Prologue of Walahfrid Strabo on the Life of Saint Gall, Confessor #

¹ Unless the authority of the holy Scriptures, and especially that saying of the truthful prophet by which obedience is preferred to sacrifice [1 Sam 15:22], constrained me by necessity to obey, I would set this kind of apology in opposition to your commands, O most holy fathers: for if the prophet who was chosen by the Lord before he was formed in the womb and was sanctified before he came forth from the belly [Jer 1:5], when the Lord enlightened him with his Spirit and bound him to the ministry of the word, complained of the weakness and ignorance of his age—what am I, a sinner, to do, who was conceived in iniquity and brought forth in sin [Ps 51:5(50:7)], who because of the filth of my life am uncircumcised in heart and ears [Acts 7:51], since indeed I neither worthily grasp what ought to be known nor devoutly preserve what I have heard? How shall I declare the righteousnesses of the Lord and take his covenant upon my mouth [Ps 50:16(49:16)], I whose age has not yet been completed by time nor commended by knowledge, whose words are neither strengthened by learning nor confirmed by life—especially when you command me to write and arrange matters whose dignity I scarcely apprehend with a sluggish mind? Yet I find a path to daring such things for three reasons: namely, because I believe that I shall be upheld by the Lord, whose commands and promises alike I have accepted with eagerness to obey, though I recoiled at the consideration of my own strength; then because I trust that I am aided by the intercession of blessed Gall and by your prayers, for whose veneration and love I have fitted a great burden upon weak shoulders; lastly, because I tread in the footsteps of others, and I am compelled to measure out the line of truth to be held only with new steps. You therefore wish that the life of the holy confessor of Christ, Gall our patron—whose bodily treasure you guard for the faithful with vigilant watch—noble in substance though degenerate in style, should by me be adorned with the light of proper expression and that the confused sequence of chapters be distinguished by clear divisions. Since I cannot excuse myself from this task, I choose rather to be torn for sloth than to be condemned for disobedience.

² Moreover, when some time ago I read through that same work, I found that the land which we Alamanni or Suevi inhabit is often called Altimania by the author of that composition; but when I sought the origin of that name, I found no mention of it in any of the writers whose works have thus far come to our notice. Unless I am mistaken, that term has been devised by moderns from the lofty situation of the province. For according to authoritative writers, that part of Alamannia or Suevia which lies between the Pennine Alps and the southern bank of the Danube is called Raetia; moreover, what lies on the northern side of the Danube is assigned to Germany. And lest we be thought to be asserting our own opinions, we summon some witnesses of the matter itself. Paulus Orosius, whose statements command universal agreement, writing about the position of the land, sets down among other things the following: “Pannonia, Noricum, and Raetia have on the east Moesia, on the south Histria, on the southwest the Pennine Alps, on the west Gallia Belgica, on the northwest the source of the Danube, and on the north the Danube and Germany.” Since Noricum is the region of the Bavarians and its northern boundary is the Danube and Germany, it necessarily follows that Raetia also, which is placed together with it, is bounded to the north by the same limits. Solinus likewise in the Polyhistor, where he makes mention of Gaul, describes these provinces as lying in one continuous stretch of land with the following words: “From that gulf, namely of Gaul, whichever part of the world you wish to seek: if Thrace is to be approached, the Raetian land receives you, rich in crops, made famous by Lake Brigantinus; then comes cold Noricum, partly fertile, where it slopes down from the ridges of the Alps, exceedingly abundant; then the Pannonias, strong in men, with a level and fertile soil, surrounded by the renowned rivers Drava and Sava.” If Raetia alone lies within the Alps, as many hold, what follows from this except that, when going from Gaul to Noricum, we must cross the harshness of the Alps, and not rather proceed by a straighter route through the greater Raetia all the way to Noricum? In this same Raetia, according to the same view, the town of Brigantium, now fallen into ruin through age, gave its name to the lake formed by the inflow of the Rhine, which by another name, according to Greek etymology, is called Potamicus. Therefore, since the Suevi, mingled with the Alamanni, occupied part of Germany beyond the Danube, part of Raetia between the Alps and the Danube, and part of Gaul around the Saône, preserving the truth of ancient terminology we shall derive the name of the homeland from its inhabitants and call it Alamannia or Suevia. For although there are two names, they signify one people: by the former name we are called by the surrounding nations who use the Latin tongue; by the latter we are named in the usage of the barbarians. In like manner we know that the Franks have subjected parts of Germany or Gaul not only to their power but also to their name.

³ And since we have touched upon descriptions of provinces, let it be permitted briefly to recall, according to the same authors, the location of the island of Ireland, from which so great a glory has shone forth for us. Ireland is an island, as Orosius writes, situated between Britain and Spain, stretching over a longer space from south to north. It is nearer to Britain, narrower in extent of land, but more advantageous in the temperateness of climate and sun; and, as the same Solinus bears witness, so rich in pasture that cattle there, unless they are sometimes kept from grazing in summer, are endangered by surfeit. There is no snake there, and birds are rare. But whatever fearful things he himself or others may report concerning the customs of its inhabitants, now that the light of Christ’s faith has shone forth, ought to be passed over: because where sin abounded, grace abounded all the more [Rom 5:20]; and from the rising of the sun, among the Indians or Ethiopians, to its setting, among the Britons or the Scots, the name of the Lord is now worthy of praise [Ps 113(112):3]. For the Lord is exalted above all nations, and his glory above the heavens [Ps 113(112):4].

⁴ I therefore beg you, most dear Gozbert, abbot of the monastery of Saint Gall, and all the brethren who under you serve in spiritual warfare, that you may aid me with your prayers, so that I may be found worthy to set forth this work and others hereafter in a manner pleasing to God. For if you graciously accept what has been rightly set down by me, and kindly correct what falters, then, if the Lord permits, I shall later season the rustic fare of this work with certain condiments of verse. For it is fitting that he whom the Lord sent from the farthest ends of the world for our salvation should be celebrated throughout the world by our praises. May the Holy Trinity deign to preserve your fatherhood in well-being and mindful of us for ever. Amen.

⁵ O Father, O offspring of the Father, O gracious Spirit,
One and threefold God, have mercy on us and rule us.
Your commands bind me; let your promises guide me;
Let your light, I beg, shine forth in my words.
In you, Gall, I shall confess God; in the Lord I confess you, Gall;
Pour forth holy prayers to the Lord on my behalf,
That he may grant pardon for faults, give restraint to my words,
Pluck out what harms, and enlarge what helps.

The Chapters Begin: These Things Are Contained In the Following Little Work #

¹ By what advances the blessed Gallus, from boyhood under the tutelage of Saint Columbanus, progressed as far as the dignity of the priesthood.

² How the holy men, having undertaken pilgrimage for the name of the Lord, came to King Sigibert and began to dwell at Luxeuil.

³ By what authority the blessed Columbanus reproved King Theuderic, and by what hatreds Brunhild drove him from that kingdom, and how he came from there to King Lothar and then to Theudebert with his followers.

⁴ How, when the choice of seeking a dwelling place was given, they came to Tuggen, and what they did there.

⁵ Their arrival to the priest Willimar at Arbon, his kindness, and the mention of Bregenz.

⁶ How they went to that same place, and what the blessed Gallus did in the assembly of the people, how they restored an oratory, and how long they remained there.

⁷ What voices of demons Gallus heard, and how that same terror departed.

⁸ The plotting and malice of the inhabitants against the holy men, and, after the duke’s command, the counsel to depart.

⁹ How, when the others departed, Gallus remained behind on account of illness, and with what diligence he was received by the priest Willimar and refreshed with him.

¹⁰ The suggestion of the deacon Hiltibod concerning a place of solitary dwelling, which the man of God desired.

¹¹ How, entering the wilderness with the deacon, he found the desired place and chose it for himself, and of the obedience of the bear.

¹² How in that same place the holy father drove away the phantasms of demons shown in the likeness of women.

¹³ The choice of that place and the departure of the serpents.

¹⁴ How he dedicated that same place by fasting, and, returning to the stronghold, learned of the death of the bishop.

¹⁵ How he was summoned to the duke together with the priest, and, unwilling to go there, traveled through Rhaetia and was received by the deacon John.

¹⁶ How, after the priest was sent after the man of God, the bishops sent by the king, being unable to free the duke’s daughter, returned to the king with confusion, the demon having confessed the power of the blessed Gallus.

¹⁷ How the man of God, recalled through the priest, came to the duke.

¹⁸ How by prayer and word he freed the duke’s daughter from the demon.

¹⁹ For what reason he refused the honor of the episcopate offered to him, and how, distributing the duke’s gifts to the poor, he exhorted his disciple to almsgiving.

²⁰ With what fervor of charity he instructed the deacon John, summoned by letters.

²¹ By what words the duke’s daughter, recounting the life and virtues of the blessed Gallus, obtained for him the favor and consolations of King Sigibert.

²² By what counsel that same maiden, escaping the marriage chamber of the king, subjected herself to divine service.

²³ How much the same John advanced over three years from the teaching and examples of the man of God.

²⁴ How the blessed Gallus excused himself from episcopal promotion in the principal council.

²⁵ The promotion and consecration of the same John, and the care which afterward they showed to one another.

²⁶ How Saint Gallus learned of the passing of the blessed Columbanus, just as he had previously known it through a vision, so afterward he learned it to have taken place through the mission of a disciple.

²⁷ The miracle shown by the increase of a tablet.

²⁸ For what reason he satisfied the brothers coming from Luxeuil, and how wonderfully he refreshed them with the abundance of a heavenly gift.

²⁹ How the most holy father, amid works of building, at Arbon passed to the Lord.

³⁰ That Bishop John was present at his funeral, and how he learned that he ought not to be laid to rest there.

³¹ A cripple, healed by receiving a gift of the garments of the holy man.

³² Signs of his mortification discovered after his passing.

³³ How his body was carried by untamed horses to the place of burial.

³⁴ A miracle shown in candles, and the conclusion of the little book.

In the Name of our Lord Jesus Christ Begins the Life of the Blessed Gallus, Confessor #

¹ Since the illustrious way of life of the most holy man Columbanus, who is also called Columba, was held in renown throughout all Ireland, and like the splendid radiance of a fiery sun, with singular beauty, drew to itself the love of all, just as the book of his deeds fully indicates that this had been foreseen concerning him even before he was born, among the others whom the fame of his virtues had attracted were the parents of the blessed Gallus, religious according to God and noble according to the world, who, offering their son—shining in the first bloom of youth—as an oblation to the Lord, entrusted him to that man’s instruction, that he might advance in the discipline of the regular life and, among the many followers of the spiritual militia, might imitate examples of obedience and of a more austere resolve. And while the young man of good disposition was nourished with loving care, he grew by a great increase of virtues. Moreover, heavenly grace going before him, he drank in the divine Scriptures with such zeal that he was able to bring forth from his treasury things new and old [Matt 13:52], and he attained also the rules of grammar and the subtleties of meters with a receptive intellect. The obscurities of the Scriptures, moreover, he so wisely laid open to those wishing to know them, that all who had heard his prudence and discourses judged him most worthy of admiration and praise. By this maturity of wisdom it came about that, by the common counsel and command of all and of Abbot Columbanus, ascending through each of the individual grades of sacred promotion, he unwillingly received the dignity of the priesthood. Therefore, while he was intent upon the sacred offices, he appeased the Lord day and night with prayers and tears, and desiring to please the eyes of the heavenly Overseer, for the merits of his virtues and life he was loved by all and pleased everyone.

² Dum haec agerentur, cottidie beatus Columbanus, euangelicam cupiens assequi perfectionem, ut videlicet, omnibus quae habebat relictis, crucem suam tolleret et nudus Dominum sequeretur, consilio suo egit cum fratribus, quorum animos idem fervor accenderat, ut, spreta propinquorum et praediorum dulcedine, mentis ardorem opere comprobarent. Ascendentes igitur navem, venerunt Brittanniam et inde ad’ Gallias transfretaruntk.1. Cumque vir Dei ad Sigiber tum regem cum suis pervenisset, rogavit eum rex, ut infra Gallias resideret, nec eis relictis, ad gentes alias commigraret; se vero spopondit omnia, quae sanctus pater peteret, praebiturum. Ad haec vir Dei respondit: ‘Qui nostra reliquimus, ut secundum euangelicam iussionem Dominum sequeremur, non debemus alienas amplecti divitias, ne forte praevaricatores simus divini mandati. Cuius obiectioni rex ita occurrens, ait: ‘Si crucem tollere et Christum sequi desideras, vastae heremi sectare quietem, tantum ne, solo nostrae ditionis relicto, ad vicinas transeas nationes. Poteris enim hoc consilio et tua praemia cumulare et nostrae saluti prospicere’. Itaque regis persuasioni con- sensit, et accepta optione, heremum quae Vosegus dicitur cum suis intravit. Invenerunt autem locum muris antiquitus septum, calidis aquis irriguum, sed iam vetustate collapsum, qui vulgo Luxovium vocabatur. Ibi oratorium in honorem beati Petri apostoli construentes, mansiunculas", in quibus commane- rent, fecerunt. Illisque ibi conversantibus et ipsum locum excolentibus, multi non solum de genere Burgundionum", sed etiam Francorum amore vitae lauda- bilis ad ipsos confluxerunt, et monitis spiritalibus instituti, tantam compune- tionis gratiam ex verbis eorum adepti sunt, ut omnia sua ad ipsum locum nonnulli contraderent, et coma capitis deposita, monasticae vitae habitum volun- taria paupertate susciperent.

³ Cumque haec tam felix commanentium semper in melius proficeret disci- plina, singularis beati Columbani sanctitas miraculis frequentibus compro- bata per totas coepit Galliae vel Germaniae diffamari provincias. Laudabatur ab omnibus, colebatur a cunctis, adeo ut Theodericus rex, filius Hildiberti, nepos Sigiberti, qui eo tempore Burgundionibus regnabat, ad eum sepe veniret et praecum: eius suffragia summa cum devotione deposceret. Quem cum pater sanctus in- creparet, cur concubinarum pollueretur amplexibus et non potius legitimae con iugis conubio frueretur, monitis eius obtemperans, cuneta huiusmodi inlicita seh vitaturum promisit. Sed Brunihildis", avia regis, videns eum viri Dei consiliis oboedire, stimulo malitiae concitata, mentem serpentino furoris armavit veneno. Verebatur enim, ne si, abiectis concubinis, regina in consortium regni assumeretur, dignitas sua, honore subtracto, vilesceret. Quo timore laborans, invidiam contra virum Dei coepit habere et post multas iniurias, quas illi machinata est, ut scriptura sanctae conversationis eius testatur, consilio eum rege inito, ut eum regno suo deturbaret, misit legatarios suos cum epistola ad sanctum virum, denuntians ei, ne deinceps in illo regno consisteret. Ille Zezabelisk insidias vitans’, iter cum suis aggressus, ad Lotharium regem pervenit. Apud quem cum aliquanto tempore mora retur", rogavit, ut illius solatio ad Theode- bertum Austrasiorum regem pervenire potuisset. Ad quem cum secundum peti- tionem voluntatis suae venerabiliter missus esset, susceptus est ab eo cum omni honore et gaudio magno. Mansit itaque apud illum aliquot diebus, sacras scripturas aperiens et insinuans ei veritatem. Cumque et ipsum rogaret, ut ad Agilulfum regem Langobardorum" eius iussu per Alamanniam duceretur, moleste ferens rex tantorum discessum" virorum, pollicitus est eis, infra terminos sui regni se reperturum loca venusta, quae famulis Dei et ad incolendum essent commoda et ad instruendas verbo veritatis circumpositas nationes oportuna. Vir Dei semen verbi in cordibus gentium plantare desiderans ali- quantisper moraturum se promisit, si regia auctoritas factis dieta firmaret’.

⁴ Accepta igitur a rege licentia eligendi locum, ubicumque voluis- sent, dum loca plurima perlustrassent, venerunt infra partes Alamanniae ad fluvium qui Lindimacus vocatur. Iuxta quem ad superiora tendentes, pervene runt ad lacum Turicinum. Cumque per litus" ambulantes venissent ad caput lacus ipsius in locum qui Tucconia dicitur, placuit illis loci qualitas ad in- habitandum. Porro homines ibidem commanentes crudeles erant et impii, simu- lacra colentes, idola sacrificiis venerantes, observantes auguria et divinationes et multa quae contraria sunt cultui divino superstitiosa sectantes. Sancti igitur homines cum coepissent inter illos habitare, docebant eos adorare Patrem et Filium et Spiritum sanctum et custodire fidei veritatem. Beatus quoque Gallus sancti viri discipulus, zelo pietatis armatus, fana, in quibus daemoniis sacrificabant, igni succendit, et quaecumque invenit oblata, dimersit" in lacum. Qua causa permoti ira et invidia, sanctos insectabanturd et communi consilio Gallum perimere volue runt, Columbanum vero flagellis caesum et contumeliis affectum de suis finibus proturbare. Beatus pater, cognito consilio eorum, zelo iustitiae imprecatus est eis, talia dicens: ‘Deus, cuius providentia mundus subsistit et cuncta reguntur*, fae super caput generationis huius reverti contumelias, quas famulis tuis para- verunt. Nati eorum facile pereant, et antequam senescant, prae" subitaneo stu- pore delirare cogantur, ipsique cum terra quam incolunt dura potentium domi- natione premantur, ut cunctis ignominia eorum pateat in aeternum, et sicut scriptum est: Convertatur dolor eorum in caput ipsorum et in verticem illorum ini- quitas ab ipsis patrata descendat.

⁵ Post haec non timore persecutionis perterritus, sed amore spiritalis lucri persuasus, contumacium sterilem turbam reliquit, ne inaniter arida corda diutius irrigaret, qui benivolis mentibus quam plurimum prodesse interim potuisset. Per- gens ergo inde cum suis, pervenit in castrum quod Arbona vocatur et invenit ibi presbyterum bonitate conspicuum nomine Willimarum. Qui eum intuitus eum fuisset, dixit: ‘Benedictus, qui venit in nomine Domini, et reliqua. Cui vir Dei ita respondit: ‘De regionibus congregavit nos Dominus’. Presbyter ergo, apprehensa dextera eius, duxit eum in oratorium, et postquam pariter oraverunt, introduxit eos hospitium. Qui pacem domui imprecantes, deposuerunt sarcinulas suas. Post- quam vero recubuerunt, iussione abbatis Gallus divina recitavit eloquia, profunda reserans veritatis. Inter sancta doctrinae salutaris convivia prudentiam viri sacerdos miratus a fletu se continere non potuit. Toto autem septem" dierum circulo cum summo honore et diligentia illis ministravit, et quos carnalibus fovit" delitiis, ab ipsis cottidie pastus est dapibus scripturarum. Inter sacrae igitur aedi ficationis colloquia, Columbanus abba" presbyterum interrogavit, si sciret aliquem in solitudine locum, in quo cellula fieri potuisset custodiis aliquantulum regula- ribus oportuna’. Hospes sanctorum huic inquisitioni respondit: ‘In hac solitudine locus quidam est antiquae structurae, servans inter ruinas vestigia, ubi terra" pinguis et fructuariis proventibus apta, montes per girum excelsi, heremus vasta et imminens oppido, planities copiosa victum quaerentibus fructum laboris non negat. Et cum loci ipsius situm per multa laudasset, indicavit nomen eius Brigantium3.

