanamnus dligtech. Editor omits corresponding Latin passage Dochotar iar sét aile dochumm a tíre: iss

7084]

ed doforne sin, na h-iresechu, o ro-laiset díb tigernas diabuil dia

7085]

ra-fhogainset anallana i sét na h-indirge, co n-adrat innosa i sét na

7086]

h-irse cathalacda ind fír Dia, chretir i nd-oendacht aicnid & i trédacht

7087]

persainde, conid do a aenor fhognait, amal aithnes in scriptúir,

7088]

co n-apair:Editor omits corresponding Latin passage “adair don choimdid & do Dia, & fad dó a aenur

7089]

fógna.” Hic est spiritualis sensus huius lectionis.

7090] Moraliter uero, Editor omits corresponding Latin passage na tri dráid tancatar on airthiur: iss ed dofornet

7091]

sin iar m-bestataid, in duine threda tairises o churp & o anmain & o

7092]

spirut, iarna inorchugud o shoillsi in fhorcetail diada, co n-érnend

7093]

na dana trédai, iris & frescisciu & déircc do Dia trédai .i. don trinoit.

7094]

Editor omits corresponding Latin passage In redlu resna draidib: iss ed doforne sin, trócaire Dé do fhortacht

7095]

in duine, conid áil leis cech maith do dénam, & co sánntaid adrad

7096]

in choimded tria h-edpartaib; amal for-t-gella in faith, co n-apair:

7097]

Editor omits corresponding Latin passage “trócair Dé fodéin fhaslaiges form cech maith dogníu.” Editor omits corresponding Latin passage Hiruath do

7098]

fhuasnad: iss ed doforne sin, in diumus do thairnem tria inísli nótria

7099]

umalóit isin duine dogní toil Dé; ut dixit Solam:Editor omits corresponding Latin passage “dichuirid in

7100]

coimdid uainn dúalaig in díumais tria rath umalóiti.” Apertis tesauris

7101]

suis, &rl. Editor omits corresponding Latin passage .i. o d’fhéchas in fíren brechtrad na sualach i n-arg a

7102]

anma, togaid in sualaig is sochraidiu fiad Dia and, & no-n-edpair

7103]

do Dia. Editor omits corresponding Latin passage Uair idpraid in n-ór do Dia in t-í dia fhoillsig Dia ecnai,

7104]

& o tharmnaigid do chach ina fhorcetul, amal ata isin scriptúir

7105]

diadai:Editor omits corresponding Latin passage “cid mor fháiltnigit ciúil & cóibleda menmain in duine, is

7106]

mou co mór fháiltniges ind ecna diadai.” Editor omits corresponding Latin passage Édpraid didiu túis don

7107]

choimdid in t-í no-s-aitchend o chride glan ina ernaigthe, ut dicit

7108]

in fáith:Editor omits corresponding Latin passage “ro-athascná m’ernaigthe co dírech chucat, a Dé, amal

7109]

diaid thúsi adantar i n-edpairt duit.” Editor omits corresponding Latin passage Édpraid em in morail don

7110]

choimdid in t-í traethus dualchi a cholla tria apstanait, amal atbeir

7111]

in t-apstal:Editor omits corresponding Latin passage “troethaid bar colaind tria óine, co n-erbalat ón

7112]

mud-sain a h-accobrai.” Na draid tancatar do adrad Crist co

7113]

n-dánaib examla i n-oesaib examlai .i. oclach & moeth-oclach &

7114]

senoir: iss ed dofornet sin iar m-bestataid, conid ed is téchta dun,

7115]

co ro-fhógnam do Dia in cech áis, & cu ra-edpram dó na dána

7116]

logmara-sa .i. deig-imrád & deig-briathra & deig-gním. Editor omits corresponding Latin passage Dochuatar

7117]

na dráid iar sét aile dochum a tíre: iss ed dofornet sin iar m-bestataid,

7118]

na h-iresechu, impait o sheircc in domain-sea fora b’ airchindech

7119]

diabul, co n-imthiget i toil Dé iar sét dírech na fíren .i. i Crist;

7120]

uair is ainmm do Christ sét, amal atbeir fen:ego sum uia et ueritas

7121]

et uita. Is e-so in sét,—uair is iarma athascnáit na fíreoin dia

7122]

n-atharda fén .i. don fhlaith nemda; fírinde didiu he,—uair is bréc

7123]

cech maith i-fus, i fégad na mathi tídnaicther uad-som thall dona

7124]

fírenaib; betho imorro he,—uair fédligit na nóib accu isna hinataib-sin,

7125]

cen ais, cen forcend, cen erchra. Hic est moralis sensus huius

7126]

lectionis.

7127] Dies ergo uenerabilis est in ecclesia celi et terre hic dies; quam multa

7128]

sunt mirabilia huius diei teofaníe! .i. Dei apparitionis per dominicam

7129]

stellam! hodie stella Christum querentibus [.i. magis]monstrauit; hodie babtizatus

7130]

est Dominus noster Iesus Christus ab Iohanne Iordanis flumine; hodie

7131]

consecrati sunt omnes fontes, hodie spiritus sanctus in columbae specie

7132]

super Christum descendit; hodie de quinque panibus quinque milia

7133]

hominum saturauit; hodie aquas in uinum conuertit, i pan- Galilee.

7134]

Et idem Dominus noster Iesus Christus qui in hac die magis et gentibus

7135]

apparuit, in die iudicí iustís et peccatoribus apparebit: iustís ad gloriam,

7136]

impíís ad penam. Tunc stupa collecta

.i. sinagoga peccantium, in

7137]

tenebras tradetur exteriores; ubi erit pena famis, pena sitis, pena

7138]

frigoris, pene caloris, horride tenebre, facies demonum, uoces tortorum.

7139]

Iusti autem ibunt in uitam eternam; ubi iuuentus sine senectute, uita

7140]

sine morte, Christus cum patriarchis, Christus cum martiribus et cum

7141]

uirginibus; isin oentaid is uasli andas cech n-oentaid, i n-oentaid na

7142]

noem trinoti airmitnigi, athar & meic & spiruta noim.

7143] Alme trocaire n-Dé, co r-ísam uli in oentaid-sin, ro-s-airillem,

7144]

ro-s-aittrebam, in secula, 51.

XXXIII

7145] Angelis suis mandauit de té Deus, ut custodiant te in omnibus uíís

7146]

tuis. Dauid mac Iesé, ard-rig clainni Israel, in prim-fháid amra,

7147]

is e ro-faillsig ina shaltair nóib conid aingil is timthireda

7148]

do Dia oc stiúrad & oc follamnugud in chinedu doenna isna h-ulib

7149]

shétaib. Editor omits corresponding Latin passage Noi n-uird aingel filet a nim .i. Angeli, Archangeli, Uirtutes,

7150]

Principatus, Potestates, Dominationes, Troni, Hirophin, Sarophin.

7151]

Editor omits corresponding Latin passage Aingil, is inand iar n-etarchert fhocuil & “techtaireda”; archaingil

7152]

tra, inann & “uasal techtaireda.” Aingil infhuiter o Dia d’erail na

7153]

n-gnim coitchend maith n-adamrai forna dóinib; uair in tan ticc

7154]

imrádud maith hi menmain duine,—im oidigecht do duine bocht, no

7155]

im thorruma na n-galarach, no imm dig don tróg, no im cech maith

7156]

eli is cosmail friu-sin,—aingil erailes sin. In tan tra teit oen dia

7157]

oilithre, no in tan postar, no teit fo gradaib in choimded, no in tan

7158]

gabus altrom Dé, no in tan dogní tempul i n-anoir in choimded, no

7159]

maith mor ele is cosmail friu-sin,—archaingel erailes sin. Nói

7160]

n-grada aingel filet a nim, & in dechmad grad talman, id est, Michael

7161]

archangelus, isa l-líth & isa foraithmet chelebarthar isin lathi-sea

7162]

indiu i n-eclaisib na Cristaige. Editor omits corresponding Latin passage Is inann Michael iar n-etarchert,

7163]

& “cia amal Dia.” Is do tucad stiurad & follamnus na n-anmand

7164]

dochum parrthuis; Editor omits corresponding Latin passage “is tu,” ol Dia fri Michael, “airchindech & cend &

7165]

oirchindech, ro-ordaiges forsna h-ulib anmannaib, dia stiurad & dia

7166]

follamnugud dochum parrduis.” Mo-n-genar dogní a charatrad co

7167]

cairdemail frisin Mícahel-sin, hi n-áine, i n-érnaigthe, i n-almsanib!

7168]

Mo-n-genar anmain fogabar co glan dia stiurad on Míchael-sin,

7169]

dia deliugud ó demnaib!—Ar tri fáthaib celebarthar sollamain

7170]

do Michael sech cech n-archaingel aile .i. for saerad in tairb bói i

7171]

n-dorus na h-uama, & ar marbad na biasta i sleib Gargáin, & ar díten

7172]

na Cristaige hi cath muige Campain for Sharristínib. Editor omits corresponding Latin passage Is coir dún

7173]

aisnes cumair dona tri mor mírbulib-sea. Editor omits corresponding Latin passage Ata araile cathir i

7174]

crichaib na Campáne, dianad ainm Sepontina; is innte bói aroli

7175]

fer saidbir sochinelach, dianad ainm Gargan. Editor omits corresponding Latin passage Is ón Ghargán-sin

7176]

do-rata ainmm forin sliab, conid sliab n-Gargán ó sin ille. Boi

7177]

do sháidbre in Gargán-sin, comba lán in sliab uli dia indilib. Boi

7178]

didiu tarb gle-gel eter cethraib Gargán, & ba mó a grad fri Gargán

7179]

oldait a uli cethra; acht do-rala tan co m-bói in tarb for sechrán &

7180]

iarrair, co n-dechsat na h-oegaireda dia indisi do Gargán, co m-bói

7181]

in tarb for iarrair. Atracht Gargán co tindesnach, co ro-shir

7182]

diamra in t-shlebi don tarb, & nocon fhuair; acht do-rala co frith

7183]

in tarb i n-dorus aroli uamad narbo aichnid do dóinib có sin. Ro-gab

7184]

tra ferg mor Gargán, co nu-s-léic soigit i n-diaid in toirb; & ní

7185]

dernai erchoit don tarb, acht ro-soud in soigit for cúlu co Gargán

7186]

fen, co ru-s-ledair co mor he; conid iatt a múinnter ro-s-imorchur

7187]

he cóa thech; & ba ingnad frisna h-ulib in mírbuil-sea. Editor omits corresponding Latin passage Ro-ordaiged

7188]

[didiu] ho epscop na cathrach trédenus do lucht na h-eclaisi

7189]

& na cathrach ol-chena, co fhoillsiged Dia doib in ní ima ra-butar.

7190]

Faillsigis aingel Dé i n-aislingthi di-aroile senoir, co n-epert fris:

7191]

“is maith a n-dernsabair.” ol se “.i. a shiriud ó Dia in ní bís i

7192]

n-aneolas do dóinib.” Editor omits corresponding Latin passage Ro-s-frecair in senoir & atbert:Editor omits corresponding Latin passage ‘ces ol se cia

7193]

thu-sa, a óclaich thaitnemaig?” Editor omits corresponding Latin passage Atbert in t-aingel: ‘me-si,

7194]

ol se, Míchael archangel; is mé bís i fhiadnaise in duilemun co

7195]

sír. Ocus ro-thogus dam fén in locc m-becc nemélnide út sech

7196]

inad du in talmain; cumdaigid tempul anórach dam isin lucc

7197]

út, dia thorruma o oilithrechaib in domain a cethar aird na

7198]

cruinde." Ro-comailled amlaid-sin, conid prim oilithre fós sancte

7199]

Micháel de monte Gargano. Gar d’aimsir iarum co n-dechad Gargán

7200]

isin sliab do thorruma & d’fhethium a thrét, amal boi ann,

7201]

co fhacca béstín m-bicc m-buide is áille bói do béstib domain, co

7202]

m-boccótib gela amal snechta, condergi amal chorcair. Tócbaid do

7203]

thalmain hi, conid ed atbert: “Ata én ingen cruthach ocumm,

7204]

ol se, & sochaide oca cunchid; & is étáil liumm in béist bec-so

7205]

d’fháguail dia tabairt don ingen-sin, co n-dernai petta di.” Teit

7206]

remi dia thig, & ruc in béist lais, co tarut dia ingen. Atbert a

7207]

ingen fris: “A athair inmain,‘si, ‘is mó lium so d’fháguail

7208]

oldás mor d’innmas & d’argut.” Oilis in ingen iarum in daltan

7209]

m-becc-sin. Garit tra don béist and, in tan ro-dhorchaid & ro-forruamnig;

7210]

ro-métaig co mor beos conarba luga hí hi cind mis

7211]

oltás orcc cránai. Ni-s-téged nech do muintir Gargán secci do

7212]

leith, dona tabrad sceim némnig co letrad feóil & lethar on chnáim

7213]

immach. Geranaigit in muinter uli sin, conid ed atbertís:

7214]

“marbthar,” ol siat, “in béist démnach!” Ro-fháslaig Gargán tra a

7215]

marbad. Ro-díult a ingen, & is ed atbert: “ropud ferr lium,” ol

7216]

si, “bás d’fhaguail dam buden oldás mo dalta do marbad.” Métaigis

7217]

in béist iarum, conarba luga hí hi cind teora mís oltás

7218]

torcc n-allta teora m-bliadan. Iar sin ro-marb sí triur mor do

7219]

muintir Gargán, & sluicid as a cind; iar sin folmaiged leth na

7220]

cathrach di. Hi cind bliadna tra ro-forbair conaba luga hí oltás

7221]

dam dílend. Fásaigther in baile uli di fá-deoid, & dochótar catharda

7222]

in baile hi comairle, dús cid dogéndáis fria. Editor omits corresponding Latin passage Cathaigset i n-agaid

7223]

na biasta iarum, & ni boi poind doib ann, uair ro-s-taifnit & ro-marbait

7224]

sochaide dib. Iar sin lécit in catharda uli di, co n-dechsat

7225]

lucht na cathrach isin t-shléib. In béist tra, o na fuair-side ní

7226]

no-chocnad isin cathraig, ro-s-len folliuchta in t-shlóig & ina cetri

7227]

isin t-shleib. Teit didiu fo thrédu Gargán, & ro-marb dímór dib.

7228]

Tinolsit iarum lucht na cathrach uli, & lécset cathugud don béist,

7229]

& do tharb Gargán: ni ro-s-tarmnaig ní, acht becc na ro-nithaiged

7230]

in tarb isin n-gleo-sin. Editor omits corresponding Latin passage In ám-sin tra, ro-thatin óc milid armach

7231]

co n-etach taitnemach, co laind n-ordai, co r-thatin eter na slógu ar

7232]

medon, & atbert: “Cret dobérad sib don tí no-dingebad in béist

7233]

díb?” Atbertsat uli o aen bel fris: ‘Dobermais,’ ol siat, ‘sínn

7234]

fen i n-dílsi & ar n-uli máine." Atracht in mílid frisin m-béist.

7235]

Ro-frecratar srotha tened a srónu & a belu na biasta; ro-dérg &

7236]

ro-ruthnig in mílid, & a chloidem tenntige ina láim. Ro-lingestar

7237]

in béist eteruas i n-aeor, co ro-artraig in slog demun ina smút

7238]

chéo immpe; ro-thatin in slog aingel imón mílid, co m-batar ina

7239]

niúl gel imme. Ro-bruthnaig in milid i n-agaid na biasta, co

7240]

tarut béim cloidim di & ro-thescc hi i n-díb rannu. Lingid isin

7241]

t-shléib in dara leth na biasta dar tri mile cemend; ro-ling in mílid

7242]

ina diaid, co ru-s-athmarb hí;—& ata tempul anorach ind-sin i

7243]

comartha in choscair-sin. Tanic in mílid iar marbad na biasta do

7244]

acallaim lochta na cathrach, & is ed atbert:Editor omits corresponding Latin passage “Mé-si,” ol se,‘Michel

7245]

archangel .i. bar [car]a bunaid-si; uair is mor bar n-dethitiu lium.

7246]

Demun tra tanic chucaib i n-deilb na biasta dabar n-discailed .i.