⁶ Illis igitur illue ire cupientibus paravit presbyter naviculam et imposuit remiges. Venerabilis autem abba" comitibus Gallo et quodam diacono navem conscendens, invocato nomine Domini, ad locum desideratum via recta pervenit. Egressi de navicula, oratorium in honore sanctae Aureliae constructum adierunt, quod postmodum beatus Columbanus in priscum renovavit honorem. Post oratio- nem cum per girum oculis cuncta lustrassent, placuit illis qualitas et situs loco- rum. Deinde, oratione praemissa, circa oratorium mansiunculas sibi fecerunt. Repererunt autem in templo tres imagines aereas deauratas, parieti affixas, quas populus’, dimisso" altaris" sacri cultu, adorabat", et oblatis sacrificiis, dicere con- suevit: ‘Isti sunt dii veteres et antiqui huius loci tutores, quorum solatio et nos et nostra perdurant usque in praesens". Columbanus itaque beato Gallo id in- iunxit officii", ut populum ab errore idolatriae ad cultum Dei exhortatione salu tari revocaret, quia ipse hane a Domino gratiam meruit, ut non solum Latinae, sed etiam barbaricae locutionis cognitionem non parvam haberet. Cumque eius. dem templi sollemnitas ageretur, venit multitudo non minima promiscui sexus et aetatis non tantum propter festivitatis honorem, verum etiam ad videndos pere- grinos, quos agnoverant advenisse. Ergo dum ad horam orationis concurrerent, iussu venerandi abbatis Gallus coepit viam veritatis ostendere populo, et ut ad Dominum converterentur, admonere, utque, vanis abiectis, adorarent Deum patrem creatorem omnium rerum et unigenitum eius filium, in quo est salus, vita et re- surrectio mortuorum. Et in conspectu omnium arripiens simulacra et lapidibus in frusta comminuens, proiecit in lacum. His visis, nonnulli conversi sunt ad Dominum, et confitentes peccata sua, laudes Domino pro sua inluminatione de- derunt; alii propter imaginum comminutionem ira et furore commoti, gravi in- dignationis rabie turbidi recesserunt. Beatus autem Columbanus iussit aquam afferri, et benedicens illam, aspersit ea templum, et dum eireuirent psallentes, dedicavit ecclesiam. Deinde, invocato nomine Domini, unxit altare et beatae Aureliae reliquias in eo collocavit, vestitoque altari, missas legitime compleve runt. Omnibus itaque rite peractis, reversus est populus in sua cum gaudio magno. Post haec permansit ibi beatus Columbanus eum commilitonibus suis tribus annis, et aedificata inibi" cellula, alii hortum laboraverunt, alii arbores pomiferas excoluerunt. Beatus vero Gallus texebat retia, et misericordia Dei cooperante, tantam piscium copiam coepit, ut numquam fratribus defuissent"; quin etiam adventantes peregrinos huiusmodi iuvit solatio et de eodem labore assiduas populo benedictiones exhibuit.

⁷ Et dum quodam tempore retia sua mitteret in pelagus, in silentio noctis audivit daemonem magno vocis strepitu de vertice montis proximi vocantem quen- dam alterum nominatim, quasi in pelago commorantem. Cumque et is qui voca- batur praesto se esse quasi de lacu responderet: ‘Consurge’, inquit ille, in adiu- torium mihi, ut peregrinos istos eiciamus de his sedibus; quia ipsi de longe venientes, me de templo meo expulerunt, simulacra mea contriverunt et populum qui me sequebatur post se averterunt. Commoveat te iniuria quam patior, et hostes communes unitis viribus a nostris terminis arceamus’. Et ipse respondit: ‘Heu! quod de tuis calumniis narras ex meo contemptu percipio. Nam unus ex illis me in pelago premit et mea" devastat, cuius nec retia umquam corrumpere possum nec ipsum decipere, quia invocatio divini nominis de ore eius numquam. recedit, qua munitus continua vigilantia insidias nostras contemnit. Quapropter tam cautos bellatores nostrae non superabunt versutiae’. His auditis, vir Dei munivit se undique signo sanctae crucis et dixit illis’: ‘In nomine domini nostri Iesu Christi adiuro vos. ut recedatis de loco isto et neminem hie1 laedere praesu- matis. Deinde cum ad litus festinanter redisset, abbati suo quae audierat nun- tiavit. Ille haec auditu percipiens, ecclesiam petiit, et signo pulsato, fratres con- venire fecit. Prius autem quam initium psallendi fecissent, auditae sunt dirae voces daemoniorum per montium summitates et quasi discedentium heiulatus cum terrore confusus". Haec audientes servi Dei, prostraverunt se in orationem, Domini postulantes protectionem illique laudes et gratias persolventes, quia eos liberare dignatus est de terroribus malignorum".

⁸ Interea nonnulli civium propter idolorum suorum abolitionem praedica- tionis eorum monita contemnentes, coeperunt contra eos odia concitare, insidias machinari. Qua etiam intentione locorum ipsorum ducem nomine Gunzonem adie- runt et apud eum accusaverunt sanctos, dicentes, venationem publicam in eisdem locis propter illorum infestationem peregrinorum esse turbatam. Quo audito, dux furore succensus, missis nuntiis, famulos Dei de loco eodem discedere iussit. Sed neque hoc sufficit satellitibus daemonum; quin etiam vaccam eorum furto abs- trahentes, in invia ducunt silvarum. Quos cum duo de fratribus e vestigio in- secuntur, consurgentes latrunculi, interficiunt eos, et auferentes spolia eorum, discedunt. Mirati autem fratres, cur tam diu differant redire, mittunt alios, qui eos requirant. Illi vestigia eorum secuti, occisos eos inveniunt, et cadavera ipso- rum suis humeris imponentes, ad cellam reportant. Inter hos angustiarum et tristitiae fluctus nuntius ducis adveniens, de illo eos loco commeare praecepit nec immerito, quia non est societas luci ad tenebras. Egit autem hoc arte sua dia- bolus, ut populum, quem in praesentia lucis amittere coepit, discedente sanctitatis fulgore, tenebris occuparet antiquis. Sancti igitur viri moleste ferentes, quod sede pellerentur amabili, consilio communi Italiam petere decreverunt; et dum nimio tenerentur dolore, sanctus pater Columbanus his verbis coepit eos consolari: ‘Invenimus quidem, fratres, his in partibus auream concam, sed venenatis ser- pentibus plenam. Cedat tamen tristitiae languor exitialis, quia certa est fiducia de auxilio protectoris. Deus enim, cui servimus, angelum suum mittet nobiscum, qui nos perducat ad Agilulfum Langobardorum" regem, ubi, eius clementia prae- parante, humanos affectus et pace plenum habitationis locum inveniemus’.

⁹ Post haec igitur cum proficiscendi tempus instaret, beatum Gallum repen- tina febris invasit. Unde abbatis sui pedibus advolutus, indicavit se infirmitate vehementi laborare et ideo iter propositum non posse perficere. Ille vero existi- mans, eum pro laboribus ibidem consummatis amore loci detentum viae longioris detrectare laborem, dixit ei: ‘Scio, frater, iam tibi onerosum esse tantis pro me laboribus fatigari; tamen hoe discessurus denuntio, ne, me vivente in corpore, missam celebrare praesumas’. Et cum ei licentiam per se conversandi dedisset, viam ingressus est abeundi. Post discessum magistri et sociorum Gallus retia sua et sagenam navi imponens, ad Willimarum" presbyterum venit, et cum optu lisset ei retia, inter lacrimas et suspiria retexuit’ omnia quae gesta fuerant circa fratres suos. Deinde infirmitatis suae causas aperiens, rogavit eum, ut sui curam dignaretur habere. Qui suscipiens eum cum omni caritatis obsequio, domum vici- nam ecclesiae eius necesitati concessit et duobus clericis suis’ Magnoaldo et Theo- doro hane sollicitudinem commendavit, ut cum omni diligentia eius recuperationi servirent. Exactis aliquot diebus, Domino, qui medicus est verus, medelam im- pertiente, coepit sumere cibos, et per incrementa temporum confortatus, perfec tam indeptus est sanitatem. O infirmitatem omni humano robore fortiorem"! O febrem omni laude colendam! O languorem sanitati et gaudiis asscriben- dum! Exemplo enim" Domini pro nobis Gallus doluit, ut animarum morbos praedicatione sacra depelleret; ire cum magistro non potuit, ut nobis viam veritatis ostenderet. Vere patiens et misericors Dominus! In praedicatoribus suis iam pridem contemptus, dum conversionem peccatorum sustinet, doctorem, ne errantes deserat, retinet.

¹⁰ Diaconus itaque sepe dicti presbyteri nomine Hiltibodus omnes heremi semitas notas habebat et secessus. Solebat enim piscium et accipitrum causa capiendorum sepius solitudinem pervagari et secreta locorum usu cottidiano per- discere. Huic cum vir sanctus familiaritatis suae gratiam praestitisset, quaesivit ab eo, an invenisset umquam in solitudine locum aquis abundantem puris et salu- bribus, planitiae stratum et humanis cultibus oportunum: ‘Desiderio’, inquiens, ‘animi ferventis exaestuo, cupiens in solitudine dies ducere huic vitae concessos, iuxta quod psalmista pronuntiat, dicens: Ecce! elongari fugiens et mansi in solitudine. Expectabam eum, qui salvum me faceret, et reliqua. Diaconus respondit: ‘Haec, o pater, solitudo aquis est infusa frequentibus, asperitate terribilis, mon- tibus plena praecelsis, angustis vallibus flexuosa, bestiis possessa saevissimis; nam praeter cervos et innocuorum greges animalium ursos gignit plurimos, apros innumerabiles, lupos numerum excedentes, rabie singulares. Timeo igitur, ne si te illuc induxero, ab huiusmodi hostibus devoreris’. Ad haec vir sanctus: ‘Apo stoli’, inquit, ‘sententia est: Si Deus pro nobis, quis contra nos? Et: Scimus, quo- niam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum. Qui Danihelem liberarit de lacu leonum, potest et me eripere de manu bestiarum. Cui diaconus haec re- spondit: ‘Mitte in peram tuam cibaria et rete" parvissimum; eras" enim introdu cam te in heremum. Et si inveneris locum tibi acceptabilem, age gratias Deo et praecepti dominici comple rigorem. Deus autem qui eduxit te de regione lon- ginqua, ipse, sicut Tobiae famulo suo comitem caelitus dedit, ita angelum suum mittet nobiscum et ostendet nobis locum desideriis salutaribus aptum. Igitur vir beatus die eodem ieiunus permansit et usque ad alterius diei diluculum in" orationibus pernoctavit. Dignum quippe erat, ut quod divino inchoabat amere, instantissima praece Domino commendaret.

¹¹ Cum autem lucifer suo processu noctis latibula detexisset, et sol in- feriora dimitters, cursu consueto superiores orbis plagas inviseret igneumque iubar ab orientis axe mortalibus demonstraret, athleta Dei ea quae ductor suus dixerat secum assumens, cum orationis benedictione, illo praeeunte, viam aggressus est. Cumque per totum diem iter agerent, circa horam nonam dixits diaconus: “Pater, hora refectionis iam instat. Sumamus paululum panis et aquae, quia ita con- fortati viae quod restat melius consummare poterimus’. Homo Dei” respondit: Tu iuxta necessitatem corporis refectionem percipe, fili; ego non gustabo quicquam, antequam Dominus mihi locum desideratae mansionis ostendat’. Et ille: “Sicut’, inquit”, ‘socii sumus passionis, sic erimus et consolationis. His dictis, coeperunt iter agere festinato, quia dies iam declinabat et solaris fervor propinquabat occasui*. Venerunt autem ad quendam fluviolum qui Steinaha nominatur; ambu- lantesque per decursum ipsius, dum venissent ad rupem", de qua idem cum impetu descendens gurgitem facit speciosum, viderunt" ibi plurimos pisces, et imponentes retia sua, coeperunt eos. Igni deinde succenso, diaconus pisces assavit et panem posuit super peram. Beatus autem Gallus dum orandi gratia modicum ab illo divulsus esset, inter condensa veprium frutecta ambulans et pede haerens, ad terram corruit. Quod diaconus videns, accurrit", ut sublevaret prostratum. Sed vir Dei praescius futurorum: ‘Sine me’, ait, haec requies mea in sacculum sacculi; hic habitabo, quoniam elegi cam’. Et cum post orationem surrexisset, sumens virgam colurnam, fecit crucem et fixit in terram. Habebat autem pendentem collo capsellam, in qua continebantur reliquiae beatae Dei genitricis Mariae et sane- torum martyrum Mauricii et Desiderii. Quam cum in ipsa cruce suspendisset, vocavit diaconum et prostraverunt se pariter in orationem. Tum vir venerabilisk huiusmodi praeces emisit: ‘Domine Iesu Christe, qui pro salute humani generis de virgine nasci et mortem subire dignatus es, ne despicias desiderium meum pro peccatis meis; sed in honore sanctae" genitricis tuae et martyrum confessorum- que tuorum praepara in hoc loco habitationem tuis aptam servitiis’. Finita ora- tione, sole occumbente, finitus est dies, et ipsi tandem cum gratiarum actione cibum" sumpserunt, rursumque Deo gratias exhibentes, straverunt sibi in terra, ut aliquantulum requiescerent. Sed vir sanctus cum comitem suum alto teneri sopore putaret, surgens prostravit se in figuram erucis ante capsellam et praeces Domino devotas effudit. Interea descendens ursus de monte, micas et fragmenta, quae convivantibus deciderunt, caute legebat’. Hoc factum ut vidit homo Dei, dixit ad feram: ‘Praecipio tibi, bestia, in nomine Domini, tolle lignum et mitte in ignem. Ad cuius praeceptum belua conversa, validissimum lignum at- tulit et igni iniecit. At vir benignissimus ad peram accedens, de parvo cellario panem integrum famulanti porrexit et accipienti ita praecepit: ‘In nomine domini mei Iesu Christi ab aac valle discede et hoc pacto montes et colles circumpositos habeto communes", ut nullum hic hominem, nil de pecoribus laedas’. Dum haec agerentur, diaconus dormire se simulans, quod vir Deo carus gessit cum bestia, considerabat, et surgens, prostravit se ad pedes eius et dixit: ‘Nune seio vere Domi- num esse tecum, quoniam et bestiae heremi oboediunt tibi’. Ille autem dixit ei: ‘Cave, ne omnino hoc alicui dixeris, donec videas gloriam Dei.

¹² Nocte igitur exacta, cum lux aurea silvarum inlustraret opaca, diaconus ait: ‘Pater mi, quid facturi sumus hodie? At ille respondit. ‘Obsecro te, fili, ne moleste feras quod dico. Quia Dominus nos fecit quod quaesivimus invenire, hune etiam diem in hoc loco ducamus. Tolle rete et ad gurgitem vade; ego quo- que post te quantocius ibo. Forsan Dominus solitam nobis largitatem ostendet, ut regredientes ad castrum offeramus patri nostro presbytero de hoc loco bene- dictionem, quam Dominus nos invenire donavit’. Diaconus respondit: ‘Gratum habeo quod praecipis, pater’; et surgens cito cum invocatione nominis Domini, assumpto retiaculo, perrexit’ ad fluvium. Cumque illud in gurgitem mittere voluisset, duo daemones in effigie mulierum steterunt in litore, ita nudati, quasi balneum intrare voluissent. Et cum turpitudinem sui corporis illi obicerent, tollentes lapides, iactaverunt contra eum et dixerunt: Tu induxisti virum istum in hanc heremum, virum iniquum et invidia plenum, qui suis maleficiis semper nos vincere consuevit’. Ille autem reversus ad virum Dei, indicavit illi quae viderat et audierat. Electus Dei bellator pariter cum diacono prostravit se et huiusmodi verbis Dominum depraecatus est: ‘Deus omnipotens, ineffabilis bonitas, inaestimabilis maie- stas, secundum misericordiam tuam, non secundum merita mea auditu placido has suscipe praeces. Iube hos daemones hunc locum deserere, ut sit sanctificatus in honore nominis tui. Surgentes ab oratione, venerunt ad gurgitem, et continuo daemones in fugam conversi, ierunt per decursum fluvioli contra proximum mon- tem. Sanctus vero Gallus dixit illis: ‘Praecipio vobis, fantasmata, per immensae potentiam trinitatis, ut hunc locum deserentes in montes desertos eatis et hue revertendi ulterius non habeatis fiduciam’. Deinde mittentes in gurgitem rete, coeperunt pisces, quantosh volebant; et dum pisces de maculis lini absolvunt, audiunt in summitate montis voces quasi duarum mulierum defunctos plangen- tium et dicebant ad invicem: ‘Heu! quid faciemus, vel quo pergemus? Pere- grinus hic inter homines nos habitare non sinit, in heremo quoque manere non patitur. Non solum autem tunc haem voces auditae sunt, verum etiam postmodum tribus vicibus, dum ipse diaconus saltum" ad capiendos accipitres intravisset, audivit daemonia de quodam monte qui Himilinbere dicitur clamantia, et utrum adhuc Gallus esset in heremo, sciscitantia, vel si iam discessisset.

¹³ Igitur post discessum daemonum, dum fideles illi heremi dilectores vallem lustrarent, videntes inter duos fluviolos multa desiderabilia, silvam specio sam, montes per girum, planitiem in medio, probaverunt locum ad aedificandam cellam optimum esse. Et recordatus vir sanctus sententiae, quam Iacob post visio- nem scalae et angelorum ascendentium et descendentium per eam protulit, dixit: ‘Vere Dominus est in loco isto. Erat autem usque ad illud tempus in eadem valle plurima serpentium multitudo. Porro ex illa die tam pleniter abscesserunt, ut postea ibi non comparerent. Congruit hoe miraculum cum prioribus. Nam, dia- bolo inde expulso, dignum erat, ut animal, per quod hominem deceperat, habita tioni cederet’ sanctitatis.

¹⁴ Cumque reversi fuissent ad locum primae stationis, ubi pridem vir Dei cruciculam defixerat, diaconus dixit ad eum: ‘Sumentes peram et rete regredia- mur ad castrum’. Et ille: Tu’, inquit, ‘fili, ut placet, ad propria revertere; ego vero his in locis aliquantisper moratus, post triduum Deo duce te subsequar’. Diaconus dixit: ‘Nequaquam te absente remeabo ad patrem nostrum, ne forte dicat te propter spolia me interemptum; vel si homicidium negare voluero, haec mihi obiciat: “Cur illum dimisisti in solitudine? Cito reversus edue eum ad me”. Et erunt mihi duo pariter, labor duplicatus et manifesta confusio’. Ad haee vir sanctus respondit: ‘Vade fili, ego post vestigia tua quantocius prope- rabo. Quo abeunte, athleta Dei toto triduo ab omni victus adiumento corporei ieiunus permansit, ut videlicet locum, quem spiritali militiae providebat, parsimo- niae consecraret initiis. Quarto itaque die heremo digrediens domum revisit presbyteri1 et inter amicae salutationis officia gratias Deo pro omnibus bonis, quae ei ostendit, cum debita laude persolvit; presbyter autem suscipiens illum cum gaudio, iussit mensam apponi. Et cum consedissent’, benedicentes Deum, cum gratiarum actione cibum sumpserunt, et inter prandendum diaconus dicit presby tero: Si ursus adesset, fortassis’ Gallus porrexisset illi benedictionem’, inter- rogantique, unde huiusmodi verba proferret, narravit omnia" quae gesta erant in heremo. Ex illo die et deinceps habuerunt eum sicut prophetam et virum sanctum, cottidie meritorum eius magnitudinem per vitae illius asperitatem et vir- tutum studia metientes. Interea, illis commanentibus, nuntius venit ad presby- terum, indicans, Constantiensem episcopum Gaudentium nomine de hac vita mi- grasse. Hoc audito, unanimo fervore pro requie defuncti pastoris praecibus et lacrimis institerunt.

¹⁵ Septima post haec die Gunzonis ducis epistola venit ad presbyterum, praecipientis illi, ut die duodecimo ad Iburningas villam veniret et virum Dei secum adduceret. Nam filiam eius nomine Fridiburgam, quae illi erat unica, singulari pulchritudine fulgens, spiritus invasit malignus; a quo dum diversis tor- queretur molestiis, paene continuam toleravit inediam, et sepius terrae prostrata, inter spumas horribiles miserabili volutabatur’ insania, adeo ut vix quattuor viro- rum teneri posset instantia. Post triginta autem dierum circulum, ex quo ei hoe accidit, coepit ille habitator malignus per eam diras emittere voces. Hane ob causam pater ejus nuntios’ misit ad regem Sigibertum, Theoderici filium, qui eam habuit desponsatam, ut ei nuntiarent", quicquid circa puellam agebatur. Rex vero cum omni festinatione misit duos pontifices, de quorum meritis potissimum prae- sumebat, cum donis regiis ad puellam, ut eam medicamine orationum a furoris vesani languore sanarent. Igitur Willimarus presbyter, volens tempore per epi- stolam definito ad ducem venire, dixit beatissimo Gallo: ‘Scis ducis mandatum; eamus ad illum’. Et ille: Tuum est’, inquit, ‘hoc iter, non meum. Tu ergo pro- ficiscere. Quid mihi cum principibus saeculi? Nam in heremum, unde exivi, re- vertar. ‘Noli, ait, ita agere, sed perge mecum, ne forte dux, qui in vexatione filiae nimium contristatur, ira commotus mittat satellites teque vinctum illuc faciat perduci. Vir Deo plenus respondit: ‘Vadam prius ad cellulam meam, ut provideam utilitatem et necessaria fratrum, qui ibi sunt Domino servituri. Hoe ideirco dixit, ne ad principem iret. Et consurgens ad electae pridem habita- tionis locum miles Domini tendebat egregius. Sequenti die fratribus qui secum erant interdixit, ne quis illorum cuipiam, quo pergeret, indicaret; sed etsi curio- sius interrogati fuissent a quoquam, iussit, ut eum per epistolam magistri suik Italiam dicerent invitatum. His dictis, sumens secum duos de discipulis suis, per solitudinem Rhetiam Curiensem commeavit. Cumque proximum montem transcenderent, venerunt in heremum quae Sennia nominatur, indeque ad proximum vicum qui dicitur Quaradaves" digressi, repererunt ibi Iohannem diaconum", virum iustum et Deum timentem; isque recepit eos hospitio et omni fovit huma- nitatis obsequio. Finxerunt enim, se de longe tune venisse, et apud eum man- serunt septem diebus.

¹⁶ Porro cum sepe dictus presbyter hospes sanctorum audisset, virum Dei de cellula discessisse, navem conscendens, ad ducem transfretavit, et quae circa hominem Dei facta fuerant, indicavit. Dux vero, ut eito reverteretur. illi imperavit, et missis post virum Dei legatis, eum advenire devote rogaret’, etk adiciens’: ‘Si enim’, inquit, ‘per eius orationes filiam" meam Dominus a daemonio liberaverit, dabo illi pontificatum Constantiensis ecclesiae et insuper eum copiosis praemiorum muneribus honorabo. Ille promittens", se, ut iubebatur, acturum, sicubi eum qui desiderabatur invenire potuisset, ratem petens, ad propria remeavit. Interea pontifices a rege transmissi venerunt et invenerunt ipsam quidem puellam nimio laborantem furore, parentes autem eius omnemque familiam et propinquos flentes super eam et miserabili’ merore" depressos’. Tota enim domus una clade con- tabuit: puella vexabatur insania, ceteri torquebantur" tristitia. Postquam ergo in gressi pontifices munera rege directa praesentarunt, praeces in conspectu puellae fuderunt ad Dominum. Illa vero tenentium manibus se excutiens, uni eorum gla. dium abstulit, volens episcopos interficere"; et cum id non posset efficere, spiritus immundus uni eorum dixit: ‘Si volueras me, sicut regi promisisti, de hoe vasculo propulsare, cur filiam tuam, quam nonna illa de te concepit et genuit, non fecisti tecum venire? Deinde ad alterum: ‘Et tu’, inquit, ‘cum tribus feminis fornica- tionem commisisti". Vestro quidem imperio, quod nullo sanctitatis merito robo- ratur, numquam egrediar. Est vero quidam vir magnae apud Deum virtutis nomine Gallus, qui me de Tucconia, ubi diu optata quiete potitus sum, potenter eiecit domosque meas audenter destruxit; postmodum inveniens me apud Brigantium commorantem eadem virtute exheredavit. Porro quia dux iste eum de eodem expulit loco, in ultionem eius iniuriae puellam istam arripui; de qua possessione, nisi ipse advenerit, nullatenus amovebor. Unus deinde pontificum dedit furenti alapam dicens: ‘Obmutesce, satanas, desertor veritatis, falsitatis amator et auctor. Putavit enim, eum de gallinatio dicere gallok-1. Et dum’ spiritus nequam pluri- bus eos verborum iniuriis affecisset, manserunt ibi tribus tantum diebus, ac de- inde ad sua reversi, nuntiaverunt omnia quae gesta fuerant regi.

¹⁷ Presbyter vero eum secundum iussionem ducis virum Dei fuisset e ve stigio persecutus, repperit eum in spelunca, animum suum lectionis consolatione pascentem, et accedens, salutavit humiliter et dixit ad eum: ‘Ne timeas, serve Dei, ad ducem venire; sub testificatione enim iurisiurandi promisit, se nullam tibi irrogaturum iniuriam. Sed et cum posueris manum tuam super caput puellae, si ab ea per orationes tuas spiritus immundus abscesserit, in sede Constantiensi pontificatus te sublimabit honore’. Dum de huiuscemodi colloquium rebus haberent, superveniens Iohannes diaconus, secundum consuetudinem optulit ei panes azimos et langunculam vini. oleum et butyrum et mel in vasculis cum piscibus assis". Vir Dei cum eum venire cognovisset, gratias egit Deo" gaudio plenus, discubueruntque tres convivae fidissimi et cum gratiarum actione dona Domini perceperunt. Inter haee vir sanctus presbytero: ‘Due’, ait, ’nobiscum noe- tem instantem et crastina die tecum, Domino volente, proficiscar’. Cumque huic consensum persuasioni praebuisset, ad virum Dei diaconus dixit: ‘Mane primo dilu culo hue veniam et adducam mulum meum stratum, ut simul ire possitis. Ego vero cultor ero speluncae et eam cura diligenti custodiam’. Sanctus Gallus re- spondit: ‘Bene dixisti, fili, et ego quidem via qua veneram per heremum regrediar ad cellulam meam et visitabo fratres; postmodum vero, quam eitissime potuero, ad castrum properabo". Presbyter ergo" adiuratione valida constrinxit eum, ut nequaquam faceret contraria dictis. Et abscesserunt pariter; Iohannes quoque, accepta benedictione, rediit in domum suam. Cumque vir beatus recto itinere pervenisset ad cellulam, requievit ibi nocte illa cum fratribus. Mane autem se- quenti, sumptis secum duobus fratribus, perrexit ad castrum repperitque inibi cum presbytero ducis missum, qui eos cum omni" festinatione ire deposceret; qui etiam indicavit, puellam continuato iam triduo sine alimonia perdurare. At illi, navicula conscensa, totis nisibus ire festinantes, ligno natatili profundi terga sulcante, nocte proxima pervenerunt ad ducem.

¹⁸ Cumque, devictis profundae noctis tenebris, sol terris cum iocunditate serenum restitueret diem, iussit eos dux venire in cubiculum, in quo arreptitia servabatur. Iacebat autem tunc in sinu matris suae, oculis clausis, ore hianti; membra quoque eius ita erant disiecta, ut quasi mortua videretur. Foetor vero tam gravis oris prorupit ex adito.1, ut sulphure locus ipse aspersus putaretur. Pater itaque cum domesticis suis intravit, ut videret, quid vir Dei esset acturus". Ille de Domini largitate certissimus, humiliter se prosternens, has praeces Domino cum lacrimis fudit: ‘Domine Iesu Christe, qui pro salute humani generis carnem sumere et per virginem nasci dignatus es, qui ventis et mari imperasti, diabolum etiam calliditatis suae fraudibus insistentem retro ire iussisti. quique passione tua mundum redimere et libertati" restituere dignatus es, iube hune immundissi mum spiritum de puella hac pro tui gloria nominis exire, ut plasma tuum super- bus invasor deserat, et tibi’, creatori suo, creatura tua gaudens deserviat. Et cum surrexisset ab oratione, apprehensa dextera eius, allevavit eam; spiritus enim malignus conturbaverat illam. Et imposita manu super caput eius, dixit: ‘Im- pero tibi in nomine domini nostri Iesu Christi, spiritus immunde, ut exeas et re- cedas ab hoc plasmate Dei’. Et cum haec dixisset, aperiens illa oculos, re- spexit in eum, et spiritus malignus his verbis eum allocutus est: Tune es, ait", Gallus, qui de habitationibus me expulisti prioribus? Ego plane ob ultionem iniuriae, quam dux iste tibi et sociis tuis irrogavit, filiam ipsius invasi, et sic eicis me? Si hine exiero, quo vadam? Illue’, ait, ‘ubi tibi paratur in abysso supplicium sempiternum a Domino’. Et statim, videntibus qui aderant, exivit de ore puellae quasi avis nigerrima et horrore terribilis. Hora eadem sana" surrexit et a viro Dei gaudens gaudenti reddita est matri.

¹⁹ His ita patratis, dux iussit ei offerri dona, quae rex puellae transmiserat, et insuper ut apicem pontificalis gradus dignaretur assumere postulavit. Ad quod vir beatus ita respondit: ‘Vivente domino et patre meo Columbano, interdictum altaris officium non usurpabo, nisi ab illo permissus; quare huius regiminis pon- dus quod offers subire non possum. Quod si hoe indubitanter fieri cupis, sus- tine interim, donec mittam epistolam ad abbatem meum ad insinuandam illi voluntatem tuam; et si eius permissum cognovero, tune demum oblatum curae pastoralis onus* suscipiam’. Et dux ad illum: ‘Bene’, inquit’, ‘dixisti, fiat" secun- dum verbum tuum. Et dimisit eum cum" pace". Ille, sumptis quae donata fuerant, remigando pelagus superavit. Dux autem sanctitatis eius tam manifesto compunetus indicio, iussit Arbonensi praefecto, ut cum omni plebis officio iret ad locum cellae, et quaecumque necessitas poposcisset, aedificia iuxta viri Dei dispositionem construeret. Venerabilis ergo pater post celeuma celebratum, cum Arbonensed castrum intraret, fecit convenire omnes pauperes et egenos et dona quae detulerat illis distribuit. Haec videns quidam discipulus eius nomine Mag- noaldus, dixit ad eum: Pater, habeo vas argenteum pretiosum, caelaturis insigne; si vis, reservabo illud, ut sacri vasa ministerii ex eo faciamus. Ille respondit: ‘Fili’, memor sententiae beati Petri apostoli, quam paralitico speranti pecuniam protulit: Argentum, inquiens, et aurum non est mihi, ne contrarius exemplo inve- niaris salubri, vas quod possides pauperibus conferre curato. Nam praeceptor meus beatissimus Columbanus in vasis aeneis Domino solet sacrificium offerre’ salutis, quia fertur et salvator noster clavis aereis" cruci" confixus". His omnibus ex- pletis, reversus est ad dilectae solitudinis aulam.

²⁰ Deinde misit epistolam ad Iohannem diaconum", rogans eum ad se venire. Qui cum dilecti magistri litteras accepisset, tulit quod pro benedictione offerre poterat et venit ad eum; et oblatis eulogiis, salutavit patrem, et salutatione paterna est honoratus. Cui interroganti virum sanctum de prosperitate itineris eius ille respondit: ‘Divina nos praeveniente misericordia et subsequente, cuneta prospere provenerunt. Nam eum summa gratulatione suscepit nos princeps, et eripuit Deus filiam eius a daemonio, et ipse dedit nobis dona non modica et insuper optulit mihi episcopatus honorem; ego vero non consensi suscipere ante praeceptum abbatis mei. Ergo, fili, adquiesce consiliis meis; esto mecum et lege divinae libros scien- tiae, et docebo te, cooperante gratia Dei, intellegentiam scripturarum’. Cecidit autem diaconus ad pedes eius, gratias agens, fecitque redire in sua pueros, qui secum venerunt’; ipse vero remansit apud virum venerabilem, et ille coepit eum introducere in cellaria scripturarum, ostendens ei novi et veteris occulta thesauri. Superna itaque illustratus clementia, tanti magisterii profecit instantia, adeo ut in omni scripturae divinae latitudine’ nobiliter eruditus, laboris paterni fructus ostenderit.

²¹ Sigibertus igitur rex, cum audisset puellae redditam sanitatem, mandavit patri eius, ut eam suis conspectibus exhiberet. Qui sumens dona ingentia et puerorum multitudinem ac puellarum, cum magno suorum comitatu duxit eam usque ad Rhenum indeque per comites ad regem transmisit. A quo dum gra- tanter suscepta fuisset, interrogata, quomodo suae remedium consecuta esset infir mitatis, cum per pontifices ad hoc missos sanitati non posset restitui, hane red- didit rationem: Domine mi. inquiens, ’est vir quidam in provincia, quam hue ducta reliqui, cuiusdam incola solitudinis de gente Scottorum nomine Gallus tantae apud Deum virtutis et meriti, ut adversus daemones singulari quadam utatur potentia. Nam cum ego, ancilla tua, gravi vexatoris instantia periculosum vitae nutantis finem paene subirem, rogante patre meo, idem vir Dei supervenit. et signo vexilli salutaris me muniens, imperiosa voce iussit exire tyrannum. Et videntibus cunctis qui aderant, exivit de ore meo quasi corvus colore piceus, hor rore tartareus; cumque sacrificii caelestis me pabulo confirmaret, pristinae resti- tuta sum sanitati’. His ita relatis, puella procidens ad pedes regis: ‘Obsecro, ait, ‘domine, ut virum ipsum tuae gratiae foveas lenitate et pro me dignas illi gratiarum actiones rependere non graveris. Interrogavit autem eam’, in qua heremo vir mansitaret eximius. Et illa respondit: ‘In saltu, qui Arbonensi terri torio adiacet, et est publici possessio iuris; situs autem inter Alpes Rhetiarum et Brigantini marginem lacus’. Rex igitur ut audivit in publicis eum commorari possessionibus, iussit fieri conscriptionem firmitatis, ut vir sanctus locum quem in- colebat per auctoritatem regiam optineret. Auri quoque libras duas et argenti pondo" totidem cum epistola concessionis iam dictae per suos nuntios viro Dei destinavit, se sacris orationibus eius commendans attentius; Gunzoni autem duci praecipiens, ut, si solitudinis incola vellet, solatiorum ei copiam ad aedificandam* cellam sumministraret.

²² Non multis in medio revolutis diebus, volens rex idem puellam suis thalamis sociare, celebri edicto sacerdotum et principum suorum senatum nuptia rum praecepit adesse sollemniis. Cumque stipatus agmine procerum introisset, ubi ipsa manebat, dixit illi: ‘Ascendamus in palatium, nam nuptiae paratae sunt; sacerdotes et capita populorum cum benedictionibus congruis advenerunt. Quibus illa auditis cecidit ad pedes eius, dicens: ‘Mi domine, quia praeterita passio suo me pondere tabefecit, vires absorbuit valitudo contraria, membrorum officia aegri- tudine sunt resoluta; da mihi vel septem dierum inducias, ut aliquatenus virium detrimenta recuperem et sic tuis possim applicari conspectibus’. Quam petitionem dum rex pie susciperet, ad palatium remeavit. illa in privato commorante cubiculo. Fiebat autem utroque in loco ingens apparatus laetitiae, admirantibus multis, cur tam diu divisi convivio’ distulissent conubia. Transactis interea septem diebus, circa matutinum officium puella cum duobus viris totidemque puellis ecclesiam beati Stephani protomartyris introivit, et secedens post ianuas templi, exuit se vestimentis regalibus et habitum propositi sanctioris assumpsit, nescientibus hoc viris, qui pariter cum illa advenerunt. Deposito ergo terrenae dignitatis amictu, sanctimoniae nitorem cum quodam sui secuta contemptu, ac- cessit ad altare, et in faciem proruens, Dominum studiosius adoravit ac deinde, cum se erigeret, cornu comprehendit altaris et huiuscemodi voces emisit: ‘Beate Stephane, qui sanguine tuo testimonium Christo perhibuisti, deprecationem meam tuis meritis Domino commendato, ut tua intercessione hodie cor domini mei regis convertat secundum voluntatem meam, ne velamen, quod amore Dei suscepi. auferat de capite meo’. Viri ergo qui erant cum illa, haec videntes, venerunt ad regem et nuntiaverunt ei quae facta fuerant. Et ille advocans sacerdotes et quosdam principes suos, coepit inquirere ab eis, quid super hac re faciendum censerent. Cyprianus Arelatensis regi respondit: Quia, ut liquido claret, puella haec, cum a daemonio erueretur, hoc se voto, quod perfecisse videtur, constrinxit, cavendum tibi est, ne forte, si irritum feceris votum eius, redivivo daemonum comprimatur incursu, et sint illi novissima peiora prioribus; tu vero tanti eri- minis reatum incurras’. Rex ergo iustitiae tenax et timore Domini plenus huic consilio devotae mentis pandit assensum, et ingressus ecclesiam, fecit afferri vestem nuptiis praeparatam et coronam sponsae nitoribus imponendam. His allatis, dum puellam ad se iussisset accedere, sponsa Dei, iam agni comitatibus haerens, avelli non potuit ab altari, quia se timebat de ecclesia protrahendam. Cumque instantius arae cornibus inhaereret, rex eam, ne timeret, admonuit: ‘Hodie’, inquiens, ‘per omnia tuae voluntatis videbis" effectum’. Porro illa inter spem et" metum posita, caput super altare reclinans: ‘Ecce’, ait, ‘ancilla Domini; fiat mihi secundum voluntatem eius". Rex vero iussit sacerdotibus, ut elevarent" eam et ad se perducerent. Quo facto, induta est", illo iubente, veste regali et sacro velamine coronata. Intuitus autem eam" rex religiosus, dixit illi: Ecce! meis te nuptiis praeparatam sponsi caelestis, domini nostri, videlicet Iesu Christi, credo" complexibus’. Et dexteram eius comprehendens posuit in altari; deinde ecclesiae limen excedens, lacrimis absconditum patefecit amorem. Post haec vocavit eam et iuxta se fecit in palatio residere et donis ingentibus honoratam praetulit monasterio ancillarum Dei, quod in honore beati Petri principis aposto- lorum constructum est in Mettensium civitate, ubi gesta sunt universa, quae proxima narratione retulimus. In his autem omnibus perficiendis secuta est puella consilium beatissimi Galli, qui eam, Domino auxiliante, a daemonio liberavit.