7247]

mín alaind socharthanach ticc diabul do mellad chaich: serb & goirt

7248]

iarum. No-discailfed in béist út in cruinne ho thurcbail co fuined,

7249]

mine discailte hí fén for tus. Editor omits corresponding Latin passage Acht is ed-so thothlaigim,’ ol Michel

7250]

“i persain in choimded fesin .i. co ra-b grad caich ‘ga chele ocaib.

7251]

Editor omits corresponding Latin passage Ernid dechmada na n-uli filet ocaib do fhulang na n-eclais; tidnacid

7252]

bar n-almsana [cu trocar] do bochtu & do deblenu Dé; Editor omits corresponding Latin passage ernid étaige

7253]

do bochtu.” Editor omits corresponding Latin passage Iarsna labarthaib-sin & iar labarthaib immda aile,

7254]

ro-fhresgab Míchael i fhiadnaise in uli shlóg batar inn-sin dochum

7255]

nime.—[Scéla na biasta co-sin.]

7256] Ro-erig cathugud mor eter lucht Sepontína & lucht Neapolis:

7257]

Cristaide lucht Sepontína, Págándai didiu in drem aile. Uathad na

7258]

Cristaide, at ile na Págándai. Ro-throiscset na Cristaide fria Dia &

7259]

Míchel ima fhurtacht. Ro-artraig Michel doib, & atbert friu:

7260]

“Ercid a m-barach do chur in chatha, & do-icfam-ne inar n-aingliu

7261]

mar caeraib tened do marbad na Págandai inbar fhiadnaise.” Iar

7262]

sin atrachtsat na Cristaide dochumm in catha. Ro-ergetar na

7263]

caera tened & na sóignena asin aeor, co ro-s-marbsat hil-míle na

7264]

Págándai. Editor omits corresponding Latin passage Is dia rér-sin atberair isin saltair nóim .i. “is tu

7265]

th’oenur, a Dé, dogní th’aingliu spirutaldai, & dogní do thimtirige

7266]

condat tene loiscdech.” Ro-mebaid iar sin dona Págánda, & ro-cretset

7267]

do Dia triasin mírbuil moir-sin.—Editor omits corresponding Latin passage [Scela in chatha co-sin.]

7268] Bid a fhis ocaib co ticfa Michael doridise do chobair in chineda

7269]

doendai. Ancrist imorro, duine e-side genfes i n-deriud domain.

7270]

Derb-shiúr dó budén a mathair. Tomm liath hi cert-medón a

7271]

édain; oen shuil asa chind i m-medon in tuimm-sin. Oen mhala

7272]

fair, & ro-sia tra on chluais co ‘raill allathís dia shúil. Oen chlar

7273]

a chorp uli; oen chlar a thraigthi. Tairrngid na crunna asa

7274]

prému; sáidid a m-bairr i talmain & a m-bonai suas, & do-s-beir

7275]

duille la torad for préma & for bonu na crand. Dogéna ór & arcut

7276]

do indebar & do otraigib na n-ech & na cámall & da cech étarba

7277]

ol-chena, & sílfaid anchretem fón m-bith. Ni báid usce he, & ni

7278]

loisc tene & ni geba iarn. Helíí & Enóc tra, atat i m-bethaid fós i

7279]

parthus; gebid étt mor iat, co ticfat do chath fri Ancrist; ni bia

7280]

poind doib ann, uair marbthar eat. Iar sin tic Michael do nim, & a

7281]

cloidem derg tenntige ina láim, & muirbfid Ancrist. Dingebaid

7282]

Michael in plág-sin amlaid-sin; comfhocsigfid lathi brátha iar sin.

7283]

Editor omits corresponding Latin passage Sendfid Michael a stocc co nd-eracht in uli asa n-ádnacthib.

7284]

Doraga in brethem bratha do mess forin cined n-doenda. Do-s-bera

7285]

na maccu mallachtu dia clíí isin tenid suthain; do-s-bera a

7286]

noemu & a fhírenu dia deiss .i. lucht na dérci & na trócaire,

7287]

do ascnám flatha Dé, do thochaithem na fledi ro-fúired doib o thús

7288]

domain, i n-oentaid na trinoti uaisle uli-chumachtaige, athar &

7289]

meic & spiruta noib.

7290] Alme trocaire Dé tria impide Michil archangil; ro-h-isum uli

7291]

in oentaid-sin, ro-s-airillem, ro-s-aittreuam, in secula seculorum,

7292]

amen.

XXXIV

7293] Atberair isin naemad caibdel fichet do lebar Matha, co tanic

7294]

araile fer dochumm in athar nemdai, dia fiarfaide de, cindas dogébad-se

7295]

a chuit don flaith nemdai. Ba h-i freccra chumair tuc-sum

7296]

air ind-sin: “mad ail duit,” ol Dia fessin, “dul dochumm na bethad

7297]

suthaine, coimet na h-aithneda do-fhácsam ac Moysi mac Amra iter

7298]

da claraib;” & ata cuit dib díultadach & araile daingnighthe; & a n-as

7299]

diultadach dib, is écen a sír-choimet, & is lór in dara cuit do

7300]

choimet in tan tic amm a coimeta; & is amlaid thuicit na h-eolaig in

7301]

fhreccra-sa tuc in t-aen Dia, .i. cech aen na coingéba a aithneda, comba

7302]

h-iffernd a adba bunaid, & combat mallaigthe o Dia, amal atbeir

7303]

Dauid: “is mallaigthe na dáine claenus ot aithnib.” Ocus ata

7304]

annsa cethrumad caibdel fichet do lebar Moysi, co r-aithin Dia do

7305]

Moysi mallachad luchta sáraigthe na n-aithned co h-aduathmar; &

7306]

ata annsa lebar cétna in bendachad thuc Dia for lucht coimeta

7307]

na n-aithned, & cech ní ro-géll Dia doib hi-fhus, & flaith nime

7308]

iarum. “Mass ed, coimet na h-aithne,” ol Dia fessin, & “coimetfaid

7309]

siat tú.”

7310] In chet aithne dib-so: “na h-adair dee bréci, acht me féin

7311]

m’aenur”; creid mé, & dam, & indam, & cuir mo grad ós cind cech

7312]

aein; & tabair grád dot chomarsain amal tú fodén. Ocus aderait

7313]

ind eolaig co filet na deich n-aithneda isin da aithne-si: uair damad

7314]

dil la nech a chomursa, ni choillfed se én aithne dona secht

7315]

n-aithnedaib benas frisin chomarsain; & ata ‘san aithne-si began

7316]

credium do chrandchuraib, na d’upthaib ban, no do glór en, no

7317]

d’aislingthib, no d’aimmsir escai, no do la chrosta, no d’fháistine

7318]

duine d’a marand indíu.

7319] In dala aithne tra: “na glacc ainmm do Dia co dimain”;

7320]

& saraigther in aithne-si o thri modaib; .i. in cet mod dib in

7321]

tan doberar luige fíre cen ádbar no le h-adbhar ata ’na peccad

7322]

marbtha and fén; & ata in chuit-se don luige ina éthech oca

7323]

thabairt, & ni dlegar a chomall;—in dara mod le m-brister hi .i. in

7324]

uair doberair luige, ce raib se ina fhír, “ba chnedaib Crist” no “bá

7325]

ballaib Crist” beos; & is mó so ina in cet peccad, uair doberait-sium

7326]

aithis do Dia oc ainmniugud a ball for leith, mar nach

indénta;

7327]

& ata figuir aige-seo isin lebar re n-abar Leuiticum, amal

7328]

do-s-furail Dia fen er Moysi, “in bean do-rinde a shamail-seo do

7329]

clochad,” & ni fetar arím ca mence & ca med ro-s-ordaig Dia pian

7330]

adbul annsa peccad-sa. Ocus is bec in da modh-sa atrúbramar oc

7331]

fechain in tress mod, .i. na brégi re tabar luige, uair is i is pian choir

7332]

do lucht in ethig, a cuirp a-bhus do crochad & a n-anmunda do

7333]

riagad tall a n-iffernn; & ata so hi cuis in ethig, in t-i tuc lebar

7334]

aiffrind no dealb Dia no naeim dia naemuib i n-esliss, corab í-so

7335]

ciall a luige, .i. “doberim,” ol se, “maitheam & dilsiugud forna

7336]

h-aifrendaib & for furtacht na naem & fora n-glóir, & gabaim chucam

7337]

mo chuit don phein t-shuthain; & ni h-ed amain, acht cech ball

7338]

d’a n-gluaisimm cusin luige-sin, dilsigimm cech maith dia n-derna

7339]

riam lesin m-ball-sin, gach paiter d’a r-gabus riam lesin m-bel-sin,

7340]

& cech maith d’a n-dubairt, doberim sin uli i l-laim n-diabail.” Ocus

7341]

amal do-s-beir pax don lebar d’eis a éthig, bid oc gabail 52eda o

7342]

Dhia cumm degulta ris; mass ed, bíd adbar acut luige oca

7343]

thabairt, & bíd i n-adbar choir & in-a fírinde, no bi gana thabairt.

7344] In tress aithne: “cúimnig na dómnaige do naemad,” .i.

7345]

oibrigthe fechtnacha do denum ínntib, amal aderair in Apocolipsi, &

7346]

amal atbeir Solam in Eclesiastico isin nomad capdel déc .i. dena ní

7347]

maith isind lo maith, & na dena bec d’olc ann; uair is i-sin congbail

7348]

is uaisle ocin aithne-si, & is annsa do brissed, .i. na peccaid

7349]

marbtha do shechna and; & ata a fhiguir-so annsa cóiced caipdel

7350]

fichet do lebar na Nuimre, .i. co r-chuir Moysi & Árón in duine

7351]

fuaratar oc tinol a aire [.i. connaid] air isin t-shabóit, .i. co r-chuirset

7352]

hi prísún he, co fhindais cia breth do-s-berad Dia fair; & is i breth

7353]

ruc Dia dó, a clochad fochetoir. Is he immaircess in t-before-si co

7354]

spirutalda, amal adeir Augustin, in t-ínach sechnann peccad

7355]

marbtha dia domnaig d’airithe, uair is e-sin in t-before trom beress in

7356]

animm leis a n-ichtar iffirn; & is don before-sin labras Heremías fáid

7357]

isin sechtmad caipdel fichet, .i. “na h-imarcraid ereda isin t-shaboit,”

7358]

.i. peccad; & is don before cetna labras Dauid isin t-shalm:

7359]

Editor omits corresponding Latin passage “atat mo pheccaid ina n-eri throm formo muin.” Sechnum na

7360]

peccaid dia domnaig saindrud, ceincob denta la ele iat, uair ata

7361]

brissed na h-aithne d’imarcraid ina n-denum dia domnaig maille re

7362]

a cin fén; & ni h-ed as inntrecthi in peccad ann, acht ni dlegar

7363]

umla ele ann do-roissed i peccad, acht onórugud sollamnach; uair

7364]

aderair in libro Exódi isin fichetmad cáipdel, “dena h’obrigthe fén,

7365]

.i. obrigthe na colla, isna se la ele, & na dena obair dómnaig.” Ocus

7366]

ina fhigair-so do-rinde Dia in t-oibriugud sé lathi annsna lathib

7367]

ele, & bói hi tost isin t-shaboit. Mass ed, os e in t-anumm is

7368]

úaisle, & ni h-ed amain, acht is uaisle én anim ina a tanic & a ticfa

7369]

do chorpaib,—o thucad se la d’fógnam na collai, in t-én la tuccad

7370]

don animm, ni dlegar ann acht oibrigthe na h-anma, .i. oiffrind &

7371]

urnaigthe & diadacht do legud & do scríbad, & almsana do bochtaib

7372]

& oibrigthe na trócaire ol-chena; & gab fon aithne-si gach lá saire

7373]

era fhuil cengul on eclais, a onorugud mar in dómnach.

7374] Ocus is iat-sin na tri h-aithne benus re Dia; & frisin comarsain

7375]

benait na secht n-aithne-so sís.

7376] In cethramad aithne: “tabair onoir dot athair & dot

7377]

máthair,” chollaide & spirutaldai; & is immda fáth o n-ab’égen

7378]

a n-onórugud .i. do shíned do saegail for tús; uair do-gell Dia féin

7379]

saegal fotai do chách dia chind-sin; amal ata in libro Exodi, isin

7380]

fichetmad cáipdel, & atbert-se isin tress cáipdel do liubur Sholaim,

7381]

“cipé do-s-bera in onóir-sin, méraid se co fota.” In dara h-adbar,

7382]

chuind beth fordha shlicht; uair ro-gell Dia ‘sa lebar cetna, “cibe

7383]

do-s-berad in onoir-si, co m-beth clann aibind aige.” Adbar ele,

7384]

amal atbert Dia ‘sa lebar cetna, “tabair onoir dot athair,” ol se, &

7385]

“dogeba bendacht in athar nemdai isin lo deidinach.” Adbar ele,

7386]

uair adeir isin inad cetna, “is glóir don mac,” ol se, “in t-athair

7387]

d’onórugud, & is mí-maise mór a beth fa essanóir.” Adbar ele,

7388]

amal adeir Tóbias annsa cethramad cáipdel, “cúimnig mar do-immchur

7389]

do máthair tú ina broind er fead nói mís, & a fhuair

7390]

do galar acut breith, & a fuair do shaethar & do shalchar acut

7391]

oilemain,” nó ber fén ina ghill, & cuimnig in uair na raibe árach

7392]

agut fén ort. Mass ed, in tan ata do nert acut, tabair dáib mar

7393]

thucsat duit, uair ata in nádúir fén ica furail-so, cenco cenglad

7394]

Dia dítt he, ar gáel na fola, & er co ra-mian leisin nádúir maith do

7395]

dénum i n-adaig maithiusa. Mass ed, o da-forcomail Crist so ort,

7396]

& do-rinne fen romut he, mar aderar isin dara

caipdel 53

7397]

do lebar Lúcais, co m-bói Crist fen oc mogsaine do Muire & do Iosep;

7398]

& atbeir lebar na Ríg, ‘co n-dechaid Solam i coinde a máthar fen dia

7399]

h-onórugud; & adeir Ambróis in Exameron, “co cuirend in chorr-grian

7400]

a clúm & a h-etti fa h-athair in tan bís arsaid;"—tabair dot

7401]

úid in anoir-si do thabairt uaitt began immdergad; & gach umla

7402]

& gach ní ele rig a chorp a less, a n-dénum dó; & da faicea ainfhis

7403]

no mí-bésa ann, a múnad & a chertugud began scandail; uair ro-dligfithéa

7404]

dítt so do denum re nech ele i n-aimsir na h-écne.

7405]

Mass ed, is mó co mór dliges tú t’athair d’furtacht .i. t’athair

7406]

collaide & t’athair spirutulda ina m-bethaid-sin; & iar n-ég doib,

7407]

aiffrind & almsana & guide do dénum, & do chendach doib dia

7408]

tabairt a purgadóir chumm flaithémnais, uair is uaisle so na cech

7409]

anóir, & is cora frichnam immpe na fa anóir na colla; & mina dérna

7410]

tú sin, dogéntar ritt mar dho-rinned re h-Apstalón, nech d-innarb a

7411]

athair fén .i. Dauid asa flaithius .i. dogéba tú betha garit a-bus &

7412]

bás suthain tall. Ni h-ead amáin, acht ni fhuil [maith] dogeba ar

7413]

chongbail na h-aithne-si, na fúidbe a chontrardai-sin asa brissed,

7414]

uair ní ré dáinib shamlaid na doctúraig cech aen na cóimlet in

7415]

aithne-si, acht re madraib, uair in comfhat bís in madrad ina

7416]

chuilén, atmaid-se a máthair & is inmhain leis hí, & amal médaiges,

7417]

ni aithnend-se a athair no a máthair sech na conu ele,—is amlaid-sin

7418]

don duine-si; acht is messa he, uair theit animm in madraid

7419]

leis fén, & maraid animm in droch-duine a n-iffernn, comfhat re

7420]

glóir Dia.

7421] In coiced aithne: “na déna adaltrass”; & ata cech uli

7422]

gné allamuíg don posad fon aithne-si; gé tat gnethi is trumma

7423]

ina’ cheli dib, & iss ed is cóir so do shechna ar cúissib immda.

7424]

In cet adbar dib, ata essanóir do Dia ann, .i. a thempul fén & a

7425]

thégdais tairise,.i. cridhe & corp na mna no in fhir do-ch endaig

7426]

se & do-glan fa chomair fén, in uair da-ordaig tond baitsi do chur

7427]

on eclais air, sin do thruailled & do shalchad ón drúis, & diabul do

7428]

liged ina inad fén ann, amal adeir in sálm:Editor omits corresponding Latin passage “do-loiscset do

7429]

thenid na drúissi tempul Dia” [.i. corp in duine]. Fath ele, bán

7430]

cóir a sechna, ata sí ina dubachus d’ainglib nime, amal adeir libró

7431]

Ysaíe, “co n-éigit na h-aingil co sérb in uair dogníther in drúis triamar

7432]

dho-míllset na dáine in gáel glaine do-bí doib ríu”; uair do rér

7433]

Augustín, as inann nadúir don duine & don aingel; & o dha-peccaid

7434]

in duine, dochóid se i n-athardacht ón aingel. In tres

7435]

adbar bá n-dlegar a sechna .i. a beith ina glóir ac diablaib, uair

7436]

as inmain lesin spirut inglain in peccad némglan; & adeir Ambrós,

7437]

“cid inmain la diabul cech peccad, is é-so in dara peccad is annsa

7438]

lais for bith, & in peccad ele .i. ídpairt dona deib;” uair salchair

7439]

corp & animm leo-so, & scristair duine asa fhlaithemnus leo; &

7440]

adeir Augustín “co ra-b sailche in duine ina diabul, ór techid in

7441]

diabul furailes in drúis rempi cein bither oca denam.” In cethramad

7442]

cúis, ata peccad na drúisi ina dígbáil don chomarsain, amal

7443]

adeir Pól apstal ad Corinthios: “na denamm drúis amal dognít

7444]

daine ele”; & adeir in gluais, ‘co fuaratar tri míle fichet do dáinib

7445]

bás tré mnaib na Madianta, & co tanic tria drúis én aidche do-rinned

7446]

fri mnái in deochain bás cóic míle déc for fichit míle do

7447]

dáinib.” Máss ed, tabair dot úid do shechna co glan forin olc-sa,

7448]

o ta do nádúir aige a dhescad do thecht dona dáinib na dénann h-e,

7449]

dia ra-but ’na comarsain dó; & cúimnig gana fhulang dot

7450]

chomarsain no dot chompanach drúis do dénum, da fhétair a

7451]

bascad immpu; uair dia fhuilngir, biaid t’animm ina gill co sír;

7452]

& is dóig a descad do thecht dot chorp mar thanic remi. Adbur

7453]

ele fana sechanta peccadh na drúisi,—ar a dochraidecht; uair

7454]

robad olc la nech salchar do buain fria édach amuig; mass ed,

7455]

is doilge co mór, édach na h-anma do shalchad, .i. in choland; & da

7456]

derbad co ru-bí amal adubairt Íob isin dechmad caipdel: “do-chuir

7457]

tú feoil & lethar mar étach umam”; & ader Solam, ‘cona fil fógnam

7458]

d’imarcraid do Dia icon duine drúth sech na h-ainmigib brúidemla,

7459]

uair ithit & ibit, collait & comriachtait na h-ainmige, & ní denat

7460]

na dáine-si acht amlaid-sin. Is truag in turus don duine, techt

7461]

annsa saegul do riar thrualli na h-anma, & in t-animm glan résúnta

7462]

do-chruthaig Dia fa chosmailius fén do thrégen uirre; & ader

7463]

in t-apstal, “in lucht da ra betha a colann fona míanaib [do frestal],

7464]

is é in bás bus betha doib iar n-éc .i. iffernn,” re’n-dubairt Iob, mar a

7465]

fhuil bás began bás & crich began crich & esbuid began esbuid .i. bíd

7466]

in bás beo ind-sin, & in crich oc tinnscna, & nach aithnend in esbuid

7467]

indus do beth esbuid uirri ann. Mass ed, is olc in cendaige in t-í

7468]

do-s-beir in glóir, icna fil deriud na tossach, do chind na glóri

7469]

erchraide-sea in pheccaid marbtha & do chind péinne co sír.

7470] In sessed aithne: “na dena duine-marbad”; & atat cóic

7471]

gnethi icon duine-marbad: in chet gné díb-sin .i. droch-esimplair.

7472]

Is hí-so tra in gné duine-marbtha dogniat na preláti, in tan doberait

7473]

droch-shómpla do gním no do bréthir no do mhaitnechtaige tre díth

7474]

certaigthi in phopuil; uair is í esimplair & gním & tecosc na preláti

7475]

is betha spirutalda do chách bís futhib. Mass ed, in tan na

7476]

fádbait a m-biad díles, is écen dia n-anmannaib bás d’fhaghbail,

7477]

amal atbeir Grigóir: “cech animm téit do díth a thecaisg, is e a

7478]

prelait fén ro-s-marb he”; & is mo so co mór iná ’n corp do marbad,

7479]

uair in tan marbthar in corp, ni dentar ind acht scarad cuirp

7480]

& anma, & ni lugaite marus in t-anumm; in tan tra marbthar in

7481]

animm, scarthar fri Dia hi fochetóir, uair is e-sin in bas fíre. In

7482]

dara gné don duine-marbad .i. fuath; da derbad-sin, amal atberair

7483]

i l-liubur Eóin, isin tres caipdel: “is duine-marbthach in t-íí

7484]

dobeir fuath”; ór do-marb sé a animm fén; amal adeir Pól apstal

7485]

oca derbad-sin: “da tucaind a fhuigind don t-shaegul do déiblénu

7486]

Dé, & mo chorp beos do loscad ar grád Dé, & dia n-dérnaind

7487]

cech maith fhédus cride do smuaintiugud, da m-beth fuath duine

7488]

ina chómnaide am chride, & bás d’fhagbail fái-sin cen aithrige,—

7489]

dobeind a n-iffern cen crich.” In tress gné don duine-marbad .i.

7490]

marbad na tengad; is don gné-sin in t-athimrád, & dochomairle

7491]

beos do thabairt do marbad duine, amal do-marbatar Iudaide Crist

7492]

mac De, & amal do-marb Dauid Húrias, & amal do-marb sétig

7493]

Hiruaith Eoin Bauptaist. In cethramad gné, in marbad dogní

7494]

lám, amal do-marb Cáin mac Ádaim a bráthair .i. Abél.

7495] Is doilig in gním-sa re dénum, ge ead do gníther cu cóir he,

7496]

amal adeir Hieronimus: “cibe dán bés duine-marbad & droch-gnímradu

7497]

.i. gaid & égen & éthech co sír, ni duine-marbad a fhuil-sin

7498]

do thogail, acht umalóit do Día & don recht.” Ocus da n-derntar

7499]

duine-marbad, acht amlaid-so, atat nethi immda ina agaid; a h-aen

7500]

díb, ata in náduir ina agaid, uair is clann én athar & én máthar

7501]

sínd .i. Adaim & Eua; én athair & en máthair spirutalta acaind .i.

7502]

Crist & in eclais; mass ed, is mí-nádurdhai dúinn o nach fil nech

7503]

ar slicht Ádaim acht braithre dúbalta a cheli do marbad. Ata in

7504]

duine-marbad beos i n-agaid in résúin; uair adeir in résún, “nach

7505]

dénta duit do nech aile in ní na bud maith leat do dénum duit fén,”

7506]

amal adeir Tóbiás isin cethramad caipdel: “ó ’s follus co fuil

7507]

fuath in báis acut fén os cínd cech fhuatha, na sanntaig bás

7508]

d’imbert for nech aile.” Ádbar aile do chongbail na h-aithne-si,

7509]

amal adeir i m-Malicia .i. isin cethramad caipdel, “co n-dénand

7510]

in duine-marbthach náimdenus for leith fria cech persain don

7511]

trinóit,” .i. do-chuir se a n-ádaig in athar .i. a mac do marbad, uair

7512]

is mac do Dia cech Cristaige; do-chuir sé a n-ádaig in meic .i.

7513]

tresan duine do-chennaig se, & nach d’ór no d’argat truallnigthe,

7514]

acht dia fhuil fén & dia fheoil .i. in duine-sin do marbad co h-ecóir;

7515]

do-chuir i n-agaid in spiruta nóim .i. in tan do-baitsed in duine,

7516]

do-cuired ola choisrectha air amuig, asa tuicther comartha in

7517]

spiruta náeim do beith suidigthe ina chride. Mass ed, cibe

7518]

duine do-marb he, tuc sé essanoir don spirut nóem .i. do-sháraig a

7519]

chomartha. Dia derbad-sin atbert in t-ecnaid: “uch, cad dogéna

7520]

in bocht dana h-égen dul fó breith na tri persan bias i n-aen

7521]

persain in lá-sin oc dénam in brethémnais, gen áigne ic nech ’na

7522]

agaid, acht estecht re ráda .i. ‘ércid, a l-lucht na mallachtan isin

7523]

tenid suthain!’” Ocus adeir lebar na Rig, ‘co ticfa sédiud fa lucht

7524]

in duine-marbtha i n-agaid shétid na fergi, asa tanic in duine-marbad,

7525]

& co scuaibeobthar amal míltóga a n-iffern iat." In sessed

7526]

gné don duine-marbad .i. in spreid le n-díngned nech a bethugud a

7527]

bein de, & is í-so in gné duine-marbtha dognít na tigernada tuathi

7528]

& eclaisi, bít oc dénum adbair do argain na n-óglach, d’fhaghail in

7529]

gné chóra, & ni d’grad a certaigthi, acht do mian édala; & in uair

7530]

na denat fén sin, bíd gadaige ina oclaechaib occu;—is e codlad in

7531]

leomain dogniat in fhoirend-sa .i. a súli oslacthi, a máir & a

7532]

fhedmannaig oc crechad cháich, & iat fén ina suan. Do-tharngair

7533]

Dia foden so i m-beol Dauida, co n-apair:Editor omits corresponding Latin passage “do-shluigetar mo

7534]

thuath amal biad in aráin” .i. amal bís arán ina thús da cech

7535]

caithem da n-déntar; mar sin, cech féidm dá n-érgend era tigerna,

7536]

caiter máin na n-oclach ris. Ata didiu da chin isin ngním-sa .i.

7537]

ata hicc anma in duine ort da r-benais a betha, & cin na h-ecni; &

7538]

is ecen co n-icthar cech ní da fhuigir amlaid-so, sul dechair i

7539]

flaithius Dé.

7540] In sechtmad aithne: “na dena gait.” Ata cech uli glacad

7541]

nemchetaigthi da n-dingir ar chomaigthech can chead do thigerna

7542]

in raeta fén fon aithne-sí; acht mona derna i n-dochus co ra-cead

7543]

leis se; & d’fhéchair ann-sin in fhuil gáel no munterus duit risin

7544]

tii for’ ghlaccais, fá bud chasmail fris in cet-sin do thabairt; & mina

7545]

fhuil, is gadaige thu ba glaccad, gé do-sháilis combad cead leis

7546]

he; uair do-sháilis ní ecasmail; & ma ta in gael ann chena, & began

7547]

rún droch-gníma acut-sa, ní gadaige thu, uair ni dentar gait began

7548]

rún gaite, & is on chúis cetna-sin is diles don duine in n-ám bias

7549]

a chorp a n-gill ris biad bec beras ó ghorta in tráth-sin he, a buain

7550]

do duine chonaich, no étach dá ra-bi ’na gill, & nách ot mí-bésaib

7551]

fén tanic do bochtacht, acht dot deóin, no Dia da tabairt chucat,

7552]

& cen buaidred ardo béssaib uathi, ór do-fhacaib Dia cech maithius

7553]

cómdíles do chách i n-aimsir na h-écne. Mass ed, in uair ata i

7554]

riachtanus a leass ort, is leat fén in ní choingebas tú do máinib in

7555]

duine út .i. don imarcraid fil aice; & osa let fén he, ní gadaige thu

7556]

ica glaccad, & began rún gaite acut, acht úmla doní tú don recht, o

7557]

nách ail laisin fher conáich a thabairt da deoin.—Ní h-ead amáin

7558]

ata in goit fan aithne-si, acht ata in égen; uair is mo co mor in

7559]

écen iná ’n goit; & is moo na sínte láime dogniat lucht na crech

7560]

oldáit na gadaige; on ló is mó is móu a résún a-bus & tall,—uair

7561]

atat tri h-urdail & aithgen in t-sheoit fén o fhir na h-écni do réir léx &

7562]

chanóine, & ni fhil acht da urdail & aithgen on ghadaige, mona

7563]

berar air oc dénum na gaide; mar sin, amal is mo pian in chuirp

7564]

i-bhus on écin ná on gait, bid mou pian na h-anma thall iar

7565]

n-écaib.—In tres gné don gait .i. usaracht édáil ‘ca dénum do díth

7566]

do chomarsan: ata so i n-agaid aithne in ghráda, uair ro-dligfithi

7567]

dítt riachtanus a less do chomarsan do fhórithin, & airlegud can

7568]

édail do denum air, acht mina fhása bisech náddúrda duit fén do

7569]

thorad do chunnartha; & dá derbad, corab gadaige cech oen

7570]

dogní úsairecht, amal atbeir soscela Matha, in uair ro-díchuir

7571]

Crist na cendaigeda a tempul Ierusalem, co n-ebert sé friu:

7572]

“goirfither tech na h-urnaigthe dom thech-sa, Editor omits corresponding Latin passage do-rinnebair-si tégdais

7573]

n-gadaige de.” Ocus is messa in usaracht na ’n gadaigecht;

7574]

uair ni berend in gadaige leis acht a m-beir cen fhis, & o chomichib

7575]

is mo bereas,—berid fer na h-usarachta ní cosaird & cen fhis ona

7576]

comarsannaib & óna nemchomarsannaib; & is aire-sin do-thecaisc

7577]

Dia fén a persainn Heremías fáid .i. “coimétad cech duine he fén era

7578]

chomarsainn,” & na bíd tairise aige asa bráthair i cúis na h-usarachta,

7579]

& ná gab mar édail seo, a duine; uair adeir Augustin; “is dammainte

7580]

in édáil asa fhuaruis t’indmus & fora r-trégis do thigerna”;

7581]

“& damad he in bith uli dogebtha maille re díth t’anma,

7582]

atbeir Lucás, cá bud fherrde do-sin?” & cá bud mesti, in doman

7583]

do dhul a n-díth air, & a animm do lesugud? Mass ed, os asa

7584]

chennaigecht dob áil le fer na h-usarachta dul a m-bisech, mairg dó,

7585]

mélltar isin cuit-si don chennaigecht .i. in ní buan uasal do reicc

7586]

fri diabul tar cend in neith nach anand aige; amal atbeir Solam i

7587]

n-Eclaisiastach, “co m-bia triur óigred oc fir na h-usarachta .i. bésti &

7588]

nathracha & cruma”: beit a máine ocna piastaib .i. ag cairdib na

7589]

colla; biaid a animm oc nathrachaib neime .i. ac diablaib; & biaid

7590]

ag crumaib a chorp; ni thibre nechtar dib-so a chuid fen arin dá

7591]

chuid ele.—Ocus ni h-ed amáin ata égen & gait & úsaracht fon

7592]

aithne-si, acht ata in t-shímóntacht .i. cech ní dogebthar do chind

7593]

na h-eclaisi, no neich spirutalda ele, no in bethugud dogabar do

7594]

chind máine; uair ata d’ulc arin símontacht sech in úsaracht,

7595]

co m-bí in t-í dobeir hí ina shímontaig amal in t-í gabus,—ni

7596]

bi tra i n-úsaracht acht in t-í gabus namá.—Ata fós fón aithne-si

7597]

in imbirt; uair is gadaige in t-í immres, & is mo co mór he

7598]

na ’n gadaige. Dia derbad-sin, glaccaid sé in ní nach leis fén

7599]

cen baranta aige acht titul ata crosta o dligud eclaisi Dé .i. o lex & o

7600]

chanóin. Dogní so gadaige de for tus, & fer éicne he iarum; uair is

7601]

d’aindeoin chride in tii dia m-bentar tóibgither hí: ac sin brissed na

7602]

h-aithne-si fa dó innte.—Ocus ata in t-sháint beos innte .i. in fhrém

7603]

o fhás in uli olc: ata sáint máine do chomarsan aithne ele oca

7604]

brissed; ata ethech & bréga & luigeda dímaine cen áirem: ac sin

7605]

brissed na cet [aithne]; ata ferg & torsi & fuath; ata dortad fola co

7606]

menic; ata tregen cech deg-obri; ata caitheam na h-aimsire, tuccad

7607]

d’fhógnam duit, re droch-ceird. Is mairg mairg, ol in t-ecnaid,

7608]

gabus in athgairit-si dochumm n-iffirn .i. en olc do dénum i n-a fil

7609]

cech uli olc!—Ocus ata bán aithne-si fós cech ní dogabar er leth-fhiadnaise

7610]

& er cheilg .i. scél brégi do dheilb bá m-benfa ní de nach

7611]

tíbre duit indas ele, & cu forlethan cech ní da fhuidhbe do chínd

7612]

neich ata ina peccad ann fén. Ata sin fon aithne-si, & teit accra

7613]

ann [.i. d’á oigir] isin t-saegul do reir dligid don tí da r-benad

7614]

cech ní ro-raidsium anuasana; & da n-gaba aithrechus in t-íí fuair

7615]

iat, caithfid a n-aisec ina shaegul, no ina phurgadoir do breith a

7616]

anm-charut; & mina fhaga se aithrechus a pheccaid re n-ég, bid

7617]

iffern a crich, & biaid pian for leith er son cech peccaid air, airet bes

7618]

Dia ina glóir fén.