²³ Per idem tempus Iohannes diaconus, perseverans apud venerandum" patrem, prudentiam, quae in eo caelitus abundabat, studio sitienti potavit, in absolutione dumtaxat difficilium scripturae divinae quaestionum et intemeratae fidei ratione. Operis quoque cottidiani, quod idem egregius apostolicae distric- tionis imitator sedula accelerabat instantia, non solum dilexit scientiam’. verum etiam comprehendit. Gratia enim illustratus divina, quicquid vel visu vel auditu percepit, altae memoriae et, ut ita dixerim, armario cordis celer inseruit et sub huius magisterii disciplina cum omni mansuetudinis et humilitatis custodia triennium duxit. 24. Post haec dux sepe iam dictus’ per epistolam suam virum Dei rogavit, ut ad Constantiam oppidum perveniret ad eligendum qui eidem sedi praefice- retur antistitem. Advocavit autem Augustidunensem et Veridunensem episcopos cum multitudine clericorum; Nemidonae etiam, quae a modernis Spira vocatur, venire fecit episcopum necnon per nuntios et epistolas suas totius Alamanniae presbyteros, diaconos universasque clericorum copias generaliter die denominata, id est proxima paschae dominica, apud Constantiam convenire praecepit. Ipse quoque cum principibus et comitibus suis huic intererat conventui". Cumque haec synodus tantae multitudinis celebraretur accessu et trium spatio denuntiaretur futura dierum. beatissimus Gallus divino plenus consilio, assumptis Iohanne et Magnoaldo diaco- natus officio sublimatis, perrexit ad oppidum; ingressoque eo locum concilii, dux huiusmodi verba profudit: ‘Deus omnipotens, cuius providentia totum corpus ecclesiae augmentatur et regitur, per interventionem et meritum beatae Mariae semper vir ginis, in cuius honore locus iste consecratus est, effundat" hodie super nos Spiritum sanctum ad eligendum pontificem, qui ad regendam plebem fidelium sit idoneus et ad gubernandam ecclesiam Dei pastorali sit diligentia plenus’. Ammonuit de inde pontifices et omnem" clerum, ut iuxta saluberrima canonum decreta recto- rem ecclesiae providerent. Coeperunt autem omnes clerici ad invicem dicere": “Gallus iste testimonium habet bonum ab omnibus, qui eius vitam noverunt. In scripturis divinis scientiae culmen optinuit et in omni vitae honestate sapientiae luce refulget; iustitiae autem vitae castitatem corporis sociavit, mansuetudinem cum humilitate possedit”; continentiae vero salutari patientiam iunxit. Largitor este elemosinarum, orfanorum pater, in viduarum solatiis alacer. Hunc omnium sectatorem virtutum decet esse pastorem populorum. His auditis, dux dixit ad illum: Audis, quid isti locuntur et affirmant? Sanctus pater respondit: ‘Bene quidem dicunt; utinam verum esset, quod fatentur. Cum autem invicem talia trac- tant, nesciunt in canonibus esse prohibitum, ne aliqui de locis suis commigrantes aliis facile ordinentur in locis. Est vero mecum diaconus quidam nomine Iohannes vicinorum indigena locorum, cui merito testimonium, quod isti mihi dederunt, potest aptari. Hune divino credens electum iudicio, vobis offero promovendum.’

²⁴ Cumque hac attestatione vir sanctissimus in Iohannem cunctorum con- citaret amorem, carus asseruit, neque enim aliud de illo credere poterant, quam quod vir Deo" dux diaconum venire fecit in medium: “Tu es, inquiens, ‘Iohan nes diaconus? Et respondit: ‘Ego plane’. ‘Unde’, ait, ducis propaginem gene- ris? Et dixit: In Rhetia Curiensi mediocri natalium dignitate sum procreatus’. Dux vero ad illum: ‘Potesne’, inquit, ‘pontificalis infulae pondus subire?’ Tunc venerabilis Gallus se pro filio responsurum promisit. Et dum haec mutuo sermo- num commercio pertractarent, subtraxit se diaconus et fugiens latibulum quaesivit in ecclesia sancti Stephani martyris, quae est extra oppidum. Secuti sunt autem sacerdotes cum plebe et apprehensum lacrimis perfusum felicibus, licet reniten- tem”. in praesentiam pontificum pertraxerunt et ducis et levaverunt, omnes pariter vocem dicentes: ‘Iohannem elegit sibi Dominus pontificem hodie’. Et respondit omnis populus: ‘Amen’. Episcopi itaque duxerunt eum ad altare et sollemni’ benedictionis officio" ordinaverunt antistitem"; consummatoque sacrae promotionis ministerio", rogaverunt eum sacrificii salutaris-1 celebrare mysteria. Praemissis ergo ex more divinae libationis initiis, post lectionem euangelii rogavere venera- bilem Gallum, ut multitudini quae aderat verbi officio sacrae instructionis pabula ministraret. Qui, assumpto Iohanne episcopo, gradum ascendit, eo videlicet pacto, ut ipse quidem aedificationis instrumenta colligeret, episcopus vero ad utilitatem barbarorum bene prolata interpretando transfunderet". Coepit igitur verbum facere de initio creaturarum et Adae peccatum, pro quo depulsus est paradyso, commemorare. Transiens inde ad diluvium, patriarcharum consequenter tempora perstrinxit et actus. Egressum quoque filiorum Israhel de Aegypto et transitum per mare Rubrum legisque lationem per Moysen et caelestis alimenti miracula re- plicavit. Regum deinde successiones et tempora prophetarum breviter attingens, adventus dominici tempus retexuit. Baptismum etiam salvatoris et mirabilium" eius gloriam commemorans, crucis ignominiam cum impiis insectationum generibus veraci relatione subiunxit. Haec audientes ecclesiae pastores, cum populi multitu- dine lacrimas fuderunt uberrimas et ad invicem dixerunt: ‘Vere Spiritus sanctus locutus est hodie per os viri istius’. Ille vero praedicationem perduxit usque ad resurrectionem Christi et in commemorationed generalis iudicii terminavit. Omnes ergo qui aderant, alacri mentis exultatione repleti, benedicebant Dominum et ad sua cum gaudio remeabant. Doctor itaque venerabilis, manens apud Iohannem episcopum septem diebus, inter multa salutiferae consolationis verba haec sepius inculcavit: Quem Deus elegit, homo non despiciet; sed erit omnium veneratione sublimis, quem divinum commendat indicium. Deinde, accepta ab eo benedic tione, reversus est ad cellulam suam. Episcopus autem iussit his qui rebus episcopii praeerant", ut ad virum Dei cum sibi subiectis" venirent et eius obtemperarent iussioni. Post haec tanto studio caritas" mutua servabatur utrimque", ut spiritalis glutino clientelaed sibi semper cohaerentes solo corpore viderentur. divisi. Magister paterna sollicitudine, praecibus et consilio salutari mathiten refo- vebat; ille vero paterno honore et omni necessitatum’ subsidio didasculum suble- vabat. Sicque sacra piorum societas aucto crescebat honore" et multiplicato com- mendabatur amore1.

²⁵ Tempore subsequenti coepit virtutum cultor eximius oratorium construere, mansiunculis per girum dispositis ad commanendum fratribus, quorum iam duo- decim monastici sanctitate propositi roboratos doctrina et exemplis ad aeternorum desideria concitavit. Quadam itaque-1 die, dum post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos suos reviserent, primo diluculo vir Dei vocavit Magnoal- dum diaconum suum, dicens illi: ‘Instrue sacrae oblationis ministerium, ut possim divina sine dilatione celebrare mysteria’. Et ille: ‘Num", inquit, ’tu" pater missam celebrabis? Dixit ergo ad illum: ‘Post huius vigilias noctis cognovi per visionem. dominum et patrem meum Columbanum de huius vitae angustiis hodie ad para- dysi gaudia commigrasse. Pro eius itaque requie sacrificium salutis debeo im- molare’. Et signo pulsato, oratorium ingressi, prostraverunt se in orationem et coeperunt missas agere et praecibus insistere pro commemoratione beati Colum- bani. Finito sacrae devotionis officio, venerabilis Gallus dixit ad Magnoaldum diaconum: ‘Fili", non tibi grave videatur petitionis meae pondus, sed arripe viam et Italiam petito, pertransiensquet. usque ad monasterium quod Bobium nominatur, diligenter perquirito, quid actum sit circa abbatem meum. Nota ergo diem et horam, ut si eum compereris esse" defunctum, possis agno- scere, utrum visio mea veritatis fulciatur effectu. Haec ergo omnia solli- cita investigatione perdiscens, regressus nuntiabis mihi’. Diaconus ad pedes magistri provolutus ignotum sibi iter esse conquestus est, sed vir benedictus voce blanda eum’, ne timeret, admonuit: ‘Perge’, inquiens, ’et Dominus diriget gressus tuos’. Hac consolatione roboratus, pii doctoris alumnus. praecepto paruit, et accepto benedictionis viatico, viam festinanter aggressus est. Cumque pervenisset ad monasterium, ut volebat, invenit omnia ita con- tigisse, sicut patri suo per visionem fuerant revelata. Mansit autem ibi una" nocte et accepit a fratribus epistolam ad beatum Gallum, continentem vene- randi’ transitum Columbani. Qui et baculum ipsius, quem vulgo cambotam vocant, per manum diaconi transmiserunt, dicentes, sanctum abbatem ante transitum suum iussisse, ut per hoc notissimum pignus Gallus absol veretur. Dimissus autem ab illis, iter acceleravit, et prospere in om- nibus agens, died octava pervenit ad dominum suum et patrem, ferens epistolam relationis et absolution is indicium. Lecta epistola, sanctus Gallus carissimi patris amorem pleno retinens corde, lacrimas profudit uberrimas, et collectis fratribus, causas meroris aperuits. Deinde tanti patris memoriam’ praecibus sacris et sacrificiis salutaribus frequentarunt.

²⁶ Contigit autem quadam die, dum in construendo oratorio cum fratribus laboraret, ut tabula quaedam parieti imponenda brevior ceteris mensura palmorum quattuor appareret. Quam dum eiusdem operis arti- fices vellent abicere, beatus Gallus virtutis, quam in Domino habebat, sibi conscius, iussit eos ab opere disiungere et domum ad percipiendam secum refectionem, quam Dominus praeparavit, intrare. Quibus secundum iussionem eius facientibus benedictum panem manud sua porrexit. Post prandium autem, cum omnes pariter opus repeterent imperfectum, invenerunt tabulam, quam propter sui brevitatem pridem abicere voluerunt, ceteris om- nibus longiorem mensura-1 dimidii pedis, et ammiratione de eo quod evenerat habita, lignum, quod mirabili creverat modo, in loco suo parieti aptaverunt. Quod ipsum’ longo deinceps tempore a fidelibus expetitum, Domino faciente, dentium doloribus efficaciter medebatur, praeter" antiqui com- memorationem miraculi novis semper effectibus honorandum. In quo facto meritorum eius magnitudinem et orationis possumus pensare virtutem; quia et lignum aridum contra naturam incrementis auctum est, et ne vetus aboleretur miraculum, rediviva signorum attestatione semper est repetitum.

²⁷ Post haec abba monasterii quod Luxovium dicitur nomine Eusta- sius, quem bonae memoriae Columbanus eidem loco praefecit, ab huius exilio vitae ad supernam patriam commigravit. Fratres ergo in eodem coenobio con- stituti consilium inierunt, ut venerabilem Gallum revocarent et eius regimini se subdendo contraderent. Miserunt itaque sex fratres ex his qui ab Hibernia ve- nerunt, qui epistolam ferrent, continentem causas eiusdem legationis. Igitur illi recto itinere cum ad viri Dei cellam pervenissent, nuntiati advenisse, ducti sunt ad orationem; qua’ expleta, domum ingressi, porrexerunt epistolam. Quam ut virk sanctus perlegit, dixit illis: ‘Ego quidem, o fratres, verba propheta ecupiens imitari dicentis: Extraneus factus sum fratribus meis et peregrinus filiis matris meae, deserui notos meos et propinquos, et ut liberius Domino possem vacare, solitudinis elegi secreta; utque parentum et praediorum dimissionem praeteream, episcopatus honorem et divitias mundi suscipere non con- sensi. Et quo pacto post hanc renuntiationem et voluntariam paupertatem sae- culi implicabor negotiis, exaltabor honoribus, ponderibus aggravabor? Absit, inquam, ut qui manum in aratrum misi, oculos ad relicta retorqueam et sicut canis revertar ad vomitum. Scitis ipsi, me inter vos positum humilitati semper dedisse operam et subiectioni; et quomodo creditis, ad tanti culminis me provocari posse fastigium? Innovate consilia, aliorsum vos vertite; mihi, quod animo semel’ infixum est, Dominus immutari non sinet’. His et similibus verbis animos eorum ab spe impetrationis huius amovit. Vo cavit deinde unum em fratribus et eum" interrogavit, quid essent° tempore refectionis sumpturi. Cumque responsum esset, tantummodo sextarium farinae ad usum haberi cunctorum, iussit fieri panes, dicens: ‘Potens est Dominus parare mensam in deserto’. Et cum fecisset holera colligi, ipse sumens rete et unum ex discipulis suis, cum fratribus qui supervenerant ivit ad gurgitem, dicens: ‘Vi deamus, utrum misericors Dominus aliquos" nostris velit necessitatibus lar- giri pisciculos. Cumque pervenissent ad gurgitem, viderunt piscem magnum in aquae collectione natantem duos que illum insequi lutros", quasi capere fu- gientem volentes. Immisso reti, captum eum traxerunt ad litus. Habebat autem in longitudine palmos XII et in latitudine IIII. Quo facto, lutri se pro- fundis immergunt. Imposito rursum reti, cum piscatores sancti piscium latebras pulsando inquietarent, iterato lutri apparuerunt, piscium tantam multitudinem propellentes in rete, ut id sua pluralitate per loca disrumperent. Praeda. itaque ad litus perducta, vir discretione plenissimus quosdam pisces, adiuvantibus qui aderant, rursus in aquam proiecit et fratribus dixit: ‘Hodie propter adventum vestrum mirabilem suae largitatis evidentiam Dominus manifestare dignatus. est. Illi econtra meritis ipsius quod factum fuerat imputantes, eok ala- criter praeeunte, domum redierunt. Et ecce! iuxta’ introitum cellulae vir unus apparuit, ferens duos utres vino plenos et ternos farinae modios ob suae devo tionis indicium. Quibus cum gratiarum actione susceptis, cibum sumpse- runt et post corporis refectionem spiritalis colloquii dapibus animas suas pascere studuerunt. Detinuit autem eos beatus Gallus aliquantis secum" diebus et caritatis intuitu omni humanitatis fovit" obsequio. Narravit quoque de communi patre, beato videlicet" Columbano, quod certa relatione didicerat. Deinde, osculo pacis oblato, dimisit eos, et illi benedictione tanti patris armati, ad sua remearunt".

²⁸ Nec multo post, cum iam bonorum omnium auctor et propagator athletam suum de mundi agone sublatum praemiorum laureis vellet perennibus adornare, Willimarus presbyter veniens ad cell am viri sancti, rogavit eum, ut secum egrederetur ad castrum. Et ut optineret, quod voluit, huiusmodi voce flebilis querimoniam summissus explicuit: ‘Cur’, inquiens, ‘o pater, me, qui’ tuorum monitis dictorum innitor, quasi despectum dereliquisti et doctrinae tuae salutaribus institutis auditorem fraudasti benivolum? Cui hanc abiectio- nem asscribere possum, nisi peccatorum meorum foetoribus? Nisi enim vita mea tuo displiceret iudicio, amabili me aedificationis tuae non privares solatio. Nunc ergo noli nos pro peccatis nostris abicere, sed Domini provocatus mandatis, viam veritatis desiderantibus aperi et solitae nobis benignitatis munus impende. Motus igitur hoc supplicantis alloquio, pietatis amator descendit cum illo et venerunt ad castrum. Vocata autem multitudine, in die sollemni vir sanctus praedicationis dulcedine avidorum corda refecit et tanta quae dixerat sapientiae luce vestivit", ut summa omnium gratulatione auditus et plena cunctorum veneratione sit honoratus. Biduo itaque ibidem ducto, tertia die febre correptus, tantum in brevi eius violentia depressus est, ut nec ad cellam redire nec cibi sustentaculum potuisset percipere. Cumque hac infirmitate per dies quattuordecim laborasset, die sexto decimo mensis Octobris, id est XVII. Kl. Novembres", expletis nonaginta quinque annis suae aetatis in senectute bona, huius vitae liberatus ergastulo, animam me ritis plenam felicibus reddidit bonis inhaesuram perennibus.