7619] In t-ochtmad aithne: “na dena leth-fhiadnaise.” Is he

7620]

dogní leth-fhiadnaise, in t-íí da legar fiadnaise a n-dóchus a indracuis,

7621]

& doní brég don fhír, & chuires luige mar shéla forri; amal

7622]

atbeir Béit isin t-shessed caipdel fichet de lebar Matha .i. “co

7623]

lenand fer na leth-fiadnaise lorg Iúdais,” uair do-recc se Crist .i. in

7624]

fhírinde do chind na brégi. Tug in duine-si fós aithis do Dia, uair

7625]

do-shalaig se ainmm Dia in airet do-fhét sé; uair adeir Leuitico:

7626]

“na salaig ainmm do Dia féin” .i. na tabair d’éthech he. Is

7627]

nemthrócar i n-Dia in duine-si .i. dobregnaid se séla Dé; & do-chuir

7628]

fós er Dia, co ru-brégach he; amal atbeir in dialago “gurab é ainim

7629]

do Dia fén bus luige duit,” & da-ordaig Dia in t-ainm-si do chur mar

7630]

shéla era fhírinde. Mass ed, cibé do-chuir in séla-sa erin

7631]

m-bréig, do-derb se gur brecach Dia; & ni fhuil báll do ballaib fhir

7632]

na leth-fhiadnaise nach dénand naimdenus er leith fri Dia; & ni

7633]

h-ead amáin, acht tuc se bás do fén, ór ata isin chet chaipdel do

7634]

lebar na h-Ecna, “co marbann in bél brégach in animm.” Mass ed,

7635]

o marbus in brég in animm, ro-marbad in brég fora r-cuired séla

7636]

Dé iarna goid uada in luige thuccad fó ainmm Dia, no fó

7637]

chreatúir coisrechta écin, dia fhuil aige; uair ni dlegar luige do

7638]

thabairt fona creatúirib nemchosricthe .i. dar duine, no talum, no

7639]

aer, no a samail-sin; & minab lór lett a n-abair ann-so for cúis in

7640]

éthig, d’féch thuas isin dara aithne, & dogebar tuilled ann. Dogní

7641]

fós fer na leth-fiadnaise aindliged dia chomarsain, amal atbeir in

7642]

libro Prouerbiorum: “urchar do shaigit nemi & cloidem gér don

7643]

chomarsain, fer na leth-fiadnaise;” & peccad dolegis hí, amal atbeir

7644]

Solam, “conach étir in chned cen fis a doimne do legius, noco

7645]

festar hí;” is mar sin ni fétar in chned dobeir in leth-fiadnaise

7646]

forin animm do lesugud fri Dia, noco lesáigther a tanic esti d’ulc;

7647]

& ni h-urusa a fhis-sin d’fhádbail, má tucais cuit in fhir-se don

7648]

fhir aile do thorad [do] brégi, & ni bia in ní-sin oc nech cóidche acht

7649]

co h-écoir, & biaid cin peccaid cech duine díb-sin ort-su. Mass ed,

7650]

is dolegis hí, & atbeir Isaias fáid, ‘corab casmail fer na leth-fhiadnaise

7651]

frisin béist re n-abar locusta (& brucus a h-ainm, co

7652]

fhásait sciathana forri, & mar fhásait, is locusta, quasi longa lasta

7653]

atberar fria): & is í-so in t-ochtmad plág lé ‘r-buail Día Faró rig

7654]

Égepti cona phopul in uair do-chongaib sé ina agaid fen iat, co

7655]

tug deich plaga éxamla orra; & is í in cet phlág dib-sin .i. fuil do

7656]

dénum don usce uli, acht atat anmunna na plág-sa i l-libro Exodi;

7657]

& tuc-som tra na deich n-aithne do Moysi & do clainn Israel i n-agaid

7658]

na n-deich plág-sa; & is í plág fhreccras d’aithne na leth-fiadnaise

7659]

díb .i. locusta, uair atat tri nadúire icon péist-si, & samailter fria

7660]

duine iat: in cet náduir, is urchoitech a fiacla, uair gerraid sí ’na

7661]

cínd toraid & guirt & fínemain dia fiaclaib, is amlaid-sin dogní

7662]

in duine-si .i. benaid se na dáine asa frému da thengaid ic buain a

7663]

n-oigrechta díb;—in dara náduir, fora n-iumat in uair thecait, is

7664]

mar sin is línta in doman do lucht na m-brég;—in tress náduir fil

7665]

icon péist-si .i. doní leimnech isin t-shámrad, & bíd si i comnaige i

7666]

n-gémrad, is mar sin dogniat lucht na leth-fiadnaise leimnech on

7667]

peccad co araile er fead na bethad-sa, & mar thic in gémrad .i. in

7668]

bás, scuirid se da shúgrad, uair ni-s-fil súgrad, bail a m-biat .i. a

7669]

n-iffern. Is demin [didiu],in t-apstal, cibé bus casmail frisin béist-si

7670]

isin t-shaegul, bíd dia phianaib a n-iffern na pésti-sin fesin ic

7671]

cocnam a fhola & a fheola do gnath, comfhat fri Dia er nim.—Atat

7672]

didiu da dhruing aile do lucht na leth-fiadnaise .i. lucht in uilc brégi &

7673]

locht na maithiusa brégi;—in cet drong dib .i. lucht in athimráid

7674]

fria cosmailend in scriptúir na h-ainmhidea bréna .i. in nathair nemi

7675]

ré n-abar serpens, & in aspa, & in sindach, & in mucc; uair is í is náduir

7676]

doib-so: in t-inad & in biad is sailche d’innsaigid & d’ithe, na h-inaid

7677]

& na biada glana do shechna; is mar sin do lucht in athimráid, dia

7678]

fhaicet sualtaige no gním maith i n-duine, fácbait sin cen luad,

7679]

& indsaigit cech locht & cech anib dia fhaicet ínntib, & ní da

7680]

certugud acht dá táthair; & tábrat lucht in athimráid da n-úid co

7681]

n-dénat aindliged do Dia, & dia comarsain, & doib fén .i. dogniat

7682]

gait er Dhia in tan berit a óclach fén uada .i. in uair aderait gurab

7683]

droch-duine in duine maith, tucatar do diabul he amal do-fhédsat;

7684]

dognít fós aindliged dia comarsain, in tan gadait clú na comarsan,

7685]

uair [is uaisli] in clú ina ’n t-ór; dognít fós aindliged doib fén, uair

7686]

doberait a n-animm fén do diabul. Ata figair aige-so in Leuitico

7687]

isin nómad caipdel déc, amal atbert Crist fessin: “na mallaig

7688]

do duine bodar;” uair is inand mallachad dó & don tí na fil er lathair.

7689]

Ocus bíd a fhiss acut fós, nách saer lucht estechta in athimraid

7690]

forin comarli-si, uair atbert Iohannés Cristosomus, “gurab inand a

7691]

dénum & a estecht” .i. is peccad duit, in duine-si fén [d’fhulang] oc

7692]

dénum a áimlessa, & is peccad fós a fhulang oc buain a chlú do nech

7693]

aile. Amal brisit lucht ind immolta bregi in aithne-si, is mar sin

7694]

brisit lucht in molta dímáin hí; uair atbeir in t-ecnaid, “is cosmail

7695]

fria h-Iúdás in t-íí doní molad brégi” .i. beith ica molad [& ic pócad]

7696]

in duine, & ‘ga thídnocul dia náimdib .i. do diablaib. Is direch

7697]

tuicther so tre Iob, tug póic dia brathair fen .i. do Massan; do-chuir

7698]

a lám dess timchell a chínd da pógad, & da-chongaib in claideb

7699]

ina láim clíí da bualad.—Samail ele beos d’fir in molta bregi .i.

7700]

lucht cantairechta in diabuil, oc cantain ciúil dona pectachaib dia

7701]

cur ina codlad; uair atbeir Iasasiás fáid, “is truag dona dáinib

7702]

adeir corub olc in maith, & gurab maith in t-olc;” & goirther fós

7703]

coin in diabuil díb, gherrus leth iarthair in duine & dogní munterus

7704]

fria n-aichthib, & atbert Isaias fós, “gach duine a dubairt conid

7705]

maith tú, no in gním dogénta, do-méllsat tú, uair do-chongbatar thu

7706]

isin olc cetna.” Cipé nech tra molfas gním ata ina peccad ann

7707]

fén, inand sin & a molad do beth i n-agaid Dia; uair do-gabais

7708]

a l-lín diabuil ann-sin he; más ed, do-marb tú he cu spirutalta, &

7709]

do-marb se thu beos. Sechain de sin er grad Dia beth ic fédmandus

7710]

don diabul.

7711] In nómad aithne: “na sanntaig ni do chomarsan;” &

7712]

tuig na millend a smuaintiugud-so thú, no smuaintiugud eli da

7713]

olcus, mina chuire do chomairle & t’aenta leis; amal atbert Bernard

7714]

naem ina shermóin, “nach damnann droch-shaint duine do muntir

7715]

Crist ganin aenta.” Mass ed, is e is brissed don aithne-si do

7716]

chomairle & do smuaintiugud le cheli chum neith d’fhágbail co

7717]

h-olc; no saint immarcradach do beth acut hi cuirfe do chride, &

7718]

do thoirméscad umat fógnum do Dia, gé dofhagtha cu coir hí.

7719]

Ocus atat da chúis icon toirmesc-sa: in cet cúis dib, atbeir Daniél,

7720]

“co n-duiscend se ferg Dia” .i. do-rindetar dímáin do Dia lena

7721]

mianaib fén do-threicset he .i. fer pósta na h-anma nach dénand

7722]

siubal uathi, mina scuire in duine fen uadha he; amal atbert Dia

7723]

tra i persain Matha: “mi-se do gnáth maille rib.” Mass ed, in

7724]

uair thréices in duine he er lennán utmall m-brégach .i. er máinib

7725]

in t-shaegail, cá h-ingnad ét & ferg do dúscad air-sium? & adeir in

7726]

t-ecnaid, “gurab lenmaige in cundrad-sin,” uair is í náduir in

7727]

lenib, an ní is messa do shanntugud; is mar sin dogní fer na

7728]

sáinnte: lingther do smuaintigib éxamla a chride ar tus, indus

7729]

do-fhetfad ní d’fhágbail; & iarna fhagbail, cindus do-choingébad

7730]

sin aice, & cindus do-chuirfed tuilled ina chend; indas co salchand

7731]

se lebaid in spiruta náeim ona smuaintigib-sin;—& mar nách

7732]

mothaig in lenab urchóit in airm no na tened thogras, noco

7733]

loiscther nó noco n-gerrthar hé, is mar sin nach airig in sánntach

7734]

urchóit na sprédi nógo tuitenn se i n-uamaid in báis; amal atbeir

7735]

Solam:Editor omits corresponding Latin passage “in t-í dobeir grád don guasacht, dogéba sé bás ann.”

7736]

Ocus is é a indshamail-so do grád dobeir in t-én don ghoiste no

7737]

don chliabán er mian in bic bíd bís fúthib; & amal charas in luch

7738]

biad in fhidchait, & nach tuigit a n-guasacht nogo tecat lucht innill

7739]

na sás-sin ina cend. Is mar sin bít in lucht shanntaigit in saegul:

7740]

ni aithnit gurab diabul do indill he nóco fhaicit chuca he iar

7741]

n-éc da m-buain as a phainntér. In dara h-ádbar ar nách molta in

7742]

t-sáint, amal atberait ind ecnaid, co n-ullmaigend fer na sainte inad

7743]

do dhiabul; uair is annsna crannaib a m-bí co cuas o loscad no o

7744]

brenad donít sindaig a n-ádba, & donít préchain nit: is mar sin don

7745]

t-shanntach arna loscad & arna brénad on t-saint, & nit icna diablaib

7746]

ina uachtar oca chur i peccad na sáinnte, & uamanna accu ina

7747]

h-íchtar ica chur i peccad na colla. Mas ead, in ní do-thoigébad

7748]

ferg Dé & d-uillmechad inad don diabul, is cin gana toirmesc,

7749]

amal atbeir in t-apstal:—Editor omits corresponding Latin passage “na tabraid inad don diabul” .i. na dénaid

7750]

sáint .i. grád Dia a thabairt don t-shalchar saegulta; or ni h-e a

7751]

beith agut is olc duit, acht co fhagthar hí co cóir, & a cor ar díl

7752]

maith. Ni mar sin d’iumarcraid na sprédi, acht doní si dáine do

7753]

dhallad; uair amal nach fedand in dáll oibriugud no sibal do

7754]

dénam, is mar sin ni fedand in t-íí era m-bí esbuid na n-grás; or ni

7755]

aithnend se olc sech maith, & osa dáll a chride, berid diabul leis ina

7756]

eolas fen he. Mass ed, in t-íí is dáll mar seo, da m-bacann

7757]

grad in t-saegail úmla na h-anma do denum .i. deirc & urnaigthi;

7758]

adeir Matha ina shoscela: “is i a phian diles, a chur — iar

7759]

cengul a lám & a choss—isin dorchatu ichtarach,” mar na faicfea

7760]

solus co bráth no iar m-bráth; & a shuile oc sír-chái, & a déta for

7761]

crith hi cinaid miana a shúl & a beoil; & er grád Dé riut, a duine,

7762]

cuir rét bethaid fén er obair dligthech, no ót gael, no ar déirc, no

7763]

bi cen ní d’fhágbail cu h-olc.