²⁹ Cum igitur audisset Iohannes Constantiensis ecclesiae praesul, beatum Gallum apud Arbonam infirmari, ascendens naviculam, potuum. et ciborum ea secum genera tulit, quae infirmitate laboranti noverat con- gruere, ut videlicet sua visitatione fidissimum refoveret amicum. Cumque portui propinquaret’, audivit in domo presbyteri planctum magnum circa funus viri Dei celebrari et interrogavit, quae tantik esset causa ploratus. Audiens autem Gallum venerabilem, firmissimum suae familiaritatis custodem, de huius saeculi emigrasse periculis, misit se in aquam, neque enim poterat propter nimium dolorem sustinere, donec navicula litus attin- geret,descendens que cum his qui secum venerant, intravit domum pres- byteri, lugubri voce et corporis gestu merorem cordis insinuans. In- venit autem corpus viri sancti iam involutum et in loculof repositum; aperiens que sarcofagum et exanime amici cadaver inspiciens, amariores cum hac voce lacrimas dedit: ‘Heu, heu pater amate, heu doctor egregie! Cur me de domo patris eductum in his periculis quasi orfanum dimisisti et con- fidentiam meam, qua de tuis consiliis plurimum praesumebam, immatura morte rupisti? Tibi quidem in perceptione praemii, quod tam ardenter desiderabas, haec tua mors est fructuosa; nobis autem in tot mundialium perturbationum procellis laborantibus multipliciter est luctuosa. Sed qui de vitae corporalis interruptione dolemus, de animae immortalis libertate gaudere debemus certi, quia orationibus non desinas adiuvare, quos consilio et exemplis roborare consue- veras’. Inter haec verba presbyter eum, ut surgeret, monuit, et pro requie defuncti ambitiosius Dominum praecaretur. Intraverunt itaque ecclesiam, et episcopus pro carissimo salutares hostias immolavit’ amico. Finito autem fraternae commemorationis obsequio, respiciens post tergum", vidit fossam, in qua sanctum corpus humare volebant. Acceptaque cruce et his quae exe- quiis - exhibentur, intraverunt domum, volentes thesaurum praeciosi corporis. ad locum sepulchri deducere. Cumque arcam, qua claudebatur cadaver feretro impositum’, ad fossam sepulturae conarentur deferre, nullis vi- ribus usquam potuit commoveri. Quod novi genus miraculi dum mutuis mirando colloquiis retractarent, Iohannes episcopus dixit: ‘In veritate. cognosco, hanc sepulchri sedem patri meo Gallo non placere’. Et iussit pres- bytero", ut duos equos inveniret indomitos et faceret introduci. Quod cum * factum esset, straverunt eos cum magno labore et ad locum ubi corpus iacebat duxerunt, et episcopus cum clero huiuscemodi orationem dedit: ‘Deus, qui per potentiam maiestatis tuae ubique totus es, pro cuius amore vir iste reliquit patriam.3 suam, ut praecepta tua conservaret, fac corpus eius ab his equis indomitis ferri in locum, quem tua voluntas meritis ipsius praevidit. Cumque finita esset oratio, cuneti qui aderant ‘Amen’ responderunt.

³⁰ Congruum videtur in hoc loco retexere miraculum, quod Dominus inter sui confessoris exequias exhibere dignatus est, quo liquido cunctis ostenderet, servum suum secum veraciter tuned vivere, dum carnis huius carcere liberatur. Erat ibi quidam mendicus’, tanta per omnes membrorum iuncturas de bi- litate contractus, ut penitus inter alias suae infirmitatis molestias incessu pedum careret. Huie, dum presbyter indumenta viri Dei distribueret paupe- ribus, caligas eius cum calciamentis dedit: statimque debilis, pro accepto munere summo repletus gaudio, ut sacras cruribus et plantis aptavit. exuvias, per omnes artuum compages repente solutus est, et exiliens, voce clamavit ingenti et gratias egith Domino et beato Gallo, per cuius. merita redditam sibi videbat salutem. Videns autem episcopus et cuncti qui aderant sanitatis huius miraculum, unanimiter glorificaverunt* Deum atque dixerunt: ‘Manifesta virtute dignatus est Dominus hodie gloriam servi sui nobis ostendere. Dederunt itaque ei qui sanatus fuerat cereum, et prose- cutus est funus cum cetero populo. Hoc primum signum post transitum eius Do- minus ad memoriam illius declaravit.

³¹ Inter easdem quoque beati pastoris exequias aliud non mediocre sane- titatis eius indicium apparuit. Habuit vir Dei capsellam de corio factam diligenter seratam, cuius clavem sub tam vigili custodia ipse retinuit, ut nullus discipulorum eius, quamdiu vixerat, quid intus servaretur, cognoscere potuisset. Hanc autem ex suis humeris pendentem ferre solebat, quocumque ambulavit. At ubi de hac vita migravit, sumpta clung’, aperuerunt capsellam et invenerunt in ea cilicium modicum et catenam aeream sanguine aspersam. Deinde corpus inspicientes magistri, invenerunt locum catenae, ubi sepius praecingi solebat, carnemque ipsam in locis quattuor profundius catena’ sulcatam, adeo ut de eisdem vulneribus cruor decurrens cilicium per loca perfuderit. Posuerunt autem cap- sellam cum cilicio ad caput eius in feretrum et deportaverunt cum corpore ad locum monumentis et suspenderunt haec tria mortificationis eius indicia iuxta tumulum ad caput eius; per quae deinceps ad ostensionem meritorum ipsius plurimas Dominus virtutes pie quaerentibus exhibuit. Qua ex re intellegere possumus, quia idem vir, etsi a’ persecutore sanguinis effusione non est immo- latus, semet ipsum tamen offerens Domino" hostiam vivam in odorem suavi tatis et crucem suam tollens cottidieque salvatorem secutus, martyrii laborem et palmam confessor adeptus est.

³² Postquam sanctitas venerandi patris et miraculi magnitudine et horum manifestatione signorum cunctis, qui funeris eius intererant negotiis, patenter ostensa est, episcopus ad feretrum accessit, et ex una parte illud sublevans, presbytero altrinsecus sustollente, equis superposuit et asstantibus dixit: ‘Auferte frenos de capitibus eorum, ut, libertate concessa, quo Dominus voluerit, pergant. Accepta ergo cruce et candelis’, psalmos et melodias concinentes, iter agere coeperunt. Equi autem in neutram partem declinantes, recto itinere perrexerunt ad cellam viri Dei. Quo cum pervenissent, depositum est feretrum ante orato- rium. Discipuli autem eiusk, elevantes pii doctoris reliquias’, intulerunt et ante altare posuerunt. Deinde pariter cum episcopo orationem pro illo facientes, fece- runt fossam sepulchri inter parietem et altare, ibique, praecibus huic rei con- gruentibus praemissis, sepelierunt eum; omnibusque rite consummatis, multitudo, quae ad tanti viri concurrit exequias, episcopi benedictione communita", ad propria remeavit".

³³ Dum beati corporis thesaurum felix locus in pace suscepisset, volens Dominus de morte famuli sui merentibus consolationis praebere medelam, novi- tate miraculi patefecit, qua apud se claritate spiritus fulgeret amici. Nam duo cerei, in castro, dum corpus eius elevaretur’, accensi, ita ardentes delati sunt usque ad locum sepulturae. Positi* autem unus ad caput, alter ad pedes, per triginta deinceps dies mirabile dictu! non deficiendo ardebant et ardendo non deficiebant. Et ut monstraretur, has durandi vires cerae? liquenti caelitus attributas, de huius miraculi materia plurimae in posterum virtutes ema- narunt. Nam quicumque dentium fatigati doloribus vel oculorum lippitudine vel aurium praeclusione laborantes de eisdem cereis quippiam cerae tulerunt et locis, quae huiusmodi tenebantur incommodis, aptaverunt, optatae celeriter" dona percepere salutis. Post haec tanta virtus ad sanandos variis infirmitatibus de- pressos apud sepulchrum beati viri cunctis illuc venientibus et orationum eius suffragia fideliter postulantibus apparuit, ut et fama tanti meriti cunctis quae circumpositae erant regionibus innotesceret, et locus ipse non mediocriter frequen- taretur a populis*.

³⁴ Quia igitur, o beatissimi patres, vita et virtutes sancti Galli, si in unum compingantur librum, possunt ob sui prolixitatem aliquod ingerere legenti fasti- dium, statui duobus hoc opus libellis distinguere, ut prior illorum vitam eius et actus usque ad sepulturam illius veridica relatione perducat, sequens mirabilia, quae post- modum pro meritis eius Dominus ostendit, primo videlicet ea quae priorum ad nos scripto perlata sunt retexat, deinde quae a probatissimis testibus indicata nostra aetate a Gozberto carissimo fratre litteris sunt mandata subnectat; ned quod particulatim scriptum est, laciniosa divisione disiungatur, sed potius quod iunctum est parilitate factorum, sit etiam copulatum comprehensione dictorum. Atque hic prioris libelli finis quae praemissa sunt terminet et sequenti quae restant sine praeiudicio comprehendenda’ reservet.

³⁵ EXPLICIT PRIOR LIBER DE VITA ET TRANSITU SANCTI GALLI CONFESSORIS CHRISTI.

³⁶ HAEC HABENTUR IN SEQUENTI LIBELLO.

³⁷ Quomodo hostes sepulchrum beati Galli violaverint.

³⁸ Qualiter Boso episcopus corpus eius reposuerit.

³⁹ Qua poena multati sint eiusdem loci violatores.

⁴⁰ Quo miraculo palla super lectum sancti incensa redintegrata sit.

⁴¹ Miraculum missae avis et de signorum sancti viri multiplicitate’.

⁴² Quomodo donarium sancto deferendum ab incendio sit reservatum.

⁴³ Correctio eius qui caballum quem voverat" fraude retinuit. 8. Cera de furto oblata in lapidem conversa.

⁴⁴ Pronuntiatio scriptoris de qualitate operis assumpti".

⁴⁵ Quemadmodum Pippinus eundem locum Otmaro’ cum privilegio et" donis commendarit".

⁴⁶ Qualiter, praecaventibus" Victoris incursum populis, signum caelitus sit datum.

⁴⁷ Qua animadversione idem comes a sua praesumptione sit repressus. 13. Paraliticus, caecus et surdus beati Galli meritis sanatus.

⁴⁸ Quomodo Otmarus abba" ab iniquis primatibus sit afflictus.

⁴⁹ Qualiter eorundem instinctu Sidonius episcopus eundem locum in- vaserit".

⁵⁰ Quod damnum in rebus suis pro eadem temeritate incurrerit. 17. Qua severitate fratribus institerit, et quam turpiter decesserit".

⁵¹ 18.

⁵² Miraculum in sagina porcorum exhibitum.

⁵³ Qualiter depraehensi sint, qui stabula incenderunt.

⁵⁴ Quomodo ille qui silvam furtim inciderat correptus sit. 21. Quam periurus vindictam pertulerit.

⁵⁵ Quemadmodum invocatus vir sanctus quendam a nece servaverit. 23. Puella daemonio liberata.

⁵⁶ Miraculo olei defluentis anxietask increpata’ custodis.

⁵⁷ Qualiter fugitivus monachus revocatus sit invitus.

⁵⁸ 0

⁵⁹ Fulmine deformatus" partim Romae, partim in hoc sancto loco

⁶⁰ sanatus".

⁶¹ Surdus et mutus ibidem sanitati restitutus.

⁶² Furtum per visionem indicatum.

⁶³ Qualiter ibi sanctimonialis femina brachia receperit". 30. Furtum in ferramentis factum quomodo sit denudatum. 31. Debilis reformatus.

⁶⁴ Quidam a periculo fastidii liberatus.

⁶⁵ Alter a" ferri vinculis absolutus".

⁶⁶ Farus cum lampadibus mirabiliter servata.

⁶⁷ Lucernae casu non lesae.

⁶⁸ Qua medela" medico periclitanti subventum site.

⁶⁹ Puella nativitate caeca inluminata.

⁷⁰ Infirmus pulvere sarcofagi et oleo recreatus.

⁷¹ Manus arida puellae restituta.

⁷² Cera, quam rusticus ab ecclesia rapuit’, in lapidem conversa. 41. Mutus vocis officio muneratus.

⁷³ Puer contractus a debilitate liberatus".

⁷⁴ Paralitica sanitati restituta.

⁷⁵ Caeca inluminata.

⁷⁶ Candela caelitus incensa.

⁷⁷ Scottus a multiplici debilitate curatus et conclusio operis".

⁷⁸ INCIPIT LIBER SECUNDUS DE MIRACULIS, QUAE POST OBITUM SANCTI GALLI DOMINUS OB IPSIUS MERITA DIGNATUS EST

⁷⁹ DECLARARE.

⁸⁰ Meritis beatissimi Galli cottidie per miraculorum signa radiantibus et longe lateque circumpositorum aures famae suae dulcedine mulcentibus, cum iam post transitum eius anni quadraginta fuissent evoluti, venit Otwinus partium earundem potestate praeditus cum exercitu magno, et ira intolerabili conci- tatus, devastavit non minimam partem pagi, qui ab interfluente fluvio Durgewi nominatur: Constantiense quoque territorium et Arbonensisk pagi confinia de- populari coepit et igni succendere. Viros, quicumque invenirim potuerunt", gladio peremit, uxores et parvulos eorum in captivitatem egit. Peculiis quoque et omni suppellectile sublata, fructus omnes penitus demoliris fecit. Arbonenses itaque huius terroris immanitate compulsi", cum omnibus quae habebant fuge- runt in solitudinem et ad cellam viri Dei se contulerunt. Deinde, facta in agro fovea, absconderunt ibi, quicquid habebant, et fossam terra" cooperientes, ne secretum eorum deprehenderetur, lini semen desuper insperserunt. Cumque iam Arbonensem pagum hostes desolavissent, vestigia fugientium secuti, vene- runt ad cellam sancti patris et fugitivos quos repererunt vinctos abduxerunt et iuvenes eorum in captivitatem miserunt. Erchonaldus autem praefecti vica- rius, cum vicina solitudini inhabitaret loca’, habuit res eiusdem cellulae notis- simas. Is oratorium ingressus, invenit mendicum quendam intus sedentem, quem bene noverat, et dixit illi: ‘Indica mihi, ubi isti, quos tam nudos et miseros invenimus, vestes habeant repositas’ et utensilia aurumque et argentum, quorum copia hactenus fruebantur. Ille respondit: ‘Nonne mihi melius est" illorum denudare secreta, quam vestrae severitatis iram incurrere? Si ita’, in- quit, egeris, eris" in consortio nostro et participio societatis nostrae gaudebis’. Qua promissione persuasus, surrexit et eum ad subterraneum duxit armarium. Quod cum idem vicarius aperiri fecisset, species quas inibi reperit his quisecum erant, facta divisione, distribuit. His ita patratis, putantes, passim tale quid occultari, discurrerunt, loca singula signis quibusdam sollicite explorantes. Eiusdem rei gratia Erchonaldus, assumptis secum septem pueris, introivit ora- torium. Cumque, clausis ostiis, pavimenti planitiem pulsarent, ob spem videlicet inveniendae pecuniae, unus illorum post altare veniens, pavimentum percussit, et audiens, a cavitate tumuli sonitum reddi: ‘Hic est’, inquit, ‘quod oppido desi- deratis’. Accurrentesh igitur pollinctores infesti, coeperunt fodere, et cum ad lo culum pervenissent, extulerunt illum, dicentes: ‘Quia isti Rhetiani calliditate naturali abundant, videamus, ne quippiam sub hac arca occulti remaneat “”. Huic sacrilegio inservientes invasit eos horror immensus. Qui in fugam conversi, dum ostium oratorii singuli praeoccupare niterentur, insania agitati, evaginatis gladiis invicem se conciderunt. Erchonaldus vero huius auctor sceleris, timore cogente, volens exilire per ostium, caput superliminari inlisit, et ad terram concidens, alienatus mente iacebat. Cumque a suis perduceretur ad propria, nimia infirmitate et novis doloribus coepit urgueri. Toto itaque ipsius" anni curriculo fortissimis maceratus molestiis", capillorum honore et cutis superficie spoliatus, etiam digitorum ungues amisit. Et ut omnibus longo tempore ul- tionis in eum divinitus collatae signa paterent, cunctis vitae suae diebus hac de- formitate notabilis fuit".

⁸¹ Audiens Constantiensis ecclesiae praesul nomine Boso", sepulchrum bea- tissimi Galli violatum esse ab hostibus, nullumque remansisse in cellula praeter duos fratres Magnoaldum et Theodorum, qui sacri corporis reliquias tumulo restituere potuissent, venit illuc cum clericis suis et invenit cellulam desolatam, sancti patris corpus de sepulchro eiectum, altaria nudata duosque fratres qui remanserant spoliatos iacentes in oratorio et magnitudinem calamitatis gemitibus et lacrimis protestantes. Et misericordia motus, coepit eos consolari multipli- cibus verbis, illam replicans psalmistae sententiam, qua dicit: In tribulatione invo- cavi Dominum, et exaudivit me in latitudine. Dominus mihi adiutor; non timebo, quid faciat mihi homo. His dictis, sumens loculum, in quo sanctum corpus erat, posuit super terram inter parietem et altare et desuper, ut moris est, arcam altiorem construxit; fossam vero terra* replevit. De suo quoque fratribus’ vesti menta largitus est, et, unde alerentur, disponens, ad episcopium remeavit.

⁸² Post multum vero temporis misit Pippinus maior domus exercitum co- piosum ad devastandam Alamannorum provinciam et iterato Francorum ditioni subiugandam. Cumque tota terra hostili contereretur incursu, avidi praedones Arbonensem pagum percurrentes, ad cellam viri Dei venerunt, et quos- cumque ibidem invenerunt, nam multi illuc confugerant, sperantes in Dei misericordia et patrociniis sancti illius, duxere captivos. Quinque autem supra memorati principis satellites ingressi oratorium, repererunt ibi quasdam ancillas eiusdem loci cum parvulis earum, et quae essent, percontati sunt. Quae dum se de familia ipsius sancti esse proclamarent, hoc a praedonibus audierunt: ‘Exite, egredimini; sanctum quem dicitis ignoramus’. Et abduxerunt eas captivas in Franciam’. Eodem vero anno a malignis spiritibus arrepti et amentes effecti, nudi circumquaque discurrebant, et ubicumque urbes vel vicos ingressi sunt, cruciatus sui causas retexebant", dicentes: ‘Gallus abba" nos habet ligatos’. Et cum hac criminum misera commemoratione suorum vitam infeliciter ducentes", flebiliter finiverunt".