7764] In dechmad aithne: “na sanntaig ben pósta do chomarsan”;

7765]

& adeir in gluais in-so, co fil toil in pheccaid-sin fon aithne-si;

7766]

uair is crosta duit beth for tíí mna do chomarsan, cinco derna

7767]

gním; & is ar gráin in pheccaid-sin docuired aithne ar leith fair

7768]

fén, sech gnéthib ele na drúisi. Uair ata tuaruscbail tróm erin

7769]

peccad-sa ic Solam isin tres caipdel fichet in Eclesiastico. Cetamus,

7770]

cipe duine do-bris so, do-neimchreit se do recht Dé, uair is

7771]

e ord in phósta ord Dé co dírech, acht cid leis cech én ord; uair is

7772]

e fén do-rinne pósad er tús iter Adám & Eua; & is e locc a n-dérnad

7773]

.i. i pardhus; & is í aimser ina n-dernad .i. i stait na nemurchoite

7774]

.i. roim peccad. In dara h-olc dogní duine .i. brissed móti, in uair

7775]

doníther pósad, dobeir in fer & in ben móit ina tost, cona deleochar

7776]

nechtar dib re cheli co bás. In tres olc dogní in t-íí brises pósad

7777]

.i. adhaltras; uair is inand & goid .i. glaccad leptha in duine ele

7778]

dia salchar. Mass ed, os olc bó no capull do ghoit, is messa

7779]

co mor duine do goit; amal atbeir in t-apstal .i. “ni lesin mnái

7780]

fén na lesin fher pósta cumachta a corp budén, acht lesin persain

7781]

út ele.” Mass ed, in ní nach leis fén itir, is gadaige thu-sa ona

7782]

ghabail uada; & iss ed e-sium ona thabairt duit. Ni h-ed sin tra,

7783]

acht tecait uilcc immda ele assin adaltras .i. tic díchor óigrechta ona

7784]

h-óigrib dílsi co bráth; uair in trath sháiles duine mac díles do

7785]

beth aige, is de dogní oighir; & in tan nach mac dó he, & dogní oigir

7786]

de, is ro-mor in guasacht, in óigrecht-sa do gnáth do beth for

7787]

sechrán ona h-óigrib dílsi; & o nach fétar fiss dígbala in uilc-sin

7788]

d’fhaisnés, is mar sin nach étir a leigess. Tecaim asin pheccad-sa

7789]

fós cumasc na fola fén fora cheli; uair pósaid fer ben i n-dóchus

7790]

began in gael ann; & tan ann, is í a ben gáeil fen phósas; & atbeir in

7791]

t-ecnaid, “is mairg [thic] annsa saegul-sa, & na h-uilc-si do thecht

7792]

trit;” amal atbeir in soscela, ‘is mairg tre’ tig in scannal, & dobad

7793]

fherr dó can techt na techt mar sin." Mass ed, o tharla in

7794]

gráin-si erin adaltras, is cóir duit aderait na h-eolaig na nethe-si as

7795]

bud doig algus a dénma do shechna co maith .i. silled na súl;

7796]

uair atbeir in fellsam, “is í in t-shúil comla in báis;” & dia

7797]

n-oscailter in chomla-sa & diabul do ligad istech ann, cuirfid se in

7798]

cride druim tar ais .i. tempul in spiruta noim, & gebaid se nert forin

7799]

longphort-sa uli .i. forin corp, & cuirfid na boill d’fhognum do

7800]

fén uli ó sin amach. Is aire-sin atbert Iób: “do-rinnes caingen

7801]

rem shúilib” .i. rem doirseoir .i. na súile, dia coimét fén arna

7802]

drochfhechsanaib, & in cride da choimet arna drochsmuaintigib;

7803]

& atbert Solam beos: “do-rinde mo shúil crech mh’ anma.” Ocus

7804]

is e faicsin craind an imarbais do-rinne Eua for tús; & atbert Heremiás

7805]

fáid beós: “tanic in bás tar doirsib mo chuirp is-tech, & tara

7806]

fhuindeocaib” .i. tarmo shúilib, & tarmo chluasaib; & do-gab sé

7807]

nert ormm as-tig. Mass ed, os iat na céimenda asi n-déntar in

7808]

t-adaltras .i. silled, & comrád iarum, tadall na lám iar sin, in gním

7809]

fen fa-deoid; & bid a fhis acut co fhil cech céim díb-sin maille re

7810]

run céna ina peccad marbtha. Ocus is í pian diles in peccaid

7811]

marbtha-sa .i. brissed in phosta .i. bás in ched-duine clainde isin

7812]

t-shaegul, & bás sír tall don anmain. Uair is iat na h-obrigthi

7813]

glana cland na h-anma; & os é in credem oibriugud is túsca dib,

7814]

dogeib sé bás on adaltras; amal atbeir in t-ecnaid, “nach déntar

7815]

adaltras began brissed in chredim”; & o brister in credem, ni bí

7816]

fognum er ni da n-dentar cen fúndamit fái; & a dhuine, na beir th’

7817]

aimsir donkey do réir mian do cholla, uair da m-bera, adeir Solam isin

7818]

ochtmad caipdel fichet in Ecclesiastico, “co tíbre in cholann t’animm

7819]

do chur a coscair dia naimtib” .i. do diablaib iffirn, bail a n-duiseochar

7820]

hit agaid do chomrag cech ní da tucais toil écoir .i. do cóic cetfada

7821]

corparda, amal atbeir in Ezetsiele; “ecce ego suscitabo omnes amatores

7822]

tuos contra [lt ]3[gt ]te,” & cetera. Finit, amen.

XXXV

7823] Editor omits corresponding Latin passage ‘Bud amlaid-so didiu dognéthi ernaigthe:Editor omits corresponding Latin passage a athair fil hi nimib,

7824]

noemthar th’ainm; Editor omits corresponding Latin passage toet do flaithius; Editor omits corresponding Latin passage bid do toil i talmain, amal

7825]

ata i n-nim; Editor omits corresponding Latin passage tabair dún indíu ar sásad cechlathi; Editor omits corresponding Latin passage ocus log dun ar

7826]

fiachu, amal logmait-ne diar fhéchemnaib; Editor omits corresponding Latin passage ocus ni r-lecea sind i

7827]

n-amus n-dofulachtai; Editor omits corresponding Latin passage acht ro-n-sóer ó cech ulc; amen, ro-p fír.’

7828] Aircthid cecha maithiusa, sidaigthig Dé & dóine, Isu Crist mac

7829]

Dé bíí, [is e] is augdar na h-ernaigthi-sea, do thincosc a apstal & a

7830]

descipul & na n-irisech ar-chena co forcend in t-soegail, imm chordus

7831]

dénma ernaigthi, co n-apair sund:Editor omits corresponding Latin passage “bud amlaid-so dognethi

7832]

ernaigthi.”

7833] Matha, imorro, mac Alphei, in súi erdraicc do Ebraidib, is e

7834]

ro-scrib in ernaigti-se i curp soscela, ar na ro-dermaited ind eclais

7835]

ord denmai ernaigthi, co n-apair sund for slicht a maigistrech Isu

7836]

Crist:Editor omits corresponding Latin passage “bud amlaid-so dognéthi ernaigthi.” Comuaim imorro &

7837]

cóibnies ciallaide na cobigi-sea, is e leth atóibe la Isu, co dú i

7838]

n-epert ria sund, ic forcetul a apstal:Editor omits corresponding Latin passage ‘in tan imorro dognéthi

7839]

ernaigthi, na bíd immad erlabrai ocaib ica dénum, amal is bés do

7840]

génntib; Editor omits corresponding Latin passage uair iss ed is doig leo-side, conid móti éstither riu,

7841]

immad erlabra do denam; Editor omits corresponding Latin passage na h-inntshamlaid-si didiu in foirend-sin;

7842]

Editor omits corresponding Latin passage uair ro-fhitir chena bar n-athair, .i. in t-athair nemdai in ní ricthi

7843]

a less uad, cid riasíu dognéthi itir a atach & a etarghudi’; conid

7844]

for slicht na m-briathar-sin atbert Isu na briathra-sa:Editor omits corresponding Latin passage “bid amlaid-so

7845]

didiu dognéthi ernaigthe.”

7846] Editor omits corresponding Latin passage Cesnaigther, uair ro-fhitir in coimdiu cech ní recmait a less

7847]

uad, cid riasíu donemm a etarghuide, cid ara n-erailend Isu

7848]

foirn sund ernnaigti etir do dénum? Is e a freccra-sin, cumad

7849]

duthrachtaigite dobermais-ne ar menmain & ar n-índfhethium inar

7850]

n-ernnaigthi cusin coimdid, is erlum do-gres do thabairt cecha

7851]

maithiusa connagum dún; & didiu, co ro-fhásad noemad & coiseccrad

7852]

don duine inmedonach .i. don anmain dligthig asin ernaigthi-sin;

7853]

Editor omits corresponding Latin passage conid aire-sin erailes Isu foirn sund ernaigthe do denum, in tan

7854]

atbeir:Editor omits corresponding Latin passage “bud amlaid-so didiu dognethi ernaigthe.” Editor omits corresponding Latin passage Amal bud ead

7855]

atberad Isu ria apstalu: “o ra-thairmiscius-sa imuib nuall &

7856]

immad erlabrai do dénum in uair ernaigthe, cindimm díb innossa

7857]

glón-shnáthi ernaigthe cumbri do denum; & curab ed atberthí oca

7858]

denum, Editor omits corresponding Latin passage ‘a athair,’” Et supra.

7859] Editor omits corresponding Latin passage Ar tri fáthaib imorro ro-s-cumbrig Isu in ernaigthe-sea .i. in

7860]

“pater”: is e in cetna fáth, .i. na ro-thairmisced in ernaigthe emilt

7861]

na h-apstalu do urd a proceptai & denma firt & mirbuli;—is e in

7862]

fáth tánaise, combad erusaite do chách a mebrugud a beth cummair;—

7863]

is e in tres fáth, uair noco recar a less immad erlabrai ic

7864]

attach in choimded, amal démniges Isu fén, in tan atbeir:Editor omits corresponding Latin passage “ro-fhitir

7865]

chena bar n-athair, .i. in t-athair nemdai, ar Isu, in maith

7866]

ricthí a less uad, cid riasíu dognéthi a athchunchid”; conid aire-sin

7867]

ro-eráil Isu foirn ernaigthe, & curab ed atberum oca denum

7868]

Editor omits corresponding Latin passage “a athair,” etc. Editor omits corresponding Latin passage In tan atberum ic ernaigthe “a athair” frisin

7869]

coimdid, fúismimít ann-sin, conid ’nar mec don choimdid & do

7870]

Dia, & conid athair dún in t-athair nemdai. Editor omits corresponding Latin passage Ni fhuaratar tra

7871]

sruthi na petarlaicthi, .i. Abram & Isác & Iacop in ro-miad slónnte-si

7872]

on choimdid: dethbir sin, uair is mou is ara uamun no-fhógnatis

7873]

dó thall, inás ara grad & ara inmainecht. Editor omits corresponding Latin passage Do phopul

7874]

didiu na nu-fhiadnaise, dianad erlam fochraicc & inottacht na flatha

7875]

nemdai, tuc Dia in ro-miad sloinnti-sea, co n-apair ica attach

7876]

& ica etargudi, Editor omits corresponding Latin passage “a athair.” Forchanaid didiu Isu sund somataig &

7877]

sochenelchi in t-shoegail, na dernat uaill na uabur forsna bochtaib

7878]

& forsna dochenélchib; uair is inunn athair aiditit occu dib-línib,

7879]

in tan atberaitt ica n-ernaigthe Editor omits corresponding Latin passage “a athair;” uair ní fhetait na

7880]

somataig nach na sochenelchi in ernaigthe-sea do chantain co fíren

7881]

na co cráibdech, manip iris leo a m-brathirsi do aiditin frisna

7882]

bochtaib & frisna dochenelchaib. Editor omits corresponding Latin passage Córaigium didiu uile ord ar

7883]

m-bethad i sualchib & i sobésaib, dáig co ro-n-gabthar inar

7884]

m-braithrib do Christ & inar maccaib togai don athair nemdai;

7885]

Editor omits corresponding Latin passage uair cindus is dána leis “a athair” do rád frisin coimdid, in t-íí

7886]

sharaiges co follus a thimnai & a fhorcetul? Editor omits corresponding Latin passage Uair in t-athair

7887]

nemdai, is ed connaig mec noemu do beth aice ic a fhógnam.

7888]

Editor omits corresponding Latin passage Cid didiu is córu dona macaib cona ra-b nech is moo grad occu

7889]

inas a n-athair bóid? Editor omits corresponding Latin passage uair cia maith na tibre in t-athair dia maccu

7890]

no-s-guidet,.i. dona h-irisechaib, in tan do-rat doib a comáirem ar

7891]

maccaib do fén, & co n-aprat fris ica etarguide “pater noster.” Editor omits corresponding Latin passage Is tú

7892]

ata tria bithu cen tosach, cen forcend, amal aisnedes in fáid, co

7893]

n-apair:Editor omits corresponding Latin passage “is tú th’oenur, a chóimdiu, or in fáid, fhédligius do-gres

7894]

cen crich cen forcend fordo fhlaithius.” Editor omits corresponding Latin passage ‘Isna nimib atái,’ .i.

7895]

isna noemaib & isna fírenaib chomallit do thimmna & do fhorcetul;

7896]

& ainmm nime forru-side, ara sollsi & ara n-etrochta.

7897] Editor omits corresponding Latin passage Noemthar th’ainm: — Editor omits corresponding Latin passage ni h-indut fén connagum noemad

7898]

th’anma, a Dé, uair is noem do-gres, acht induind fén écin, .i. co

7899]

ra-bum-ne co noem & co nem-elhélnide fot anmum-su. Editor omits corresponding Latin passage Is é imorro

7900]

noemad anma Dé iar fhír indin-ne ar m-beth-ne cu forpthe fora

7901]

scáth-som céin bemm i-fhus; amal eráiles Isu forsna h-irisechu,

7902]

a n-inud aile isin soscela, co n-apair:Editor omits corresponding Latin passage “bad amlaid-so,” or Ísu,

7903]

bus follus do chách sollsi bar sualach & bar sogním, .i. co ro-fhása

7904]

molad & adamrugud don athair nemdai trébar coen-gnimaib-se.

7905] Editor omits corresponding Latin passage Toet do fhlaithius:.i. fuigell brátha; uair is ann-sin

7906]

fogébat na nóib & na fíreoin cech maith chomlán on choimdid. Editor omits corresponding Latin passage Is

7907]

dánutus mor don pecdach cuinchid flaithiusa Dé do thuidecht,

7908]

.i. fuigell brátha, & cen uamun fair na pian & na todérnum doberthar

7909]

forsna pecdachu isin fhuigell-sin, Editor omits corresponding Latin passage ar is ed didiu connagum ’nar

7910]

n-ernaigthe lathi brátha do thidecht écin; is ed is coir dún, co

7911]

ro-ímgabumm feib ar cumaing na pianna ra-móra fodémut na

7912]

pecthaig isin lóo-sin.

7913] Editor omits corresponding Latin passage Bíd do thol hi talmain amal ata i n-nim:Editor omits corresponding Latin passage .i. amal atat

7914]

aingil nime dot rér cen peccad cen imarbus, tabair dona dóinib,

7915]

cu ra-fhógnat duitt co noem & co nem-hélnide hi talum; Editor omits corresponding Latin passage no, amal

7916]

ata do thoil isna noemu & isna fírenu chomallit do thimnai &

7917]

t’fhorcetul, tabair rath comshóthi dona pecthachaib cu ra-fhógnat

7918]

duit fón indus-sin; Editor omits corresponding Latin passage no, amal ro-bói cend na h-eclaisi, .i. in coimdiu

7919]

Isu Crist dot réir ó cech mud, sorthig rabar n-ernastaid, .i. risin

7920]

eclais fognam duit co firian & co forbthi iarna inntshamail-seom.

7921] Editor omits corresponding Latin passage Tabair dún indíu ar sássad cechlaithide; Editor omits corresponding Latin passage comad

7922]

aire dobertha ainm sásta cechláthide sund, for cech ní o fhulangar

7923]

betha aimserdai na n-dóine i-fhus isin t-shoegul; Editor omits corresponding Latin passage no, cumad aire

7924]

dobertha ainm sásta cechlathide and, for glanrúin chuirp Crist & a

7925]

fhola domélut na h-iresaig cech dia do mhéis in choimded, .i. don

7926]

altoir nóim: Editor omits corresponding Latin passage conid ica aithne-sin atbeir Ísu a n-inud aile isin

7927]

t-soscela:Editor omits corresponding Latin passage “mine chaithi-se feoil meic Dé bíí, & mina ebthái a

7928]

fhuil, ar Ísu, .i. mine thoimeltái co h-iresech glanrúin mo chuirp-sea

7929]

& m’fholai, ni fhóigbithi in m-bethaid suthain dabar sássad;”

7930]

Editor omits corresponding Latin passage no didiu co demin, is aire doberar ainm cechlathide sund, arin airfitiud

7931]

spirutalla bís do nimib na noem & na fhírén do chomailliud

7932]

thimna Dé & a fhorcetail. Editor omits corresponding Latin passage Tabair dún indíu: Editor omits corresponding Latin passage indíu didiu connagut in

7933]

sássad fororda-sin, uair ni cuincithea anallana céin batar na dóine

7934]

i n-dorchaib chinad & targabal, acht is indíu écin connagar, .i. i

7935]

sollsi fhessa & fhóisiten, & i frecnarcus gréni na fírinde, .i. in

7936]

cóimded, Isu Crist, meic Dé bí.

7937] Editor omits corresponding Latin passage Ocus log dún ar fhiachu, amal logmait-ne d’ar

7938]

fechemnaib. Editor omits corresponding Latin passage In tan connagum cech lái dilgud o Dia, is follus co

7939]

n-denum cech lái peccad, recmait a less dilgud omain; Editor omits corresponding Latin passage ocus connagum

7940]

cech lái dilgud dún o Dia, bid amlaid-sin doberum cech lái dilgud

7941]

don fhoirind ro-n-tocraidet; Editor omits corresponding Latin passage dlegar imorro da cech duine cu coitchend

7942]

dilgud do chuinchid, uair ni ruibend nech hi-fhus cen peccad

7943]

écin ina chomitecht, cid nóidiu oen lóei no oen áidche he, amal

7944]

atbeir Eoin apstal:Editor omits corresponding Latin passage “mad ed atberum, ar Ióin, co na fil peccad

7945]

ocaind, is imaind féin doberum bréicc and-sin, & ni fír dún ar m-beith

7946]

amlaid.” Editor omits corresponding Latin passage ‘Log dún ar fhiachu,’ Editor omits corresponding Latin passage is iat féich connagum do logud dún,

7947]

feich ar cinad & ar targabal; Editor omits corresponding Latin passage in tan didiu atberum inar n-ernaigthe

7948]

Editor omits corresponding Latin passage “a Dé, tabair dilgud dún,” fóismemít ann-sin condar pecthaig & co

7949]

n-eplemar inar pecdaib & inar n-dúalchib; Editor omits corresponding Latin passage uair is bás do neoch etir

7950]

iar fír a scarad o Dia tria imarbus, is betha imorro comshód chucai

7951]

tria choen-gnímaib; Editor omits corresponding Latin passage ar is e dul o Día nemchomall a fhorcetuil, is e

7952]

imorro tidecht chuca, na timnadu diada do comalliud. Editor omits corresponding Latin passage “Amal

7953]

logmait-ne diar fhechemnaib; Editor omits corresponding Latin passage " is ed tic ó Ísu sund, co nach

7954]

fóigbem-ni fén dilgud o Dia, acht mina thardam ar tús dílgud don

7955]

fhoirind ro-n-tocráid; amal démniges i m-baile aile isin t-shoscela

7956]

co n-apair:Editor omits corresponding Latin passage “mine lógthai-se co cáin-duthrachtach,” or Ísu,“don

7957]

fhoirind ro-n-tocráidet, ni thibre in t-athair nemda dúib-si dilgud

7958]

fhar cinad & fhar targabal:” Editor omits corresponding Latin passage cipe imorro na logfa o cride & o

7959]

menmain don chomnesom, ní dilgud chuinches do fén and-sin o

7960]

Día, acht pian & todernum.

7961] Editor omits corresponding Latin passage Ocus nach-ar-léic i n-amus; Editor omits corresponding Latin passage .i. ni ro-lécea índ i n-dérchoined

7962]

no i nd-amus n-dofulachta na coemsam d’fulang. Editor omits corresponding Latin passage Ni h-ed didiu is cóir

7963]

dún do chuinchid ar Dia, na tartar aimse forind itir, uair fásaid in

7964]

maith-se dib co menic, .i. díchor dualach & forbairt sualach, acht is

7965]

córu dún corub ed connesum fair in ní ro-chuinnig in fáith

7966]

romaind, co n-epert:Editor omits corresponding Latin passage “déna mo fhromud & mo derbud, a Dé,” or in

7967]

fáith,“o amus t-shofulachta.’’ Editor omits corresponding Latin passage In tan didiu atberum isin ernaigthi

7968]

choimdetta Editor omits corresponding Latin passage ‘a Dé nach-ar-léic i n-amus,” ni h-ed chuinchemít and-sin,

7969]

na [ro]-tartaither aimse foraind, acht is ed, na tartaither oirn

7970]

aimse dofhulachta no-n-scarut fri forpthecht & fri fírinde.

7971] Editor omits corresponding Latin passage Acht déna ar soerad ó cech ulc. Editor omits corresponding Latin passage Ni h-ed is lor dún do

7972]

chuinchid sund, ar soerad arin olc nach dernsamar, acht co

7973]

ro-n-soerthar cid on ulc do-rónsamar; Editor omits corresponding Latin passage uair ó dogéna Dia foraind

7974]

in cechtarda-sin, ni bia gábud na guasacht dún and iar sin. Editor omits corresponding Latin passage In tan

7975]

atberum inar n-ernaigthi Editor omits corresponding Latin passage “ro-n-soer a Dé,” tocarmít ann-sin chucaind

7976]

Dia diar soerad & diar n-díten, & aititmít co h-umal inísel ar

7977]

m-beith fén a n-doire arar pecthaib & arar n-dualchib; Editor omits corresponding Latin passage uair cia

7978]

connesed a shoerad & a fhuaslucud, mine áiriged a beith o mud

7979]

écin i nn-dóire & i nn-docraite? “Ro-n-soer, a Dé, o ulc” .i. o peccad,

7980]

o diabul, o iffernd, o amus dofulachta.

7981] Amen .i. ro-p fír: Editor omits corresponding Latin passage glass sin & foriadud na h-ernaigthe coimdetta,

7982]

& is é a etarchert ic Aquil “fideliter” .i. “co tairise;” is e imorro a

7983]

etarchert oc Cirine “uere,” .i. “co fír”; ar is fír & is tairise co-n-érnither

7984]

o Día don irisech na h-uli maithiusa chuinches co forbthi

7985]

isin paitir.

7986] Editor omits corresponding Latin passage Is coir imorro so do fhis, cid mor do ernaigthi aile donemm

7987]

timchell na paitri conach araill connagum ínntib acht a fhil isin

7988]

patir; Editor omits corresponding Latin passage cipe didiu atbera oc dé54nam a ernaigthe, “a choimdiu, tabair

7989]

dam imad cruid & airiltne, feib do-ratais don fhir-sa aile, métaig m’

7990]

onoir & mo chadus & mo chumachtu isin t-shoegul;” ocus mad aire

7991]

chuinces sin ara mían & ara áilces fén, & manip ar-daig lessa

7992]

chaide, ni-s-fagaib isin patir ní risi cúibdigthea na h-itgi-sea;

7993]

Editor omits corresponding Latin passage cipe didiu dogné ernaigthi fon indus-sin, ni buidech itir Día dia

7994]

ernaigthi.

7995] Editor omits corresponding Latin passage Ar se fáthaib imorro gabar in pater i sanais;—Editor omits corresponding Latin passage in cetna fáth, do

7996]

chomalliud na comairle do-rat Ísu da apstalu, co n-epert, Editor omits corresponding Latin passage “a duine

7997]

iresaig,” or Ísu,‘in tan dogné ernaigthi, eirg a n-inad n-derrit, & dún

7998]

tar th’éis, & attaig ann-sin in coimdiu in infholuch;’—Editor omits corresponding Latin passage in fáth

7999]

tanaise, .i. ar shaine fri h-ernaigthi na m-brécaire;—Editor omits corresponding Latin passage in tres fáth, ar

8000]

anóir & ar dethitin na h-ernaigthi fodessin; ar is comlánti bís i céill

8001]

& menmain chaich a gabail i sanais;—Editor omits corresponding Latin passage cethramud fáth, dia fhis conid

8002]

comfhocus in comdiu don fhoirind no-s-aitchet co h-irisech,’

8003]

cid i sanas donet a etargudi;—Editor omits corresponding Latin passage in cóiced fath, o bés cecha comairli;

8004]

Editor omits corresponding Latin passage uair cech comairli derrit bis eterna cairdib, is a sanais is coir a

8005]

dénum;—Editor omits corresponding Latin passage in sessed fáth, fo brath; Editor omits corresponding Latin passage uair is ed is gnáth in náma do

8006]

brath i sanais; Editor omits corresponding Latin passage i sanais didiu mairnit sund na nóim & na fíreoin in

8007]

námait n-arsata .i. diabul don athair nemdai, in tan atberat fris ica

8008]

etarguide, Editor omits corresponding Latin passage “ro-n-soer on ulc,” .i. o diabul.

8009] Editor omits corresponding Latin passage Ro-fiugrad tra in ernaigthe-sea, .i. in pater, i táidbsenaib imdaib

8010]

sruthi na fetarlaice; feib ro-fiugrad isin árud secht-ceimnech tarfas

8011]

do Iacob eter neam & talam, i fhigur-sin na patri secht-ernaligthi

8012]

triasa n-athascnat na h-iresaig dochumm nime;—Editor omits corresponding Latin passage ro-fiugrad didiu in

8013]

pater hi secht senmannaib ro-sheindset na sacairt táll i n-Ericcó, di-a

8014]

torcratar do raith secht múir na cathrach, & dia ro-benad in

8015]

t-ochtmad múr, i fhigur sin & i toraind na h-ernaigthe-sea triasa

8016]

trascairther secht múir cathrach diabuil .i. na secht caire cenna, &

8017]

tresa fuaslaicther in t-ochtmad múr, .i. dúalaig in chráis;—Editor omits corresponding Latin passage amal

8018]

ro-fiugrad didiu in ernaigthe-si i n-uasal-athrachaib ro-terchanad o

8019]

fháithib, feib ro-thirchan Iasias mac Amóis, co n-epert:Editor omits corresponding Latin passage “dogéna

8020]

in coimdiu,” or in fáith, ’ernaigthe chumair triasa logfaiter a n-uile

8021]

pecda & dualchi dona dóinib”.

8022] Editor omits corresponding Latin passage Is e-so in t-ord iarnaide o traetar cumachtu diabuil, amal atbeir

8023]

Iob i persaind in choimded, Editor omits corresponding Latin passage “tuaircfet-sa do chumachta-su a

8024]

diabuil, ar in coimdiu, o urd iarnaide,” .i. on patir. Editor omits corresponding Latin passage Is hi iarum

8025]

ernaigthe in coimded fadein; Editor omits corresponding Latin passage is i iarum ernaigthe díles na Cristaidi;

8026]

Editor omits corresponding Latin passage is hi didiu ernaigthe thairises ó’n airem rúnda, .i. ón airem sechta is

8027]

gnáth isin scriptúir, ic toraind rúine & siansa comláine; Editor omits corresponding Latin passage is i-so

8028]

ernaigthe doróisce cech ernaigthe;—Editor omits corresponding Latin passage uair is secht n-dana airæigegda

8029]

airmither don spirut noem; hi secht lathib no-bithea oc celebrad

8030]

na cásc ic sruthib na phetarlacci; Editor omits corresponding Latin passage is secht sechtmaine shollumanda

8031]

didiu o cháisc co cengcidis.

8032] Editor omits corresponding Latin passage Is ona secht n-ernailib-sea na patri cusin remlíne coitchend fil

8033]

rempu díchuirthar na h-ocht coire chenna, .i. díumus, etrad, sant,

8034]

uabar, inócbail craes, ferg, toirsi, snimche;—Editor omits corresponding Latin passage uair attach inísel in

8035]

athar uasail tairnid in díumus; Editor omits corresponding Latin passage noemad anma Dé induind tre genus

8036]

díchurid in etrad; Editor omits corresponding Latin passage sir-attach flatha Dé do thuidecht díchurid in

8037]

sáint; Editor omits corresponding Latin passage is inunn ón & mian toli Dé do chomalliud tairnid in máimide; Editor omits corresponding Latin passage cuinchid in

8038]

t-shasta cechlathide coiscid in craes; Editor omits corresponding Latin passage slan-dilgud na cinud cin

8039]

choimet n-écraite traethaid in fheirg; Editor omits corresponding Latin passage rethinche & cobsaidecht fri

8040]

fulang n-ingrema [& amus] láid uainn dúalaig na toirsi saegulla; Editor omits corresponding Latin passage in

8041]

t-shoire etaide on choimdid díchurid in snimche.

8042] Editor omits corresponding Latin passage Sochaide imorro i fetarlaic & i n-nú-fhiadn[ais]e dia ro-gab greim

8043]

ernaigthe do denum;—Editor omits corresponding Latin passage ro-tharmnaig cetus do Móysi mac Amra, do

8044]

thaisech tuathi Dé, dia ro-s-clái tuath Amalech, & ní o nirt góei no

8045]

chlaidim, acht o nirt ernaigthe;—Editor omits corresponding Latin passage rí craibdech didiu, innister isin

8046]

scriptuir, .i. Ezecias mac Achaist, dia m-bói forbaise for Ierusalem,

8047]

do-rígne ernaigthe n-díchra co Dia, cu ro-marb in t-aingel i n-oen

8048]

aidche cóic míle ochtmogat ar cet míle do shlog na n-Asardha in

8049]

oidche-sin;—Editor omits corresponding Latin passage in fer cetna beos Ezecias, dia m-boi i n-galor dofholachtu

8050]

comba comfhocus bás dó, do-rígne ernaigthe & aithrige

8051]

n-díchra, & ro-thuill in coimdiu cóic déc do ara shaegul;—Editor omits corresponding Latin passage in banscal

8052]

craibdech didiu indister i l-lebraib Rig .i. Anna, o do-rigne áine &

8053]

ernaigthe n-dúthrachtaig co Día, tucad di in mac erdraicc, .i.

8054]

Samuél fáith;—Editor omits corresponding Latin passage in puplican didiu, taithmetus Ísu i parabail in

8055]

t-soscela do thuidecht i tempul Ierusalem, ro-buail a ucht co h-umal

8056]

& co h-inísel, & is ed atbered ic dénum a ernaigthe, Editor omits corresponding Latin passage “a chóimdiu,

8057]

airchis dímm, & tabair dilgud dam do mo peccthaib & do mo

8058]

dualchib,” Editor omits corresponding Latin passage ocus tucad slán-dilgud a chinad & a thargabal dó arin

8059]

ernaigthe-sin. Is follus asna desmirechtaib-sin conid sochaide

8060]

i fetarlaicc & i n-nú-fhiadnaise, dia ro-gab greim ernaigthe do

8061]

denam. Editor omits corresponding Latin

passage A braithre inmhaine, or in t-ecnaid, mad áil

leind slándilgud

8062]

dúin o Dia, denam ernaigthe co díchra & co dúthrachtach fri

8063]

Dia, amal eráiles in t-apstal oirnd, co n-apair, Editor omits corresponding Latin passage “denaid ernaigthe cen

8064]

etarfhuarud;” Editor omits corresponding Latin passage uair gebe gnathaiges ernaigthe do dénam co forbthe,

8065]

immgabad na h-erchraide, santaiged na suthaine, mianaiged gréin

8066]

na fírinde, .i. in coimdiu Ísu Crist do fhégad i nd-nim, uair nach

8067]

cumaing colléic a fhégud i talmain. Editor omits corresponding Latin passage Tabram didiu co duthrachtach ar

8068]

roisc & ar indfhethium co Dia, mad ail leind fedliugud i tír na

8069]

m-beo, .i. is-in fhlaith nemdai; Editor omits corresponding Latin passage uair da tardum ar n-indfhethium

8070]

& ar menmain co duthrachtach i-fhus cusin coimdid, ro-sesium

8071]

nach tan cusin fhailte fhorordai fil cen crich cen forcend: Editor omits corresponding Latin passage is ann-sin

8072]

betit dúin na maithe-sea .i. sollamain suthain, since cen debaid,

8073]

cumsanud cen fhuasnud, i n-oentaid uasal-athrach & fhátha in

8074]

domain, i n-oentaid mairtirech & apstal in choimded, i n-oentaid

8075]

nóem & nóem og muntire nime, isin oentaid is uaisle andás cech

8076]

oentaid, i n-oentaid na noem trinóti uaisli oirmitnaige, athar & meic

8077]

& spiruta noim.

8078] Ailem trocaire n-Dé uli-cumachtaig, co r-ísam uli in oentaid-sin,

8079]

co r-álem, co r-attrebamm, in secula seculorum, amen.