⁸³ Alio tempore diaconus quidam nomine Stephanus, dum in eiusdem sancti patris ecclesia custodis" fungeretur officio, quadam vespera incensam ora- torio inferens candelam posuit super candelabrum iuxta beati viri sepulchrum; quae a rectitudine status vergens in partem, ardens cecidit super arcam sepulchri. Cuius ardoris violentia unam comprehendens pallam usque ad medietatem exussit, et ita restincta est, nihil lecto, nihil baculo, qui in eo pendebat, vel aliis lintea- minibus super sepulchrum expansis inferens laesionis. Qua ex re colligitur ad declarationem virtutum beati viri potius quam ad damnum rebus eius inferendum idem evenisse incendium; quia, ut in sequentibus apparet, pallam, quam lenis flamma diminuit, virtus manifesta restituit. Mane itaque facto fratres oratorium ingressi, quod factum fuerat, perviderunt eth admiratione non minima sunt per- culsi. Tertia vero die, cum ad matutinale convenirent officium, invenerunt in oratorio cereos ardentes et duos iuvenes stantes, unum ad caput et alterum ad pedes, distendentes inter se pallam, quae pridem fuerat ignis attactam vapo- ribus". Hoc viso, timore nimio conterriti, cum celeritate egressi, ad lectulos redierunt. Cumque se collocarent, ecclesiae campanum insonuit, et auditi sunt duo chori, incredibili alternantium personarum dulcedine perstrepentes. Igitur die illa nequaquam ausi sunt oratorium introire. Die autem sequenti ante ostium eius unanimiter conglobati prostraverunt se in orationem, et cum surrexissent, cum magno timore intrantes, invenerunt pallam, quam partim ignis absumpserat, super lectum expansam", sicut prius expandi solebat, nulla imminutionis ha bentem indicia, sed potius latitudinem vel longitudinem eius trium auctam esse magnitudine cubitorum". Huius perspicuitate miraculi hilares facti, benedixerunt Domino, qui tam manifestis gratiae suae virtutibus servi sui merita declarare dignatus est.

⁸⁴ Idem Stephanus dum quodam tempore cum his qui simul aderant carnem ad percipiendum in cuiusdam accessu ieiunii non haberet, resedit in cellula, de eadem penuria cum ceteris locuturus. Dumque sermone vario paupertatis so- latia mutuo ministrarent, avis quaedam ignotae formae consedit in limine. Unus assidentium torrem de igne rapiens alitem percussit. Cuius carnes dum suis usibus praeparassent, incredibilem saporis dulcedinem in gustu earum deprehen- derunt, facientibus hoc, ut credimus, beati viri meritis, ut, sicut famulis eius in similitudinem antiqui miraculi, quo populus Dei coturnicum carnibus in soli- tudine est refectus, avis incognita missa est, ita sapor procuratae caelitus escae novae dulcedinis delectamentum haberet.

⁸⁵ Tanta autem est miraculorum copia, quae Dominus apud tumulum eius diversis temporibus ostendit, ut non facile scribendi studio comprehendi possit. Ex quibus propter abundantiam multa omittuntur; pauca vero et eminentiora propter memoriam posteris commendandam huic inseruntur opusculo. Praeter’ mortuorum enim resuscitationem corpoream ceterarum infirmitatum remedia creberrima inibi largitate a Domino praestita sunt et praestantur. Siquidem et daemoniaci ibidem curati et languentes sunt recreati, aurium claustra reserata", oculorum detersae caligines, mutorum exclusa silentia, paraliticorum eliminata defectio. Sed et quicumque animae vel corporis necessitate coactus fide integra apud sepulchrum beati Galli instantiam orationis exequitur, Domino con- fessoris sui merita comprobante, praecum suarum nullatenus fructu privatur, verum sine tarditate divinae largitatis sentiens dona laetatur.

⁸⁶ Temporibus igitur Carlomanni maioris domus miraculum memoria dignum per merita sancti patris effectum huic operi inserere utile iudicamus". Vir quidam pauperculus in pago qui Perahtoltespara dicitur ex summa devotione cum uxore sua ad cellam 5.3 beati Galli causa orationis properare disposuit. Cuius intentione devotionis dum mulier pallalam, quam in sancto loco oblatura erat, contextam paravisset, involvit ea formellam .4 cerae, quam simul oblatum ire cogitabat, et in arca sua inter alia vestimenta reposuit". Contigit autem, dum ire pararent, domum illorum cum omnibus quae" infra illam erant rebus igne cremari. Cumque, consumptis omnibus, flamma cessante, sopitum fuisset incendium, coeperunt inter favillarum cumulos ferramentorum reli- quias quaeritare. Et ecce! inveniunt mirum dictu! - cera m pallul a involutam inter cineres et carbones, nihilque in eis laesionis apparuit, cum ipsam arcam, et quicquid aliud in illa repositum erat, penitus consumpsisset incendium. Viso igitur tantae virtutis miraculo benedixerunt Deo et iter quod disposuerant peregerunt. Et narrantes fratribus, quae gesta fuerant, op- tulerunt donarium, quod huic voto consecratum in supremis non poterat perire periculis. Servatae sunt autem ibi eaedem res in testimonium* post. futuris usque ad tempora Otmari’ abbatis.

⁸⁷ Neque illud silentio praetereundum videtur, quod in supradicto pago temporibus Pippini regis contigisse refertur. Quidam vir nomine Willi- marus gravi infirmitate depressus subd voto promisit, se equum unum duos que boves, si pristinae restitueretur sanitati, ad ecclesiam beati Galli donaturum. Cumque ex illa die confortaretur et plenam recepisset sospi- tatem, contigit, ut cum Birihtilone domino suo causa orationis ad cellulam? sancti viri eodem vectus equo veniret. Igitur cum post orationem omnes illi qui simul advenerant digressi non longe essent ab ecclesia, equus, quem sponsor infidelis, postquam voverat, fraude retinuit, repente substitit, et licet eum sessor calcaribus urgueret ac verberibus fatigaret, nusquam po- tuit commoveri. Videntes hoc qui aderant, coeperunt inquirere huius miraculi causas. At ille confusione digna correptus prodidit reatum et fraudem, quam in voto fecerat, confessus aperuit". Reversi autem omnes pariter equum optulerunt ad limen ecclesiae, et benedictione percepta, ad sua sine obstaculo" redierunt. In quo facto et divina pietas et sancti viri virtus ap- paruit, dum is qui per se resipiscere noluit per correptionem ad correctionem pervenit".

⁸⁸ Illud quoque miraculum, quod quarto anno Carlomanni regis in pago, cuius supra mentionem fecimus, contigit, libet memoriae commendare. Pauperculus quidam iuxta regiam possessionem quae Rotunwila dicitur commanens, dum ad cellulam 4.4 sancti Galli pergere voluisset nec ha- beret aliquid, quod ob devotionis indicium illuc deferre potuisset, diabolo suadenti consentiens, atrium cuiusdam divitis irrupit, et alvear cum melle et apibus furtim auferens, intulit domui suae. Apibus deinde ex- tinctis, ceram confecit et non multo post inter vicinos et amicos cum hocd furtivo munere ad ecclesiam venerabilis Galli perrexit. Cumque singuli quod attulerant optulissent, is qui contra fas offerre voluit de rapina dona- rium ceram reperit in lapidis durissimi rigorem mutatam. Ingenti itaque timore perculsus 1-2 uni eorum qui secum venerant reatum suum confessus est. Qui deinde, dum" custodibus ecclesiae, quae facta fuerant, indicaret, fama huius miraculi mira celeritate cunctis innotuit.

⁸⁹ Descriptis his quae priscorum sollertia de vita, fine et virtutibus beati Galli ad nos usque scripto transmisit, hinc ea stilo comprehendere temptabimus, quae a fidelissimis testibus indicata, a carissimo fratre Gozberto" litteris sunt mandata. In quibus primo, quomodo vel quando in coenobio beati Galli regu laris vitae instituta servari coepissent, liquido declaratur; deinde, quibus miraculis. eiusdem patris virtus cunctis effulserit, probabiliter exponitur, commemoratis pariter singulorum quae introducunturk assertoribus. Quae idcirco novis dictionum posi- tionibus ordinare voluimus, ut cum prioribus aliquam similitudinem locutionis habeant, et brevitatis compendio succincta, fastidiosis lectoribus onerosa non fiant. Siquidem nomina eorum, qui scribendorum testes sunt vel fuerunt, propter sui barbariem, ne Latini sermonis inficiant honorem, praetermittimus: scientes, de veritate dictorum a fidelibus non esse dubitandum, quippe qui norunt, nihil horum quae referimus Deo impossibile esse, in quo fit, quicquid per sanctos mira- biliter et laudabiliter fit. Sed et si quis earundem rerum testes nosse desiderat, in conscriptione quam sequimur poterit invenire. Inserimus quoque huic operi nonnulla, quae non scripturae testimonio, sed veracium virorum relatione didi- cimus. In quibus omnibus, quantum ad nos attinet, veritatis lineam servare stu- debimus, neque per amorem falsi aliquid de nostro inserentes neque per invi diam veri quippiam ex voto celantes. Et quia nos" scripta vel dicta sequimur aliorum, ad illos veritas rerum, ad nos pertinet adbreviatio dictionum et adunatio rationum.

⁹⁰ Post venerandi patris, beati videlicet Galli confessoris Christi, gloriosam depositionem cottidianas excubias apud sacri corporis eius reliquias quidam religiosi clerici, vel discipulatus eius memoria vel divino amore succensi, per multa annorum curricula, scilicet quasi a temporibus Dagoberti regis usque ad Carolum, patrem Carlomanni et Pippini, ad laudem Christi administrabant. Igitur cum fama virtutum, quas Dominus per confessoris sui merita pie quaerentibus exhibere dignatus est, longe lateque circumpositorum mulceret aures populorum, coepe runt undique alacri devotione, ad tantis patris suffragia postulanda concurrere eundemque locum ob suae diuturnitatem memoriae multiplicibus substantiae et possessionum amplificare donariis. Cumque res hac largitate fidelium collatae aliquantulae monachorum congregationi’ viderentur suppetere potuisse, Walt ramnus" quidam, ad cuius paternam possessionem termini vastae solitudinis, in quibus vir Dei cellam" construxerat, pertinere videbantur, videns res collatas a quibusdam praesumptoribus inordinate tractari, religiosum quendam presbyterum Otmarum nomine, cui summam earundem committeret rerum, a Victore tune’ Curiensium comite impetravit et ei cellulam cum omnibus ad eam pertinentibus commendavit. Postmodum consilio cuiusdam ducis" nomine Nebi persuasus, ad praefatum principem Carolum -5 cum eodem duce properavit ipsique eandem cellam proprietatis iure contradidit et, ut Otmarum presbyterum eidem loco prae- ficeret, exoravit. Annuens petitioni eius princeps, Otmaro" ad praesentiam suam vocato locum commendavit et, ut regularem inibi vitam instituere studeret, praecepit. Qui regressus, arripuit statim boni pastoris initia, et undique versum habitacula monachorum usibus congrua disposite construens, eiusdem sancti statum loci utilitatibus diversis aptavit. Sed cum iam dictus princeps temporaliter regnandi et vivendi finem fecisset, duobus filiis Carlomanno et Pippino administrationem regni reliquit. Carlomannus itaque, paucorum decursibus evolutis annorum, ob amorem regni caelestis saecularis gloriae pompam deposuit, et cum causa quietioris vitae Romam tenderet, in vicinia supradicti loci deveniens, ad idem monasterium causa orationis accessit. Audiensque assiduis signorum vir tutibus eundem locum pro beati viri meritis a Domino inlustrari. dixisse fertur: Tenuis quidem hic locus est facultate, sed pro meritis beati Galli celebri" diffa- matus rumore. Cumque vellet ibidem degentibus aliquod suae largitatis con- ferre solatium, sed retractaret, a negotiis se regni disiunctum explere non po tuisse quod voluit, fratri rescripsit, ut sui amoris intuitu eidem monasterio ali- quod regiae largitionis solatium dignaretur impendere. Cum igitur ab Otmaro abbate praesentatam Pippinus princeps accepisset epistolam, annuens petitioni" fraternae, libellum, quem Benedictus pater de coenobitarum conversatione composuerat, eidem abbati tradidit et alia regiae dignitatis impertiens dona, id ei sub omni diligentia iniunxit, ut in loco sibi commendato ad supplendas beati Galli excubias regularis ordinem institueret" vitae. Atque ut melius posset quod iubebatur efficere, concessit illi quosdam tributarios de eodem pago, ut et, illis conlaborantibus, officinas fratrum usibus necessarias construeret et vectigalia. quae annuatim regiis reditibus inferre debebant, ad sustentationem fratrum sub commemoratione largitatis eius haberet. Inter cetera quoque suae munificentiae donaria, rogante abbate, unum campanum ad sancti loci dedit ornatum, quod ad usque nostrae aetatiss tempora in coenobio eodem pro memoria beneficiorum’ eius permansit. Et ne cuiusquam avaritia’ tanti incrementis obsisteret boni, diuturnae firmitatis epistolam fecit conscribi et, ut moris est, circumspecta roborari cautela, quo deinceps tam ipse qui aderat, quam successores eius idem monasterium per regiam optinerent auctoritatem, et nullius violentia pressi, solis rerum principibus subiacerent. His regiae pietatis Otmarus abba donatus so- latiis et sublimatus honoribus, monasterium laetus regreditur; et ex illo tempore monasticae vitae in coenobio sancti Galli exordium quidem coepit, augmentum autem et profectus hodieque laudabiliter dilatari non desinit.

⁹¹ Praemissa narratione, qua comprehensum satis vere credimus, quomodo sacer locus emunitatis privilegium meruerit, et quod in tempore coenobiali dignitate sit adornatus, liberius iam ad miraculorum beati’ Galli commemora tionem stilum convertimus.

⁹² Victor Curiensis Rhetiae comes, cuius superius fecimus mentionem, cum innumerabiles apud tumulum sancti Galli per merita ipsius virtutes ostendi cre- berrime didicisset, invidia perurguente, tanta novarum generositate virtutum nostram gentem insigniri perdoluit, et ut tune fama vulgaverat, latenter voluit per abdita" heremi supervenire et praetiosi thesaurum corporis, si quo pacto po tuisset, auferre. Qua malitiosi raptoris intentione comperta, hi qui in circuitu cellae viri Dei commanebant, custodibus vicissim per turmas deputatis, eundem locum ab hostili incursione", ne videlicet tam caris fulgore margareti carerent", omni sagacitate defensare studebant. Igitur cum quadam nocte custodes in summitate montis, qui monasterio superimminet-2, ad suspectos incursus armati residerent praecavendos, casu lucem e caelo venire ac totius ecclesiae perfundere moenia conspexerunt. Immensitatem itaque luminis admirati, ad ecclesiam citius* concurrerunt, et dum trepidi stupentesque ibidem constituti eundem intuerentur splendorem, paulatim se lux summissa recolligens, astris inseritur. At illi, viso miraculo, agentes Domino gratias, securi ad propria remearunt, credentes corpus viri Dei per vim ab eo loco minime auferri posse, quem illi Dominus ante sae- cula praevidit et suae inlustrationis honore temporibus istis decoravit. Unde datur intellegi, quanti apud Deum meriti vir iste fuerit, cuius sepulturae locum caelitus contigit inlustrari, ut videlicet lumen, quo eius* anima perfecte fruebatur in caelis, etiam mortuo corpori non deesset in terris.

⁹³ Audiens itaque comes praedictus a cella sancti viri discessisse custodes, cupiens suos explere conatus, virorum turbam assumpsit, ut quod male cogitaverat, repentino et latenti" perpetraret accessu. Verum quia non suae devotionis utili- tati prospiciens, sed alienae felicitatis profectibus invidens id moliebatur, Dei nutu cito repressus fuisse cognoscitur. Nam eodem momento, quo iter illud aggressus est, de equo cui insidebats corruit, coxaque illius eo casu confracta est’, Domino beati viri merita in hoc quoque remunerante, ne a loco, quem ipse elegerat, auferreturk, quem de ultimis Hiberniae finibus ad salutem multorum Bhetiae vel Germaniae destinavit. Et vicini quidem exhibuerunt excubando suae devotionis obsequia; Deus vero cunctorum custos bonorum ibi etiam ad coer- cendum raptorem vigilavit, ubi sollicitudo alternantium non affuit populorum. Et hoc quidem egit, ut credimus, ne fideles populi thesauro, quem ferventibus studiis ambiebant, fraudarentur, et ne is qui per malitiam hoc decus attin- gere voluit suae perversitatis potiretur effectu, praecipueque praecavens, ne, ablatis sancti viri reliquiis, monachorum catervas, quae inibi laudibus Dei servi turae erant, deesse contingeret’. Itaque comes correptus et domum a famulis reportatus. per multa tempora nimiis doloribus est agitatus, ut intellegeret saltim" ex poena, quam superbe id cogitaverit, quod suis viribus effici potuisse credebat.

⁹⁴ Quia igitur, Domino custodiente, pii pastoris corpus a devotarum septis ovium auferri non potuit, dignum fuit, ut, miraculis fidem facientibus, virtus meritorum eius ibidem cunctis manifeste claresceret. Quidam namque de vicino territorio, cum diuturna aegrotatione vexatus lecto decumberet, subripiente humore nocivo, oculorum lumen auriumque sensum amisit. Deinde, plantis pedum re- tortis ad nates, tanta depressus est infirmitate, ut de solo pectusculo vitae ma- narent fugacis indicia. Qui a suis ad monasterium vehiculo delatus, dum, petentibus amicis, in ecclesia beati Galli unius spatium noctis ducere permissus a custode fuisset solusque ibidem pernoctaret, circa gallorum cantum in subito mentis excessu quattuor viros candidissimis indutos vestibus oratorium introire conspexit. Qui dum altari appropiantes diutissime dulci modulaminum alternatione concinerent, unus eorum, laudibus finitis, ad lecticam, in qua clinicus decumbebat, accedens: ‘Quid’, inquit, ‘causae est", o homo, quod hic pernox tenebrarum transigis solus horrorem? Crede tantum, et ab hac infirmitate deinceps eris securus. Ergo sanus exsurge, liber egredere’. Qui protinus surgens et, omni debilitate summota, egressus, ad suos sanus abscessit.

⁹⁵ Igitur Otmarus abbab cum multis annis idem coenobium strenue rexisset, possessiones ipsius loci, religiosis quibusque circumquaque degentibus obd amorem mercedis aeternae plurima suae largitatis dona conferentibus, in tantum amplificavit, ut infra paucos annos", suppetente exteriorum copia rerum et vitae eius clarescente munditia, multorum paters existeret monachorum. Comites vero quidam, Warinus et Ruadhardush.1, qui totius tunc Alamanniae’ curam administrabant, cum infra ditionis suae terminos ecclesiasticarum non minimam partem rerum suae proprietatis dominio per potentiam subicere niterentur, maximam de eiusdem monasterii possessionibus partem sibimet vindicarunt. Nam tributa, quae bonae memoriae Pippinus eisdem fratribus concesserat, abstulerunt aliaque quam plurima, quae ex donatione quorundam religiosorum eidem coenobio fuerant contraditas, suae rapacitatis abstraxere protervia’. Insuper etiam ipsum abbatem, cum pro hac re apud principem illos accusasset. 1, vinculis iniecerunt et in quandam Rheni fluminis insulam iuxta locum qui Stein dicitur in custodiam religarunt. Ubi cum aliquantum temporis sub artissima districtione mansisset, de carcere huius vitae ad laetitiam commigravit caelestem, expletis non minus XL annis regiminis sui, quo sancti illius loci statum et gloriam nobi- liter amplificavit" et auxit.