XXXVI

8080] Domine, quis habitabit in tabernaculo tuo, aut quis requiescat in

8081]

monte sancto tuo? Ro-iarfaid didiu Dauid mac Iese .i. in rig & in

8082]

fáith amrai tresin spirut noem inshorchaidius & fhoillsigius dána

8083]

& derritus inna ngním n-diada, co n-epert:Editor omits corresponding Latin passage “A thigerna,” ol se,

8084]

“cúich itir aittrebus isin tabernacul íchtaraig fil acut? Ocus didiu

8085]

cúich cúmsanfus i n-airdde do fhlaithiusai forordai iter do noem

8086]

aingliu?” Frecairter tresin spirut noem e-sium, co n-epert:

8087]

Editor omits corresponding Latin passage in t-í genmnaidess cen locht [.i. cen peccad] ina lenmain, & in t-í

8088]

chomaillfes in fírinde do-gres, & in t-í dogéna cech maith co

8089]

cumaing, & in t-í labrus in fírinde ina cride cen cheilg cen

8090]

elathain, & didiu in t-í nach déni olc fria chomfhochraib, & in t-í leis

8091]

nach áil maith do fén, acht comchoitchend maithiusa don chiniud

8092]

doenna, & in t-í náchu-s-tocráid na braithre i n-ernail cech uilc. Conid

8093]

dia chomalliud-sin atbert Ísu ina shoscela, dicens, “amen,

8094]

amen dico uobis, nisi conuersi fueritis, et effeciaminí sicut paruuli, non

8095]

intrabitis in regnum celorum.” Uair is dreimm doccomal lesin

8096]

anmain dreimm na secht nime: Editor omits corresponding Latin passage is ed atfét Augustín noem, co

8097]

tecat da shlog hi comdáil cecha h-anma iar scarud di fria curp .i. slóg

8098]

díreccra dofhulachta taitnemach, co n-etrochta grene, co soillse

8099]

ruthnig, co m-binde ceoil, co claiscetul aingel, co fhailti n-difhaisnethi

8100]

do ainglib nime, hi comdail na h-anma, mad fechtnach fíren hí;—

8101]

mad pecdach anfechtnach imorro, tic slog mor dub dorcha il-brén

8102]

il-bruthach debthach trotach tuaircnech tindesnach forbrén folum

8103]

fergach feochair foloiscthi scretach gothach goirt gér gubudach

8104]

ámnus etrocar maithnech marbthach malurtach arnaid aindseirg

8105]

aduathmar niatta néimnech naimtige nemmoerdai tuath-bil tairm-glicc

8106]

trén-chalma olcach ainmech imres[nach] do démnaib, i comdáil

8107]

anma cech peccthaig: aslaigthech cecha uilc in slóg-sin, &

8108]

tairmesctaid cecha maithiusa. Ocus didiu is amlaid tecait na sloig-sin,

8109]

& pluicc thenntige for lassad ina lamaib, & berai dergai tenntige

8110]

leo, forchadai troma iarnaide, lecca 55 loisctecha, clóthi géra

8111]

rind-áthi, gaei ruada ro-garba leo, clóidme teanda tenntige, tuaga

8112]

troma foebracha, sústa sénta sen-garba, & na h-airm démnacda ar-chena.

8113]

Do thuarcain tra & do phianad anma cech pheccthaig tic

8114]

in slog mor-sin na n-demna cusna h-armaib-sin leo, ut dixit fria:

8115]

Editor omits corresponding Latin passage “a animm anfhechtnach, a anim ararb urusa aslach cech uilc,

8116]

& ná ro- fhóem in maith itir; Editor omits corresponding Latin passage cáit i tái innossa .i. in fhile it churp?

8117]

& ma tái, esti frin-ne, co n-aicillem thú coléic”; uair ní tharraid in

8118]

animm asin curp ann-sin. Editor omits corresponding Latin passage ‘Crét tái cen diumus do denum

8119]

inossa? uair ni r-anais riam cus-indíu ica dénum; Editor omits corresponding Latin passage cret tái cen

8120]

ecnach & cen athchomsán & cen feirg & cen saint & cen accobar cech

8121]

uilc? uair ni ra-badais riam cen na h-uilc-sin do dénum; & cret duit

8122]

innossa cena n-denum? Editor omits corresponding Latin passage Ro-charais in doman anallana co mor, &

8123]

is e in domun ro-t-méll, is e thidlaices tú innosa inar lamaib-ne

8124]

tra;’ ol na diabuil frisin animm tróig peccthaig. Editor omits corresponding Latin passage ‘Cia tast itir

8125]

a-tái? acht erig suas cusin doman robo tend fort anallana, ica

8126]

chosnam ar mét a sherci latt; Editor omits corresponding Latin passage cid [no cret] tái innossa cen grád don

8127]

bíud, dia tucais grád mor anallana? Editor omits corresponding Latin passage cret tái tú cen fleda d’ól & cen

8128]

biada examla d’iarraid? uair ní r-anais anallana ica n-iarraid. Editor omits corresponding Latin passage Cia

8129]

h-impód sin doniat do shuile it chind, & cret nochtas do shúile

8130]

innossa? Editor omits corresponding Latin passage Cia siabrad sin fil fordo bel? uair dochiam-ne h’fhiacla

8131]

uile nochta; Editor omits corresponding Latin passage cia bánait & dúb-glasait do beoil, & cid ma fhuarait &

8132]

dubait do chossa i-trasta? Editor omits corresponding Latin passage cia tast ata for do chride celcach, cen

8133]

scrutain & cen bréca do denum anossa, amal dognithe riam cus-indiu?

8134]

Editor omits corresponding Latin passage cret tái cen t’anál do lécud immach anossa? uair is menic

8135]

ro-thelcis anallana hí iar n-denum do tholi fén i n-ernail cech

8136] pheccaid.’

8137] Editor omits corresponding Latin passage Is aire-sin didiu chanait sloig díreccra dímora duba dorcha na

8138]

n-démna claiscetul diabulda & oirfitiud serb-goirt cen cheol cen

8139]

áinius dona pectachaib, [.i. don anmain], ic escómlad di asin churp,

8140]

uair is ann bís in anim in airet-sin ina curp, ut dixit fria:

8141]

“ercid, a demnu,” ol siat, & ‘gabaid bar n-armu cathaigthe, & tuaircid

8142]

in corp n-ainfechtnach-sa, asa n-dérnad nemthoil Dé anallana &

8143]

toil ar máigistrech-ne .i. Lúcifer, cona dóescur-sluag; & didiu, brisid

8144]

& gonaid in anmain, ro-aentaig frisin corp-sin i colaib & i pectaib,

8145]

& na ro-aentaig fria a duilem ina maithiusaib & ina sognímaib; &

8146]

tairrngid lib hi iarna tuarcain i fhúdomain ifirnd, for leccaib lomma

8147]

loiscthecha, for beraib derga iarnaigib, for srothaib adfhuara derga

8148]

trom-thened, & for il-phianaib examla ifirnd ar-chena.’ Iar sin tra

8149]

gabait na demna na h-armu examlu-sin, do phianad na h-anma

8150]

anfechtnaige. Editor omits corresponding Latin passage Iar sin tra téit in animm cusin m-bél, dia fhis in

8151]

fhétfad dul trit imach: Editor omits corresponding Latin passage atbert in bás frisin anmain: “na tair in

8152]

conair-sea, uair atú-sa ann.” Editor omits corresponding Latin passage Iar sin teit in animm cusin sróin

8153]

dia h-inotacht, & tic in bás fora cínd, conid ed atbert fria: “ni

8154]

h-í seo do chonair, uair atú-sa ann.” Editor omits corresponding Latin passage Teit cusin rosc, daig dula

8155]

trempu imach; Editor omits corresponding Latin passage atbert in bás fria: “eirg cu loc aile, ar ni thicfa

8156]

súnd.” Editor omits corresponding Latin passage Iar sin téit in animm cu tollaib na cluas, dia fhétad an

8157]

inotacht; et dixit mors:Editor omits corresponding Latin passage “na tair tra form, ar atú fort chind.”

8158]

Editor omits corresponding Latin passage Iar sin téit in animm tria mullaig in chínd súas, & toirnid fair immuig;

8159]

& is ed atbert ar ingantus lee in bruitt aeoir gabus uimpe:

8160]

Editor omits corresponding Latin passage “coich itir,” ol sí, “in brat-sa fil umum-sa? & cia thuc dam he? .i. bratt

8161]

in aeoir fhuasnadaig fil imum; acht ni ro-aithnius anallana he, &

8162]

ni h-e m’étach féin seo itir; & cáit i fhil m’étach? .i. in n-étach

8163]

taitnemach alaind ro-gabus imumm ar tús in tan tanuc cusin corp

8164]

truailliche-seo.” Ocus ciarbo alaind taitnemach co sollsi grene, co

8165]

taitnem na sollsi suthaine [.i. in caelum], o tánic ann ar tus in n-étach-sa, is gorm

8166]

salach nemthaitnemach étig aduathmar i-trasta he; & is trom gné a

8167]

pheccaid fair anosa. “Ocus didiu, cuich itir ro-benustar dímm m’étach

8168]

bunaid,” ol in anim, ’no cia ro-lamustar mo nochtad uime, no cia

8169]

h-airm i fil, co ngabaind umum he?" Editor omits corresponding Latin passage Frecrait na démna di-sse, oc

8170]

imchained fria, & is ed atbertsat: ‘a ainimm anfhechtnach, a

8171]

aite diabuil, a chiste na fergi, a choimét na sainte, a ailcius in

8172]

molta dímáin, a muime na n-demna neimnech-sa, a chuimniugud

8173]

cecha h-uilc, a dermat cecha maithiusa, a chuile brén na n-uli

8174]

peccad, a fhír-indilltech na n-il-chelg n-exsamail, a dorus ifirn, a

8175]

cliath fri nem, a ban-cheli díngbala diabuil, a irnas56taid muinntire

8176]

ifirn, a oirfitid na n-demna n-dub-sa, a frescisiu in t-slóig dórcha, a

8177]

fhastud na n-drong n-demnach, a shechmallach for slánícid in

8178]

chinedu doenna, a adamaint ar dhúire fri forcetul bréthri Dé do

8179]

choitsecht, a shantach na sét saegullai, a némderlaicthech díb iar

8180]

sin, a némdércach fri déblenaib Dé, a il-geranach imchosaitech il-brethach,

8181]

a bil-laburthach il-chlesach il-bras, a diumsach nem-opthach

8182]

fri h-ernail cech uilc, costi frinde colléic co n-acaillium thú,’

8183]

ol na démna frisin animm tróig peccthaig. Editor omits corresponding Latin passage “Uain-ne tra,” ol diabul,

8184]

“tucad duit-se in n-étach-sin fil imut, a animm thróg .i. étach in báis

8185]

& in pheccaid, is e-sin ro-n-dubustar fén amal atái.”

8186] Editor omits corresponding Latin passage “Dethbir ón duit-siu cia no-gaba in n-étach-sin imut,” ol na

8187]

démna frisin animm;’ uair is sochaide romut ro-t-gab, cid aithrech

8188]

leo he. Ro-gab didiu Adam ar tús uime hé iar peccad in imarbois

8189]

dó;—ro-gab iar sin Cáin mac Ádaim imme he, iar marbad a brathar

8190]

.i. Abél meic Ádaim tria format;—ro-gab didiu Iúdas Scarióth

8191]

in n-étach cetna imme, in tan ro-braithestar slániccid in chinedu

8192]

doenna .i. Ísu Crist mac Dé bí;—-ro-gab didiu Choephás oirchindech

8193]

na sacart n-Iúdaide imme he, in tan bói ic crochad Crist. Editor omits corresponding Latin passage Cia cúis

8194]

tra dún a thuba it agaid-sea th’oenur a gabail immut? acht ro-gabsat

8195]

in ciniud doennai acht bec in n-étach-sin immpu .i. étach in

8196]

peccaid.’ Editor omits corresponding Latin passage Iar sin ráidit na demna fria: “a anim anfhechtnach!

8197]

tenc lett do chorp anosa, & fég lett in teglach dub dorcha duaibsech,

8198]

ina r-aittrebais anallana .i. in baile asa tanacais chucainde inar

8199]

coinde.”

8200] Editor omits corresponding Latin passage Iar sin dogní in animm aithrige n-díchra truaig toirsig, co

8201]

nuall-guba n-dermáir, & co n-imaithrechus nach fógnand di; & is

8202]

e ainm na h-aithrige-sin isin scriptúir nóib .i. sera pen RA does not however indicate that he is supplying matter here itentia .i.

8203]

mall aithrige, nach fógnand do neoch a dénum. Editor omits corresponding Latin passage Ocus atbert in

8204]

animm: “donímm anosa aithrige chucut, a Dé uli-chumachtaig,

8205]

tar cénd mo pheccad n-imdai; & is aithrech lemm anosa iat, cerba

8206]

mían liumm ica n-denum.” Editor omits corresponding Latin passage Ar sin lecaitt na démnu in animm

8207]

dochumm nime lasin aithrige-sin, dáig fhochuitbid impe; & teit sí

8208]

tra dochumm nime, uair lecar di dula. Editor omits corresponding Latin passage Iar sin tecait na démna co

8209]

h-aithige aduathmar & co h-agarb etrócar, co luinde laburtha, co n-accobar

8210]

pianta na h-anmma ina frithagaid, dia fastud & dia

8211]

toirmesc, cona tísad dochumm nime; ut dixit fria: ‘is follus

8212]

dún comad maith latt dula dochumm nime anosa, acht chena ni

8213]

ro-airigsium fort anallana .i. fordo gnímrad, na fordo choen-duthracht,

8214]

na fordho braithirse, na for h’úmla, na for h’inísle, na

8215]

for h’ernail dochum maithiusa, áilcius dula dochúm nime ocut, in

8216]

tan ro-bádais oc sánntugud indmais in t-shaegail. Cia leth tra tégi,

8217]

a ro-thruag, no cindus lamai dula, no cia maith fil acut in tan tégi

8218]

dochumm nime, amal is tol deit? Impód fort chúlu coléic, a

8219]

animm thróg,’ ol na démnu. Editor omits corresponding Latin passage Iar sin impais in anim frisin corp,

8220]

& ercid a ferg fria, co m-bói oc imcháined frisin corp, dicens:—

8221]

Editor omits corresponding Latin passage ‘a choland chruaid, a thempuil diabuil, a tégdais dub dorcha dona

8222]

diabulda, a thopur brén, a chuli chrum, a chiste comthinoil cech

8223]

pheccaid, a thraite choinde & chómraid na n-drong n-demnacdai, a

8224]

fhaill & a lesci áine & ernaigthi & estechta forcetail Dé, a maigen

8225]

toltanaiges do diabul cona doescar-shluag, a dergud na n-uli

8226]

procept & forcetul, a uli chocraid & glóir dímain, a thaiscid sen-pheccaid,

8227]

a thuilled nua-pheccaid, a agaid fria lochtaib, a druimm

8228]

fri sognímaib, a náire fri maith, a nemnáire fri h-olc!’ ol in animm

8229]

frisin corp. Editor omits corresponding Latin passage “Ni bia dom fhuirech-sa anosa mar-oen frit,” ol in

8230]

animm frisin corp, “acht bec bet oc tuba h’uilc & t’anchredim & do

8231]

pheccaid it agaid; & co ro-chasáiter tu anosa i fhiadnaise na n-drong

8232]

n-démnach-sa;” et dixit:—Editor omits corresponding Latin passage ‘a choland chruaid, a dúrda fri comull

8233]

forcetail brethri Dé, a riar nemcharut .i. diabuil, a nemriar carut .i.

8234]

Ísu Crist, a rig trócar ailgen ar maithem h’uilc fen, a iúdic angid

8235]

etrocair fri logud a pheccaid do neoch aile, a adamaint fri comairlib

8236]

diada Dé & fri riar tusmigti collaide, a choland brén, a luaithred

8237]

salach, a chré chír-dhub fri truma na peccad n-éxamail, a chiste na

8238]

brén-fola, a thibriucht na n-uli nuallach, a uaibrech inchlanda in

8239]

étraid, a loc tairisme in chráeis hi cinaid bóegail na h-anma, a

8240]

díumus cen fuirech cen adbur a dénma, a thégdais díngbala diabuil,

8241]

a choimet na fergi, a dermat in dilghudai, is menicc ro-thaidlis

8242]

anallana ar immud na peccad,’ ol in anímm frisin corp. “Eirg

8243]

tra,” ol in animm, ‘dochumm do máigistrech .i. diabuil; uair is dó

8244]

ro-fhógnais cus-indíu, co ruca lais cusin adbai n-erlaim fil aice duit

8245]

.i. i clúsalaib duba dóimne dorcha detfadach maichnig marbthaig

8246]

malartaig íchtair ifirnd," ol si; ‘a ochlai dorchai na sinnach sír-chelgach

8247]

.i. a indshamail t-shinnaig for imad do chelg & t’elathan,

8248]

ic mellad cháich; a fhetán néimnech na nathrach, a orghán

8249]

dingbala diabuil, a shútrall adanta o thenid na peccad .i. amal bís

8250]

sútrall for lassad co sír, is amlaid-[sin] ná r-baithestar hernail cecha

8251]

forcetail immad & adandad lasardai na peccad n-éxamail batar it

8252]

lenmain-siu cus-indíu, conid de-sin ro-m-baithestar-sa anosa i

8253]

fúdomain íchtair ifirn; a choimét na fergi, a lesugud in díumais, a

8254]

nemshechna na sáinte, a nemdermatach in chróeis co n-accobar in

8255]

etraid, a charna crum, a buaili biast, a thulach cómdala in diabuil,

8256]

a ádbai na n-doel n-dúb-gorm,’ ol in animm frisin corp; Editor omits corresponding Latin passage “uch, uch,

8257]

tra,” ol si, ‘mairg dam-sa, tánic hit aittreb, uair is ed no-m-baithend

8258]

anosa i fúdomain pheinne ifirn; uair mina báitea-su mé hi cin do

8259]

pheccaid, ni-s-bíad pian form itir; Editor omits corresponding Latin passage ocus didiu," ol sí, ‘is uime ro-m-crochthar-sa

8260]

for immud h’uilc-si; & is uime ro-m-castur, & ro-m-piantar,

8261]

& ro-m-báiter & ro-m-riagthar hi n-glaccaib na n-drong n-demnach-sa

8262]

for iumad do peccad-sa," ol si. Editor omits corresponding Latin passage ‘Cid,’ ol si, ‘acht maillechut-sa

8263]

tú co sír," ol in animm frisin corp; & ‘bid he mo dán iter drungu

8264]

démnu, baile a m-bíu ‘com pianad, beth icot mallachad-sa, & oc rád

8265]

uilc fritt, & ica thuba it agaid amal ro-sáraigis in coimdiu cumachtach,"

8266]

ol in animm frisin corp.