⁹⁶ Hoc itaque ita rebus humanis subtracto, praedicti comites sublatas sancti loci possessiones retinentes, Iohannem quendam monachum de proximo monasterio in eius locum subrogaverunt ac deinde, ut suae tyrannidis crimen augmentarent, Sidoniums. Constantiensis ecclesiae praesulem instigarunt, ut idem monasterium episcopii partibus subicere studeret. Et hoc idcirco fecerunt, ut eo licentius, ipso machinationibus eorum favente, ea quaek iniuste’ abstulerant retinere potuissent. Pontifex igitur, cum suasionibus eorum libenter praeberet as- sensum, monasterium ingressus, fratres opprimere et eundem locum episcopii rebus subicere molitus est. Porro fratres, dum potentiae illius resistere non aude- rent, maluerunt eius ditioni parere, quam tot adversitatibus implicari. Sed se- quentia probant, quam perverse egerit, qui per avaritiae morbum sacri loci privi- legium ausus est violare.

⁹⁷ Fertur siquidem, eundem episcopum aliquando ad iter hostile sibi de ipsius monasterii sumptibus viaticum praeparari iussisse. Quod dum fratres praetermittere non auderent, ea quae iussa fuerant navi imposita per quorundam manus fratrum ad episcopium transmiserunt. Cumque qui missi fuerant navigare coepissent, avis quaedam, ut sepe ipsi testati sunt, ante eos apparuit, et quasi ducatus eis officium esset praebitura", facili praeibat volatu. Et dum perk totius lacus vastitatem ipsius incognito uterentur ducatu, prospero tandem sue- cessu ad portum venientes, quid haec novae ducis" obsequia portenderent, mira- bantur; illisque, quam partem peteret, diligenter" notantibus, domum quandam litori contiguam, in qua res praefato" itineri aptae servabantur, intravit. Mirum dictu"! Mox eandem cellam flamma corripiens in altum prorupit" et omnia quae ibidem congesta fuerant penitus consumpsit, ut nihil eorum omnino huic incendio superesset. Fiebatque iusto Dei iudicio, ut qui aliena" per potentiam rapuerat, suis per supernam iustitiam fraudaretur.

⁹⁸ Tempore quoque alio idem episcopus ad monasterium veniens, dum quadam violentia eundem locum episcopio subicere suaeque tyrannidi non consen- tientes monachos quasi iusto rebelles iniuriis multiformibus afficere tempta- visset, Tello quidam Curiensis ecclesiae praesul misit ad eum, humiliter deprecans, ut sui amoris causa, quoniam eorundem fratrum aliqui consanguinitatis vinculo illi erant coniuncti, ab eorum cessaret iniuriis nihilque incommodi Dei famulis irrogaret. Quam petitionem, furore dictante, superbe contemnens, remandavit, se illius praecibus nullo pacto consensurum, verum resistentibus sibi celerem pro contemptu inlaturum vindictam. Et mox oratorium beati Galli confessoris quasi oraturus ingreditur et ante aram ipsius nomini consecratam consistit; quique ad salutem non merebatur audiri, afflictiones, quas aliis se irrogaturum iuraverat, convenienti satis talione recepit. Nam intestina eius more sartaginis igni super- positae fervere coeperunt, et tam dirae viscerum tortiones illum invaserunt extemplo, ut sine aliorum adminiculo nequaquam egredi potuisset, sed, quod dicere pudet, egestio naturae turpis impetu prorumpens, cum asstantes nimio foetore gravaret’, sine mora ab ecclesia eiectus, vehiculo, quo decederek monasterio posset, sicut rogaverat, est impositus. Sicque immoderato" fluore, naturae con- suetudine carens, vasi in quod egesta defluerent supersedens, egressus est et ad vicinum monasterium quod Auva-1 nominatur, cui et tunc praeerat, perductus est. Ubi, etiam ingravescente languore, tantum sibimet famulantibus ob nimium foetorem intolerabilis factus est, ut ei iam paene nullus obsequia impendere so- lito potuisset. Tali itaque poena multatus, cum hoc factionum suarum praemio post aliquot dies de cloaca corporis spiritum" exhalavit?.

⁹⁹ Peracta superioribus sententiis relatione, qua nos satis vere comprehen- disse credimus, quomodo sacer locus per merita beati Galli sit diffamatus et pos- sessionibus dilatatus, necnon quibus sit malivolorum quorundam molitionibus impetitus, et quae quosdam humiliaverit ultio, nunc replicandum esse censemus, quanta beatus vir praesidia sibimet famulantibus ad res suas custodiendas vel defendendas accommodet, quaque auctoritate se postulantibus et de se praesu- mentibus multiformis genere virtutum succurrat, Domino meritorum eius magni- tudinem signorum assiduitate mortalibus declarante.

¹⁰⁰ Quodam tempore dum sterilitas terrae fructus arborum non solum porcis, sed etiam silvestribus feris vel animantibus denegaret, ita ut in proximis heremi partibus nusquam sagina posset’ inveniri, qua sues, qui in usus monasterii nutrie- bantur, pasci potuissent, occultok quodam impulsu grex’ suillus per silvarum avia celeri cursu coepit abscedere, transvadatoque Rheni" fluminis alveo, remotioris heremi secreta penetravit. Subulcus autem subitam sui pecoris fugam miratus, e vestigio insequitur et gregem, quem pessum ire putabat, reperit copiosissimis pascuis immorantem. Cumque viam redeundi nesciret’, mansit ibi, fructibus arborum et carnibus victitans, donec grex totus affatim carnibus gravaretur obesis". Itaque domum redire cupiens coepit anxie cogitare, quo ingenio ignotum iter aggredi potuisset. Nocte igitur quadam vidit in somnio senem quendam reverendi habitus et vultus, canitie" venerabilem, dicentem sibi: ‘Quia, ut video, porci, quos sequeris, ubertim sunt saginati, iam redire parato’. Qui dum respon- deret, se viam nescire, dixit illi: ‘Scrofam, quam totus grex quasi ductricem sequi solet, caedito, et quocumque illa praecesserit, tendito gressum’. Quod dum ille faceret et praeeuntem diligenter sequeretur, sine errore ad monasterium, cunctis aliud suspicantibus, ex inopinato pervenit. Qua in re quid aliud quam beati Galli merita claruerunt, dum ad usus sibi famulantium ignotum animantibus pastum ostendit et ea rursus mirabili ordine ad propria revocavit?

¹⁰¹ Frater quidam eiusdem monasterii, possessiones quasdam sub sua cura habens, in quodam remotiori loco obd nutrimenta pecorum stabula construxit. et illic quam plurimum foeni recondit. Duo itaque homines, diabolica instigati persuasione, eadem repositoria cum omnibus quae inibi congesta erant noctu, ignis apposito, succenderunt. Sed dum iam paene toto anno huius auctores. facti laterent, unus eorum arreptus’ daemonio, coepit per vicinak discurrere loca, publice proclamans: ‘Stabula pecorum beati Galli succendi et ideo versa vice ab ipso invisibiliter incendor’. Cum itaque divinum in eo continuatim iudicium patesceret, pluresque importunis" eius clamoribus concitati, per loca singula ad hoc miserabile spectaculum convenirent, rogavit omnes, ut eius incendia restin- guerent. Illis autem certatim in eum aquam mittentibus, poena divinitus in- lata humanis viribus extingui non potuit. Non paucis deinde diebus exactis, in hoc miserabili genere tormentorum insanus vitam finivit. Alter vero, cum sui sceleris socium tali cruciatu vidisset damnatum, ad praepositum supradictum venit ultroque, divinum perhorrescens iudicium, delictum confessus" est duosque boves pro debito optulit ac se voto constrinxit, quod deinceps numquam rebus sancti Galli damnum inferret. Frater autem idem, paenitudinem eius agnoscens, boves non suscepit, sed abire eum cum suis ad sua permisit.

¹⁰² In possessione quadam eiusdem monasterii quaedam silvula ob por corum pastum custodiebatur, ne passim a multis consumeretur incisa. Hanc pauper quidam occulte solebat adire et furtim multa inibi praecidendo grande damnum inferre. Itaque die quadam, cum iuxta morem suum latenter intraret. et pauca succideret arbusta, gladius quem tenebat tam valide manui eius ad- haesit, ut illum deponere nullatenus potuisset. Agnoscens igitur, cuius rei causa multatus sit, ad basilicam’ in honore beati Galli constructam festinavit, diuque" orationibus incumbens, manu resoluta, gladium ante altare dimisit. Egressus vero, cogitare coepit nihil obesse, si ligna quae praeciderat" domum deferret; non autem prodesse, si putrefacta perirent. Subiunctis ergo bubus carpento, ad silvam remeat et praecisa in unum comportat. Quae cum vehiculo vellet imponere, dolore quodam praevalido, ceu stimulis urgueretur, in posterioribus attactus est. Quo cum sine mora manum protenderet, gladium, quem coram altari dimiserat, fortuito recepit. Digitis autem manubrium constringens", detestabile munus tam valide retinuit, ut articulorum iuncturae invicem laxari putarentur. Tum miser dolore compulsus ad ecclesiam recurrit’, ibique prostratus, veniam pro com- misso et absolutionem manus deposcit. Cumque diu in oratione persisteret et gladium nequaquam dimittere potuisset, iuramento tandem ac voto promisit, num- quam deinceps se damnum beati Galli rebus inlaturum. Mox manus aperta gla dium deposuit. Qui ob testimonium miraculi in eodem loco suspensus, multo tempore ibi permansit, invasoribus ecclesiasticarum rerum grande timoris pondus incutiens.

¹⁰³ Frumoldus quidam nomine de possessione quadam eiusdem monasterii ancillas duas vi abstulit et suae servituti subiecit. Is ab advocato pro eisdem feminis sepius interpellatus, tandem censura iudicum coactus est, ut eas vel monasterio redderet vel suo iuri cum sacramento in altarim beati Galli peracto firmaret. Itaque, avaritia impellente, iuramentum parvi pendens, monasterium cum suis adiit, et ut diiudicatum fuerat, audacter peregit. Sed pro contemptu sancti Dei ultio eum festina praevenit. Nam, iuramento expleto, ad propria iturus, basi- licam egressus est, iumentoque adducto, cum super illud saliendo vellet ascendere, mente captus, faciem suam ad posteriora equi insidendo convertit. Aestimans itaque, id per famulorum contigisse neglectum, iratus resiliit et caballum regi- rari citius iussit. Cumque secunda ac tertia vice ascendere cupiens pari luderetur errore, tandem clientium adminiculo equo superpositus, monasterio cum rubore decessit. Non longe autem inde positum subito eum dirus oculorum dolor in- vasit ac deinde, per momenta" singula decrescente visu, caecitatis horrore dam- natum materiali funditus luce privavit.

¹⁰⁴ Invocatus etiam venerabilis Gallus quam promptum impendat auxilium, sequenti liquebit exemplo. Quidam yir dum per silvam quandam iter ageret ac circumspecte incursus latronum, qui in ea solebant commorari multisque nocere, festinando devitare conaretur, tantus eum subito sopor invasit, ut vix incedere potuisset. Cumque periculi metu suspectos haberet itineris casus et dormiendi causa paulisper divertere vellet, rusticum quendam obvium habuit eumque rogare coepit, ut interim custos sui existeret, donec importunitatem somni parumper quiescendo depelleret. At ille pacem simulans fidem spopondit. Itaque modicum divertens pallium capiti supponit, et se prosternens, beati viri suffragia his verbis implorats: Sancte Galle, tua me protectione custodi! Signaculo crucis deinde munitus, cum obdormisset, infidus custos sponsionis immemor, sumptis armis, soporatum quasi perempturus aggreditur, de collo vestem subtrahit, quo facilius uno ictu perimat dormientem. Sed cum gladium in ictum vellet deponere, artubus rigore stupefactis, inflecti brachia nequiverunt. Interea dormienti quidam asstitit et in somnios dixit: ‘Quid somno deprimeris, quem ab imminenti interfectione modo tutatus sum?" At ille evigilans et fidelem socium nudato gladio cernens capiti imminere, exilit’ et comprehensum, qua pro causa hoc scelus vellet admittere, percontatur. Qui cum pro spoliis ipsius accipiendis sem id facere voluisse fateretur, continuo brachia, quae divina obriguerant" iussione, deposuit. Perpendens itaque alter, se divina misericordia per merita beati Galli a nece servatum, pacem cum illo fecit et inlaesum abire permisit.

¹⁰⁵ Praeterea tam multi a furore daemonum per eiusdem sancti patris merita sunt liberati, ut, si omnium curationem commemorare velimus, fastidiosis lectoribus occasionem murmurandi tribuamus. Unum ergo e pluribus replicamus, ne hoc virtutum genus viro sancto defuisse putetur.

¹⁰⁶ Puella quaedam saevissima hostis antiqui vexatione detenta et non igno- bilium labore parentum ad monasterium perducta, cum oratorium beati Galli con- fessoris intrasset, statim horribili daemonis infestatione agitata, ad terram con- cidit, et miserabiliter se discerpens, horrendo clamore spurcissima verba coepit effundere. Qua causa unus e fratribus Stephanus nomine, miseriae illius com- passus, tam diu super eam exorcismum recitavit, quoadusque eadem vexatio finiretur. Resipiscenti autem puellae modos paenitentiae indixit seseque pro illa in orationibus ac ieiuniis exercere coepit. At misera femina, ut de prohibitis escis quidlibet usurpavit, tam acriter eam" continuo daemon invasit, ut vix a multis teneri potuisset. Cumque identidem ad eundem locum perducta esset, et Stephanus supra dictus iterato super eam exorcismum recitasset, animal par- vulum in modum bruci nigerrimum ab eius ore prolapsum est. Hoc viso, cum idem frater attentius adiurationi insisteret, tribus vicibus singulorum similitudo brucorum ore excidit feminae. Quae animalia dum asstantes manu capere nite- rentur, subito disparuerunt. Puella autem eadem hora surrexit incolomis et reliquum vitae suae tempus absque ulla daemonis infestatione transegit".

¹⁰⁷ Illud quoque libet ostendere evidenti miraculo, quomodo vir sanctus. quosdam in servitio suo de penuria rerum trepidantes corripuerit et modicae fidei pusillanimitatem confortarit. Ecclesiae eius custos dum quodam tempore olei copiam ad luminaria instruenda non haberet, lumen, quod in cripta omnibus ardere noctibus solebat, quadam nocte extinxit, quia lumen, quod ante superius" altare et tumbam ardebat, per quandam fenestram radios suos ad altare infra criptam positum dirigebat et sufficere utrique loco credebatur. In eadem autem lampade vitrea, quam extinctam a custode retulimus, aqua inferius et olei pin guedo desuper erat. Mirabilem rem dicturus sum! Ita totum oleum per rimam in fundo repertam guttatim ad terram defluxit, ut nil aquae deesse videretur idemque liquor per terram usque ad altare decurrens, pallam eius lineam ascen dendo occupavit et ita usque ad medietatem infecit, ut numquam deinceps ablui potuisset. In quo quid potissimum mirer, invenire non potero: utrumne quod oleum subtus aquam depressum est, an quod aqua per eandem fracturam non defluxit, vel certe quod oleum de pavimento in pallam sursum ascendit? In quibus tamen omnibus et virtutem sancti viri ostensam et stultam parcitatem ministri increpatam non ambigo.

¹⁰⁸ Sileri non debet, qua" virtute servitium suum dimittentes et fraudolenter abscedentes beatus pater reprimat et vel lapsos revocet vele pertinaces in malo feriat. Frater quidam de eodem monasterio fugam molitus, equum furto rapuit et per noctem abscessit. Cumque ad Rheni fluenta fugax venisset, transvadareh in equo temptavit, et a’ medio alvei nescius ad locum ubi intravit, caballo de- ferente, reversus, cum magna festinatione ad monasterium rediit, putans se in alias longe partes abscedere. Mane facto cum se recognovisset frustra laborasse, confusus interdiu delituit"; noctu vero fugam" arripiens in fluvio sicut prius salu- briter errorem passus est, et strofa facta, per eandem viam nesciens remeavit Confusioni igitur obstinationem iungens ipsa etiam se die" occuluit, et nocte insecuta tertio notum iter carpens, modo quo diximus itidem revocatur. Cumque iam taedio victus die tertio se sopori in campo dedisset, a quibusdam equum cognoscentibus captus est et loco suo restitutus. Et quia effectum voluntatis suae non invenit, etiam nolens, sancti viri virtute victus, ad viam pervenit. Solent autem plures" testari, cunctos qui de familia ipsius sancti aufugerint aut emen- dationem quantocius" subire aut manifestae ultioni debere succumbere, neque cui- quam impune cedere, qui fidem illi plenam servare contempserit.

¹⁰⁹ Quod Dominus flagello suo quosdam a peccatis coerceat et pro com- missis affligat, testis est paraliticus, cui ante sanationem salvator peccata di- mittit. Sic autem aliquando percutit, ut eos, sanctorum suorum meritis suffra gantibus, sanitati restituat; ut et divinae operationis sit indicium, cum interius homo per flagellum a peccato compescitur, et virtus sanctorum liquido compro- betur, cum pro illorum meritis exterius sanitas exhibetur. Fit etiam interdum, nt qui Dei occulto iudicio non uni, sed pluribus infirmitatibus subiacet, non. pariter omnia, sed diversis temporibus et intercessoribus debilitatis amittat in- commoda; ut dum alicuius remedium mali per unius merita sancti conceditur, redintegratio sanitatis alterius praecibus et honori servetur. Quarum omnium rerum evidens indicium dabit subiecta narratio.

¹¹⁰ Quidam violentia fulminis ictus", post aegrotationem diuturnam ita totius formam corporis et membrorum officia perdidit, ut monstruosum quiddam potius quam hominem videretur exprimere. Siquidem et statura flebili contractione de- posita et gradiendi facultas ablata est; facies vero tanta combustionis est foedi- tate corrupta, et oculorum sedes ita sunt, carne et cute superductis", complanatae, ut inspicientibus horribile ingereretur miraculum. Adminiculo igitur parentum Romam perductus, corporis quidem reliqui, resolutis nexibus, pristinum vigorem" recoepit et statum, in caecitatis autemk squalore permansit. Is a suis reductus, cum ad coenobium beati Galli venisset et quadam dominica nocturnis laudibus interesset, sopore depressus, quasi duas ardentes sagittas ab altari vidit emissas et sibi in oculorum loca defixas. Statimque tanta visione perterritus exclamavit et tremens ad terram concidit. Cumque diu in pavimento volutaretur, cute quae oculis supercrevit velut gladii" sectione recisa, continuo de luminis amissi resti- tutione gavisus est. Tempore deinde procedentis oculorum eius acies’ tam pura inspectantibus apparuit, ut pueri perspicaces vincere videretur optutus. Potuit quidem, ut indubitanter credimus, ille apostolorum eximius, cui a Domino ligandi atque solvendi potestas collata est, meritis et praecibus suis omni" eum debili tatis genere liberare; sed divinae providentia virtutis constat actitatum, ut in eiusdem novitate miraculi venerabilis Gallus apostolicis actibus aequaretur, qua- tenus hoc quoque modo" meritorum eius magnitudo claresceret universis.

¹¹¹ Insequenti quoque dominica surdus quidam et mutus multorum ibi fratrum cognitioni notissimus, utpute quid idem monasterium solitus fuerat frequentare, cum nocturnis interesset excubiis, repente impulsu valido in pavi mentum deiectus est, statimque, cum ab eius ore et auribus plurimus sanguis prorumperet, sine mora utriusque membri munia recepit et sanus abscessit.

¹¹² Videtur huic operi inserendum, quantum Dei famulus invigilet ad eorum res defendendas, qui eius suffragia devote postulare contendunt. Puer quidam, qui postmodum corpori eiusdem congregationis insertus haec eadem attestari solebat, cum adhuc primaevae aetatis flore gaudens inter scolasticos monasterii cuiusdam dominicae noctis sollemniis interesset, quidam e vicino terri torio mansionem eius irrupit, ipsiusque codicem et quaecumque inibi reperire poterat furatus, abscessit. Puer de basilica regressus, damnum quod inlatum est largo fletu perdoluit. Porro fratri ipsius foras monasterium posito senex quidam eadem nocte vultu placido in somnis assistens, cuncta quae erga puerulum acta fuerant indicavit; nomen etiam furis locumque, ubi commoraretur, edixit, tempus pariter eiusdem furti depromens. Ille fidem visioni accommodans, monasterium regressus, quod in somnis audierat, factum invenit; moxque indicia quae per- ceperat secutus, absque difficultate furem deprehendit et omnia quae ablata fue- runt recepit.

¹¹³ Alio quoque tempore sanctimonialis quaedam de episcopio Constantiensi, cuius brachia ad mammillas cum rigore contorta ad nullius operis usum deflecti poterant, cum advenisset et ante sepulchrum sancti Galli aliquantisper orasset, sanitatem indepta’, gaudens abscessit.

¹¹⁴ Quidam non simplici, ut postmodum claruit, animo adveniens, dum quosdam monasterii operarios a diurno agricolandi labore disiungentes ferra- menta in aratris per noctem dimisisse perspiceret, tempus tenebrosum fraudibus suis oportunum ratus, tot ferramenta sustulit, quot oneri sufficere proprio credidit. Cumque fugam celerans tota nocte vacuo laboraret conatu, in ipso lucis exortu ad portam monasterii ex inproviso pervenit. Et quia factum latere non potuisse. cognovit, confessione spontanea patefecit, quod praesumptione pestifera in rebus. sancti Galli, diabolo suadente, commisit; sicque reddens, quod auferre molitus est, petita venia, vacuus repedavit.

¹¹⁵ Debilis quidam ita membris omnibus contractus", ut nullo pacto per se quoquam progredi potuisset, ad memoriam beati Galli a suis perlatus et cottidie iuxta sepulchrum in cripta collocatus, dum usque ad vesperam ibidem orationibus insisteret, ab eisdem ad hospitium reportabatur. Quod dum aliquot ageretur diebus, presbyter quidam eiusdem congregationis die quadam in ipsa ecclesia non longe sacris oblationibus operam dedit, subitoque, praeter illos cum nullus adesset, aeger caelitus per merita, ut credimus, sancti Galli, cuius suffragia sedulo flagi tabat, visitatus, confusa horribiliter coepit voce perstrepere, ita ut idem sacerdos inter sacra missarum sollemnia, sicut sepius testari solitus erat, non minimo qua- teretur terrore et metu. Cumque circumspiciens oculis cuncta lustrasset et per alicuius praesentiam magnitudinem timoris desideraret evincere, membris miseri ad statum suum redeuntibus, crepitum quasi virgarum in ariditate fractarum audivit, et huc illucque se prae angustia vertens, post paulolum eum qui de- bilis fuerat sanum de cripta prodire conspexit. Cui etiam tanta mox sanitatis! accessit perfectio, ut sine infirmitatis obstaculo optato deinceps potireturm incessu.

¹¹⁶ In eadem Alamannorum provincia quidam dives tantum valitudine contraria tabefactus est, ut paene per annum integrum fastidio laborans deficeret et solatia alimentorum, ut sanitatis recuperatio poscere videbatur, percipere vel continere non potuisset. Is ad coenobium beati Galli pro hac eadem causa perductus est. Post diuturnas igitur praeces et suspiria, cum sacrae oblationis consummaretur officium, benedictionis panem de manu sacerdotis accepit. Quo comesto, caruit fastidio, et desiderio victualium congrue percepto, benedicens Do- mino* et merita sancti Galli miratus, sanus cum gaudio ad propria remeavit.

¹¹⁷ Pauperculus quidam propter homicidii reatum circulis ferreis tam in collo quam in utroque constrictus brachio, quam gravibus cottidie suppliciis affi ceretur, per sulcos, quos ferrum carnibus eius inflixerat, videntibus fidem fecit. Qui cum multa sanctorum loca pro eiusdem cruciatus remedio et admissi sceleris abolitione lustrasset, divina tandem miseratione respectus, nexus, quibus in collo vel uno brachio stringebatur, amittere meruit, et cum forte in vicinia’ coenobiik sancti Galli venisset, per visionem ei, sicut referre solitus erat, praeceptum est, ut sancti viri patrocinia quaerens monasterium adiret, pariterque indicatum “, quod ibidem circulum, quem uno adhuc ferebat in brachio, amissurus et optatae gratiam sanitatis esset adepturus. At ille desiderio promissae salutis ardescens. utpute qui tanto tenebatur cruciatu, ut totum iams brachium, ferro immerso, in tumorem esset conversum, iter ad monasterium maturavit. Cumque nocturnis ibidem vigiliis interesset, alto sopore depressus, senem assistere videt canitie venerandum, casula indutum sibique dicentem: ‘Quid tu, o” homo, ceteris laudem Domini celebrantibus, somni torpore deprimeris? Cuius praesentia perterritus, cum responsum reddere non auderet, baculo senex quem manu gestabat locum ei vulneris tetigit. Dissiliente itaque longius ferro, prae dolore, quem ex attactu persensit, horrendis vocibus asstantes perterruit. Quibus percontantibus, qua pro causa psallentes inquietaret, cuneta per ordinem quae videbat retexuit, et licet recenti adhuc vulnere non careret, pro amissione tamen ferri, cuius nexibus cruen- tabatur, quia sanitas in promptu erat, gaudio replebatur ingenti.

¹¹⁸ Alio quoque tempore frater quidam, qui in eadem ecclesia custodis funge batur officio, cum farum, quae ante altare sancti Galli pendebat, pro incen- dendis luminaribus ad inferiora deponere debuisset, incaute funem quo ipsa farus dependebat retraxit. Qui statim ed manu dilapsus, paxillum cui insertus erat de pariete extraxit. Cumque eadem farus sub nimia celeritate solo appropiasset, repente substitit et absque ullo humanae retinaculo artis in aered suspensa remansit. Custos igitur miraculi stupore perculsus, allato igni, lampades omnes accendit, et plurimis hoc factum cernentibus, absque pinguedinis effusione seu diminutione lucernarum altius ipsam farum, quam pendere solebat, retraxit. Deo itaque laudes a cunctis, gratiae referuntur ab omnibus, qui ad declaranda patris eximii merita stupendi novitate miraculi lumen sanctis aptatum usibus vel ad horam loco venerabili deesse non passus est.

¹¹⁹ Idem frater dum alio tempore lucernas vitreas in eadem lavaret eccle- sia, alius quidam ibi incaute deambulans, cum se alio repente vertisset, quasdam iuxta positas veste attactas pavimento deiecit, ita ut violento eiusdem deiectionis impulsu usque in ecclesiae cancellos ferrentur. Sed miro divinae operationis modo absque laesione repertae, suis continuo non sine admiratione restitutae sunt locis.

¹²⁰ Frater quidam eiusdem congregationis medicinali" scientia non ignobi- liter instructus, dum quodam tempore incidi sibi fleotomo-1 venam fecisset et praepropera festinatione post modicum quippiam operis incaute faceret, statim non solum brachium, cuius venam incisio vulneraverat, verum etiam totum corpus eius tumore distentum est. Qua ex causa accidit, ut mortem suspectam habere coepisset, quippe quia viderat sune sibi artis industriam studiosius adhibitam nihil prodesse. Sequenti itaque nocte vidit in somnio placidae gravitatis senem sibimet assistere, causas infirmitatis blandis inquirentem sermonibus. Cumque interroganti totius ex ordine rei replicaret’ eventum, senex dixit ad eum: ‘Memento, fili, ut, luce terris reddita, oleok, quod in cripta ante altare consuevit ardere, vulneris locum perunguas; nam continuo sanitatem recipies’. Itaque, facto mane, quod in somnio audierat, custodi ecclesiae retulit, pariterque cum illo basilicam ingressus, ut edoctus fuerat, certus de promissione peregit. Nec mora sacro perunctus liquore", toto corpore detumuit et integerrimam assecutus est sani- tatem.

¹²¹ Mulier quaedam unicam filiam ab ipsa, ut referebat, caecam nativitate propriis humeris monasterio advexit, eamque ante altare sancti Galli deponens, solo prostrata, praecibus pro illa diutius incubuit. Illaque orante devotius, subito puellula huc illucque in pavimento volutata, miserabiliter exclamat, et inter angustias ac gemitus optato visu donata, gratissimum omnibus qui aderant praebet signi perspicuitate spectaculum".

¹²² In eodem monasterio inter scolasticos tunc temporis erat quidam pue- rulus, pauperculis licet parentibus oriundus, studio tamen discendi satis intentus. Cumque immatura morte utriusque parentis solatio nudaretur, quamvis cottidianum victum suis laboribus assidue quaeritaret’, nequaquam tamen boni studii, etiam necessitate compellente, instantiam dereliquit. Is lateris quodam dolore percussus", usque adeo gravi per longa temporum spatia infirmitate contabuit, ut in uno latere, ab humero" videlicet usque ad extremam corporis partem, ulcera saniem emittentia paterent quam plurima’. Qua infirmitate in tantum gravatus est, ut iamm vix sine aliorum adminiculo quoquam gressum movere potuisset. Sed cum corporale medicamentum, quamvis sepissime" adhibitum, nihil illi prodesset, et iam iamque desperaretur a cunctis, custos ecclesiae in festivitate beati Galli cineres de sarcofago illius collegit et oleum, quod ante ipsum altare ardebat, ad. miscuit adductique corpus pueri ea parte perunxit, quam dolor possederat. Qui die altera, ulceribus iam superductis, sanus inventus, ob memoriam redditae sibi sani- tatis reliquum vitae tempus in eiusdem sancti loci excubiis fideli devotione transegit.

¹²³ Post aliquantum temporis puella quaedam, iam multos per annos manus aridae et curvatae pondus ferens inutile", ad monasterium cum matre pervenit. Cumque pio voto manui torpenti globulum lini superponens ad altare sancti con- fessoris accederet, impositura quod attulit, continuo manus ipsa restituta est sanitati.

¹²⁴ Tempore vero alio rusticus quidam in eadem beati patris basilica cerae particulam suis aptandam usibus ab altari occulte diripuit. Inde regressus ad hospitium, dum de sinu ceram ad quodlibet opus ex ea faciendum protraheret, in duritiam lapidis conversam invenit; continuoque recurrens ad ecclesiam, loco suo quod abstulerat restituit, et asstantibus suam salubriter confessus proterviam, quod factum fuerat indicavit. Qui rei novitate stupefacti, dum inter admirationem eandem particulam certius rem cognituri tollerent ab altari, mirum dictu! in" pristinam suae naturae mollitiem reperere mutatam.

¹²⁵ Iuvenis quidam pauperculus, orationis causa monasterium adiens, fratrem suum iam dudum amissae vocis dispendia deplorantem secum adduxit. Cumque altari sancti Galli appropinquasset, presbyterum quendam inibi sacrosancta trac tantem mysteria conspexit, et consummationem sacrae actionis opperiens, eiusdem sacerdotis ab officio redeuntis genibus advolvitur, et ut pro muto dignaretur ali- quas fundere praeces ad Dominum, instanter exorat. Et ille huiusmodi desiderio satisfaciens, primo orationem pro misero fecit, deinde crucis eum munivit signa- culo ac sie dominici corporis et sanguinis sacramento firmavit. Quo facto, resolutis linguae vinculis, qui mutus advenerat, pristinae locutionis recepit officia.

¹²⁶ Puerum quendam membris omnibus ita contractum, ut per se nullatenus quoquam progredi potuisset, non longe in itinere, quod monasterium ducit, hi qui eum ferre solebant solum dimiserunt. Armentarius autem quidam per eandem viam de silva monasterium tendens, dum iacentem miserum conspexisset, ait ad eum: Quomodo et unde, o flebilis, advenisti, quove securitatis genere in hoe solitudinis horrore non timuisti remanere,, quo itaque venire desiderasti?" Et ille: ‘Pro his’, inquit, ‘calamitatibus, quarum me numerositate septum vides, ad beati Galli patrocinia multo iam ex tempore pervenire cupiveram. Sed ecce! hi quorum me labores illuc deferri sperabam, modo viae longitudine fatigati me miserum in hac solitudine reliquerunt fame cruciandum et’ bestiis lacerandum’. His ille questibus per compassionem ad misericordiam flexus, puerum humeris im- positum per unum miliarium ad monasterium portat. Quem deinde frater, cui suscipiendorum pauperum cura commissa est1, assumens, congrua mansione refovit. Nocte itaque quadam circa nocturnas vigilias, ceteris qui similiter suscepti fuerant ad ecclesiam festinantibus, coepit idem puer omnes attentius exorare, ut ad basi- licam deferretur"; cunctisque id quod petebat denegantibus, coepit crebris beati Galli nomen invocare clamoribus, deinde etiam horribilius perstrepere, ita ut non parvum audientibus terrorem ingereret. Itaque quibusdam", ut causas angustiarum eius agnoscerent, introeuntibus", sanus inventus est et cum gra- tiarum actione ad ecclesiam properavit.

¹²⁷ Puellam paralisia multo tempore laborantem sui ad monasterium detu- lerunt. Quae in ecclesiam deportata ad lectionem euangelii, quae in nocturnis secundum consuetudinem regularis officii recitatur excubiis, circumstantes, ut se a terra sustollerent et inter manus sustentarent, coepit rogare; cumque sublevata fuisset, dimitti se postulavit. Illis autem id facere metuentibus, ne forte casu subito laederetur, valere se confidentius affirmavit. Igitur dimissa per se stetit ac deinceps, totius corporis resumpto vigore, sana recessit.

¹²⁸ Cuiusdam patrisfamilias non longe a monasterio commanentis ancilla dum fortuito domus ianuas aperiret, turbo venti pulverem et paleas in faciem eius et oculos proiecit, statimque crescente molestia, paulatim ei visus decrevit, donec horrendis penitus tenebris cingeretur. Haec ad ecclesiam beati Galli perducta, cum eius suffragia primo ingressu devotissime praecaretur, recepto quod amiserat lumine, gaudens abscessit.

¹²⁹ Non multo interiecto tempore, dum festivitas octavarum epiphaniae annuo celebraretur officio, cunctis tempore sacrificii ad ecclesiam convenientibus, luminaria et candelae incendebantur ex more. Una autem candela, sine lumine inter ceteras ardentes dimissa, inter sacra missae sollemnia principalis primo coepit paulatim fumo tenui vaporare, deinde, videntibus non paucis, flammam con- cipiens et ceteris clarius rutilans, signi effectum splendoris singularitate com- mendavit.

¹³⁰ Nuper quoque de natione Scottorum, quibus consuetudo peregrinandi iam paene in naturam conversa est, quidam advenientes unum e suis conviato- ribus multiplici peste possessum in eodem monasterio dimiserunt. Qui cum ali- quantis ibidem moraretur diebus et cottidie infirmitatis suae remedium plena fide deposceret, nocte quadam senem sibi per somnium vidit assistere gestu et ha- bitu venerandum, quem, quis esset, interrogans, beatissimum Gallum fuisse perdi- dicit. Et protinus ad illum: ‘Cernis, inquit, ‘o domine, toto me corpore disso- lutum meritorum tuorum cottidie evidentiam praestolari? Noli ergo, quod te aliquando credo facturum, differre diutius. Ad hoc enim hucusque me reservatum esse cognosco, ut sicut his barbaris virtus tua latissime claret, ita etiam gentis tuae hominibus meritorum tuorum fulgor innotescat et claritas. Scis ipse, scis, inquam, a natali solo, quam longe sim disiunctus, quantaque inter peregrinationis angustias corporis debilitate compressus. Succurre citius, opitulare quantocius’. Qua ille motus querimonia, vultu placido paucis ita respondit: ‘Die mortalibus reddita, ecclesiam petito et videbis divino te melius sublevari consilio, quam patriae vel parentum solatio’. Mane facto, summo animi gestientis ardore basi- licam properat et iuxta tumulum beati Galli promissionis memor praecibus in- sistit. Post orationem et lacrimas, angulo sarcofagi adnixus, coepit se sensim erigere nec prius lecti angulum cui innitebatur deseruit, quam, statura erecta et accepto robore, per se ire et redire potuisset. Qui tempore procedenti plena sanitate donatus, in eodem monasterio praecibus et sanctae vitae deserviens hac- tenus conversatur.

¹³¹ Haec de copiosissima segete beati Galli virtutum memoriaek horreis grana libuit commendare, et nostris et aliorum pastibus profutura. Poterunt enim haec1 plurimum diligentibus iustitiam aedificationis conferre, quia et morum honestatem insinuant et ad laudem Domini, qui ita sanctos suos glorificat, devoti" lectoris animum vel auditoris" inflammant. Ceterum tot et tanta sunt eiusdem sancti patris miracula, ut nec a studiosis scriptoribus propter copiam sui possint com- prehendi nec a fastidiosis lectoribus sine taedio et rugata fronte percurri. Ea vero huic operi tantum inserta sunt, quae et veracium relatione testium veri- tatem custodiant et moderata brevitate nullius quamvis etiam utilia nausiantis mentem offendant".

¹³² ORATIO WALAHFRIDI.

¹³³ Obsecramus itaque te, beate Galle, Christi confessor, ut sicut sanitatem corporum meritis tuis multis te contulisse retulimus, ita nostris mentibus divinae miserationis medelam implorare digneris. Amen.

¹³⁴ EXPLICIT LIBELLUS SECUNDUS DE MIRACULIS SANCTI GALLI CONFESSORIS.