8267] Editor omits corresponding Latin passage Iar sin tra frecrais in corp don anmain, et dixit fria:Editor omits corresponding Latin passage “a

8268]

animm cruaid,” ol in corp, ‘a dúrda dub dorcha dochinelach, a

8269]

charrac ar dúire fri forcetul brethri Dé do gabail, a thirimm thróg

8270]

shecdai shendai, a chuithem dub dorcha ina fothraictís na demnu

8271]

iar n-denam a toli deit co menicc, a lathach brén, a gosti cúibrig in

8272]

chuirp o aslach diabuil, a thulach bocásaig na n-démnu n-aduathmar

8273]

n-dub-sa, a chnocc coinde & comdála na n-uli nuallach, a aite

8274]

áiniusa na n-uli démnu, a thopur híttad na n-démna neimnech, a

8275]

indshamail talman cen usce, uair in slaide iairnn bís hi talam cen

8276]

usce ni fétar a aittrebad ar imud piast n-examail and, is amlaid-sin

8277]

na r-fétustar forcetul brethri Dé airisium innut, ar imad na n-demna

8278]

n-duaibsech, iar n-denum ádbai indat, oc furail

uilc fort, & oc toirmesc

8279]

cecha maithiusa imut conice-so, & oc tidecht it coinde dot

8280]

pianad anosa i fúdomain ifirn,’ ol in corp frisin anmain. “A duil

8281]

is mesa dona h-ulib dúilib, ro-chomaillis & ro-chuimnigis forcetul dúr

8282]

diabuil, ro-shechmallis forcetul trocar ailgen in choimded chumachtaig;

8283]

olc tra do chomáin orm-sa i-trasta, a animm inglan,” ol in

8284]

corp; Editor omits corresponding Latin passage “uair no-beind-si cen pianad cen riagud, amal cech talam no

8285]

cloich no crand n-aprisc, mani gabaind tu-su chucumm am oentaid;

8286]

& is tú ro-m-tídlaicend anossa i n-glaicc n-diabuil dom pianad

8287]

tria bith sír, a anim anfhiren,” ol in corp.

8288] Iar sin teit in animm on churp la drungu démnu, & facbaid

8289]

mallachtain aice, & berid mallachtain uada; et dixit in corp frisin

8290]

anmain ind-sin: ’eirg tra i l-lámaib na demnu & diabuil cona

8291]

doescar-sluag; áitt i m-bia comlántius cech uilc & esbuid cecha

8292]

maithiusa, i frecnarcus múnntire diabuil .i. for leccaib lomma

8293]

loiscthecha, for glenntaib dóimnib tenntigib, for beraib ruadaib ro-garbaib,

8294]

for clóithib dergaib tentigib, for srothaib neime némnechaib,

8295]

for carrcib cruadib casracha, for lochaib tiugaib téchtaigib, for

8296]

crandaib camma corracha, for slegaib remra rind-aithi, for forbaid

8297]

aduair adétig; hi tégdais tirimm tenntige il-brein aduair imthruim

8298]

usquide salach maichnech marbthach malartach dub dorcha detfadach

8299]

mosach muchna mallachtnach, co n-iumad piast n-éxamail

8300]

oc pianad na peccdach, for na múraib tiuga troma téchtaige bréna

8301]

bruth-loscthi, for srothaib troma tened, for srothaib na n-usqui

8302]

n-dub n-dorcha n-domilis, for lochaib bréna biastaige, for innsib tolla

8303]

tenntigi, for gáib géra rind-aithi iarnaide, for slebtib tenda garba

8304]

gímacha, co clóthib nemi muchnai marbthaig, co cloidmib uaraib

8305]

aigthigib, co n-gol-gaire n-aduathmair, co scretaib & égmib luardaib,

8306]

co n-iachtad n-díchumaing, co cói n-étarbaig ic anmannaib na peccdach,

8307]

ica pianad, ica riagad, ica loscad, ica lethrad, ocna slogaib

8308]

dubaib doeraib na n-demna n-duaibsech, oc tarraing na n-anmand

8309]

pecdach leo, for pianaib examlu ifirn íchtaraig; co slabradu derga

8310]

troma tentigi, co fharchaib dergai iarnaidib, co sústaib troma

8311]

foebracha, co srothaib fota fír-dóimne, co n-imat piast n-éxamail

8312]

inntib-side, co mellaib dergaib umaide leo ina lámaib, oc tuarcain

8313]

na n-anmand [na] peccdach díb-sin. Is and-sin dogniat na h-anmunda

8314]

pecdachu nuall-guba n-dermáir n-dofhulachta n-dichumaing

8315]

n-dochraid n-difaisnesi n-étrocair némnig náimtigi nemmoerdai 57

8316]

n-écomlaind os aird, ica pianad, ica riagad la drungu

8317]

demnu, oc sechna gnúsi Dé tria bith sír, & ic dul la múnntir

8318]

n-diabuil a n-ifern cen crich cen forcend.’

8319] Editor omits corresponding Latin passage Iar sin tra tic slog mor solustai taitnemach toethinech alaind

8320]

étrocht examail cennais bulid bendachtnach salm-glicc set-glan

8321]

suairc sochraid socharthanach, co n-oirfitiud n-éxamail, co m-binne

8322]

ceoil, co claiscetul aingelacda, co n-imud na soillsi suthaine, co

8323]

n-aithescaib somillsi, co m-briathraib oentudacha, co n-diadacht

8324]

cáttamail ón t-soillsi suthain .i. ona nimib do anglib etrochtai, hi

8325]

coinde & i comdáil anmma in fíreóin, et dixit fria:Editor omits corresponding Latin passage ‘a anim noem,

8326]

a anim aittrebus iter noemu do-gres, a chroch saegulta, a fhochraicc

8327]

irlam, a thigerna in rig-thige nemda, a ban-námu diabuil, a ban-chara

8328]

taitnemach in choimded cumachtaig, a derb-siúr ro-thairisi

8329]

rig na n-uli, a chuli in chrábuid, a chiste na m-bendacht m-bith-buan,

8330]

a dermaitech na n-uili nuallach, a failtech erlum múntire

8331]

nime, a ban-taiscthid tairisi rig na n-uli n-dúl, a chomarli nem-chinntech

8332]

fri Dia, a thulach cómdala na n-aingel, a díultad diabuil

8333]

cona aslaigib, a maisi fororda in pardais aingelacda, a ban-chometaid

8334]

na rún n-diada cen éliugud, a ingen dingbala ríg na n-uli,

8335]

a grad tairisi na n-aingel nemdai, a fhuath nemchoimsi & a thain-sium

8336]

diabuil, a chride tairise do rúnaib derritib Dé, a chatháir

8337]

chomnaide rig nime! Editor omits corresponding Latin passage Can bic din séis m-bínd la filidecht & oirfitiud

8338]

n-amrai & ceol combind comaentadach comchubaid bár-oen frinde

8339]

anosa co sír-sír dot ríg díles dingbala budén .i. in ríg fora r-thrécis

8340]

cech n-olc, & fora n-dernais cech maith .i. Ísu Crist mac Dé bíí, rig

8341]

nime & talman & ifirn. Editor omits corresponding Latin passage Na ndémnu tra ni lémut tidecht isin baile

8342]

i m-bia, & ni érchoitigfet duit do-gres, ara mét ro-imgabais iat isin

8343]

t-saegul. Editor omits corresponding Latin passage Tair bic anossa i l-lamaib aingel & árchaingel, dáig co

8344]

n-dechsum mar-oen cusin fhlaith solusta suthain fil icon choimdid,

8345]

dia noemaib & dia fírenaib, i frecnarcus gnúsi Dé uli-chumachtaig;

8346]

i n-oentaid nói n-grad nime na tairmdechatar, i n-oentaid uasal-athrach

8347]

& fátha, i n-oentaid apstal & descipul meic Dé; isin oentaid

8348]

is uaisle oltás cech oentaid, i n-oentaid na trinóti uli-chumachtaige,

8349]

athar & meic & spiruta noim.’

8350] Alme trocaire Dé uli-cumachtaig, tria immpide na n-uli noem;

8351]

ro-ísumm uli in oentaid-sin, ro-s-airillem, ro-s-aittrebam, in secula

8352]

seculorum, amen.

XXXVII

8353] Slaníccid in cheniuil doenna, Ísu Crist, mac Dé athar iar

8354]

n-deacht, mac Muiri ingine iar n-doenacht, Dia & duine i n-oentaid

8355]

oen persainde, is e ro-raid na briathra-sa, do tinchosc & d’forcetul

8356]

lochta na h-eclaisi, co festais indas bud chóir dóib áine do denum .i.

8357]

co na ro-thadbatis gné m-broin na droch-fétha forru sechtair, in tan

8358]

dodendais áine, amal dogniat na brecaire, do chuinchid a n-admolta

8359]

o dainib; acht corab gné chiuin fháilid do-adbatís sechtair forru,

8360]

& co n-dernatís in áine i n-derritius a cride & a menman don athair

8361]

nemda fil a n-infoluch; conid do-sin atfét Isu in coibige choisecartha-sa.

8362]

Matha imorro mac Alphei, in súi Ebraide, is e ro-scríb i

8363]

cairt soscela, co r-fhacaib i cumni lasin eclais, co n-apair for slicht

8364]

a maigistrech .i. Ísu: “in tan tra dogéna áine, na bí cosmail frisin

8365]

m-brecaire itir.” Ar atat ocht n-áine na tuillet fochraicc .i. [i] áine

8366]

écni, in tan na fagaib nech ni ro-melad no na lecar dó cia fhagbad,

8367]

& duthracair a thomailt dia coemsad no dia fagbad;—[ii] áine

8368]

uaille, ar chuncid molta o dóinib, amal dogniat na brecaire;—

8369]

[iii] áine sainte, ar chuncid indmais no domain uasail;—[iv] áine do

8370]

chroes, in tan chaithius nech forcraid rempi no iarum, no in tan

8371]

taisces a chuid budéin in ní no-chaithfed i n-amsir a áine; noco buidech

8372]

Dia don tí do-s-gní in áine-sin, ar ni do Dia dogní duine so, acht

8373]

dó buden, in tan na tidnaicc do bochtaib a chuit áine;—[v] áine oc

8374]

tomailt chuirp Crist & a fhola; is triasin áine-sin etarscarthar nech

8375]

frisin m-bethaid suthain, ut Christus dixit: “acht mine chaití

8376]

feóil meic in duine, & mine ebthai a fhuil, ni fhúigbithí in m-bethaid

8377]

suthain”;—[vi] áine didiu o fhoglaimm ecna Dé, ni thulli fochraicc

8378]

do neoch, acht dofairce péin & digal for nech; ar is truma in t-aneolus

8379]

oldas cech n-olc;—[vii] áine didiu o brethir forcetail Dé, cena

8380]

h-estecht & cena comall; ni thuille fochraicc acht do-s-lí péin &

8381]

todernam, amal aderar isin t-soscela .i. “in t-í nach sástar o

8382]

brethir Dé, ní mairend se .i. duine marb hi curp beo .i. betha in

8383]

chuirp in anim, betha na h-anma Dia; amal is marb in corp i

8384]

nd-ecmais in anma, is amlaid is marb in animm cen Dia;—[viii] áine

8385]

didiu cen almsain do thidnocul; ni thairce tarba na somáin do nech.”

8386] Atat didiu cóic duailche 58 co

8387]

trebar .i. immradud ina m-biad i n-ámsir áine, & deinmne impu, &

8388]

ferg, & brón, & uaill. Is ead is mó hicthar tria áine .i. etrad & croes,

8389]

ut dixit Ieronimus faith .i. conid tria áine is mou gabus omun

8390]

diabul. Atat didiu trédi indarbus démnu in étraid o neoch .i. lubair,

8391]

díthreb, áine. Atat didiu cethri lína, dona dlegar áine .i. mec beca,

8392]

& oes galair, & oes umalóti, & senóri sruthi. Atat didiu da ní is mou

8393]

dobáidet fochraicc oltás áine: & ro-chairig in fáid noem .i. Esias

8394]

iat: debtha, & cosnuma i n-amsir áine. Is áine mesraigthi didiu in

8395]

áine dofuaslaicthe locc no inad uasal & uighid sruthi & sollamain Dé

8396]

& aimser domnaig. Is do molad na h-áine mesraigthi-sin & dligthige,

8397]

a m-bi nech, áine in chuirp ona biadaib talmanda, & áine na h-anma ona

8398]

pecdaib raiter sund. Sochaid tra ó thus domain, ro-s-malairt

8399]

deinmne & croes: ar is tria chroes ro-milled Adám & ro-h-indarbad a

8400]

parthus. Is tria áine didiu ro-t-míll Esáu a prímgentecht, co ru-s-recc

8401]

fria a brathair .i. re h-Iacop arin crúibechan m-bec itchonnairc aice;

8402]

is tria áine didiu thomailt m-bíd hi tig in t-shaeb fátha tar sarugud Dé,

8403]

ro-h-oirced ón leomun, Addo .i. in faith uasal; is tria áine didiu ro-malarta

8404]

sochaide aile la toeb na foirni-sea. Sochaide tra i petarlaic &

8405]

i n-nú-fiadnaise, dia ro-tharmnaig in áine dligthech; ar is tria áine

8406]

do-r-idnacht Dia recht do Moysi mac Amrai; is tria áine didiu ro-ss-uc

8407]

popul Dé coscar do Amalechdaib; is tria áine ro-fast Iésu mac

8408]

Nuin gréin uas talmain, co tairsed dó dilcend a namut; is tria áine

8409]

ro-logtha a pecda do lucht Ninúe, co ro-saerait for digail Dé; is

8410]

tria áine aroét Helíí fáith rath faitsine, co n-derna ferta h-ile &

8411]

mirbuli mora hi talmain; is tria áine do-s-gní Dauid aithrige, co

8412]

ro-log Dia dó a phecda; is tria áine & irnaigthi in popuil Iúdaide

8413]

ro-saerad Ierusalem i n-amsir Ezechie rí Iúda do lamaib na

8414]

n-Asarda batar a n-imshuidi impe: & do-rat aingel Dé, tanic do

8415]

díten na cathrach, tenid námut & bás & dóire & plaig for Asardu, co

8416]

ro-marb cóic mile ochtmogat ar cet míle dib; is tria áine tra

8417]

ro-saerad Petur apstal don charcair & don chombadud a m-búi-sium;

8418]

is tria áine & irnaigthi & almsain ro-airiltnig Cornil cenntúir

8419]

rath in spiruta nóim fair, riana baithis: is tria áine do-ratad

8420]

baithis do Pól apstal & ro-diligthea a thorgabala dó; is tria áine

8421]

ro-foillsigthea ruine nime do Eoin bruinde, dalta Isu. It e-sin didiu

8422]

ratha & dimmbuada na h-áine; ocus at imda a buada ar-chena.

8423]

Mo-n-genar don chach do-s-gní co cóir in áine, ar is neam a

8424]

n-iarbaige.

↑